Xây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt NamXây dựng chương trình huấn luyện mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam xe đạp đường trường Việt Nam
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
==================
PHẠM HÙNG MẠNH
XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN MÔ PHỎNG
ĐỘ CAO CHO ĐỘI TUYỂN NAM XE ĐẠP ĐƯỜNG TRƯỜNG
VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC
TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2018
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
==================
PHẠM HÙNG MẠNH
XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN MÔ PHỎNG
ĐỘ CAO CHO ĐỘI TUYỂN NAM XE ĐẠP ĐƯỜNG TRƯỜNG
Trang 3Lờ cam đoan Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của riêng tôi Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào
Tác giả luận án
Phạm Hùng Mạnh
Trang 4MỤC LỤC
Trang TRANG BÌA
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC PHỤ LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4
1.1 Cơ sở khoa học huấn luyện độ cao (Hypoxia) 4
1.1.1 Khái niệm phương pháp huấn luyện độ cao 4
1.1.2 Đặc điểm các thành phần không khí trong phòng thí nghiệm mô phỏng độ cao 4
1.2 Tác dụng và đặc điểm của phương pháp huấn luyện độ cao 6
1.3 Các hình thức huấn luyện độ cao hiện nay 7
1.3.1 Sống trên độ cao – tập luyện trên độ cao(Living High –Traning High) 8
1.3.2 Sống trên độ cao – tập luyện dưới thấp (Living high- Training low): 9
1.3.3 Sống dưới thấp – tập luyện trên độ cao (Living low – training high) 12
1.4 Tác động cơ học của tập luyện trong môi trường độ cao đối với cơ thể VĐV 19
1.4.1 Thích nghi h ệ hô hấp 21
1.4.2 Thích nghi về huyết học 22
Trang 51.4.3 Biến đổi chức năng hệ tim mạch 25
1.4.4 Thích nghi mô cơ 26
1.4.5 Tính không đồng nhất của các phản ứng sinh lý ở môi trường độ cao 28
1.4.6 Ý nghĩa chỉ số chức năng sinh lý và sinh hóa huyết học 29
1.5 Đặc điểm thi đấu xe đạp đường trường 31
1.5.1 Đặc điểm thi đấu môn xe đạp 31
1.5.2 Cấu trúc trong thi đấu xe đạp 32
1.6 Các yếu tố cấu thành thành tích của VĐV xe đạp đường trường: 34
1.7 Đặc điểm sinh lý và nhu cầu năng lượng trong môn xe đạp 40
1.7.1 Đặc điểm của hệ cơ 41
1.7.2 Đặc điểm các cơ quan chức năng vận chuyển oxy: 41
1.7.3 Nhu cầu năng lượng cho hoạt động đua XĐĐT 44
1.8 Một số công trình nghiên cứu liên quan 49
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 52
2.1 Đối tượng nghiên cứu 52
2.2 Phương pháp nghiên c ứu 52
2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp các tài liệu: 52
2.2.2 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia 53
2.2.3 Phương pháp kiểm tra y sinh 53
2.2.4 Phương pháp xét nghiệm sinh hóa huyết học 55
2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 58
2.2.6 Phương pháp toán học thống kê 59
2.3 Tổ chức nghiên cứu 59
2.3.1 Phạm vi nghiên cứu: 59
2.3.2 Địa điểm nghiên cứu 59
2.3.3 Kế hoạch nghiên cứu: 59
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 61
Trang 63.1 Đánh giá thực trạng chức năng sinh lý và sinh hóa của đội tuyển nam XĐĐT Việt Nam 613.1.1 Cơ sở lựa chọn các chỉ số kiểm tra đánh giá thực trạng chức năng sinh lý và sinh hóa 613.1.2 Thực trạng chức năng sinh lý và sinh hóa máu của VĐV đội tuyển nam XĐĐT Việt Nam 663.2 Xây dựng chương trình huấn luyện môi trường mô phỏng độ cao cho đội tuyển nam XĐĐT Việt Nam 793.2.1 Tổng hợp các chương trình huấn luyện môi trường mô phỏng độ cao
có hiệu quả 793.2.2 Xây dựng chương trình hu ấn luyện độ cao cho đội tuyển nam XĐĐT Việt Nam 913.3 Đánh giá hiệu quả chương trình huấn luyện độ cao cho đội tuyển nam XĐĐT Việt Nam 973.3.1 Sự biến đổi chức năng sinh lý, sinh hóa của nhóm TN sau thực nghiệm 973.3.2 Đánh giá sự biến đổi chức năng sinh lý, sinh hóa của nhóm ĐC sau
TN 1043.3.3 So sánh sự biến đổi chức năng sinh lý và sinh hóa gi ữa nhóm TN và nhóm ĐC sau TN 1093.3.4 So sánh sự biến đổi chức năng sinh lý và sinh hóa gi ữa nhóm TN VĐV đội tuyển xe đạp Việt Nam và VĐV một số nước trên thế giới 116
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 124
Kết luận 124Kiến nghị 125
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BF% Tỷ lệ phần trăm mở cơ thể (Body fat %)
EPO Erythropoietic kích thích sản sinh hồng cầu
FIO2 Hàm lượng oxy trong không khí
Hb Nồng độ Hemoglobin trong máu
Hct Tỷ lệ% hồng cầu trong máu
HRmax Nhịp tim tối đa
HVR Phản ứng thông khí với môi trường độ cao
IHT Huấn luyện giãn cách trong môi trường mô phỏng độ cao IHE Huấn luyện giãn cách trong tập luyện và nghỉ ngơi ở môi
trường mô phỏng độ cao
Trang 8ph phút
PIO2 Áp suất không khí
RER Thương số hô hấp VO2/VCO2
T3000 Thời gian chạy 3000m
TTHYPO Thời gian gắng sức
Tlim Thời gian kiệt sức
VEHYPO Thể tích thông khí ở áp suất thấp
V & E Lượng oxy hấp thụ, tần số hô hấp
WRLT Công suất ngưỡng yếm khí
WRmax Công suấthoạt động tối đa
XĐĐT Xe đạp đường trường
Trang 9DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
1.3 Bề mặt sức cản của không khí khi ngồi ở các tư thế khác nhau 32
1.4
Hiệu quả của chương trình huấn luyện (Cấu trúc thi đấu và bài
tập) trong sự thích nghi của thể thao Sự thích nghi nỗ lực đánh
giá bằng các test trong phòng thí nghi ệm và test trên sân tập;
Chương trình huấn luyện phản ứng theo nỗ lực
33
2.3 Xe đạp lực kế Monark Egormedic 894E và phần mềm phân tích 55
3.1 Sơ đồ huấn luyện kết hợp giữa môi trường độ cao và môi trường mực
nước biển với 3 hình thức huấn luyện trong giai đoạn chuẩn bị 83 3.2 Sơ đồ huấn luyện độ cao cho VĐV thể thao sức bền, sức nhanh
Trang 10DANH MỤC CÁC BẢNG
1.2 Thiết kế và kết quả của các nghiên cứu IHE với thời gian
1.3 Thiết kế và kết quả của các nghiên cứu IHE với thời gian
2.1 Tiêu chuẩn đánh giá VO2max (ml/kg/ph) cho nam VĐV 54
3.1 Kết quả phỏng vấn chuyên gia về chỉ số chức năng sinh lý
3.3 So sánh đặc điểm cơ thể giữa các VĐV đội tuyển xe đạp
3.4 Thực trạng ưa khí của 2 nhóm TN và ĐC VĐV đ ội tuyển
3.5 So sánh khả năng ưa khí giữa các VĐV đội tuyển xe đạp
3.6 Thực trạng yếm khí của 2 nhóm TN và ĐC VĐV đ ội tuyển
3.7 So sánh khả năng yếm khí giữa các VĐV đội tuyển xe đạp
3.8 Thực trạng các sinh hóa của 2 nhóm TN và ĐC VĐV đ ội
3.9 So sánh đặc điểm sinh hóa máu giữa các VĐV đội tuyển xe
3.11 Tổng hợp một số đặc điểm chương trình huấn luyện độ cao
Trang 11Bảng Nội dung bảng Trang
3.12 Kế hoạch huấn luyện năm 2016 của đội tuyển nam XĐĐT
3.13
Chương trình tập luyện và lượng vận động của đội tuyển nam XĐĐT Việt Nam tại phòng thí nghiệm mô phỏng độ cao
94
3.20 So sánh sự biến đổi khả năng ưu khí của 2 nhóm TN và ĐC 110 3.21 So sánh biến đổi khả năng yếm khí của 2 nhóm TN và ĐC 111
3.23
So sánh sự biến đổi khả năng ưa khí giữa nhóm TN VĐV đội tuyển xe đạp Việt Nam và VĐV một số nước trên thế giới
116
3.24
So sánh sự biến đổi khả năng yếm khí giữa nhóm TN VĐV đội tuyển xe đạp Việt Nam và VĐV một số nước trên thế giới
118
3.25 So sánh sự biến đổi sinh hóa máu giữa nhóm TN VĐV đội
tuyển xe đạp Việt Nam và VĐV một số nước trên thế giới 119
Trang 12DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
3.2 Biểu diễn thời gian của lượng vận động trong chương trình
3.3 Nhịp tăng trưởng khả năng hoạt động ưa khí của nhóm TN sau
3.4 Nhịp tăng trưởng khả năng hoạt động yếm khí của nhóm TN
3.5 Sự biến đổi giá trị trung bình chỉ số sinh hóa của nhóm TN sau
3.6 Nhịp tăng trưởng khả năng hoạt động ưa khí của nhóm ĐC sau
3.7 Nhịp tăng trưởng khả năng hoạt động yếm khí của nhóm ĐC
3.8 Sự biến đổi giá trị trung bình chỉ số sinh hóa của nhóm ĐC sau
3.9 So sánh nhịp tăng trưởng khả năng ưa khí giữa nhóm TN và
3.10 So sánh nhịp tăng trưởng khả năng yếm khí giữa nhóm TN và
3.11 So sánh giá trị trung bình của 2 nhóm TN và ĐC với giá trị
Trang 13DANH MỤC PHỤ LỤC
Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn
Phụ lục 2: Bản thỏa thuận tham gia công trình nghiên cứu Phụ lục 3: Bảng hỏi các vấn đề về y học có liên quan
Phụ lục 4: Phiếu xét nghiệm mẫu của VĐV
Phụ lục 5: Số liệu kiểm tra lần 1 nhóm ĐC
Phụ lục 6: Số liệu kiểm tra lần 1 nhóm TN
Phụ lục 7: Số liệu kiểm tra lần 2 nhóm ĐC
Phụ lục 8: Số liệu kiểm tra lần 2 nhóm TN
Trang 141
MỞ ĐẦU
Trong công cuộc đổi mới, để xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh, ngành Thể dục Thể thao (TDTT) cũng như các ngành khoa h ọc khác đã có những đóng góp to lớn cho sự phát triển chung của đất nước
Ở Việt Nam: Môn Xe đạp xuất hiện rất sớm khoảng năm 1896 sau đó được phát triển chủ yếu tại hai miền Bắc và Nam, có thể thấy những vận động viên (VĐV) tiêu biểu của Xe đạp Việt Nam như; Huỳnh Châu, Mai Công Hiếu, Nguyễn Nam Cực, và mới nhất là VĐV Nguyễn Thị Thật đã xuất sắc giành tấm huy chương đầu tiên trong lịch sử bộ môn đua xe đạp của Việt Nam ở đấu trường Asiad Tuy nhiên thành tích của Việt Nam vẫn còn hạn chế so với các nước trong khu vực và Châu Á
Một trong những nhân tố ảnh hưởng chính đến thành tích môn xe đạp là sức bền của vận động viên Theo Scott (2009), để cải thiện sức bền, VĐV cần nâng cao năng lực hệ tuần hoàn, hô hấp và chuyển hóa tế bào, nâng cao khả năng hấp thụ oxy tối đa, duy trì hoạt động ưa khí với cường
độ thi đấu trong thời gian dài hơn [63] Để nâng cao năng lực này, bên cạnh việc xây dựng chương trình huấn luyện theo các vùng cường độ một cách khoa học thì các VĐV còn sử dụng doping, đây là phương pháp bị cấm Một phương pháp tự nhiên để tăng số lượng hồng cầu là đưa VĐV tập luyện ở các vùng cao (trên 1500m so với mặt nước biển) phương pháp này đã được áp dụng phổ biến trên thế giới.Ở độ cao trên 1500m áp suất không khí và lượng oxy sẽ giảm dẫn đến cơ thể phản ứng bằng việc điều hòa máu để tăng sản sinh hồng cầu trong cơ thể Tuy nhiên, việc đưa VĐV
đi tập ở các vùng có độ cao không phải lúc nào cũng thuận tiện, độ cao tại các vùng cao nguyên của Việt Nam khá thấp như Đà Lạt trung bình so với mặt biển là 1500 m, nơi cao nhất trong trung tâm thành phố là Nhà Bảo Tàng (1532m), nơi thấp nhất là thung lũng Nguyễn Tri Phương (1398.2
Trang 15Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full