I. PHẦN MỞ ĐẦU1. Lý do chọn sáng kiến: Mục tiêu giáo dục phổ thông hiện nay là tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Ở bậc Tiểu học là bậc tạo nền tảng cho học sinh phát triển, vì vậy ngoài việc trang bị cho học sinh vốn kiến thức cơ bản trong học tập, lao động còn phải giáo dục học sinh có kỹ năng sống, kỹ năng làm người để học sinh có thêm kinh nghiệm thích ứng với môi trường, xã hội mới. Từ đó các em biết phân biệt đúng sai làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa. Biết tôn trọng bản thân, hành động bảo đảm an toàn cho mình và những người xung quanh. Từ đó thôi thúc các em hành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức. Vì vậy việc rèn kĩ năng sống ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng mà người người làm công tác giáo dục cần quan tâm. Kĩ năng sống là một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều trong thời đại ngày nay. Theo tôi, kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta phải biết để có thể thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống. Kĩ năng sống được hình thành theo một quá trình, hình thành một cách tự nhiên qua những va chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống và qua giáo dục mà có. Có nhiều nhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức, nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩ năng quản lí bản thân.... Dù là kĩ năng nào cũng đều rất quan trọng và cần thiết với mỗi con người. Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là rất quan trọng bởi đây là một chương trình giáo dục hết sức cần thiết đối với học sinh và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay, nhằm đào tạo con người với đầy đủ các mặt đức, trí, thể, mỹ để đáp ứng yêu cầu của xã hội. Thông tư 30 có nội dung đánh giá học sinh về năng lực và phẩm chất đây chính là hình thức đánh giá hướng đến các kĩ năng sống của học sinh tiểu học. Thực tế hiện nay, việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường tiểu học còn nhiều hạn chế như kĩ năng giao tiếp thiếu tự tin, e dè, nhút nhát, sống khép kín . . . Nhiều vụ tai nạn đuối nước, giao thông cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từ nguyên nhân các em còn thiếu kĩ năng sống, nhiều học sinh có kết quả học tập cao nhưng thích ứng với cuộc sống không tốt. Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh được các cấp, các ngành, giáo viên quan tâm. Song vẫn chưa có nét chuyển biến một số giáo viên và phụ huynh chú trọng đến việc dạy kiến thức; việc rèn kĩ năng sống cho học sinh chưa thường xuyên còn chiếu lệ, giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp mình đang dạy chỉ luôn chú trọng đến việc học tốt, làm tính tốt Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh giúp học sinh tự giải quyết được một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống hằng ngày như: tự chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường và phòng chống các tệ nạn xã hội, để các em chủ động, tự tin không phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình. Đây cũng là một nhiệm vụ quan trọng đối với các thầy cô giáo. Với học sinh tiểu học, đây là giai đoạn đầu tiên hình thành nhân cách cho các em, giúp các em có một kĩ năng sống tốt cho tương lai sau này.Để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh tiểu học, với cương vị là người giáo viên trực tiếp đứng lớp, bản thân hết sức băn khoăn và trăn trở về vấn đề: Làm thế nào để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh? Làm thế nào để học sinh biết cách vận dụng kĩ năng sống vào trong cuộc sống hằng ngày? Với ý nghĩa và tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, tôi đã chọn đề tài về Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 5. Vấn đề mà chắc hẳn không chỉ riêng bản thân mà rất nhiều đồng nghiệp khác quan tâm suy nghĩ là làm sao học sinh của mình có những kĩ năng sống tốt cho tương lai sau này, trở thành những con người tốt, có ích cho xã hội. Đây cũng là một vấn đề mà phụ huynh và xã hội hết sức quan tâm.2. Mục đích nghiên cứu:
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO DỤC KỸ NĂNG
3.1 Xác định yêu cầu khi thực hiện nội dung giáo dục kỹ năng sống
Trang 2cho học sinh 53.2 Đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống 6
3.3 Phát huy vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh:
6
3.5 Rèn kĩ năng sống hiệu quả qua việc tích hợp vào các môn học 73.6 Rèn kĩ năng sống thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. 10
3.7 Rèn kĩ năng sống hiệu quả qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động
giáo dục, vui chơi
11
3.8 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua việc xây dựng tấm
gương sáng, việc động viên khuyến khích học sinh
14
3.9 Giáo viên tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các em các
kĩ năng sống cơ bản
14
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn sáng kiến:
Mục tiêu giáo dục phổ thông hiện nay là tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hìnhthành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướngnghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục
lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thựchành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyếnkhích học tập suốt đời để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa
Ở bậc Tiểu học là bậc tạo nền tảng cho học sinh phát triển, vì vậy ngoài việctrang bị cho học sinh vốn kiến thức cơ bản trong học tập, lao động còn phải giáo dụchọc sinh có kỹ năng sống, kỹ năng làm người để học sinh có thêm kinh nghiệm thíchứng với môi trường, xã hội mới Từ đó các em biết phân biệt đúng sai làm theo cáiđúng, ủng hộ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa Biết tôn trọngbản thân, hành động bảo đảm an toàn cho mình và những người xung quanh Từ đóthôi thúc các em hành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức Vì vậyviệc rèn kĩ năng sống ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng mà người người làmcông tác giáo dục cần quan tâm
Kĩ năng sống là một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều trong thời đạingày nay Theo tôi, kĩ năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta phảibiết để có thể thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống Kĩnăng sống được hình thành theo một quá trình, hình thành một cách tự nhiên quanhững va chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống và qua giáo dục mà có Có nhiềunhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức, nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩnăng quản lí bản thân Dù là kĩ năng nào cũng đều rất quan trọng và cần thiết vớimỗi con người Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là rất quan trọng bởiđây là một chương trình giáo dục hết sức cần thiết đối với học sinh và phù hợp vớimục tiêu giáo dục hiện nay, nhằm đào tạo con người với đầy đủ các mặt đức, trí, thể,đức, trí, thể,
Trang 4mỹ để đáp ứng yêu cầu của xã hội Thông tư 30 có nội dung đánh giá học sinh vềnăng lực và phẩm chất đây chính là hình thức đánh giá hướng đến các kĩ năng sốngcủa học sinh tiểu học.
Thực tế hiện nay, việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường tiểu học còn nhiềuhạn chế như kĩ năng giao tiếp thiếu tự tin, e dè, nhút nhát, sống khép kín Nhiều vụtai nạn đuối nước, giao thông cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từ cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từnguyên nhân các em còn thiếu kĩ năng sống, nhiều học sinh có kết quả học tập caonhưng thích ứng với cuộc sống không tốt Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh đượccác cấp, các ngành, giáo viên quan tâm Song vẫn chưa có nét chuyển biến một sốgiáo viên và phụ huynh chú trọng đến việc dạy kiến thức; việc rèn kĩ năng sống chohọc sinh chưa thường xuyên còn chiếu lệ, giáo viên chưa nhận thức được tầm quantrọng của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp mình đang dạy chỉ luôn chú trọngđến việc học tốt, làm tính tốt cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từ
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh giúp học sinh tự giải quyết được một số vấn
đề thiết thực trong cuộc sống hằng ngày như: tự chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môitrường và phòng chống các tệ nạn xã hội, để các em chủ động, tự tin không phụ thuộc cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từhoàn toàn vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình Đây cũng là một nhiệm vụquan trọng đối với các thầy cô giáo Với học sinh tiểu học, đây là giai đoạn đầu tiênhình thành nhân cách cho các em, giúp các em có một kĩ năng sống tốt cho tương laisau này
Để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh tiểu học, với cương vị là người giáo viêntrực tiếp đứng lớp, bản thân hết sức băn khoăn và trăn trở về vấn đề: Làm thế nào đểnâng cao kĩ năng sống cho học sinh? Làm thế nào để học sinh biết cách vận dụng kĩnăng sống vào trong cuộc sống hằng ngày? Với ý nghĩa và tầm quan trọng của việc
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, tôi đã chọn đề tài về đức, trí, thể,Giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh lớp 5 Vấn đề mà chắc hẳn không chỉ riêng bản thân mà rất nhiều đồng
nghiệp khác quan tâm suy nghĩ là làm sao học sinh của mình có những kĩ năng sốngtốt cho tương lai sau này, trở thành những con người tốt, có ích cho xã hội Đây cũng
là một vấn đề mà phụ huynh và xã hội hết sức quan tâm
Trang 52 Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu đề tài đức, trí, thể,Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 5 với mong muốn
làm sao học sinh của mình có những kĩ năng sống tốt cho tương lai sau này, trở thànhnhững con người tốt, có ích cho xã hội
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh lớp 5B Trường Tiểu học Cẩm Phong
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Đọc các tài liệu về tâm sinh lý lứa tuổi Tiểu học và tài liệu liên quan tới giáodục kỹ năng sống cho học sinh
- Đọc tài liệu giáo dục kĩ năng sống lớp 5
- Phương pháp khảo sát - quan sát thực tế giáo viên và học sinh
- Thực hiện phỏng vấn, hỏi đáp, điều tra
Trang 6tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách người học trên cơ sởgiúp học sinh có tri thức, giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp.
Có thể thấy rằng kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần thiết chocuộc sống hàng ngày của con người Về bản chất, đó là kỹ năng tự quản lý bản thân và
kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệuquả Nói cách khác kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi con người, cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từkhả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phótrước các tình huống của cuộc sống Kỹ năng sống hướng vào việc giúp con ngườithay đổi nhận thức, thái độ và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực
2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:
* Về giáo viên: Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nênchưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động nàynên làm mất sự hứng thú của học sinh
* Về học sinh: Học sinh tập trung học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình
huống trong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫnnhau Kỹ năng giao tiếp còn hạn chế
Trang 7* Về Phụ huynh: Đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến
thức Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng cho
con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong giađình Một số phụ huynh quá nuông chiều con cái, đáp ứng mọi nhu cầu của con emmình, ít quan tâm đến việc con em mình ứng xử trong sinh hoạt và đời sống như thếnào?
* Về tài liệu: Tài liệu giáo dục kĩ năng sống trong nhà trường còn ít, nội dung và
hình thức chưa phong phú, chưa mang tính hệ thống, chưa thực sự phù hợp với cấutrúc, phân phối chương trình tiểu học
* Về nhà trường: Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường,
ngoài việc lồng ghép vào các môn học hàng ngày, hoạt động ngoài giờ lên lớp là mộttrong những con đường giáo dục có hiệu quả trong việc giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Chính vì thế ngoài việc xây dựng và hoàn thiện các quy tắc ứng xử văn hóatrong nhà trường, bằng nhiều hình thức Nhà trường tổ chức cho các em chơi các tròchơi dân gian, trò chơi vận động, tham gia các hoạt động dọn vệ sinh bảo vệ môi cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từtrường, tổ chức các hoạt động quyên góp ủng hộ bạn nghèo, Thông qua những hoạtđộng này, nhà trường muốn rèn luyện cho các em học sinh tính đoàn kết tập thể, khảnăng làm việc theo nhóm Đồng thời xây dựng tinh thần chia sẻ, ý thức trách nhiệmcho các em
Sau khi nhận lớp tôi tiến hành khảo sát kĩ năng sống của học sinh trong lớp vớicác nội dung sau:
Trang 8
Bài tập 2: Đọc các tình huống dưới đây và cho biết:
- Tình huống nào không an toàn? Các bạn trong tình huống đó có thể gặp nguy
cơ gì?
- Các bạn gặp tình huống không an toàn như vậy, các bạn đó cần phải làm gì? Tình huống 1: Hôm qua, trên đường đi học về, dọc đường có một người đàn ông
lạ mặt đi xe máy, cứ lẽo đẽo bám theo, gạ gẫm rủ em lên xe để ông ta đèo về
Tình huống 2: Tuấn bị đau bụng dữ dội Cả nhà phải đưa Tuấn vào bệnh viện cấp cứu Khi đến phòng khám, cô bác sĩ yêu cầu tất cả người nhà của Tuấn ra ngoài và khám bệnh cho Tuấn
Qua khảo sát lần 1 ở lớp 5B (đầu năm học) với chủ đề Kĩ năng của em ; kết quảđức, trí, thể,
cụ thể như sau:
Trang 9Ứng xử tình huống trong các trò chơi, hoạt động tập thể
Biết cách ứng xử hài hòa, phù
Trang 10Qua khảo sát cho thấy, số học sinh thực hiện kĩ năng chưa tốt, chưa biết lắng nghecòn chiếm tỉ lệ cao từ 22% đến 33% Số học sinh lớp nhiều khi còn rơi vào cả nhữnghọc sinh học tương đối tốt các môn văn hóa.
Từ những thực trạng trên đây, thì việc " Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp
5" là một việc làm vô cùng cần thiết các em thấy mình mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tự
tin hơn trong việc thể hiện những năng lực của bản thân say mê, hứng thú trong học tập
tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cần:
- Bám sát vào nội dung của giáo dục kỹ năng sống và vận dụng linh hoạt các nộidung của giáo dục kỹ năng sống tuỳ theo từng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vàđiều kiện cụ thể của từng môn học
- Xác định rõ các nội dung giáo dục kỹ năng sống (xác định rõ các kỹ năng sốngcần hình thành và phát triển cho học sinh) để tích hợp vào nội dung của hoạt độnggiáo dục
- Tạo ra động lực cho học sinh, làm cho học sinh tham gia một cách tích cực vàoquá trình hình thành kỹ năng sống nói chung và các kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹnăng ra quyết định, kỹ năng tự nhận thức về bản thân, kỹ năng ứng phó với căngthẳng, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ
Trang 113.2 Đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống:
Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại
và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiềuthách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại Kỹ năng sống đơn giản là tất cả cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từđiều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổidiễn ra hằng ngày trong cuộc sống
Vì thế giáo viên cần nắm rõ nắm rõ 5 nguyên tắc về giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh:
+ Tương tác: Các kĩ năng thương lượng, kĩ năng giải quyết vấn đề được hình cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từthành tốt trong quá trình HS tương tác với bạn bè và những người xung quanh Tạođiều kiện để các em có dịp thể hiện ý kiến của mình và xem xét ý kiến của ngườikhác Do vậy GV cần tổ chức các hoạt động có tính chất tương tác thông qua cáchoạt động học tập hoặc hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kỹ năng sốngcho các em
+ Trải nghiệm: Cần phải có thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpcũng như trong các hoạt động học tập cho HS được hoạt động thực, có cơ hội thể hiện
ý tưởng các nhân, có cơ hội xử lí các tình huống cũng như phản biện Kỹ năng sống cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từchỉ được hình thành khi người học trải nghiệm qua thực tế và nó có kĩ năng khi các
em được làm việc đó
+ Tiến trình: Giáo viên không thể giáo dục kỹ năng sống trong một lần, hai lần mà
kỹ năng sống là một quá trình từ "nhận thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi"
Do vậy giáo dục kỹ năng sống không thể là ngày một ngày hai mà phải là cả một quátrình
+ Thay đổi hành vi của một con người là giúp người học thay đổi hành vi theohướng tích cực Thay đổi hành vi, thái độ và giá trị ở từng con người là quá trình khókhăn Do đó các nhà giáo dục cần kiên trì chờ đợi và tổ chức các hoạt động liên tục để
Trang 12học sinh duy trì hành vi mới và có thói quen mới tạo động lực cho học sinh điềuchỉnh.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục giáo dục kỹ năng sống được thựchiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống được giáo dục trong mọi môi trường nhưgia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho HS tham gia vào cáctình huống thật trong cuốc sống
Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phảiđảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc của giáo dục
3.3 Phát huy vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:
Hoạt động giáo dục kỹ năng sống là hoạt động được tổ chức theo mục tiêu, nội
dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên Bản chất của hoạt động này làthông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúp người họcchuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm tin, kiến thức thành hànhđộng, biến yêu cầu của nhà trường thành chương trình hành động của tập thể lớp họcsinh và của cá nhân học sinh, tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm tri thức, thái độ,quan điểm và hành vi ứng xử của mình trong môi trường an toàn, thân thiện có địnhhướng giáo dục Thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống có thể giúp học sinhsống một cách an toàn, khoẻ mạnh có khả năng thích ứng với biến đổi của cuộc sốnghàng ngày Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi như: kỹnăng giao tiếp ứng xử có văn hoá; kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạt độngtập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả họctập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động vàcông tác xã hội Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động tập thể vàhoạt động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống,với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xãhội Như vậy, hoạt động giáo dục kỹ năng sống thực sự cần thiết Do đó cần phát huytối đa vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Trang 133.4 Tăng cường gần gũi và tạo mối thân thiện với học sinh
Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và giáoviên chủ nhiệm, tôi sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về mình,động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương laicũng như mong muốn của mình với các em Đây là hoạt động giúp cô trò hiểu nhau,đồng thời tạo một môi trường học tập thân thiện "Trường học thật sự trở thành ngôinhà thứ hai của các em" Đây cũng là một điều kiện rất quan trọng để phát triển khảnăng giao tiếp của học sinh
Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có thể thực hiện trong bất cứ lúc nào,giờ học nào Để việc rèn luyện diễn ra một cách thường xuyên và đạt hiệu quả cao tiếptục qua biện pháp tiếp theo
3.5 Rèn kĩ năng sống hiệu quả qua việc tích hợp vào các môn học
Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có hiệu quả bản thân đã vận dụng vàocác môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt; Đạo đức; Khoa học; Hoạt
động ngoài giờ lên lớp để những giờ học sao cho các em được hoạt động để học, được trải nghiệm như trong cuộc sống thực.
Trong chương trình lớp 5, ở môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục kĩ
năng sống cho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Luyện tập làm báo cáo
thống kê, Luyện tập thuyết trình tranh luận, Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia, được lồng cụ thể qua các tình huống giao tiếp Bản thân chỉ gợi mở sau đó
cho các em tự nói một cách tự nhiên hoàn toàn không gò bó áp đặt Thông qua các câuchuyện đó học sinh có thể rút ra những nội dung rèn kĩ năng sống Để hình thànhnhững kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh qua môn Tiếng Việt, ngườigiáo viên cần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo của học sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu vàgiải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp, cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từThông qua các hoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày
tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai, học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từnăng sống cần thiết
Ví dụ: Khi dạy Tập làm văn các bài: "Luyện tập làm đơn" giáo dục học sinh kĩ
năng biết thể hiện sự cảm thông chia sẻ với những nỗi bất hạnh của nạn nhân chất độc
Trang 14mà da cam; "Luyện tập thuyết trình tranh luận" giáo dục học sinh kĩ năng lắng nghe
và tôn trọng người cùng tranh luận, thể hiện được sự tự tin khi nêu lí lẽ, dẫn chứng cụthể, thuyết phục từ đó biết cách diễn đạt gãy gọn, bình tĩnh và tự tin
Ở môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tìnhcảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh Giáo viên phải sử dụng phương phápdạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đa dạng như: kểchuyện theo tranh; quan sát tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phân tích, xử lí tìnhhuống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh, Sử dụng nhiều cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từphương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: học theo nhóm, theo dự án, đóng vai,trò chơi, Thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực đó, học cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từsinh đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phùhợp với lứa tuổi Đó là lối sống lành mạnh, các hành vi ứng xử phù hợp với nền vănminh xã hội
Ví dụ: Khi dạy môn Đạo đức bài: "Em là học sinh lớp 5" , " Em yêu Tổ quốc Việt Nam" tôi tổ chức cho các em đóng vai, thảo luận nhóm Sau vài lời khuyến khích đầu
tiên, tôi tổ chức cho các em đứng thành vòng tròn đóng vai, giới thiệu, bày tỏ ý kiến
để cho các bạn nhận thấy bản thân mình xứng đáng là học sinh lớp 5, trình bày nhữnghiểu biết về đất nước, con người Việt Nam cướp đi tính mạng của nhiều học sinh đều xuất phát từ Lúc đầu các em rất ái ngại không tự tinkhi đóng vai, bày tỏ ý kiến trước lớp nhưng tôi đã kịp thời nhắc nhở các em nhữngđiều cần chú ý trong khi giao tiếp, cộng thêm một môi trường hòa đồng thân thiện các
em thực hiện rất tốt, không còn những cái nhìn ái ngại Thay vào đó là những cánh tay
tự tin cùng những câu nói rõ ràng, chắc gọn, mạnh dạn hơn
Các kĩ năng được phát triển từ dễ đến khó Sau bài học giới thiệu là những bàihọc như khám phá, tư duy hiệu quả và đặc biệt kĩ năng làm việc đồng đội Bản thânluôn tạo không khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới phương pháp tạo điều kiện chocác em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát huy mình hơn qua việc học nhóm Rèn kĩ năng sống có hiệu quả còn được bản thân vận dụng khá nhiều trong trongcác môn học thông qua xử lí tình huống hay các trò chơi học tập có nội dung gần gũivới cuộc sống hằng ngày của các em
Trang 15Ví dụ: Trong bài "Hợp tác với những người xung quanh" giáo dục học sinh kĩ
năng hợp tác với bạn bè và mọi người xung quanh trong công việc chung Các em làmviệc tích cực, vui vẻ, tự mỗi em nói được tiếng nói, suy nghĩ của mình với bạn bè, vớithầy cô một cách tự tin mạnh dạn Việc rèn luyện các kĩ năng này đã tạo ra được thóiquen tốt cho bản thân mỗi em, các em tham gia một cách chủ động tích cực vào quátrình học tập, tạo điều kiện cho các em chia sẻ những kinh nghiệm, ý kiến hay để giảiquyết một vấn đề nào đó Việc sinh hoạt theo nhóm tạo môi trường làm việc thânthiện, giúp các em cải thiện hành vi giao tiếp thông qua các hoạt động trao đổi diễn rathường xuyên Các em trở nên thân thiện, từ đó giúp bầu không khí học tập, lao độngtrở nên sôi động hơn Tham gia sinh hoạt theo nhóm giúp các em học sinh hưng phấnhơn trong học tập và tạo nên cách ứng xử hợp lý trong mọi tình huống Khi sinh hoạtnhóm phải luôn đưa ra nhiều tình huống tạo sự phát triển tư duy cho các em Đó cũng
là cách tạo sự gần gũi giữa các em với nhau
Ngoài ra, bản thân còn chú ý rèn luyện sức khoẻ và ý thức bảo vệ sức khoẻ, kĩnăng phòng chống tai nạn giao thông và cách phòng tránh một số bệnh khác qua cácmôn học: Ai cũng biết rằng sức khỏe là tài sản vô cùng quí báu của mỗi con người.Học tập tốt, đạo đức tốt là những điều học sinh phải đạt được thì rèn luyện sức khỏetốt cho học sinh là điều phải được đặc biệt quan tâm Tuy nhiên có được một sức khỏetốt và bảo vệ được nó thì thật không dễ Dù vậy không có nghĩa là không làm được,nhiều khi sức khỏe của các em phụ thuộc vào những điều rất giản dị Đó chính là giáodục một lối sống khoa học Bản thân rèn luyện sức khoẻ cho các em qua các tiết sau:
Ví dụ: Ở môn Khoa học: Bài "Phòng bệnh sốt rét", "Phòng bệnh sốt xuất
huyết" giáo dục học sinh kĩ năng xử lí và tổng hợp thông tin để nhận biết được dấu
hiệu, tác nhân và con đường lây truyền bệnh Từ đó học sinh biết tự bảo vệ và đảmnhiệm giữ môi trường xung quanh Các em tự chiếm lĩnh những kiến thức đã học vàbiết cách hành động bằng những việc làm cụ thể như vệ sinh môi trường xung quanhnơi em ở, khi ngủ cần phải mắc màn
Một điều nữa theo tôi cũng khá quan trọng là kĩ năng ứng xử có văn hoá cũng làlối sống lành mạnh mà các em cần phải được đào tạo, vì thế bản thân tiếp tục áp dụng
Ví dụ: Ở môn Khoa học các bài: " Tác động của con người đến môi trường rừng" , " Tác động của con người đến môi trường đất" , " Tác động của con người đến