skkn một số BIỆN PHÁP tạo HỨNG THÚ GIÚP TRẺ 4 5 TUỔI TÍCH cực THAM GIA HOẠT ĐỘNG GIÁO dục âm NHẠC

Nhưng ở lứa tuổi mẫu giáo hoạt động giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc dạy trẻ học hát, vận động đơn giản, mà phải tổ chức dưới nhiều hình thức với các đồ dùng, đồ chơi phong phú

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN THẨM MỸ ***

ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ GIÚP TRẺ 4- 5 TUỔI TÍCH CỰC THAM GIA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC NĂM HỌC 2014-2015

PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống con người, những giai điệu mượt mà vui tươi, những bài hát trong trẻo của các nhạc sỹ như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ Theo các nhà nghiên cứu trẻ được nghe nhạc cổ điển từ trong bào thai sẽ kích thích sóng điện não giúp não phát triển tăng trí thông minh sau này

Ở trường Mầm non đặc biệt đối với lứa tuổi mẫu giáo, âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc, trí tưởng tượng sáng tạo, sự tập chung chú ý, khả năng diễn tả của trẻ Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm với mọi người xung quanh… Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc, trẻ có thể tiếp nhận, lắng nghe âm nhạc ở mọi lúc mọi nơi Trẻ mầm non vốn ngây thơ trong sáng, nên khi tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu tất yếu không thể thiếu

Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động như: Ca hát, vận động, nghe hát, trò chơi âm nhạc Nhưng ở lứa tuổi mẫu giáo hoạt động giáo dục âm nhạc không chỉ dừng lại ở việc dạy trẻ học hát, vận động đơn giản, mà phải tổ chức dưới nhiều hình thức với các đồ dùng, đồ chơi phong phú… hấp dẫn, thu hút được

học có chủ đích, ở mọi lúc- mọi nơi, có ý nghĩa rất to lớn Giáo dục âm nhạc được tích hợp trong các hoạt động như: Đón trẻ, thể dục sáng, hoạt động tạo hình, hoạt động làm quen với văn học, hoạt động khám phá, các ngày hội, ngày lễ Nhờ đó cuộc sống của trẻ thêm vui vẻ hồn nhiên, mạnh dạn tự tin, và âm nhạc còn giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách Nhà sư phạm Vxu -khôm - linxki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàn diện của âm nhạc “Chất lượng công việc giáo dục trong một nhà trường được xác định phần lớn bởi mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của nhà trường đó” Nhận thức đúng đắn và sâu sắc tác dụng của giáo dục âm nhạc đối với trẻ mẫu giáo tôi đã nỗ lực, cố gắng tìm tòi để giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục âm nhạc Tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp tạo hứng thú giúp trẻ 4 - 5 tuổi tích cực tham gia hoạt động giáo dục âm nhạc”

PHẦN II: NỘI DUNG

Nghiên cứu đề tài này, nhằm đưa ra một số biện pháp: Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc, tìm hiểu phương pháp, biện pháp, thủ thuật sáng tạo giúp trẻ tích cực tập chung chú ý, thích thú, hào hứng tham gia hoạt động âm nhạc, nắm bắt kiến thức một cách có hệ thống, có tổ chức mà trẻ vẫn cảm thấy tự nhiên, thoải mái, tự tin không bị gò ép, trẻ cảm nhận và thể hiện nhịp điệu âm nhạc sáng tạo trong hoạt động âm nhạc Từ đó góp phần phát triển giáo dục tình cảm, thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ và sự phát triển tâm sinh lí của trẻ

Ở tuổi mẫu giáo, xúc cảm thẩm mĩ của trẻ phát triển khá nhanh, tâm hồn trẻ nhạy cảm, dễ xúc cảm với những cảnh vật xung quanh Vì vậy, trẻ dễ nhận ra những vẻ đẹp và biết cảm thụ cái đẹp, thích học múa hát và học rất nhanh bằng cách bắt chước người lớn Trẻ đến với môn âm nhạc một cách tự nhiên, đối với trẻ thơ âm nhạc sẽ giúp trẻ mạnh mẽ, tự tin hơn Đa số trẻ 4 - 5 tuổi đã biết nhận xét về âm nhạc như tính chất vui vẻ, nhộn nhịp, sôi nổi hay trầm tĩnh, êm dịu,

nhịp điệu nhanh - chậm, cường độ to - nhỏ, âm sắc của nhạc cụ, giọng cô- bạn hát, tiếng kêu của các con vật, tiếng vật gì gõ, tiếng đàn gì vang lên Trẻ hiểu được yêu cầu thể hiện sắc thái bài hát, thể hiện các động tác trong điệu múa, biết hòa mình với tập thể Trong các vận động trò chơi mà trẻ thích như: giả làm tiếng gáy của gà, vịt, mèo, chim hót, thích làm ca sĩ nhí… Đặc biệt trẻ rất thích chơi với nhạc

cụ Tuy nhiên mức độ cảm thụ âm nhạc của trẻ khác nhau, một số cháu còn nhút nhát không hứng thú tham gia hoạt động, khi hát còn không chính xác về giai điệu lời ca Để phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ âm nhạc, trẻ hứng thú hoạt động tích cực đòi hỏi giáo viên phải nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc Sử dụng các phương pháp, biện pháp dạy học cơ bản một cách khoa học sáng tạo như: phương pháp trực quan thính giác, phương pháp dùng lời, phương pháp thực hành nghệ thuật và sử dụng các thủ thuật gây hứng thú Kết hợp các hình thức khác nhau trên

cơ sở các nguyên tắc tính vừa sức, tuần tự liên tục, tự giác tích cực

Tích hợp giáo dục âm nhạc với các hoạt động khác một cách phù hợp, hiệu quả Sưu tầm nguyên vật liệu phế thải làm nhiều đồ dùng, đồ chơi tự tạo đẹp, phong phú để lôi cuốn trẻ

Năm học 2014- 2015 được nhà trường phân công dạy lớp 4 -5 tuổi B3 khu mẫu giáo thôn Thạch Nham với tổng số cháu là 28 cháu: Nữ; 12 cháu, Nam;

16 cháu Các cháu ở 3 độ tuổi khác nhau, khả năng nhận thức cũng khác nhau Nên tôi đã gặpkhông ít những thuận lợi và khó khăn trong việc chăm sóc giáo dục trẻ:

1 ThuËn lîi:

Được phòng Giáo dục & Đào tạo huyện, BGH nhà trường thường xuyên mở các buổi kiến tập để chị em học hỏi trao đổi chuyên môn Lớp được sự quan tâm của BGH nhà trường tạo điều kiện trang bị bàn ghế đồ dùng, dụng cụ âm nhạc cho trẻ đầy đủ

Đa số phụ huynh quan tõm đến việc đưa trẻ đi học vỡ vậy tỷ lệ chuyờn cần cao

2 Khó khăn:

Môi trờng tổ chức hoạt động cho trẻ còn đơn điệu, chưa cú phũng học õm nhạc riờng

Một số trẻ chưa qua lớp nhà trẻ - lớp 3 tuổi Nhiều trẻ cũn nhỳt nhỏt chưa hứng thỳ tớch cực tham gia hoạt động õm nhạc

Trẻ còn nhỏ đa số trẻ mới đi trờng vốn từ còn hạn chế, nên khả năng ca hát của trẻ cũng gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt trong việc học thuộc bài hát mới và

kỹ năng vận động theo nhạc

Đồ dùng dụng cụ để tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc nh: Đàn, đài, tivi, trang phục biểu diễn cha có, sắc xô, trống phách còn hạn chế

Đa số trẻ cha hứng thú trong hoạt động âm nhạc

Nhiều phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc giỏo dục trẻ tuổi nhà trẻ, tuổi mẫu giỏo

 Với những khú khăn trờn tụi dần khắc phục học hỏi nghiờn cứu tỡm ra

“cỏc biện phỏp tạo hứng thỳ giỳp trẻ 4 - 5 tuổi tớch cực tham gia vào hoạt động giỏo dục õm nhạc”

Tụi muốn đưa lớp mỡnh đi nờn thỡ trước hết phải nhận thức, đỏnh giỏ được điểm mạnh, yếu của lớp về mọi mặt để cú kỹ năng chỉ đạo cho phự hợp, với việc chăm súc giỏo dục trẻ muốn chất lượng chăm súc giỏo dục trẻ đạt hiệu quả tốt nhất đặc biệt là việc dạy trẻ học tốt hoạt động õm nhạc thỡ trước hết tụi phải nắm rừ được khả năng về õm nhạc của từng chỏu trong lớp học của mỡnh để từ đú lựa chọn nội dung, phương phỏp tổ chức giỏo dục phự hợp với nhận thức của cỏc chỏu Chớnh vỡ vậy nờn ngay từ đầu năm học tụi đó tiến hành khảo sỏt một số vấn đề cụ thể như sau:

1 Trẻ có kỹ năng ca hát trong giáo dục âm nhạc. 07/28 cháu = 25%

2 Trẻ thể hiện cảm xúc khi nghe nhạc, nghe hát 08/28cháu = 28,5%

3 Trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt động giáo

dục âm nhạc

07/28 cháu = 25%

4 Trẻ biết chơi trò chơi âm nhạc 09/28 cháu = 32,1%

5 Trẻ mạnh dạn, tự tin khi biểu diễn trong giáo

dục

07/28 cháu = 25%

 Qua khảo sát quá trình “Hoạt động giáo dục âm nhạc” của trẻ đầu năm tôi thấy: Phần lớn các cháu lớp tôi chưa học tốt hoạt động giáo dục âm nhạc Một

số cháu lớn đã được đi học ở lớp năm 2013- 2014 nên có kỹ năng ca hát hơn những cháu mới năm nay và các cháu hứng thú trong hoạt động nên tiếp thu bài được tốt hơn Còn những trẻ nhỏ mới đi lớp thì khả năng cảm thụ âm nhạc còn hạn chế do

đó trẻ thường tỏ ra chán nản trong hoạt động giáo dục âm nhạc Một số cháu chưa thể hiện được cảm xúc khi nghe nhạc, nghe hát, kĩ năng hát chưa

có tính nghệ thuật, hát không rõ lời, sai giai điệu

Đối với bản thân Tôi thi khi dạy trẻ hát cô chưa chú trọng rèn kĩ năng ca hát cho trẻ Khả năng vận động theo nhạc con chưa tốt Cô chưa sưu tầm được nhiều các trò chơi, bài hát hay có nội dung hấp dẫn phù hợp với chủ đề, phù hợp với độ tuổi Cô chưa đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng ca hát, các thủ thuật gây hứng thú nên trẻ chưa hứng thú đối với giáo dục âm nhạc Để khắc phục các thực trạng và những hạn chế trên tôi đã áp dụng một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục âm nhạc như sau:

1/ Giáo dục âm nhạc trong giờ hoạt động âm nhạc:

Một trong những hình thức giúp trẻ 4- 5 tuổi học tốt âm nhạc đó là giáo dục

âm nhạc trong giờ hoạt động có chủ đích Vì trong giờ hoạt động đó tôi mới có nhiều thời gian cho trẻ được tiếp xúc với các tác phẩm nghệ thuật âm nhạc, có thời gian để quan sát, lắng nghe và sửa chữa những sai sót giúp trẻ hát đúng lời, đúng giai điệu của bài hát Chính vì vậy khi tổ chức hoạt động tôi luôn tìm mọi cách, mọi hình thức đưa âm nhạc đến với trẻ một cách đơn giản và hiệu quả nhất

VD: Nếu như nội dung trọng tâm là nghe hát: Thì ngoài việc múa, hát cho trẻ nghe tôi còn sưu tầm đĩa nhạc thâu băng bài hát do ca sỹ nhí hát cho trẻ được nghe và hưởng ứng giai điệu bài hát như: Trẻ được lắc lư theo nhạc, được tự do hát, múa theo (nếu trẻ thuộc) cho trẻ thoải mái làm động tác minh họa giúp trẻ không cảm thấy mệt mỏi, hay nhàm chán khi nghe Cô hát Ngoài ra khi chơi các trò chơi âm nhạc trẻ được tự mình biểu hiện Vì vậy mà trẻ lớp tôi rất hứng thú say sưa trong hoạt động

Hay với nội dung trọng tâm là biểu diễn văn nghệ thì tôi tổ chức cho trẻ biểu diễn giống như một buổi liên hoan văn nghệ, giúp trẻ ôn lại những bài đã học, tự

tin mạnh dạn trước đám đông Dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng

Nếu trọng tâm là vận động theo nhạc thì tôi hướng dẫn trẻ vận động theo bài hát 1 cách đơn giản phù hợp với khả năng của trẻ để tạo cho bài hát hay hơn, trẻ hứng thú hơn Việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng theo nhịp điệu âm nhạc không chỉ giúp trẻ tập phối hợp các động tác đi lại vững vàng, chạy nhẹ nhàng Tất cả những vận động của tay chân, thân mình nhờ có sự phụ hoạ âm nhạc trở nên chính xác, nhịp nhàng hơn Vận động theo nhạc tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng hơn

Để thu hút trẻ vào hoạt động giáo dục âm nhạc và giúp trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc được tốt hơn, tôi đã đầu tư, nghiên cứu, tìm ra những phương pháp dạy học sáng tạo để lôi cuốn trẻ hứng thú tham gia hoạt động Vào đầu giờ học tôi trò chuyện về chủ đề, cho trẻ xem vật thật, tranh ảnh máy vi tính Có chủ đề theo nội dung bài dạy để dẫn dắt trẻ tới tác phẩm, vào bài học một cách nhẹ nhàng, tự tin không gò bó trẻ Mọi giờ hoạt động làm quen âm nhạc đều có phần nghe hát hay trò chơi âm nhạc Vì sự cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển nhận thức Nó đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát nhạy bén Trẻ tập trung nghe nhạc,

so sánh âm thanh làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chất hình tượng âm nhạc Trò chơi âm nhạc giúp trẻ thoải mái, vận động chạy nhảy trẻ sẽ hoạt bát nhanh nhẹn và rất hứng thú trong giờ học

Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao đòi hỏi cô giáo phải hát đúng nhạc, có sử dụng tivi, máy vi tính, đàn(nhạc beat), nhạc cụ để trẻ được làm quen với nhạc, cô hát càng hay càng thu hút trẻ vào giờ học Cô hát phải thể hiện tình cảm bài hát, cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung để trẻ hát cùng cô cả bài

Do điều kiện cơ sở vật chất còn hạn hẹp nên tôi đã cho trẻ sử dụng phách tre, phách bằng vỏ gáo dừa, trống cơm bằng vỏ sữa, trống lắc Trong các hoạt động

giáo dục âm nhạc trẻ hát đúng, hát hay, chưa đủ mà tôi còn dạy trẻ vận động theo nhạc, biết phối hợp âm nhạc nhịp điệu Trẻ vừa hát vừa vận động theo nhạc giúp trẻ biết cảm nhận về âm nhạc, trẻ thật hồn nhiên dễ thương Với các bài hát đơn giản tôi cho trẻ vận động các bộ phận trên cơ thể trẻ, múa theo giai điệu bài hát Vì múa là hoạt động nghệ thuật, dùng hình thể, tư thế để biểu hiện lên tư tưởng, tình cảm của một tác phẩm Múa và âm nhạc quan hệ mật thiết và không tách rời nhau Một bài hát tôi cho trẻ làm quen 4- 5 cách vận động khác nhau để thay đổi hình thức, giúp trẻ làm quen với nhiều loại hình tiết tấu và không nhàm chán Với một

số bài hát gần gũi, trong trang phục đơn giản, dễ tìm tôi đã cho trẻ mặc trang phục theo bài hát, giúp trẻ biết trang phục của một số vùng miền theo nội dung bài hát Khi chọn bài hát nghe tôi chọn bài hát có nội dung phù hợp để toát lên nội dung chính của bài dạy hát

Ví dụ: Dạy hát bài “Đường em đi” thì tôi chọn bài hát nghe: “Từ một ngã tư

đường” nhằm hướng trẻ vào nội dung bài học một cách dễ dàng và dễ giáo dục cho trẻ Trẻ được nghe những bản nhạc phù hợp, trẻ sẽ cảm nhận giai điệu, Và trẻ biết được luật lệ khi tham gia giao thông Khi múa có thể mặc trang phục theo yêu cầu của bài hát

Để tăng phần hấp dẫn của giờ học tôi cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc nhằm phát triển năng khiếu, ôn luyện kiến thức kỹ năng cho trẻ về âm nhạc Sự phản ứng âm thanh khác nhau để phát triển khả năng nghe nhạc của trẻ Tôi hướng dẫn cách chơi rõ ràng, cụ thể, dần dần nâng cao yêu cầu của trò chơi Tôi cho số đông trẻ được tham gia chơi, tôi cho trẻ thay đổi nhiều đội hình khác nhau: Hình tròn, chữ

u, hình vuông, hình chữ nhật…trẻ tự do về đội hình giúp tạo thêm sự gần gũi gắn

bó giữa Cô và trẻ Ngoài ra tôi còn rèn thêm cho trẻ một số động tác múa như: nhún chân, cuộn tay, lắc mông… nhịp nhàng theo lời bài hát để trẻ được thoải mái hoạt động nhanh nhẹn trẻ sẽ tiếp thu kiến thức được nhanh và sâu sắc hơn

Trong giờ học tôi luôn tuyên dương kịp thời những cháu hát đúng, hát hay, vận động thành thạo theo lời ca nhằm khuyến khích trẻ học tốt hơn Tuyệt đối không chê trẻ, tôn trọng trẻ, nhẹ nhàng sửa sai đối với những trẻ thực hiện chưa đúng Việc dạy học phụ thuộc vào việc giáo dục, do đó nội dung các bài dạy không chỉ đơn thuần là một nội dung cần dạy cho trẻ mà còn là một phương tiện giáo dục

Vì vậy tôi luôn quan sát và nhận xét xem trong quá trình học tập trẻ có hoạt động không? Có thích thú không? Tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ không hoà đồng cùng bạn để có hướng tìm cách đưa trẻ hoà nhập với bạn bè, dần dần tôi thấy trẻ rất hứng thú trong hoạt động giáo dục âm nhạc

2/ Giáo dục âm nhạc thông qua các giờ hoạt động có chủ đích khác:

Ngoài việc dạy trẻ trong giờ hoạt động âm nhạc tôi thấy vẫn là chưa đủ, để giúp trẻ hứng thú hoạt động âm nhạc tôi đã lồng ghép âm nhạc vào các hoạt động giáo dục

có chủ đích khác Vì qua đó không chỉ giúp trẻ thêm yêu thích âm nhạc mà còn giúp trẻ hứng thú hơn trong các hoạt động giáo dục khác Cụ thể như trong hoạt động làm quen văn học.Ví dụ: Dạy trẻ đọc thơ “Đèn đỏ- đèn xanh”.

Phần tích hợp cho trẻ hát bài: “Em đi qua ngã tư đường phố”, bài hát “Đèn xanh – đèn dỏ” Qua đó giúp trẻ làm quen một số bài hát mới hoặc củng cố những bài đã học, không những giúp trẻ làm quen âm nhạc mà còn làm cho trẻ hứng thú hơn trong giờ hoạt động văn học

Môn toán

Hay với hoạt động học Toán: “Cao hơn – thấp hơn” tôi cho trẻ nghe hát bài:

“Năm ngón tay ngoan”, để giúp trẻ so sánh và vào bài trẻ cũng dễ hiểu hơn

Hoặc trong hoạt động: Khám phá xã hội “ Tìm hiểu về ngày tết nguyên đám” t«i tích hợp cho trẻ hát bài “Sắp đến tết rồi” Qua đó còn trẻ còn biết ngày tết sắp

đến, và gia đình sẽ chuẩn bị thật nhiều đồ dùng, đồ ăn và có cả quần áo mới cho trẻ

Khi dạy trẻ hoạt động Thể Dục cũng khụng thể thiếu õm nhạc được, vỡ cú õm nhạc trẻ sẽ hoạt động Thể Dục được dễ hơn, hứng thỳ hơn khi tập khởi động và tập BTPTC

Vớ Dụ: Chủ điểm: “Giao thụng” khi khởi động tụi cho trẻ đi dưới bài hỏt

“Đoàn tàu nhỏ xớu” để trẻ dễ dàng, hứng thỳ trong khi tập, hay khi trẻ tập BTPTC

sẽ tấp dưới bài hỏt “Em đi qua ngó tư đường phố”…

Trong hoạt động tạo hỡnh ngoài việc trẻ thực hành, tôi mở nhạc cho trẻ nghe nhiều bài hỏt cú nội dung phự hợp với đề tài như

Vớ Dụ: Tụ màu,vẽ, nặn hoa quả tụi mở cho trẻ nghe bài hỏt “Màu hoa”,

“Hoa lỏ mựa xuõn” Trong bài hỏt cỏc Con vừa nghe những bụng hoa cú màu gỡ? Ngoài hoa cú màu tớm, màu đỏ, màu vàng thỡ cũn cú những gỡ cỏc Con? Qua

đú giỳp trẻ rất hứng thỳ tụ màu, muốm khỏm phỏ nhờ vậy mà kết quả của hoạt động rất tốt.

Hoạt động tạo hỡnh Đề tài Gõy hứng thỳ