một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 2 nhằm nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh nói chung và học sinh lớp 2 nói riêng. Sáng kiến đưa ra một số biện pháp cơ bản, thiết thực, hữu ích cho giáo viên tiểu học.
Trang 2I Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài
Trong cuộc sống con người luôn có nhu cầu giao lưu về tình cảm với nhau,nhằm truyền đạt những khái niệm, tri thức,…cho nhau, chính vì vậy mà ngôn ngữxuất hiện Cùng với ngôn ngữ người ta dùng cử chỉ, điệu bộ, hình vẽ… để phụgiúp cho ngôn ngữ trong việc biểu lộ cảm xúc, truyền đạt thông tin cho nhau vàcuối cùng là chữ viết đã xuất hiện Chữ viết trở thành một công cụ vô cùng quan
Trang 3trọng trong việc hình thành và phát triển văn hoá, văn minh của từng dân tộc Nhờ
có chữ viết mà thông tin của con người được lưu truyền từ đời này sang đời khác.Con người không phải từ khi cắp sách đến trường đã biết viết chữ mà phải trảiqua một quá trình rèn luyện rất kiên trì Từ xa xưa đã có tấm gương rèn luyện củaông Cao Bá Quát, một người nổi tiếng “văn hay chữ tốt” ở ngoại thành Hà Nội
Từ một người viết xấu đến mức không ai đọc được, nhưng nhờ có lòng kiên trìluyện tập mà ông trở thành một người có tài viết đủ các loại chữ, mà chữ nàocũng đẹp, cũng rõ ràng Chính vì chữ viết quan trọng như vậy mà trong nhàtrường, nhất là bậc Tiểu học, học sinh phải được học tập viết, chính tả… nhằm rènluyện kỹ năng viết chữ ngay từ những ngày đầu cắp sách đến trường Ngành Giáodục và Đào tạo đã thường xuyên tổ chức các kì thi “Viết chữ và trình bày bài đẹp”nhằm tạo cơ hội cho giáo viên, học sinh viết đẹp được khoe tài Nhờ đó, phongtrào thi đua viết chữ đẹp ở các nhà trường được coi trọng hơn Việc rèn chữ viếtcho học sinh có vị trí quan trọng trong công tác chuyên môn của nhà trường Viếtđúng mẫu, rõ ràng và đúng tốc độ, học sinh sẽ có điều kiện ghi chép bài học củatất cả các môn học khác tốt hơn Ngoài ra, việc rèn chữ viết còn góp phần quantrọng vào việc rèn luyện cho học sinh những những phẩm chất đạo đức tốt nhưnhư tính cẩn thận, kiên trì, tinh thần kỉ luật và óc thẩm mĩ Cố vấn Phạm VănĐồng đã nói : “Chữ viết đúng cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho họcsinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩnthận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn đọc bài vở củamình.” Viết chữ đúng và đẹp giúp các em tự tin hơn trong giao tiếp, nhất là giaotiếp bằng văn bản Giúp các em thêm yêu Tiếng Việt và chữ Việt, giữ gìn bản sắcvăn hóa dân tộc
Hiện nay, vẫn còn có nhiều học sinh viết sai, viết xấu và viết chậm Điều đóảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học Tiếng Việt nói riêng và học các mônhọc khác nói chung Tuy nhiên, nhiều cha mẹ học sinh vẫn chưa nhận thức đượctầm quan trọng của nét chữ đẹp Đa số phụ huynh chỉ đầu tư cho con học chuyênsâu kiến thức các môn văn hóa và còn coi nhẹ việc rèn nét chữ đẹp, rèn tính cẩnthận cho con Chính vì vậy trong quá trình rèn chữ viết đẹp cho học sinh, giáoviên gặp rất nhiều khó khăn
Là giáo viên tiểu học, nhiều năm giảng dạy khối lớp 2, bản thân tôi nhậnthức rất rõ tầm quan trọng của việc rèn chữ trong quá trình dạy học Giáo viên cóviết đúng, viết đẹp thì học sinh mới có thể viết đúng, viết đẹp theo Trong những
Trang 4năm qua, đội ngũ giáo viên Tiểu học chúng tôi luôn tự rèn chữ cho mình và đặc
phương pháp rèn chữ viết Từ đó, tôi đã áp dụng các biện pháp ấy để hướng dẫncho học sinh viết đẹp trên lớp Bằng sự tâm huyết và niềm đam mê dạy học sinh
rèn chữ viết đẹp, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp
rèn chữ viết cho học sinh lớp 2"
2 Mục đích, phạm vi và thời gian nghiên cứu.
2.2 Phạm vi nghiên cứu:
Do điều kiện thời gian và khả năng nghiên cứu có hạn, nội dung sáng kiến
sinh ở lớp 2A3, trường Tiểu học Lê Hồng Phong
2.3 Thời gian nghiên cứu
Sáng kiến kinh nghiệm được nghiên cứu và áp dụng trong năm học
2017-2018 (Từ tháng 9/2017 đến tháng 4/2017-2018)
3 Phương pháp nghiên cứu.
Để việc nghiên cứu đạt kết quả tốt, tôi sử dụng nhiều phương pháp nghiêncứu, trong đó chủ yếu là các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến
Trang 5+ Tài liệu “Dạy và học Tập viết ở Tiểu học”.
+ Tài liệu “Hướng dẫn viết chữ đẹp” của Trung tâm luyện viết chữ đẹpthuộc Sở giáo dục & Đào tạo Hà Nội
- Phương pháp điều tra: Kiểm tra chất lượng chữ viết của học sinh tronglớp Tìm hiểu những tồn tại trong chữ viết của học sinh và những khó khăn,vướng mắc của học sinh khi rèn viết chữ
- Phương pháp thực nghiệm: Thực hiện các biện pháp để rèn chữ viết chohọc sinh Cho học sinh làm một số bài kiểm tra, từ đó bước đầu rút ra những nhậnxét khách quan về tính khả thi của những giải pháp được đề xuất trong đề tài
- Phương pháp phân tích, tổng kết kinh nghiệm: So sánh kết quả trước vàsau khi thực nghiệm, rút ra bài học
II Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận
Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phươngtiện để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học và đời sống Dovậy ở trường Tiểu học, việc dạy học sinh biết chữ và từng bước làm cho chữ viếttrở thành công cụ để phục vụ cho học tập và giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàngđầu của môn Tiếng Việt
Chữ viết đẹp nói lên rất nhiều điều mà bất cứ ai cũng biết: sự kiên trì cẩnthận chăm chút từng nét chữ, sự coi trọng người đọc, nhất là nói lên cái đẹp củatâm hồn, tính mỹ thuật
Việc viết chữ đẹp không chỉ là thành tích mà là yêu cầu căn bản của ngườihọc trò Cha ông ta đã từng nói: “Nét chữ, nết người” Nét chữ thể hiện tính cáchcủa con người Người viết chữ đẹp là người luôn cẩn thận, kiên trì và chăm chỉ.Những câu chữ thẳng hàng, đẹp, rõ nét thể hiện sự trang trọng và tính cách cẩnthận của người viết đối với người đọc Con người muốn làm được người tốt thìphải rèn luyện từng tí một Việc rèn chữ cũng chính là rèn tính cách của một conngười
Trên thực tế, đánh giá kết quả học tập của học sinh, đặc biệt là học sinh Tiểuhọc, tiêu chí về chữ viết và trình bày luôn được coi trọng, đặc biệt là trong phânmôn Tiếng Việt Một học sinh có thông minh đến đâu chăng nữa nhưng chữ viếtcẩu thả, nguệch ngoạc, trình bày bài không khoa học thì kết quả học tập cũng sẽkhông cao Vì vậy, mỗi học sinh cần phải giữ vở sạch, viết chữ và trình bày bài
Trang 6đẹp Từ nhiều năm nay, ngành giáo dục đã quan tâm chỉ đạo các trường Tiểu họcthực hiện việc đưa điểm chữ viết vào biểu điểm đánh giá trong các bài kiểm trađịnh kì Các hình thức tổ chức hội thi: “Viết chữ và trình bày bài đẹp” cho giáoviên và học sinh đã được ngành quan tâm chỉ đạo Đây là một việc làm có ýnghĩa, góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung vàchất lượng chữ viết nói riêng.
Để có chữ viết đẹp, học sinh cần viết tốt các chữ cái trong Bảng chữ cái.Bảng chữ cái theo mẫu chữ mới do Bộ Giáo dục và đào tạo ban hành gồm 29 chữcái như sau: a, ă, â, b, c, d, đ, e, ê, g, h, i, k, l, m, n, o, ô, ơ, p, q, r, s, t, u, ư, v, x, y.Đây là bảng chữ được đánh giá là chuẩn mực so với các bảng chữ trước đó Tuynhiên để viết được đẹp bảng chữ này quả không phải là dễ dàng Chính vì vậy đòihỏi mỗi giáo viên cũng như học sinh phải thật kiên trì, tỉ mỉ và cẩn thận khi rènviết cũng như cách trình bày bài khoa học
Viết chữ đẹp thể hiện ở việc viết đúng mẫu chữ, độ cao, khoảng cách, trìnhbày bài viết cân đối rõ ràng, sạch sẽ Đồng thời khi viết cần viết đúng chính tả vìchữ đẹp mà viết sai chính tả thì cũng không có tác dụng Để rèn cho học sinh viếtchữ đẹp, trước hết thầy cô giáo phải giúp học sinh nhìn nhận thế nào là chữ đẹp.Chữ đẹp là các chữ phải đều, có nét thanh nét đậm, cân đối về chiều cao và độrộng, chữ viết phải liền mạch; nét sổ phải thẳng, nét cong phải có độ mềm mại.Tránh viết chữ gầy quá hoặc mập quá Không viết nét cao, nét thấp, chân chữ phảichạm dòng kẻ đậm Các nét trong một chữ phải viết gọn, không viết thưa quáhoặc dày xít các nét
2.2 Đánh giá:
* Ưu điểm:
Trang 7- Học sinh được thực hiện viết theo mẫu chữ mới theo quy định của Bộ Giáodục và Đào tạo Chính vì vậy các em đã nắm được mẫu chữ cái mới, nắm đượcquy trình viết chữ.
- Phần lớn học sinh nắm chắc luật viết chính tả và viết đúng chính tả Nhiều
em đã biết cách trình bày bài viết theo đúng yêu cầu thể loại, tốc độ viết về cơ bản
đã đạt yêu cầu
- Vào đầu năm học, tất cả các em đã được trang bị đầy đủ sách vở và đồdùng học tập
* Tồn tại:
- Cách cầm bút, tư thế ngồi của nhiều học sinh chưa đúng
- Đa số các em viết chưa được liền mạch, chưa biết thể hiện nét thanh, nétđậm khi viết
- Chữ hoa và chữ số của học sinh trong lớp viết chưa được đẹp
- Ở từng nét viết như nét cong kín, nét khuyết trên, khuyết dưới, nét móchọc sinh viết chưa được đúng
- Còn nhiều học sinh trong lớp viết sai độ cao của các con chữ, tốc độ viếtcòn chậm, còn sai nhiều lỗi chính tả Nhiều em còn viết ngoáy, viết cẩu thả, chữviết chưa đều, thiếu nét Dấu thanh ghi không đúng vị trí
- Trình bày bài chưa khoa học: đầu bài và bài còn lệch, khoảng cách cácchữ trong bài chưa đều, trong một bài viết có cả chữ đứng và chữ nghiêng
* Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên:
- Trước hết là do nhận thức của người dạy, người học, nhận thức của phụhuynh học sinh chưa thấy hết được vị trí, tầm quan trọng và sự tác động qua lạigiữa các môn học Ngay trong môn Tiếng Việt cũng chưa thực sự coi trọng phânmôn Tập viết và Chính tả Chưa tạo được sự hứng thú cho học sinh khi học cácmôn học này Trong giờ Tập viết, Chính tả, giáo viên có hướng dẫn nhưng chưathật sự tỉ mỉ về cách viết, quy trình viết Chưa kết hợp dạy nghĩa của từ với dạychữ một cách nhuần nhuyễn Học sinh còn mắc lỗi chính tả do phát âm sai, khôngnắm được nghĩa của từ, không nắm chắc quy tắc chính tả Lên lớp lớn, do khốilượng kiến thức nhiều hơn, các em phải tăng tốc độ viết nên chữ viết không đượcnắn nót, dẫn đến viết ẩu, viết xấu
- Một nguyên nhân nữa là do giáo viên ít đi đến từng em để trực tiếp rèn,sửa cho các em tư thế, cách để vở, cách cầm bút Một số giáo viên còn chưa chú ýđến việc tự rèn chữ viết cho chính mình
Trang 8- Nhiều khi do các môn học (Toán, Tiếng Việt, ) có lượng kiến thức quánhiều nên việc rèn chữ cho học sinh qua những môn học này còn có phần hạn chế.
- Mặt khác, do sự phối kết hợp giữa giáo viên và phụ huynh học sinh cònhạn chế
3 Các giải pháp
3.1 Bồi dưỡng nâng cao nhận thức
Viết chữ đẹp vốn là truyền thống văn hóa được gìn giữ bấy lâu nay Từ xaxưa, người viết chữ đẹp là người có tài và được đánh giá là học cao hiểu rộng, rấtđược yêu mến, quý trọng Người xưa đã từng đúc rút khái quát về mối liên hệgiữa nét chữ với tính cách, tâm hồn con người qua câu: “Nét chữ, nết người” Quảthực nhìn nét chữ viết của một người, người ta phần nào có thể phỏng đoán đượctính cách, tâm hồn của chủ nhân nét chữ ấy Chỉ cần thoáng qua nét chữ là có thểnhận biết được người viết có tính cẩu thả, qua loa hay cẩn thận, chu toàn Chữ viếtcủa một người thường được rèn luyện và định hình trong những năm tháng họctập ở nhà trường
trọng nhưng vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên kết quả không như mong muốn,hậu quả là chữ viết của học sinh ngày càng xấu, trình bày bài không có tính thẩm
mĩ cao Những nguyên nhân đó có thể khẳng định được xuất phát từ chính nhậnthức của cá nhân học sinh, phụ huynh học sinh và đội ngũ giáo viên Vì vậy việcnâng cao nhận thức để góp phần nâng cao hiệu quả rèn chữ là vô cùng quan trọng
* Nâng cao nhận thức của học sinh:
Rèn chữ không chỉ là rèn tính kiên trì, cẩn thận mà trên hết còn rèn tính kỷluật, văn hoá viết ở mỗi học sinh Tuy nhiên, để làm được điều này không phải
các em chưa cao Nhiều em học sinh và cả các bậc phụ huynh cho rằng, chữ viếtngày nay không còn quan trọng vì thời đại công nghệ thông tin ngày càng pháttriển mạnh mẽ, chỉ cần có trí tuệ là đủ, tất cả đã có máy tính “viết” thay Đồngthời, với suy nghĩ càng học lên cao càng phải ghi nhanh để kịp bài nên chữ viết
và cách trình bày bài của các em cũng ngày càng xấu
Không chỉ có chữ viết xấu mà nhiều học sinh còn viết sai lỗi chính tả, nhiều
em không biết phân biệt và sử dụng đúng các loại dấu câu; lại cẩu thả trong khâutrình bày cho nên bài làm của các em nhiều khi bị trừ điểm
Ngoài ra, khả năng đọc và cảm nhận các loại văn bản, các bài văn, bài báo,các trang sách của nhiều học sinh rất yếu, không thể hiện được cái hồn của bài
Trang 9học, thậm chí qua cách đọc của các em làm cho người nghe có thể sẽ hiểu saihoặc không hiểu được hết dụng ý của tác giả Vô hình chung, văn hóa đọc cũng
đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng
Với xu hướng học lên càng cao thì thi cử chủ yếu bằng hình thức trắcnghiệm, chính điều này cũng đã tạo cho học sinh thói quen là trong các bài kiểmtra, hay thi cử, chỉ cần đánh dấu vào các đáp án đã có sẵn nếu đúng là có điểm;nên không có cơ hội và cũng không cần rèn luyện kỹ năng viết
Hậu quả của việc chữ viết xấu và trình bày bài không khoa học là vô cùng
to lớn, mà trước hết là ảnh hưởng đến kết quả thi cử của các em Trong các kỳ thicuối cấp hay các bài kiểm tra định kỳ, nhiều học sinh thiếu điểm cũng chỉ vì chữxấu; thầy cô khi chấm các bài kiểm tra sẵn sàng cho điểm thấp cũng chỉ vì “chữkhông ra chữ”, rất khó đọc kèm theo cách trình bày bài không hợp lí Khi phảilàm nhiệm vụ chấm bài kiểm tra của các em viết chữ xấu rất khó đọc và cách trìnhbày không khoa học thì đó thật sự là “cực hình”!
Trước những nguyên nhân đó, tôi thiết nghĩ: Muốn góp phần trau dồi, rènluyện chữ viết một cách có hiệu quả cho học sinh, trước hết cần giúp các em hiểuđược vai trò, ý nghĩa của việc rèn luyện chữ viết, giúp các em trau dồi các kỹnăng viết chữ đúng và đẹp, biết cách trình bày bài; hơn nữa còn giúp các em cóđức tính kiên trì, cẩn thận Trong nhà trường, việc rèn chữ cho học sinh cũngchính là rèn tính cách cẩn trọng, lòng tự trọng để sau này khi rời khỏi ghế nhàtrường, các em sẽ mang theo những hành trang không chỉ là kiến thức mà còn là ýthức kỷ cương, đức tính cẩn thận, kiên trì lúc bước vào đời
* Nâng cao nhận thức của phụ huynh học sinh:
Hiện nay, có rất nhiều quan điểm trái chiều của phụ huynh về việc rèn chữviết Một bộ phận phụ huynh rất quan tâm và khuyến khích con em mình cố gắngrèn chữ đẹp vì họ hiểu tầm quan trọng của chữ viết Tuy nhiên đó chỉ là một bộphận nhỏ Ngược lại, nhiều phụ huynh không muốn con mình luyện chữ vì họnghĩ rằng rèn chữ rất vất vả và mất nhiều thời gian Tập trung vào rèn chữ con họ
sẽ có nguy cơ mắc bệnh cận thị nhiều hơn Một số phụ huynh lại cho rằng chữđẹp bởi hoa tay, có rèn cũng không được
Để khắc phục tình trạng này, tôi đã cung cấp cho phụ huynh những điều cầnbiết về rèn viết chữ và cách trình bày bài đẹp như: Phân tích vai trò của chữ viếtgóp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh, giới thiệu một số kỹ thuật luyệnviết như cách chọn vở, chọn bút, tư thế ngồi, cách trình bày bài khoa học rèn tínhthẩm mĩ cho học sinh, … để phụ huynh nắm bắt và có thể điều chỉnh con khi ở
Trang 10nhà Quan trọng hơn là tôi đưa ra nguyện vọng của mình là mong phụ huynh dànhnhiều thời gian hơn nữa để theo dõi uốn nắn, động viên kịp thời con em mìnhtrong khâu rèn luyện chữ viết Thực tế, về mặt kiến thức, ngày nay do đổi mớichương trình, nội dung sách giáo khoa, nhiều bậc cha mẹ không có khả năng
“dạy” cho con, nhưng về mặt kỹ năng rèn luyện chữ viết đẹp thì ai cũng làmđược; tránh tình trạng như hiện nay là không ít bậc cha mẹ coi việc giáo dục concái đều “khoán” cho thầy cô và nhà trường
* Nâng cao nhận thức của giáo viên:
Là một giáo viên, tôi thiết nghĩ chữ viết và cách trình bày bảng của mình vô
giáo cũng phải không ngừng trau dồi chữ viết mỗi khi lên lớp Kinh nghiệm nhiềunăm làm công tác giảng dạy, tôi nhận thấy rằng, ở đâu và khi nào thầy cô giáo trìnhbày bảng sạch đẹp, khoa học thì ở đó và khi đó, khả năng tiến bộ và “bắt chước”của các em thường cao hơn Bởi vậy, cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo phải làtấm gương đạo đức về tự học và sáng tạo” cần được triển khai và thực hiện mộtcách đầy đủ, nghiêm túc có hiệu quả
Bên cạnh đó, mỗi thầy giáo, cô giáo trong quá trình giảng dạy và làm côngtác giáo dục cũng cần phát huy hết tinh thần trách nhiệm của mình trong việckiểm tra, đánh giá chữ của học sinh Thông qua việc chấm bài và trả bài kiểm tracũng cần phải dành một lượng thời gian nhất định cho việc đánh giá chất lượngbài làm, nhận xét về chữ viết của các em để các em có điều kiện nhận biết nhữngđiều được và chưa được, những khiếm khuyết của bài làm Qua đó các em rútkinh nghiệm cho những lần sau Đặc biệt là giáo viên bậc Tiểu học được xem là
“chìa khóa” tạo ra nền tảng chữ viết cho các em sau này
lâu ngày tự thân nó là sản phẩm thủ công cố hữu của một con người Nhìnngắm một sản phẩm thủ công do một ai đó làm ra, người ta sẽ thấy tính cáchriêng của người tạo ra nó Sản phẩm toát lên phẩm chất chu đáo, ngay ngắn,cẩn thận và còn mang cả cái đẹp của tâm hồn người làm ra nó Nói như vậy đểthấy, cần đánh giá đúng tác dụng của việc luyện chữ đẹp
3.2 Luyện kĩ năng thực hành
* Kiến thức, kỹ năng:
- Giáo viên phải nắm vững mẫu chữ mẫu chữ mới ban hành kèm theo
Quyết định số 31/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 14 tháng 6 năm 2012 của Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo
Trang 11- Phân loại chữ viết của học sinh theo nhóm để có kế hoạch luyện viết cụthể cho từng nhóm Hướng dẫn học sinh các kiến thức và kĩ năng cơ bản cũng nhưcác thủ thuật khi viết trong các tiết Luyện viết, Chính tả, Tập viết và cả khi làmToán.
- Giáo viên cần luyện viết cho thật đúng, đẹp trên bảng của lớp cũng nhưkhi chấm bài để từ đó khơi gợi trong các em học sinh sự hứng thú, lòng say mêkhi viết
- Chú trọng luyện viết đẹp ở tất cả các môn học chứ không chỉ riêng ở cácmôn Tập viết và Chính tả
- Thường xuyên đánh giá để thấy được sự tiến bộ của các em học sinh quatừng bài viết
- Trong giờ luyện viết giáo viên năng đi đến từng học sinh để uốn nắn kịpthời những lỗi sai khi viết
* Hướng dẫn học sinh luyện viết.
Luyện viết các nét cơ bản.
+ Cho học sinh viết vào vở các nét cơ bản, hướng dẫn các em khi đưa lênbằng cạnh của bút sẽ tạo được nét thanh, khi đưa xuống đưa bằng cả phần ngòibút trên trang giấy và hơi nhấn bút tạo nên nét đậm Viết nét đậm ít, nét thanhnhiều thì chữ sẽ mềm mại
Luyện viết các chữ cái:
- Chữ cái viết thường (chữ thường):
+ Chia nhóm theo đặc điểm chung của chữ (không chia theo độ cao):
Nhóm 1: Các chữ có chứa nét cong (cong kín, cong hở)
Nhóm 2: Các chữ có chứa nét cong phối hợp nét móc hoặc thẳng
o ô ñ ‼ ₧ Ƙ ⌂