Bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợpBồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp
Trang 1BỘGIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
-
-ĐINH THỊKIM LOAN
CƠ SỞ VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TÍCH HỢP
Hà Nội - 2019
Trang 2BỘGIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
-
-ĐINH THỊKIM LOAN
CƠ SỞ VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TÍCH HỢP
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, tạo điều
kiện của Ban Giám hiệu, Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Sau đại học, Trung tâm Thông tin - Thư viện trường Đại học Sư phạm Hà Nội đểtôi thực hiện và hoàn thành luận án đúng thời hạn Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về
sự giúp đỡ đó
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban chủnhiệm cùng quý Thầy Cô trong Khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học Sư phạm Hà Nội và quý Thầy Cô nơi tôi công tác đã luôn ủng hộ, chia sẻ công việc cũng như động viên tinh thần giúp tôi vượt qua khó khăn đểcó thể hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập
Đặc biệt, tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Hữu Long
tư vấn, định hướng cho tôi nhiều kinh nghiệm quý báu trong nghiên cứu khoa
học đểtôi thực hiện luận án.
Lời sau cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới những người thân trong gia đình và những người bạn đã luôn động viên, khích lệ tôi trong quá trình thực hiện và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu,
kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bốtrong bất kỳcông trình nào khác.
Tác giả luận án
Trang 5M ỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN i
LỜI CAM ĐOAN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vii
DANH MỤC CÁC BẢNG viii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH MINH HOẠ x
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp luận nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu 4
8 Luận điểm bảo vệ 9
9 Đóng góp mới của luận án 9
10 Cấu trúc luận án 10
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN BỒI DƯỠNG CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TÍCH HỢP 11
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 11
1.1.1 Những nghiên cứu về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 11
1.1.2 Những nghiên cứu về bồi dưỡng cho giáo viên và bồi dưỡng cho giáo viên về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 15
1.2 Giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp cho học sinh trung học cơ sở 25
1.2.1 Khái niệm 25
1.2.2 Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 32
1.2.3 Nội dung giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 33
Trang 61.2.4 Nguyên tắc, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng sống theo quan
điểm sư phạm tích hợp 34
1.2.5 Các lực lượng giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 39
1.2.6 Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 39
1.3 Hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 40
1.3.1 Đặc điểm của giáo viên trung học cơ sở 40
1.3.2 Khái niệm 44
1.3.3 Mục tiêu bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 47
1.3.4 Nguyên tắc bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 48
1.3.5 Nội dung bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 51
1.3.6 Phương pháp bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 52
1.3.7 Hình thức bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 54
1.3.8 Đánh giá kết quả bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 60
1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 63
1.4.1 Các yếu tố khách quan 63
1.4.2 Các yếu tố chủ quan 64
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 66
Chương 2 THỰC TRẠNG BỒI DƯỠNG CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TÍCH HỢP 67
2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 67
Trang 72.1.1 Mục đích khảo sát 67
2.1.2 Địa bàn điều tra khảo sát 67
2.1.3 Nội dung khảo sát 67
2.1.4 Các phương pháp và công cụ khảo sát 68
2.1.5 Chọn mẫu khảo sát và tiến hành khảo sát 68
2.2 Kết quả nghiên cứu thực trạng bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 71
2.2.1 Thực trạng giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp ở trường trung học cơ sở 71
2.2.2 Thực trạng bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 88
2.2.3 Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 101
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 109
Chương 3 BỒI DƯỠNG CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TÍCH HỢP THÔNG QUA E-LEARNING 110
3.1 Nguyên tắc bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp thông qua E-Learning 110
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 110
3.1.2.Nguyên tắc đảm bảo hoạt động thực hành, trải nghiệm để phát triển hứng thú học tập cho người học 110
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đặc thù và tạo ra sự tương tác thường xuyên trong bồi dưỡng 111
3.2 Thiết kế website bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 112
3.2.1 Mục đích, ý nghĩa của việc thiết kế website bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp 112
3.2.2 Cách thực hiện 113
Trang 83.3 Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống
theo quan điểm sư phạm tích hợp thông qua E-Learning 118
3.3.1 Xác định nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp thông qua E-Learning 118
3.3.2 Thiết kế nội dung bồi dưỡng cho giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp thông qua E-Learning 121
3.3.3 Hướng dẫn hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viên về giáo dục kĩ năng sống theo quan điểm sư phạm tích hợp thông qua E-Learning 124
3.3.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng của giáo viên trung học cơ sở về giáo dục kĩ năng sống quan điểm sư phạm tích hợp thông qua E-Learning 126
3.4 Thực nghiệm sư phạm 129
3.4.1 Khái quát về thực nghiệm sư phạm 129
3.4.2 Tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm 131
3.4.3 Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm 133
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 146
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 147
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 150
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 151 PHỤ LỤC
Trang 10DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Ý nghĩa của giá trị trung bình đối với thang đo khoảng 69
Bảng 2.2 Ý kiến của giáo viên THCS về giáo dục KNS theo quan điểm SPTH73
Bảng 2.3 Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục KNS theo quan điểm SPTH
cho học sinh THCS 75
Bảng 2.4 Mức độ thực hiện và hiệu quả thực hiện các hình thức và phương pháp
giáo dục KNS theo quan điểm SPTH cho học sinh THCS 77
Bảng 2.5 Năng lực tổ chức hoạt động giáo dục KNS theo quan điểm SPTH cho
học sinh 80
Bảng 2.6 Năng lực tổ chức hoạt động giáo dục KNS theo quan điểm SPTH của
giáo viên theo 3 khu vực 82
Bảng 2.7 Khó khăn khi tổ chức hoạt động giáo dục KNS theo quan điểm SPTH
cho học sinh THCS 86
Bảng 2.8 Nhận thức của giáo viên về mục đích của việc bồi dưỡng giáo dục
KNS theo quan điểm SPTH 89
Bảng 2 9 Nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên về kĩ năng tổ chức các hoạt động
giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 92
Bảng 2.10 Nhu cầu bồi dưỡng của giáo viên về hình thức giáo dục KNS theo
quan điểm SPTH 93
Bảng 2.11 Mức độ hiệu quả các chương trình bồi dưỡng về giáo dục KNS theo
quan điểm SPTH 96
Bảng 2.12 Thực trạng mức độ sử dụng hình thức bồi dưỡng cho giáo viên 97
Bảng 2.13 Thực trạng mức độ sử dụng các hình thức đánh giá kết quả bồi dưỡng
cho giáo viên về giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 99
Bảng 2.14 Đánh giá kết quả bồi dưỡng cho giáo viên về giáo dục KNS theo
quan điểm SPTH 100
Trang 11Bảng 2.15 Mức độ ảnh hưởng đến hiệu quả bồi dưỡng cho giáo viên về giáo dục
KNS theo quan điểm SPTH 102
Bảng 3.1 Thang đo mô tả đi số 132
Bảng 3.2 Bảng mô tả mẫu thực nghiệm 133
Bảng 3.3 Mức độ nhận thức của giáo viên về các nội dung bồi
dưỡng giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 135
Bảng 3.4 Mức độ thực hiện trong quá trình giáo dục KNS theo quan
điểm SPTH 137
Bảng 3.5 Điểm kiểm tra của giáo viên về thiết kế hoạt động giáo
dục KNS theo quan điểm SPTH cho học sinh 138
Bảng 3.6 Điểm kiểm tra sau tác động của hai nhóm về thiết kế hoạt
động giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 139
Bảng 3.7 Mức độ hài lòng của giáo viên khi được tham gia lớp bồi
dưỡng giáo dục KNS theo quan điểm SPTH qua
E-Learning 141
Bảng 3.8 Mức độ đồng ý của giáo viên về chuyên đề bồi dưỡng 143
Trang 12DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH MINH HOẠ
Biểu đồ 2.1 Năng lực tổ chức giáo dục KNS theo quan điểm SPTH của giáo
viên THCS ở 3 khu vực 84
Biểu đồ 3.1 Mức độ tham dự tập huấn của giáo viên về các vấn đề
liên quan đến giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 134
Biểu đồ 3.2 Điểm kiểm tra sau tác động của hai nhóm về thiết kế
hoạt động giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 140
Biểu đồ 3.3 Mức độ hiệu quả và mức độ khả thi của khoá bồi
dưỡng cho giáo viên về giáo dục KNS theo quan điểm SPTH thông qua E-Learning 144
Sơ đồ 1.1 Chu trình học tập trải nghiệm của người lớn (David
Kolb, 2001) 44
Sơ đồ 3.1 Cách thiết kế nội dung bồi dưỡng cho giáo viên THCS
về giáo dục KNS theo quan điểm SPTH 123Hình 3.1 Trang chủ website boiduongonline.com 114Hình 3.2 Giao diện các bài giảng bồi dưỡng cho giáo viên 115Hình 3.3 Giao diện các văn bản liên quan đến bồi dưỡng cho
giáo viên 116Hình 3.4 Giao diện diễn đàn trao đổi các nội dung bồi dưỡng
qua E-Learning 117Hình 3.5 Giao diện phiếu phản hồi thông tin của người học qua
E-Learning 118
Trang 13bộ, giáo viên giảng dạy các môn học Đạo đức, Giáo dục công dân, giáo viên làm công tác tư vấn tâm lý, tổng phụ trách đội, giáo viên làm công tác đoàn, giáo viên chủ nhiệm lớp trong các nhà trường Các cơ sở giáo dục tăng cường
giáo dục KNS cho học sinh thông qua việc tiếp tục nâng cao chất lượng dạy
học các môn học Đạo đức, Giáo dục công dân, tích hợp, lồng ghép trong các môn học liên quan; các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa, hoạt động trải nghiệm và các hoạt động giáo dục khác đảm bảo thiết thực, hiệu quả, nội
dung giáo dục dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp lứa tuổi”[13] Đây là một trong những
nội dung được quan tâm trong chương trình giáo dục phổ thông mới Giáo dục KNS theo quan điểm SPTH sẽ đảm bảo nội dung giáo dục dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp lứa tuổi, tạo sự chủ động, sáng tạo cho học sinh và có hình thức tổ chức kiểm tra quá trình tiếp thu, sự tiến bộ của học sinh thông qua các môn học và các hoạt động giáo dục
Thực tế từ trước đến nay, việc dạy KNS cho học sinh ở các trường phổ thông vẫn được thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau nhưng giáo dục KNS theo quan điểm SPTH vẫn còn nhiều lúng túng và chưa đạt được hiệu quả như mong muốn Điều đó một phần do năng lực giáo dục KNS theo quan điểm SPTHcủa giáo viên còn nhiều hạn chế Hàng năm, ngành giáo dục vẫn tiến hành công tác bồi dưỡng cho giáo viên về giáo dục KNS và giáo dục KNS theo quan điểm SPTH Và đây là con đường ngắn nhất, hiệu quả nhất giúp giáo viên phát huy
khả năng tự học, tiềm năng của bản thân, khơi dậy hứng thú trong hoạt động nghề nghiệp để khẳng định giá trị của bản thân mình Bên cạnh đó, tiếp cận tích hợp trong giáo dục KNS là một quan điểm nhằm hình thành và phát triển cho
Trang 14người học những năng lực cần thiết để giải quyết có hiệu quả các tình huống trong thực tiễn Tuy nhiên, kết quả bồi dưỡng cho thấy mức độ tham gia bồi dưỡng của giáo viên còn chưa tích cực, nội dung bồi dưỡng chưa phong phú, các hình thức bồi dưỡng chưa đa dạng, chưa phù hợp với điều kiện của từng địa phương và công tác đánh giá kết quả bồi dưỡng chưa giám sát chặt chẽ nên việcbồi dưỡng giáo viên về vấn đề này còn tản mạn, chưa thực sự hình thành cho giáo viênnăng lực giáo dục KNS cho học sinh
Trong chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam, việc bồi dưỡng giáo viên sẽgiúp cho giáo viên và cán bộ quản lí nhận được những hỗ trợ trực tiếp, kịp thời
từ các giáo viên, cán bộ có kinh nghiệm nhằm nâng cao năng lực để giải quyết được những thách thức trong công tác ở đơn vị Việc vận dụng E-Learning trong bồi dưỡng đang là một xu hướng phù hợp và có nhiều ưu điểm nổi trội, E-Learning có thể được sử dụng để bồi dưỡng cho nhiều đối tượng khác nhau, gia tăng cơ hội học tập cho mọi người, phát triển khả năng tự học và tạo điều kiện để người học có thể “học suốt đời” Đó là một hình thức bồi dưỡng hiện đại, đáp ứng kịp thời so với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ như hiện nay Hơn nữa, đây là một hình thức bồi dưỡng khá phù hợp với điều kiện của các giáo viên vì thế giáo viên có thể linh hoạt tham gia bồi dưỡng
và tự bồi dưỡng những nội dung cần thiết Việc bồi dưỡng theo hình thức nàycũng sẽ đánh giá một cách khách quan và kiểm soát được đầy đủ mức độ tham gia bồi dưỡng của giáo viên
Hiện nay, những công trình nghiên cứu về vấn đề này còn đang khan hiếm
và chưa được quan tâm đúng mức Do đó, trước những yêu cầu của thực tiễn giáo dục và kinh nghiệm của bản thân trong lĩnh vực bồi dưỡng cho thấy cần phải đổi mới các hình thức bồi dưỡng cho giáo viên về giáo dục KNS theo quan điểm SPTH để giúp giáo viên nâng cao hơn nữa năng lực tổ chức các hoạt độngnày cho học sinh ở các trường THCS Đây cũng chính là mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông nhằm hình cho người học những phẩm chất và năng lực
Trang 15Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full