Nghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba LạtNghiên cứu đặc điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba Lạt
Trang 1BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
LU ẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN C ỨU ĐẶC ĐIỂM LÝ, HOÁ CỦA ĐẤT TRONG
R ỪNG NGẬP MẶN TRỒNG VÀ RỪNG NGẬP MẶN TỰ
NHIÊN T ẠI BÃI BỒI CỬA SÔNG BA LẠT
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
VÕ VĂ N THÀNH
HÀ NỘI,NĂM2019
Trang 2BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Trang 3CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠITRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Cán bộ hướng dẫn chính: PGS.TS Mai Sỹ Tuấn
Cán bộ chấm phản biện 1: TS Mai Văn Tiến
Cán bộ chấm phản biện 2: TS Nguyễn Hùng Minh
Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại:
HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨTRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Ngày 21 tháng 01 năm 2019
Trang 4Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận văn là có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đầy đủ, trung thực và đúng qui cách.
Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của luận văn
TÁC GI Ả LUẬN VĂN
Võ Văn Thành
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn thạc sĩ với tên đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lý, hoá
c ủa đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa
Thị Hồng Hạnh, TS Phạm Hồng Tính và TS Bùi Thị Thư đã hướng dẫn, chỉ bảo
tận tình và động viên giúp tôi hoàn thành bài báo cáo luận văn này
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn thầy Nguyễn Xuân Tùng – Cán bộ thuộc Trung tâm Nghiên cứu hệ sinh thái Rừng ngập mặn, Trường Đại học Sư phạm Hà
Nội cùng với chính quyền địa phương xã Nam Phú, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình,
xã Giao Thiện, huyện Giao Thuỷ, tỉnh Nam Định và ban quản lý vườn Quốc gia Xuân Thuỷ đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể đi thực địa và cung cấp những
kiến thức quý báu cũng như chia sẻ tài liệu, dữ liệu liên quan tới luận văn
Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến quý thầy cô Khoa Môi trường, Trường Đại
học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã tận tình giảng dạy và truyền đạt những
kiến thức quý giá trong suốt thời gian học cao học tại trường
Cảm ơn các anh chị, bạn bè cùng tất cả các em - Những người bạn đồng hành trong quãng thời gian học cao học, những người đã luôn sát cánh, giúp đỡ, động viên và là nguồn động lực để tôi vươn lên
Trân trọng cảm ơn đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình dự báo xu hướng thay đổi hệ sinh thái rừng ngập mặn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở các tỉnh ven biển Bắc Bộ”, mã số TNMT.2018.05.06 đã hỗ trợ kinh phí thực địa, điều tra và phân tích mẫu
Do thời gian và kiến thức còn hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót vì vậy tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy – cô để
luận văn được hoàn thiện hơn
Hà Nội, ngày 21 tháng 01 năm 2019
H ỌC VIÊN
Võ Văn Thành
Trang 6MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
L ỜI CẢM ƠN ii
M ỤC LỤC iii
DANH M ỤC BẢNG vi
DANH M ỤC HÌNH vii
DANH M ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 2
3 Nội dung nghiên cứu 2
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4
1.1 Tổng quan về rừng ngập mặn 4
1.1.1 Khái niệm 4
1.1.2 Sự phân bố và diện tích của rừng ngập mặn 4
1.2 Đặc điểm về hình thái và sinh thái ở một số kiểu rừng ngập mặn 7
1.3 Một số nghiên cứu về cấu trúc rừng ngập mặn 10
1.3.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 10
1.3.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam 11
1.4 Một số nghiên cứu về ảnh hưởng của đặc điểm lý, hoá đến sự sinh trưởng và phát triển rừng ngập mặn 12
1.4.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 12
1.4.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam 16
1.4.3 Tại khu vực cửa sông Ba Lạt 19
1.5 Tổng quan về địa điểm nghiên cứu 20
1.5.1 Vị trí địa lý 20
1.5.2 Đặc điểm địa hình, địa mao 20
1.5.3 Đặc điểm thổ nhưỡng 21
1.5.4 Đặc điểm khí hậu, thủy - hải văn 21
Trang 7CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26
2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 26
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 26
2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 26
2.2 Thời gian nghiên cứu 27
2.3 Phương pháp nghiên cứu 27
2.3.1 Phương pháp tổng hợp và kế thừa 27
2.3.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm 27
2.3.3 Phương pháp đo đạc, đánh giá một số đặc điểm cấu trúc của cây ngập mặn 29 2.3.4 Phương pháp lấy mẫu đất và phân tích các chỉ tiêu lý hóa của đất 30
2.3.5 Phương pháp phân tích, thống kê và xử lý số liệu 31
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 33
3.1 Đặc điểm cấu trúc của các kiểu rừng ngập mặn khu vực cửa sông Ba Lạt 33
3.1.1 Đặc điểm về chiều cao 33
3.1.2 Đặc điểm về đường kính thân 34
3.1.3 Đặc điểm về mật độ cây rừng 35
3.2 Đặc điểm lý, hoá theo độ sâu tầng đất tại các kiểu rừng ngập mặn khu vực cửa sông Ba Lạt 37
3.2.1 Đặc điểm lý học 37
3.2.2 Đặc điểm hóa học 45
3.3 Đánh giá và so sánh các đặc điểm lý, hoá của đất trong các kiểu rừng ngập mặn tại bãi bồi cửa sông Ba Lạt 52
3.3.1 Đặc điểm lý học của đất ở các kiểu rừng ngập mặn 52
3.3.2 Đặc điểm hoá học của đất ở các kiểu rừng ngập mặn 56
3.4 Đề xuất một số giải pháp quản lý, bảo vệ rừng ngập mặn khu vực cửa sông Ba Lạt 59
K ẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 62
K ẾT LUẬN 62
TÀI LI ỆU THAM KHẢO 63
PH Ụ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 8TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam
TN&MT Tài nguyên và Môi trường
TPCG Thành phần cơ giới
TTVNM Thảm thực vật ngập mặn
UBND Uỷ ban nhân dân
VQG Vườn quốc gia
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Thành phần loài cây rừng ngập mặn theo ngưỡng độ mặn Goa 13
Bảng 2.1 Tọa độ địa lý của các ô tiêu chuẩn tại khu vực khảo sát 28
Bảng 3.1: Đặc điểm về chiều cao của cây ở các kiểu rừng 33
Bảng 3.2: Đặc điểm về đường kính thân cây ở các kiểu rừng 34
Bảng 3.3: Đặc điểm về mật độ cây ở các kiểu rừng 36
Bảng 3.4: Đặc điểm về độ mặn của đất ở các kiểu rừng 38
Bảng 3.5: Đặc điểm về Eh của đất ở các kiểu rừng 39
Bảng 3.6: Đặc điểm về pH của đất ở các kiểu rừng 41
Bảng 3.7: Kết quả phân tích thành phần cơ giới của đất ở các kiểu rừng 43
Bảng 3.8: Đặc điểm về hàm lượng mùn của đất ở các kiểu rừng 46
Bảng 3.9: Đặc điểm về hàm lượng nito của đất ở các kiểu rừng 48
Bảng 3.10: Đặc điểm về hàm lượng photpho của đất ở các kiểu rừng 50
Bảng 3.11: Đặc điểm về hàm lượng kali của đất ở các kiểu rừng 51
Bảng 3.12: Một số đặc điểm lý học của đất ở các kiểu rừng 52
Bảng 3.13: Thành phần cơ giới của đất ở các kiểu rừng 55
Bảng 3.14: Một số đặc điểm hoá học của đất ở các kiểu rừng 56
Bảng 3.15: Kỹ thuật trồng khuyến nghị đối với một số loài cây RNM khu vực cửa sông Ba Lạt .60
Trang 10DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1: Sơ đồ các nội dung liên kết của luận văn 32
Hình 1.2: Sơ đồ vị trí địa lý khu vực nghiên cứu 20
Hình 2.1: Vị trí khu vực nghiên cứu 26
Hình 2.2: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 28
Hình 3.1: Đặc điểm về chiều cao của cây ở các kiểu rừng……… 33
Hình 3.2: Đặc điểm về đường kính thân cây ở các kiểu rừng 35
Hình 3.3: Đặc điểm về mật độ cây ở các kiểu rừng 37
Hình 3.4: Đặc điểm về độ mặn của đất ở các kiểu rừng 38
Hình 3.5: Đặc điểm về Eh của đất ở các kiểu rừng 40
Hình 3.6: Đặc điểm về pH của đất ở các kiểu rừng 42
Hình 3.7: Tỉ lệ thành phần cơ giới của đất ở các kiểu rừng 45
Hình 3.8: Đặc điểm về hàm lượng mùn của đất ở các kiểu rừng 47
Hình 3.9: Đặc điểm về hàm lượng nito của đất ở các kiểu rừng 49
Hình 3.10: Đặc điểm về hàm lượng photpho của đất ở các kiểu rừng 50
Hình 3.11: Đặc điểm về hàm lượng kali của đất ở các kiểu rừng 52
Hình 3.12: Độ mặn trung bình của đất ở các kiểu rừng 53
Hình 3.13: Eh của đất trung bình của đất ở các kiểu rừng 54
Hình 3.14: pH trung bình của đất ở các kiểu rừng 54
Hình 3.15: Tỉ lệ cấp hạt của đất ở các kiểu rừng 56
Hình 3.16: Hàm lượng mùn của đất ở các kiểu rừng 57
Hình 3.17: Hàm lượng nito của đất ở các kiểu rừng 58
Hình 3.18: Hàm lượng photpho của đất ở các kiểu rừng 58
Hình 3.19: Hàm lượng kali của đất ở các kiểu rừng 59
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Rừng ngập mặn (RNM) là hệ sinh thái chuyển tiếp giữa môi trường biển và môi trường nước ngọt, RNM có vai trò to lớn về kinh tế - xã hội, môi trường và sinh thái Hệ sinh thái RNM cho năng suất sinh học cao, là nơi cung cấp nguồn vật liệu
hữu cơ cho hệ động vật, đảm bảo duy trì ổn đinh sự đa dạng sinh học của vùng biển
và ven biển, góp phần đảm bảo thực hiện đầy đủ các dịch vụ hệ sinh thái vốn có của chúng Cóhệ sinh thái đa dạng đã giữ được ổn định cho các chuỗi và lưới thức ăn, đảm bảo tuần hoàn chu trình vật chất: Chu trình cacbon, nito, photpho, chu trình nước Đây là một trong các hệ sinh thái có năng suất sinh học cao nhất trong các hệ sinh thái, nên việc quản lý, bảo tồn và duy trì khả năng lưu giữ cacbon trong cây, trong đất và nước cần được nghiên cứu và làm rõ [12]
Rừng ngập mặn tại các địa điểm khác nhau thuộc ven biển Việt Nam hay các vùng khác nhau trên thế giới có sự đa dạng rất lớn về cấu trúc và chức năng, đây là kết quả của các yếu tố tổng hợp bao gồm địa hình vùng đất, thể nền, vĩ độ và chế độ thủy triều, thủy văn, khí hậu Do sự đa dạng về mật độ, chiều cao và đường kính thân nên sinh khối thực vật trên mặt đất có sự biến động rất lớn, từ khoảng 8 Mg/ha
ở các vùng RNM thấp lùn tới trên 500 Mg/ha ở các vùng RNM gần cửa sông tại vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương (Kauffman và cộng sự, 2011 [54]) Tương tự, sự biến động của sinh khối thực vật, các yếu tố lý hóa khác trong đất RNM cũng có các giá trị hoàn toàn khác nhau phụ thuộc vào thành phần loài, hình thái và cấu trúc rừng Các nghiên cứu đã cho thấy, RNM tích lũy cacbon và các chất dinh dưỡng nhiều nhất trong lớp đất có độ sâu từ bề mặt tới khoảng 3 m dưới mặt đất, đặc biệt trữ lượng cacbon trong đất chiếm từ 49 - 98% trong tổng trữ lượng cacbon của các
hệ sinh thái (HST) này (Donato và cộng sự, 2011 [45])
Ngoài việc tập trung nghiên cứu trữ lượng cacbon trong hệ sinh thái RNM (bao gồm cacbon trong sinh khối và cacbon trong đất), một số nghiên cứu trong nước và quốc tế đã có những nghiên cứu bước đầu về đặc điểm lý hóa của đất RNM Vì diện tích RNM phân bố ở nhiều vùng khác nhau với các yếu tố môi
Trang 12cứu về đặc điểm lý hóa học của đất RNM ven biển miền Bắc Việt Nam còn hạn chế, trong đó có RNM khu vực cửa Ba Lạt.
Xuất phát từ nhận thức trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu đặc
điểm lý, hoá của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba Lạt”
Nghiên cứu này tập trung đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của các kiểu rừng ngập mặn trong các điều kiện môi trường (thể nền) khác nhau Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin, nguồn tư liệu, là cơ sở cho các nhà hoạch định
và quản lý rừng trong việc lựa chọn cây, kiểu rừng như thế nào cho thực sự phù hợp
và hiệu quả
2 Mục tiêu nghiên cứu
Xác định và đánh giá được mối quan hệ giữa thực vật ngập mặn với đặc điểm
lý, hóa học của đất trong rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn tự nhiên tại bãi bồi cửa sông Ba Lạt
Đề xuất được một số giải pháp về quản lý, bảo vệ rừng ngập mặn tại bãi bồi khu vực cửa sông Ba Lạt
3 Nội dung nghiên cứu
Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc của rừng ngập mặn trồng và rừng ngập
mặn tự nhiên tại khu vực bãi bồi cửa sông Ba Lạt: Mật độ cây rừng, đường kính thân cây và chiều cao cây
Nghiên cứu đặc điểm lý, hóa của đất ở rừng ngập mặn trồng và rừng ngập mặn
tự nhiên tại khu vực bãi bồi cửa sông Ba Lạt: pH, Eh, độ mặn, thành phần cơ giới
của đất; hàm lượng mùn, nito, photpho, kali trong đất
Trang 13Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full