TÌM HIỂU TRÒ CHƠI TRẺ EM TẠI XÃ TRỰC PHÚ, HUYỆN TRỰC NINH, TỈNH NAM ĐỊNH

“Study on The Games of Children at Truc Phu Commune, Truc Ninh District, Nam Dinh Province” Khóa luận tìm hiểu về các loại trò chơi của trẻ em tại địa phương, bao gồm các trò chơi dân g

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

TÌM HIỂU TRÒ CHƠI TRẺ EM TẠI XÃ TRỰC PHÚ,

HUYỆN TRỰC NINH, TỈNH NAM ĐỊNH

PHẠM VĂN BÌNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỂ NHẬN BẰNG CỬ NHÂN CHUYÊN NGÀNH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN & KHUYẾN NÔNG

Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 6/2010

Hội đồng chấm báo cáo luận văn tốt nghiệp khoa Kinh tế, trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh xác nhận luận văn “Tìm hiểu trò chơi trẻ em tại

xã Trực Phú huyện Trực Ninh –Nam Định”do Phạm Văn Bình, sinh viên ngành

Phiển Nông Thôn & Khuyến Nông, khoa Kinh Tế, đã bảo vệ thành công trước hội đồng ngày _

Th.S Trần Đức Luân Người hướng dẫn,

Ngày tháng năm 2010

Chủ tịch hội đồng chấm báo cáo Thư ký hội đồng chấm báo cáo

Ngày tháng năm 2010 Ngày tháng năm 2010

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến quý thầy cô đã dạy dỗ tôi trên giảng đường của trường Đại Học Nông Lâm TP HCM

Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến thầy Trần Đức Luân đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi để hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo xã Trực Phú đã cung cấp cho tôi những thông tin cần thiết

Cuối cùng tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè, những người thân luôn quan tâm và giúp đỡ tôi

Sinh viên

PHẠM VĂN BÌNH

NỘI DUNG TÓM TẮT

PHẠM VĂN BÌNH Tháng 7 năm 2010 “Tìm Hiểu Trò Chơi Trẻ Em Tại

Xã Trực Phú, Huyện Trực Ninh, Tỉnh Nam Định”

PHAM VAN BINH July 2010 “Study on The Games of Children at Truc Phu Commune, Truc Ninh District, Nam Dinh Province”

Khóa luận tìm hiểu về các loại trò chơi của trẻ em tại địa phương, bao gồm các trò chơi dân gian, trò chơi hiện đại trên cơ sở phân tích số liệu thu thập từ UBND xã, số liệu từ bảng phỏng vấn 80 hộ gia đình, và 175 trẻ em từ ba nhóm tuổi khác nhau tại xã Trực Phú, huyện Trực Ninh

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các trò chơi trong hoạt động vui chơi của trẻ em nông thôn trong đó trò chơi dân gian ngày càng được ít các trẻ em vui chơi và thay vào đó xuất hiện các trò chơi có tính bạo lực như game, Bi-A cụ thể như sau trong

số 135 em ở độ tuổi (7-16 tuổi) Các trò chơi dân gian được các em vui chơi chiếm 28,14% do các em không có những khoảng không gian chơi thích hợp, đồ chơi các trò chơi dân gian cũng khó tìm, phong trào khuyến khích chơi các trò chơi dân gian chưa được phát triển mạnh Trò chơi hiện đại như trò chơi điện tử, bi-A chiếm 22,7% đa phần là các em nam, do sự thu hút của trò chơi điện tử, bi-A cùng với đó là nhận thức của các em và sự quan tâm không chặt chẽ của những người

có trách nhiệm Các trò chơi như đá bóng, cầu lông được các em chơi một cách thiếu khoa học và môi trường vui chơi giành cho các em không phù hợp Tất cả các vấn đề trên dẫn đến sự sao nhãng về học tập cũng như ý thức và nhân cách trẻ

em cũng bị ảnh hưởng

Bên cạnh đó là sự thiếu quân tâm của các bậc cha mẹ khi chúng chơi các trò chơi qua điều tra có 94% các bậc phụ huynh là không quan tâm đến con trẻ chơi các loại trò chơi gì

Từ kết quả nghiên cứu trên, tác giả đã đưa ra các hướng giải pháp như: Tăng cường nhận thức về các loại trò chơi cho trẻ em, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình, các bậc cha mẹ cần theo dõi việc chơi và học của con em mình, chính quyền địa phương cần phối hợp với gia đình mở các em sân chơi để cho các em vui chơi các trò chơi lành mạnh bổ ích để các em phát huy những khả năng của các em

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC CÁC BẢNG ix

DANH MỤC CÁC HÌNH x

CHƯƠNG 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Sự cần thiết của đề tài 1

1.2 Ý nghĩa nghiên cứu 3

1.3.1 Mục tiêu chung 4

1.3.2 Mục tiêu cụ thể 4

1.4 Phạm vi nghiên cứu 4

1.4.1 Phạm vi nghiên cứu về nội dung 4

1.4.3 Phạm vi về địa bàn nghiên cứu 4

1.4.4 Phạm vi về thời gian nghiên cứu 5

1.5 Cấu trúc khóa luận 5

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN 6

2.1 Điều kiện tự nhiên 6

2.1.1 Vị trí địa lý 6

2.1.2 Thời tiết –khí hậu 7

2.1.3 Địa hình-thổ nhưỡng 7

2.2 Các đặc điểm văn hóa –xã hội 7

2.2.1 Hiện trạng sử dụng đất 7

2.2.2 Tình hình dân số 8

2.2.3 Dân tộc 10

2.3.4 Tôn giáo 10

2.2.5 Công tác giáo dục 10

2.2.6 Công tác y tế dân số gia đình và trẻ em 11

2.2.7 Hoạt động ngành văn hóa thông tin 11

2.2.8 Công tác vệ sinh môi trường 12

2.2.9 Công tác An ninh – Quốc phòng 12

2.2.10 Công tác xây dựng chính quyền 12

2.3 Thực trạng phát triển kinh tế-xã hội 13

2.3.2 Về cây màu và cây vụ đông 13

2.3.3 Về chăn nuôi 13

2.3.4 Về quản lý đất đai 14

2.3.5 Về phát triển CN –TTCN, ngành nghề kinh doanh và dịch vụ 14

2.3.6 Xây dựng cơ bản Giao thông, Thủy lợi 15

2.3.7 Về tài chính ngân sách 15

CHƯƠNG 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16

3.1 Cơ sở lý luận 16

3.1.1 Khái niệm về chơi 16

3.1.2 Khái niệm về trò chơi của trẻ em 16

3.1.3 Khái niệm về trẻ em 19

3.1.4 Ý nghĩa giáo dục và mục đích của trò chơi trẻ em 20

3.1.5 Phân loại trò chơi 21

3.1.6 Yêu cầu của trò chơi 23

3.1.7 Mối quan hệ giữa trò chơi dân gian và sự phát triển kinh tế-xã hội 24

3.1.8 Gìn giữ và phát huy các trò chơi dân gian 25

3.2 Phương pháp nghiên cứu 26

3.2.1 Phương pháp thu thập thông tin tài liệu 26

3.2.2 Phương pháp mô tả 27

3.2.3 Phương pháp phân tích 27

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 28

4.1 Thông tin về các hộ điều tra 28

4.1.1 Đặc điểm chung của hộ điều tra 28

4.1.2 Mức thu nhập của các hộ điều tra 28

4.1.3 Mức chi tiêu về mua sắm đồ chơi cho trẻ em của các hộ điều tra 29

4.2 Quan điểm của các bậc phụ huynh về trò chơi trẻ em 30

4.2.1 Mối quan tâm đến hoạt động vui chơi của trẻ em 30

4.2.2 Ý kiến đề xuất của các hộ điều tra 31

4.2.3 Các lưu ý khi lựa chọn đồ chơi cho con trẻ 32

4.3 Khảo sát tình trạng trò chơi trẻ em xã Trực Phú 34

4.3.1 Thực trạng các trò chơi của trẻ em xã Trực Phú 35

4.3.2 Địa điểm vui chơi 39

4.3.3 Sở thích và sự lụa chọn trò chơi 40

4.4 Trò chơi game (điện tử) những điểm cần lưu ý 41

4.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến trò chơi của trẻ em 45

4.6 Đề xuất các hướng giải pháp 46

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 48

5.1 Kết luân 48

5.2 Kiến nghị 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50 PHỤ LỤC

PGS-TS Phó giáo sư –Tiến sĩ

SXNN Sản xuất nông nghiệp

UBND Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Cơ Cấu Đất Đai Của Xã Trực Phú 8

Bảng 2.2: Dân Số Phân Theo Độ Tuổi Và Giới Tính Của Xã Trực Phú 8

Bảng 2.3: Cơ Cấu Nhóm Tuổi Trẻ Em Trong Xã 9

Bảng 4.1: Mức Thu Nhập Của Hộ Gia Đình 28

Bảng 4.2: Chi Tiêu Mua Sắm Đồ Chơi Cho Trẻ Em Bình Quân 1 Hộ /Năm 29

Bảng 4.3: Mức Độ Phụ Huynh Quan Tâm Đến Trò Chơi Của Con Em 30

Bảng 4.4: Loại Trò Chơi Mà Các Bậc Phụ Huynh Quan Sát Thấy Trẻ Em Vui Chơi 30

Bảng 4.5: Số Lượng Trẻ Em Của Mẫu Điều Tra 35

Bảng 4.6: Các Loại Trò Chơi Trẻ Em Xã Trực Phú Biết và Đã Từng Chơi 35

Bảng 4.7: Các Trò Chơi Mà Trẻ Em Từ (7-16 Tuổi) Thường Hay Chơi 36

Bảng 4.8: Thái Độ Của Trẻ Em Về Trò Chơi Dân Gian 37

Bảng 4.9: Địa Điểm Vui Chơi 39

Bảng 4.10: Tổng Hợp Các Loại Trò Chơi Của Trẻ Em Thích Nhất 40

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Địa Bàn Nghiên Cứu 6

Hình 2.2: Cơ Cấu Dân Số 9

Hình 4.1: Phần Trăm Lượt Ý Kiến Đề Xuất Đối Với Trò Chơi Trẻ Em 31

Hình 4.2: Bộ Xếp Hình 32

Hình 4.3: Số Lượng Trẻ Em Phân Theo Nhóm Tuổi 34

Hình 4.4 Các Loại Hình Trò Chơi Của Trẻ Em 38

Hình 4.5: Sân Chơi Ngày Càng Bị Thu Hẹp 39

Hình 4.6: Tỷ Lệ Các Trò Chơi Theo Sở Thích Của Trẻ Em 41

Hình 4.7: Tranh Biếm Họa Về Trò Chơi 42

CHƯƠNG 1

MỞ ĐẦU

1.1 Sự cần thiết của đề tài

Từ xa xưa, ông cha ta đã có những hình giáo dục trẻ nhỏ đơn giản mà lại hiệu quả Một trong những hình thức đó là sự giáo dục thông qua các trò chơi dân gian Ngay từ bé, trẻ em ở các vùng nông thôn đều có dịp chơi các trò chơi như: trốn tìm, mèo đuổi chuột, nu na nu nấu, rồng rắn lên mây, thả đỉa ba ba cùng với anh chị em, bạn bè đồng trang lứa tại những khu vực đất trống của làng Những trò chơi này không những không những giúp trẻ trí mà còn tăng cường thể chất, nhưng quan trọng hơn hết

là góp phần phát triển nhân cách trẻ em một cách toàn diện, mang bản sắc dân tộc ngay

từ khi còn nhỏ

Các trò chơi dân gian xa xưa thường được thể hiện qua các hành vi bắt chước của trẻ nhỏ từ các hoạt động của người lớn hay là sự truyền dạy của người lớn cho trẻ nhỏ Cứ thế các trò chơi dân gian được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác như

là một di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại không chỉ ở các trung tâm đô thị, mà ngay cả ở nông thôn các bậc cha mẹ luôn bận rộn với công việc và cũng không quan tâm chú ý để giải thích ý nghĩa và dạy cho trẻ con các trò chơi dân gian Bên cạnh đó, chương trình giáo dục của nhà trường quá nặng cũng không còn thời gian để các em vui chơi giải trí với những trò chơi dân gian Đặc biệt, ảnh hưởng của đô thị hóa và xu hướng nông thôn hóa đã thu hẹp các sân chơi và những loại hình vui chơi giải trí truyền thống mà thay vào đó là các loại hình trò chơi như internet, game online sách báo, băng đĩa và truyện tranh Mà trong một chừng mực nhất định đã tác động tiêu cực đến quá trình học tập và hình thành nhân cách trẻ Trong nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng ở

cả thành thị và nông thôn, kéo theo đó là sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, đặc biệt là các loại hình trò chơi giải trí giành cho con trẻ, hay thanh thiếu niên như

Đồ chơi kỹ thuật điện tử cao, game online sự bùng nổ mạnh mẽ và sự tiện ích của các

trò chơi trên mạng cũng khiến trẻ nhỏ lãng quên đi những trò chơi dân gian mang tính cộng đồng

Ngày nay, chúng ta bắt gặp nhiều em học sinh chơi trò chơi điện tử hàng giờ đồng hồ trong các tiệm internet Việc sắm một chiếc máy tính nối mạng cho con trẻ là điều không khó đối với mỗi gia đình ở thành thị thậm trí ngay cả nông thôn Điều đó chứng tỏ trò chơi điện tử đã cuốn hút các em hơn những trò chơi dân gian mà ngày xưa

đã nuôi dưỡng tâm hồn của bố mẹ chúng

Theo PGS-TS Nguyễn Văn Huy Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho rằng“Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu được trò chơi Trò chơi dân gian không chỉ đơn thuần là những trò chơi của trẻ nhỏ mà sâu xa hơn nó còn chứa đựng cả một nền văn hóa của dân tộc, trẻ nhỏ rất thiệt thòi vì không có chỗ chơi và càng thiệt thòi hơn khi chúng không được tiếp cận với những trò chơi dân gian từ các thế hệ đi trước Nhưng trẻ con sẽ chơi gì? Chơi như thế nào và chơi ở đâu khi mà tốc độ phát triển của

xã hội đang ngày một lấn chiếm và tách con người xa với thiên nhiên Ở nông thôn đường làng đều đã được bê tông hóa, nhà cửa mọc lên san sát Ở thành phố thì đất chật, người đông, không còn nhiều mặt bằng cho trẻ con chơi trò chơi Bây giờ người

ta dùng phân hóa học, thuốc diệt sâu bọ, côn trùng đến cỏ cũng không ngóc đầu sống được thì lấy đầu ra cỏ gà, cào cào, châu chấu, trâu lá đa, pháo đất, đi bắt chuồn chuồn, rồi dính chuồn chuồn bằng nhựa mít mà chọi chơi với nhau Vậy nên, hình ảnh những đứa trẻ ngồi vắt vẻo trên lưng trâu thổi sáo, nặn pháo đất, bắt cào cào, chỉ còn lại trong quá khứ, trong nỗi nhớ và những hình ảnh trên phim mà thôi

Trẻ em ở một xã hội công nghiệp chỉ quen với máy móc và không có khoảng trống để chơi cũng là một thiệt thòi, thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi thuở trước - đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ ở các thành phố mà còn ở cả các vùng nông thôn, nơi mà đang dần bị đô thị hóa mạnh mẽ

Thực tế cho thấy, những trò chơi dân gian trên là một nét sinh hoạt mang bản sắc văn hóa của phần lớn đồng bào các dân tộc cả nước nói chung và Nam Định nói riêng Nam Định với chiều dài lịch sử hơn 300 năm đã có một bề dày văn hóa tương xứng với nó vốn văn hóa này được hình thành từ những lưu dân đi mở đất, là tinh hoa của nhiều địa phương tụ lại nơi được coi là “đất lành chim đậu” Trò chơi dân gian cũng

được đem đến và lưu lại, dần dần được cải biến cho phù hợp với vùng đất mới Trò chơi dân gian ở xã Trực Phú rất đa dạng về thể loại và hình thức và rất gần gũi với cuộc sống đời thường Nó được phát khởi từ những sự vật, con vật, cây cỏ trong đó phần lớn xuất phát từ những “sáng tạo” của tuổi thơ trong quá trình sống và sinh hoạt trong cộng đồng Những trò chơi dân gian trên là một nét sinh hoạt mang bản sắc văn hóa của phần lớn đồng bào các dân tộc, cũng phải thấy một thực tiễn là: không phải ở làng nào, vùng nào cũng có nhiều trò chơi dân gian như ở xã Trực Phú Vì thế, việc gìn giữ và phát huy các giá trị độc đáo - trò chơi dân gian của trẻ em có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng Nếu các giá trị văn hoá này được phổ biến rộng rãi trong phạm vi toàn quốc, chúng sẽ trở thành tài sản chung của nhân dân cả nước chứ không phải của riêng một địa phương nào, một làng nào

Trước tình hình thực tế trên tôi tiến hành nghiên cứu khóa luân “Tìm hiểu trò chơi của trẻ em tại xã Trực Phú huyện Trực Ninh tỉnh Nam Định” khóa luận thực hiện với mong muốn tìm hiểu thực trạng các loại hình trò chơi của trẻ em nông thôn thông qua đó để thấy được những giá trị độc đáo của trò chơi dân gian và những mặt tích cực

và những mặt không tích cực của trò chơi hiện đại, từ đó đưa ra các giải pháp giúp trẻ

em có nhận thức đúng về các loại hình trò chơi, để các em có những không gian và thời gian chơi các trò chơi một cách lành mạnh và bổ ích, các bậc phụ huynh hiểu được tầm quan trọng giữa quản lý thời gian giữa chơi và học của con em mình, địa phương gìn giữ và phát huy các giá trị ấy hiện tại và định hướng cho tương lai

1.2 Ý nghĩa nghiên cứu

Kết quả thu được từ khóa luận này có thể là nguồn tư liệu nghiên cứu, siêu tầm văn hóa dân gian, giúp các nhà lập luận chính sách có thêm tư liệu gìn giữ và để đưa ra những kế hoạch những chương trình, dự án phù hợp tạo sân chơi cho trẻ em và không gian học tập lành mạnh và bổ ích cho trẻ em tại xã Trực phú nói chung và cả nước nói riêng

Việc tăng cường thể chất và phát triển toàn diện nhân cách mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc của trẻ em Không những vậy, nó là cơ sở giúp các cơ quan giáo dục,

cơ quan văn hóa có những chính sách đúng đắn để bảo tồn, phát triển các trò chơi dân gian này và có biện pháp giáo dục nhân cách một cách toàn diện bằng văn hóa truyền thống cho các em

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

1.3.1 Mục tiêu chung

Tìm hiểu thực trạng các loại hình trò chơi của trẻ em nông thôn thông qua đó để thấy được những giá trị độc đáo của trò chơi dân gian và những điểm lợi và hại của trò chơi hiện đại Từ đó đưa ra các giải pháp giúp trẻ em có nhận thức đúng về các loại hình trò chơi, để các em có những không gian và thời gian chơi các trò chơi một cách lành mạnh và bổ ích Các bậc phụ huynh hiểu được tầm quan trọng giữa quản lý thời gian giữa chơi và học của con em mình, địa phương gìn giữ và phát huy các giá trị ấy hiện tại và định hướng trong tương lai

1.3.2 Mục tiêu cụ thể

- Phân tích thực trạng chơi trò của trẻ em hiện nay tại địa bàn nghiên cứu

- Tìm hiểu quan điểm của phụ huynh về trò chơi của trẻ em

- Tìm hiểu sở thích và sự lựa chọn trò chơi của trẻ em

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới trò chơi của trẻ em

- Đề xuất các giải pháp để đưa các trò chơi dân gian vào hoạt động vui chơi của trẻ em như là món ăn tinh thần, qua đó giữ được những giá trị của trò chơi dân gian và mang đến cho các em trò chơi, sân chơi lành mạnh bổ ích phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình và địa phương

1.4 Phạm vi nghiên cứu

1.4.1 Phạm vi nghiên cứu về nội dung

Tìm hiểu các loại hình trò chơi của trẻ em, để từ đó thấy được các loại trò chơi

mà các em đã và đang vui chơi, khuyến khích các em chơi các trò chơi dân gian và kết hợp các trò chơi hiện đại một cách khoa học Để các em phát huy những khả năng giữa chơi và học và thông qua đó để gìn giữ các trò chơi dân gian

1.4.2 Phạm vi về đối tượng nghiên cứu

Các bậc cha mẹ và các trẻ em

1.4.3 Phạm vi về địa bàn nghiên cứu

Khóa luận nghiên cứu trên địa bàn xã Trực Phú gồm 15 xóm Nam Đường , Bắc Đường, Tây Đường, Trung Thành, Đống Lương, Hồ Tây, Đông Bình,Vị Nghĩa, Thanh Minh, Đạo Đường, Tân Ninh, Đông Bắc, Nghị Trung, Nghị Nam, Nghị Bắc

Trong đó:

-Xóm Nam Đường ở xa trung tâm xã nhất, giao thông đi lại có gặp khăn, sau

đó xóm Bắc Đường ,Tây Đường ,Trung Thành là 3 xóm tiếp giáp với nhau và nằm cách xa trung tâm xã

-Xóm Tân Ninh xóm nằm ở trung tâm xã Trực Phú

-Các xóm còn lại nằm tập trung quanh trung tâm xã

1.4.4 Phạm vi về thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu: số liệu chủ yếu là năm 2009

Thời gian thực hiện khóa luận: từ tháng 4 đến tháng 7 năm 2010

1.5 Cấu trúc khóa luận

Khóa luận gồm 5 chương

Chương 1: Mở đầu

Nêu lý do chọn khóa luận, mục tiêu, nội dung, phạm vi và cấu trúc khóa luận

Chương 2: Tổng quan

Giới thiệu địa bàn nghiên cứu (đặc điểm về điều kiên tự nhiên, kinh tế xã hội)

Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày các khái niệm cơ bản có liên quan, các phương pháp chủ yếu áp dụng trong suốt quá trình thực hiện khóa luận

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày thực trạng các loại hình trò chơi của trẻ em nông thôn thông qua để thấy được trẻ em đang chơi những loại trò chơi nào Khám phá những quan điểm của các bậc phụ huynh và sự quan tâm của họ đến các trò chơi của con em mình Bên cạnh

đó, khóa luận còn tìm hiểu sự lựa chọn cũng như sở thích chơi các trò chơi dân gian và hiện đại, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến các loại trò chơi của trẻ em

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược lại kết quả nghiên cứu và nêu kiến nghị về trò chơi trẻ em

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN

2.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1 Vị trí địa lý

Trực Phú là một trong 16 xã của huyện Trực Ninh –Nam Định nằm ở phía nam huyện Trực Ninh, cách trung tâm thị trấn Cổ Lễ 17 km về hướng tây nam Tổng diện tích đất tự nhiên trong toàn xã là 741,08 ha chiếm Tổng diện toàn huyện, trong đó có 515,60 ha đất nông nghiêp 220,27 ha đất phi nông nghiệp và 5,21 ha đất chưa sử dụng

Địa hình xã Trực Phú chủ yếu đông bằng đất dùng để sản xuất phần lớn trong nông nghiệp chiếm 69,57% tổng dện tích đất tự nhiên Về ranh giới của xã Trực Phú: Phía Đông giáp với xã Trực Cường; Phía Tây giáp với xã Trực Hùng; Phía Nam giáp với xã Hải An huyện Hải Hậu; và phía Bắc giáp với sông Ninh Cơ và xã Trực Thuận

Hình 2.1: Địa Bàn Nghiên Cứu

Nguồn: Internet

Trực Phú (Điểm nghiên cứu)

2.1.2 Thời tiết –khí hậu

Cũng như các tỉnh trong vùng đồng bằng Bắc Bộ, Nam Định mang khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm

• Chế độ mưa

Lượng mưa trung bình trong năm từ 1.750 – 1.800 mm, chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa ít mưa từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau

• Nhiệt độ

Nhiệt độ trung bình trong năm từ 23 – 24°C

Tháng lạnh nhất là các tháng 12 và 1, với nhiệt độ trung bình từ 16 – 17°C Nóng nhất là tháng 7, nhiệt độ khoảng trên 29°C

b Thổ nhưỡng

Theo báo cáo kế hoạch sử dụng đất qua các năm 2008-2010 toàn xã có nhóm đất chính là đất phù xa được các nhánh sông Ninh Cơ và sông Hồng bồi đắp, thành phần cơ giới thịt nhẹ đến trung bình tầng đất dày trên 70 cm

2.2 Các đặc điểm văn hóa –xã hội

2.2.1 Hiện trạng sử dụng đất

Diện tích đất tự nhiên trong toàn xã là 741,08 ha Phần lớn là đất nông nghiệp

có 515,60 ha chiếm (69,57%), người dân nơi đây chủ yếu là trồng lúa ngoài ra còn trồng các loại rau màu Đất phi nông nghiệp có 220,27 ha (chiếm 69,58%) Nhìn chung tình sử dụng đất của xã Trực Phú tương đối phù hợp, tuy nhiên cần sử dụng diện tích đất

có mục đích cộng động chặt chẽ hơn

Bảng 2.1: Cơ Cấu Đất Đai Của Xã Trực Phú

f Đất nghĩa trang, nghĩa địa 16,50 2,22

g Đất sông suối và mặt nước 19,39 2,62

h Đất phi nông nghiệp khác 0,19 0,02

Nguồn: Ban nông nghiệp xã Trực Phú, 2008

2.2.2 Tình hình dân số

Qua nguồn điều tra dân số toàn xã gồm có 2354 hộ với 9195 nhân khẩu trung

bình mỗi hộ có 4,03 người Mật độ trung bình là 1.280 người /km2 Có sự chênh lệch

dân cư không đồng đều giữa các xóm, ví dụ như xóm Trung Thành, tổng số người là

989 còn xóm Hồ Tây chỉ có 295 người

Bảng 2.2: Dân Số Phân Theo Độ Tuổi Và Giới Tính Của Xã Trực Phú

b.Chia theo độ tuổi lao động

Nguồn: Ban dân số xã, 2010

Về lao động, xã Trực Phú được đánh giá là xã có nguồn lao đông tương đối dồi

dào với 56,54% dân số trong độ tuổi lao động và có một lực lượng thiếu niên chưa đến

tuổi lao động nhưng đã tham gia cùng với gia đình (do nghỉ học sớm) nhưng phần lớn

là những thanh thiếu niên đi làm ăn ở nơi xa để nâng cao thu nhập Người dân nơi đây

phần đa sống bằng nghề trồng lúa

Trực Phú có tỷ lệ trẻ em tương đối cao có 2113 trẻ em chiếm (22,98%) trong

tổng số dân, được thể hiện qua Hình 2.2

Hình 2.2: Cơ Cấu Dân Số

Trẻ em, 22.98%

Người lớn, 77.02%

Nguồn: Ban dân số xã, 2010

Bảng 2.3: Cơ Cấu Nhóm Tuổi Trẻ Em Trong Xã

2.2.5 Công tác giáo dục

- Các nhà trường đã duy trì chặt chẽ kỷ cương nề nếp trong công tác giảng dạy học tập chứng minh bằng kết quả kiểm tra chất lượng năm học 2008- 2009

+ Trường mần non: Có 14 lớp với 428 học sinh

Thi kiểm tra chất lượng học sinh lớp 5 tuổi vào lớp 1 đạt 100%, chất lượng các môn học, các hoạt động đạt từ 90% trở lên, 5 giáo viên đạt chiến sỹ thi đua, hội thi giáo viên giỏi cấp Huyện nhà trường đạt giả nhất, tổng kết thanh tra trường xếp thứ 2,

2 tổ nuôi dưỡng và 2 tổ 3,4 tuổi đạt đạt tổ lao động tiên tiến

Tổng kết năm học nhà trường giữ vững trường tiên tiến xuất sắc

+ Trường tiểu học: Có 26 lớp với 716 học sinh

Chất lượng bình quân trung đạt 709/716 em đạt 99%, học sinh giỏi văn hóa là

75 em đạt 10,5% Trong đó cấp trường 67 em, cấp huyện 7 em và cấp tỉnh 1 em, giáo viên giỏi cấp huyện 4 giáo viên, đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua 2 giáo viên

Kết quả năm học nhà trường đạt danh hiệu trường tiên tiến

+ Trường THCS: Có 16 lớp với 539 học sinh

Chất lượng bình quân chung của các khối trường đạt 96,8%, tỷ lệ khá giỏi đạt 51,9%, học sinh tiên tiến xuất sắc đạt 6%, học sinh giỏi cấp huyện 11 em, giáo viên giỏi cấp huyện 4 giáo viên, đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua 2 giáo viên, đạt lao đông tiên tiến 21 giáo viên, học sinh thi đỗ vào lớp 10 đạt trên 65%, đặc biệt môn thi thể dục điền kinh Đông Nam Á tại Indonesia 1 em đạt huy chương bạc Nhà trường được đón nhận chuẩn quốc gia ở mức 1 vào dịp khai giảng năm học mới và là trường khai giảng điểm của huyện Kết quả năm học nhà trường đạt danh hiệu tiên tiến xuất sắc Năm

2009, có trên 120 cháu thi đỗ vào các trường TC, CĐ, ĐH

2.2.6 Công tác y tế dân số gia đình và trẻ em

Năm 2009, trạm y tế tuy phải thuyên chuyển bổ nhiệm mới và 1 số nhân viên nhưng đã làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, làm tốt công tác y

tế dự phòng khi có dịch bệnh xảy ra đã tập trung khoanh vùng dập dịch có hiệu quả, tổ chức khám và điều trị tại trạm cho 6910 lượt người Duy trì việc uống Vitamin A cho các cháu đạt 100% Thực hiện tốt công tác tiêm chủng mở rộng đạt hiệu quả cao, khám mắt và nhỏ thuốc cho các cháu học sinh các cháu nhà trường là 1544 lượt cháu

Thực hiện tốt các biện pháp kế hoạch hóa gia đình trong năm 2009, đặt vòng tránh thai 180/180 ca đạt 100%, đình sản nữ 2/2 ca đạt 100%, các biện pháp khác đạt 100%

Tổng số sinh 131 cháu, giảm 23 cháu so với cùng kỳ, số cháu sinh ra là nam 65 cháu, số cháu sinh ra là nữ 66 cháu Trong đó số người sinh con thứ 3 trở lên là 20 cháu, chiếm tỷ lệ 15,26% so với cùng kỳ tăng 0,2%, các xóm có người sinh con thứ 3 trở lên cao nhất là xóm Trung Thành và xóm Đạo Đường

Các xóm không có người sinh con thứ 3 là xóm Nghị Nam, Hồ Tây và xóm Đông Bắc, tỷ lệ sinh 1,4% so với cùng kỳ giảm 0,18%, tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên xấp xỉ 1%

Cấp thẻ bảo hiểm bổ sung cho 165 cháu, số cháu được cấp thẻ bảo hiểm đến nay là 822 cháu

2.2.7 Hoạt động ngành văn hóa thông tin

Ban văn hóa thông tin đã thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước và mọi quy định của địa phương, kẽ vẽ các khẩu hiệu, pano, áp phích ở trục đường chính và khu trung tâm của xã để phục vụ các ngày lễ lớn và nhiệm vụ chính trị của địa phương

Phối hợp với MTTQ tổ chức ngày đại đoàn kết, gắn với việc bình xét hộ nghèo,

hộ cận nghèo, hộ đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa và gia đình đạt văn hóa xuất sắc 3 năm với 2162 người tham dự, bình xét 1644/2293 gia đình văn hóa đạt 71,7%, số hộ đạt văn hóa xuất sắc là 112 hộ đạt 15,5%, tỷ lệ hộ nghèo 4,1%, tỷ lệ hộ cận nghèo 10,5%

Toàn xã có 4 địa điểm kinh doanh internet và 5 cửa hàng kinh doanh các trò chơi bi-a

2.2.8 Công tác vệ sinh môi trường

Phát động nhân dân phát quang làm vệ sinh trên các trục đường trong những ngày lễ tết và phục vụ cho nhân dân đi lại Duy trì tốt việc thu gom rác thải các hộ thuộc tuyến đường 56, góp phần cho cảnh quan môi trường sạch sẽ

2.2.9 Công tác An ninh – Quốc phòng

a) Công tác quân sự địa phương

Tổ chức huấn luyện theo kế hoạch chỉ đạo của ban quân sự huyện, tham gia huấn luyện giai đoạn 1 là 65 đồng chí, giai đoạn 2 là 16 đồng chí với thời gian là 14 ngày, kết quả huấn luyện đạt loại giỏi

Tổ chức cho thanh niên đăng ký nghĩa vụ quân sự độ tuổi 17 cho 98/99 thanh niên, duyệt danh sách khám tuyển cho thanh niên trong độ tuổi là 23 thanh niên, có mặt khám tuyển 123 thanh niên, vắng mặt không khám tuyển phải xử lý là 101 trường hợp Kết hợp với hội cựu chiến binh cùng với hội đồng chính sách đã tổng hợp và tổ chức xét duyệt làm hồ sơ cho 148 đồng chí theo quyết định 142

Năm 2009 được Ban chỉ huy quân sự huyện đánh giá là đơn vị dẫn đầu của huyện về công tác quân sự và được tỉnh công nhận là đơn vị quyết thắng

b) Công tác an ninh và trật tự an toàn xã hội

Tích cực tuyên truyền vận động nhân dân đề cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phòng ngừa những diễn biến phức tạp có thể xảy ra, tinh thần trách nhiệm của lực lượng công an thường trực được nâng cao, duy trì đều đặn lịch thường trực, làm tốt công tác hòa giải ngay từ cơ sở

2.2.10 Công tác xây dựng chính quyền

UBND xã đã duy trì chế độ làm việc, hoạt động theo đúng nội dung quy chế đã

đề ra Tổ chức tiếp dân theo cơ chế mở cửa, ý thức phục vụ của cán bộ công chức xã đối với nhân dân, giải quyết kịp thời các công việc theo đề nghị của nhân dân một cách khoa học đúng đúng với quy định của pháp luật, phối hợp với các ngành, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, điều hành tốt các nhiệm vụ chính trị của địa phương, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân xây dựng chính quyền vững mạnh

Chỉ đạo các HTX xã nông nghiệp thường xuyên đổi mới công tác quản lý điều hành, nâng cao hiệu quả kinh tế theo luật HTX

2.3 Thực trạng phát triển kinh tế-xã hội

2.3.1 Sản xuất nông nghiệp:

Năm 2009 điều kiện thời tiết khá thuận lợi cho việc cho việc chỉ đạo SX-NN, có ảnh hưởng lúa mùa cấy sớm gặp cơn bão số 4, diện tích ngập chết trên 10 ha, còn lại cấy đúng lịch nên cây lúa phát triển tốt, tuy nhiên ở vụ mùa cây lúa đứng cái làm đòng một số diện tích bệnh vàng lùn, đây là loại bệnh mới phát sinh Ban quản lý các HTX

đã chủ động báo cáo lên huyện và phòng chức năng xuống kểm tra, xong với sự lây dịch bện càng tăng do chưa có thuốc phòng ngừa kịp thời dẫn đến những một số diện tích đã bị thất thu, một số diện tích đã nhiễm bệnh giảm năng suất Tổng số diện tích lúa đã bị nhiễm là 123,56 ha trong đó lúa bị tiêu hủy là 41,62 ha

Do có những biến động về dịch bệnh song với tinh thần hăng hái thi đua sản xuất của bà con cùng với sự đóng góp chỉ đạo kịp thời những người có trách nhệm kết quả là, năng suất lúa bình quân chung của cả năm đạt 110,9 tạ/ha, giảm so với kế hoạch là 29 tạ/ha, vụ chiêm đạt 70,5 tạ vụ mùa đạt 40,4 tạ/ha

Giống lúa có năng suất cao nhất ở vụ chiêm là giống D U527 đạt 72,5 tạ /ha Giống lúa có năng suất cao nhất ở vụ mùa là Bắc Ưu 253 đạt 46,1 tạ/ha

2.3.2 Về cây màu và cây vụ đông

Diện tích trồng rau màu, khoai, ngô, sắn vẫn được duy trì là 57,55 ha

Trên 20 ha đất trồng những cây hoa màu kém hiệu quả chuyển sang trồng cây cảnh, cây thế hàng trăm hộ có vườn cây có giá trị từ 50 đến 100 triệu đồng trên 100 hộ,

hộ có vườn cây có giá trị từ 500 đến trên 1 tỷ đồng khoảng 10 hộ

Cây vụ đông trên chân ruộng 2 lúa tuy vẫn chưa phát triển thêm nhiều vùng, nhưng diện tích trồng tập trung ở 4 vùng của 2 HTX chủ yếu là trồng bí xanh, cấy đúng thời vụ, bí phát triển rất tốt, song gặp trận rét đầu mùa kéo dài có giảm về năng xuất, nhưng vẫn cho thu hoạch cao vì giá bí 2000 đồng/kg bán tận ruộng, bình quân 1 sào cấy bí trừ chi phí cũng thu nhập trên 1 triệu đồng

2.3.3 Về chăn nuôi

Năm 2008 thực hiện làm tốt công tác tiêm phòng dịch cho đàn gia súc, gia cầm

cả vụ xuân và vụ hè thu.Vì thế công tác chăn nuôi vẫn được duy trì ổn định và phát triển

Tổng đàn lợn kế hoạch đề ra là 3.500 con, đạt 3.200 con đạt 91.5% quy mô nuôi gia trại có nhiều hộ nuôi từ 10 – 50 con lợn, tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng

250 tấn, đàn gia cầm tiêm phòng cả vụ xuân và thu được 54.000 con đạt 216, đàn lợn đạt 70%, đàn Trâu Bò tiêm đạt 100%

Năng suất nuôi trồng thủy sản ước đạt khoảng 1.9 tỷ đồng

Chăn nuôi đạt khoảng 2.7 tỷ đồng

2.3.4 Về quản lý đất đai

Thực hiện kế hoạch sử dụng đất năm 2009, xét đơn xin thuê đất của các cá nhân

để đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất và kinh doanh vật liệu xây dựng và thuê đất để xây dựng cơ sở sinh thái, thương mại và dịch vụ tổng hợp UBND xã đã thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng và tiến hành làm các thủ tục để giao đất cho 2 hộ thuê với diện tích khoảng 3 ha thuộc 2 đại điểm, địa điểm 1 ở bờ bãi sông Ninh Cơ 2 ha, địa điểm 2 khu vực quy hoạch phái Đông ngõ vào Trường tiểu học 1 ha

Tổ chức cho nhân dân đấu thầu diện tích ruộng 5% do ngân sách xã quản lý đã hết hạn đấu cũ, điều chỉnh 1 số diện tích có sản lượng thóc đấu trước đây cho phù hợp với giá cả hiện nay để nhân dân an tâm sản xuất

Công tác quản lý đất đai đã chỉ đạo chặt chẽ, nghiêm túc thực hiện theo luật Trong năm 2009 đã giả quyết xử lý kịp thời đảm bảo chính xác, công bằng đúng pháp luật với 9 vụ tranh chấp đất đai, đã giải quyết xong 8 vụ, còn 1 vụ không đồng ý cách giải quyết xã, đề nghị chuyển Huyện giải quyết

2.3.5 Về phát triển CN –TTCN, ngành nghề kinh doanh và dịch vụ

Thực hiện đề án phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, UBND xã tập trung làm các thủ tục hồ sơ cho các đơn vị cá nhân thuê đất, xây dựng cơ sở sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng và cơ sở sinh thái, thương mại và dịch vụ tổng hợp

Trên địa bàn toàn xã có 540 hộ tham gia sản xuất kinh doanh dịch vụ, ngành nghề với 2.400 người tham gia, các hộ có số doanh thu lớn là vận tải hành khách, vận tải thủy, chế biến lương thực, may mặc, giá trị sản xuất CN – TTCN ngành nghề ước đạt 60 tỷ đồng

Tổng thu nhập toàn xã trong năm ước đạt 103,2 tỷ đồng, bình quân đầu người đạt xấp xỉ 11 triệu đồng/người/năm tăng so với năm 2008 là 500.000 đồng/người/năm

2.3.6 Xây dựng cơ bản Giao thông, Thủy lợi

Thực hiện Nghị quyết của Đảng bộ, Nghị quyết của UBND xã năm 2009 UBND xã tập trung đầu tư các công trình phúc lợi như: chợ, bến xe, đường giao thông,

tu sửa mua sắm thêm các trang thiết bị cho trạm y tế, trường học với số tiền 690.782.000 đồng, tiến hành thi công tu sửa nâng cấp công trình UBND xã do nguồn vốn ngân sách cấp trên và ngân sách xã đầu tư xây dựng, các xóm thu đóng góp của nhân dân để làm đường giao thông và chuẩn bị làm nhà văn hóa xóm với số tiền gần

500 triệu đồng Tiêu biểu về làm đường giao thông như xóm Bắc Đường, Tây Đường

1, Tây Đường 2, Trung Thành, Nghị Nam, Nghị Trung và xóm Thanh Minh, chuẩn bị xây dựng nhà văn hóa xóm là xóm Đạo Đường

Chỉ đạo HTX nông nghiệp đắp bờ vùng nạo vét kênh mương xây đúc cống mương cấp II, cấp III với số tiền là 65.000.000 đồng

Công tác phòng chống lụt bão chủ động xây dựng phương án, chuẩn bị đầy đủ vật tư, lao động sẵn sàng khi có tình huống bão xảy ra

2.3.7 Về tài chính ngân sách

UBND xã đã chủ động tập trung khai thác mọi nguồn thu, tiết kiệm chi phí, sử dụng đúng nguyên tắc luật ngân sách nhà nước ban hành, hoàn thành tất cả các chỉ tiêu thu thuế, phí đạt 104% kế hoạch Tổng thu ngân sách đến năm 30/11/2009: 2.236.499.910 đồng Tổng chi ngân sách đến 30/11/2009: 2.006.394.100 đồng

Quản lý thu chi ngân sách được thực hiện thông qua kho bạc nhà nước, theo quy định của luật

CHƯƠNG 3 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Cơ sở lý luận

3.1.1 Khái niệm về chơi

“[Chơi]” là một hoạt động tự do, tách ra một cách tương đối khỏi cuộc đời

‘thường nhật’ như là một sự ‘không nghiêm trọng’ song đồng thời lại có khả năng cuốn hút người chơi mãnh liệt và tuyệt đối Nó là một hoạt động không gắn với một quan tâm vật chất nào và vụ lợi nào Nó triển diễn bên trong những giới hạn không gian và thời gian của riêng mình, tuân theo những luật lệ cố định và theo một cách thức mang tính mệnh lệnh” (Johan Huizinga)

3.1.2 Khái niệm về trò chơi của trẻ em

Khi bàn về trò chơi của trẻ em, Nguyễn Quang Khải đưa ra định nghĩa rằng “nó

là hoạt động vui chơi của trẻ em diễn ra trong một khoảng thời gian, trên một khoảng không gian nhất định, có luật chơi, có tính chất diễn xướng, sáng tạo và thi tài nhằm mang lại sự sảng khoái về tinh thần” Như vậy “khái niệm hoạt động vui chơi có ngoại diện rộng bao hàm trong đó có khái niệm trò chơi”

Trong tác phẩm “Văn hóa dân gian Những thành tố” Lê Ngọc Canh cho rằng

“Trò chơi là hoạt động của tư duy, hoạt động của sáng tạo nhằm thỏa mãn nhu cầu giải trí nhu cầu cân bằng sinh thái của con người sau những thời gian lao động vất vả Con người cần có thời gian nghỉ ngơi để tăng thêm sự sảng khoái tinh thần để kích thích cuộc sống lao động thêm hăng say yêu đời hơn Chính từ sự đòi hỏi có tính quy luật ấy

mà nảy sinh các loại trò chơi” Ông nói thêm “Trò chơi là cụm từ ghép bởi từ trò và từ chơi Trò tạo ra từ chơi trong trò đã hàm chứa ý nghĩa chơi, nội dung chơi Chơi thực hiện ý nghĩa nội dung của trò Trò định ra cách chơi, phương pháp chơi, luật lệ chơi Trò là cái có trước, chơi là cái có sau Chơi là hoạt động cử chỉ, biến trò thành hiện vật

trò chơi có mối quan hệ với trò diễn và trò diễn thì quan trọng là tích diễn có tích mới dịch lên trò”

Trò chơi dân gian là một loại hình nghệ thuật được hình thành từ xa xưa và phát triển theo thời gian Xuất phát từ cuộc sống của người dân lao động “một nắng hai sương”, vốn dĩ chỉ quay quanh làng xã, họ cần có một cách thức, phương tiện giải trí, nhằm xua tan nỗi vất vả cực nhọc Từ những thực tế ấy, người dân lao động cũng cần

có một hình thức vui chơi, giải trí trong cuộc sống thường ngày hay qua các buổi lễ hội…trò chơi dân gian được hình thành từ đó Ngày nay với cuộc sống hối hả tất bật… thì trò chơi dân gian trở thành “món đồ chơi xa xỉ” đối với mọi người, đặc biệt là giới trẻ nói chung và học sinh nói riêng, nếu chưa muốn nói là mai một

Trò chơi dân gian của trẻ em là những trò vui mang đầy đủ tính chất dân gian như tính tập thể, tính dị bản, tính hồn nhiên, bình dị và trong sáng được sáng tác trong quá trình trẻ em chơi đùa, gần gũi với nhau giữa những buổi chăn trâu hay đến trường Có trò chơi phải hát mới hay có trò chơi thì không, nhưng nhìn chung các trò chơi truyền thống đã mang lại cho các em nững giây phút thư giãn thực sự bên bạn bè, anh

em để lại những kỉ niệm thơ ấu khó phai mờ khi các em bước vào đời

Đối với trẻ em

Trò chơi ở trẻ em không phải là một hoạt động theo bản năng, cũng không phải

vì thừa năng lượng nên mới chơi mà vì do mâu thuẫn giữa nguyện vọng của trẻ em muốn được trực tiếp tham gia vào cuộc sống của người lớn với khả năng của chúng chưa được chuẩn bị đầy đủ nên đã nảy sinh trò chơi

Vậy trò chơi là một hình thức đặc thù độc đáo của trẻ em để thực hiện tác động tương hổ giữa chủ thể với môi trường chung quanh (trẻ em nhận thức thế giới thông qua trò chơi)

Trong trò chơi, trẻ mô phỏng lại cuộc sống của người lớn mà chủ yếu là chúng tái tạo các hành động, các quan hệ qua lại của họ một cách độc đáo bằng hành động và hình tượng, đồng thời khi tái tạo các quan hệ của người lớn, trẻ bộc lộ được thái độ, cảm xúc của mình Khi chơi, trẻ sống một cuộc sống thực đầu tiên chính trong hoạt động chơi chứ không phải hoạt động nào khác, trẻ thực sự là một chủ thể tích cực hoạt động, giao tiếp và chủ động vận dụng các ấn tượng, các kinh nghiệm đã có để củng cố, khái quát thành kiến thức và để hình thành nhân cách Chính vì vậy trò chơi là thực

tiễn tự lực của trẻ em, là một hoạt động phản ánh tự lực và sáng tạo của trẻ cần được người lớn tổ chức hướng dẫn

Đối với người lớn

Trò chơi là một hoạt động tự nhiên và cần thiết nhằm thỏa mãn những nhu cầu giải trí đa dạng của con người

Trò chơi là một phương pháp giáo dục thực hành hiệu nghiệm nhất đối với việc hình thành nhân cách, trí lực của trẻ em

Trò chơi là một hình thức dưỡng sinh của người lớn tuổi, giúp họ hăng hái, thư giãn, vui vẻ, trẻ tính

Tóm lại, trò chơi là một phương tiện giáo dục và giải trí, giúp cho cá nhân được rèn luyện có được bầu không khí vui vẻ, thân ái và thông cảm

Quy luật phát triển trò chơi của trẻ em

Trò chơi của trẻ em thường trải qua ba giai đoạn, mỗi giai đoạn đòi hỏi một phương pháp điều khiển khác nhau, thích ứng với sự phát triển của trẻ

Giai đoạn thứ nhất: Từ hai tuổi đến bốn - năm tuổi (chưa đến trường) Đây là

giai đoạn chơi trong phòng, là thời kỳ đồ chơi Đặc điểm của giai đoạn này là trẻ thích chơi một mình, ít khi cho bạn khác cùng chơi Đây là giai đoạn khả năng cá nhân của trẻ được phát triển, đừng ngại chơi một mình khi lớn lên đứa trẻ sẽ trở thành ích kỷ mà hãy tạo điều kiện để cho trẻ được chơi một mình Song cần nhớ đừng để giai đoạn này kéo dài mà kịp thời chuyển sang giai đoạn hai Trong giai đoạn này, đồ chơi là trung tâm của trò chơi Đồ chơi thường có 3 loại:

Đồ chơi thành phẩm: Búp bê, xe

Đồ chơi bán thành phẩm: đòi hỏi trẻ phải hoàn thành các phần còn lại, ví dụ: tranh cắt rời, các hình khối xếp hình,

Giai đoạn thứ hai: Từ 6 tuổi đến 11-12 tuổi (đến trường) Cần giúp trẻ chuyển

tiếp một cách thuận lợi từ hình thức chơi một mình sang hình thức chơi nhóm cùng với

bạn bè Ở giai đoạn này, trẻ thích những trò chơi hiếu động, thích những trò chơi ở ngoài trời Điều khiển trò chơi ở giai đoạn này khó khăn hơn vì chúng không còn chơi trong phòng trước mặt bố mẹ chúng, mà ở ngoài sân, nơi công cộng, ở trường học, phạm vi vui chơi được mở rộng (có nhiều bạn bè), ở đây trò chơi được tổ chức tốt hơn

vì có sự giúp đỡ của thầy cô giáo (những nhà sư phạm lành nghề) Đứa trẻ hoạt động như một thành viên của xã hội, nhưng đó là xã hội của trẻ nhỏ chưa có kỷ luật nghiêm minh cũng như sự kiểm tra của xã hội Trong trường hợp này, nhà trường đóng vai trò quan trọng, mang lại cho trẻ cả hai thứ còn thiếu đó, nhà trường chính là hình thức chuyển tiếp sang giai đoạn thứ ba của trò chơi

Ghi chú: Trong những gia đình ở thành phố, có điều kiện cho con cái đến trường Mẫu giáo vào độ tuổi ba, bốn trở lên thì giai đoạn thứ hai này sẽ đến với những đứa trẻ đó sớm hơn

Giai đoạn thứ ba: Từ 12 đến 16 tuổi Đứa trẻ đã hành động như một thành viên

của tập thể, một tập thể không chỉ vui chơi mà còn làm việc, học tập Do vậy trò chơi ở lứa tuổi mày có những hình thức tập thể nghiêm ngặt hơn, nó gắn liền với những khái niệm lợi ích tập thể, kỷ luật tập thể Ở giai đoạn thứ ba, việc điều khiển trò chơi đã không còn nằm trong tay bố mẹ nữa mà chuyển sang cho tổ chức nhà trường hoặc các đoạn thể Mặc dầu vậy, bố mẹ vẫn có khả năng tác động tốt với tính tình của đứa trẻ bằng cách giúp nó không chỉ xem trò chơi là nguyện vọng duy nhất, giúp nó biết tự hào về thành tích đạt được của chính bản thân nó và của tập thể, giúp nó rèn luyện đức tính "Thắng không kiêu, bại không nản"

Tóm lại, trong ba giai đoạn phát triển trò chơi ở trẻ em, các bậc phụ huynh và nhất là các nhà sư phạm cần có những phương pháp điều khiển khác nhau của trò chơi Song cần phải luôn nhớ tạo điều kiện cho đứa trẻ có khả năng tự lập và phát triển đúng tài năng của nó và sẵn sàng giúp đỡ trẻ khi cần

3.1.3 Khái niệm về trẻ em

Một trẻ em là một con người ở giữa giai đoạn từ khi sinh và tuổi dậy thì Định nghĩa pháp lý về một "trẻ em" nói chung chỉ tới một đứa trẻ, còn được biết tới là một người chưa tới tuổi trưởng thành

Hiệp ước về Quyền Trẻ em của Liên hiệp quốc định nghĩa một đứa trẻ là "mọi con người dưới tuổi 18 trừ khi theo luật có thể áp dụng cho trẻ em, tuổi trưởng thành

được quy định sớm hơn."[1] Về mặt sinh học, một đứa trẻ là bất kỳ ai trong giai đoạn phát triển của tuổi thơ ấu, giữa sơ sinh và trưởng thành

Theo Điều 1 Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em năm 2004: “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”

3.1.4 Ý nghĩa giáo dục và mục đích của trò chơi trẻ em

a) Ý nghĩa giáo dục của trò chơi trẻ em

Giáo dục đạo đức:

Trong khi chơi, trẻ nắm được các tiêu chuẩn đạo đức, các quy tắc hành vi một cách thực tiễn Nhờ những mối quan hệ đa dạng trong trò chơi mà đứa trẻ tham gia đã hình thành được các phẩm chất đạo đức quý giá như: Lòng nhân ái, vị tha biết giúp đỡ lẫn nhau, tính kỷ luật, tổ chức, ý thức tập thể sáng tạo

Giáo dục trí tuệ:

Trò chơi là một hình thức của hoạt động nhận thức Nó giúp trẻ phát triển các giác quan, phát triển ngôn ngữ, tư duy hành động trực quan, tư duy trực quan hình tượng, phát triển óc tưởng tượng của trẻ em Qua trò chơi, nhu cầu nhận thức của trẻ

em sẽ được phát triển Trẻ muốn biết nhiều hơn để tái tạo cuộc sống của người lớn, nói đúng hơn để làm trò chơi giống thật

vụ, biết quý trọng lao động

Giáo dục thẩm mỹ:

Thông qua trò chơi trẻ phản ánh được mối quan hệ xã hội của người lớn và cũng qua đó, trẻ cảm thụ được cái đẹp

b) Mục đích của trò chơi trẻ em

Trò chơi là sự chuẩn bị thói quen lao động và nó dần dần phải được thay thế bằng lao động Với mục đích trên, người lớn phải làm sao cho trò chơi không trở thành nguyện vọng duy nhất của trẻ, không làm nó lãng quên hoàn toàn các mục đích xã hội

và cần phải làm sao để trò chơi có tác dụng giáo dục những thói quen tâm lý và thể lực cần thiết cho công việc

Ở lứa tuổi còn nhỏ, mục đích của các trò chơi mang tính chất bắt chước thuần túy và có thể gọi đó là những mục đích mang tính chất ước lệ Càng lớn, mục đích trò chơi càng được tính toán cẩn thận và có động cơ rõ ràng Để có thể đạt được mục đích trò chơi chúng ta cần có những hình thức sinh động vui tươi, lôi cuốn dần đứa trẻ vào lĩnh vực lao động Đây là một quá trình diễn ra chậm chạp song liên tục Sự chuyển từ trò chơi sang việc tổ chức cuộc sống và lao động diễn ra như sau:

Các mục đích có yếu tố lý trí nhiều hơn

Các phương pháp tiến hành thực tế hơn

Các kỹ năng tổ chức hình thành khi chơi có thể đựoc chuyển thành kỹ năng tổ chức lao động cuộc sống

Bước chuyển tiếp từ trò chơi sang công việc thường quá đột ngột, không đem lại hiệu quả giáo dục Một hình thức chuyển tiếp nhẹ nhàng, hợp lý sẽ giúp cho trẻ phấn chấn hơn trong khi thực hiện một công việc thực thụ nào đó Ví dụ: Thay vì cho

đi nhặt rác xung quanh trường, chúng ta có thể tổ chức trò chơi lấy tên là: "Tìm và diệt", có thể sẽ làm thú vị hơn công việc và đạt hiểu quả giáo dục cao hơn

3.1.5 Phân loại trò chơi

Việc phân loại trò chơi hiện nay vẫn chưa thống nhất, tuy nhiên dựa vào đặc điểm của trò chơi, ta có thể phân loại trò chơi như sau:

a) Phân loại trò chơi theo tính chất

1 Phân loại trò chơi theo sự năng động:

-Trò chơi động: là những trò chơi có sự chuyển động hoặc vận dụng đến cơ bắp của người chơi như chạy nhảy, nhào lộn, kéo đẩy, gồng gánh, vượt chướng ngại

- Trò chơi tĩnh: là những trò chơi cần vận dụng trí óc và giác quan, người chơi ít di chuyển cũng như ít vận động cơ bắp, những trò chơi tĩnh như: bắn tên, ghi nhớ lâu

2 Phân loại trò chơi theo không gian:

- Trò chơi ngoài trời: hầu như tất cả những trò chơi đều có thể chơi được ngoài trời, nhưng chúng ta phải lưu ý là sân chơi phải phù hợp với trò chơi Thí dụ: sân đất cứng, sân gạch hay xi măng thì không nên chơi những trò chơi mạnh bạo, có thể té ngã gây thương tích Sân có nhiều cây cối, chướng ngại thì không nên chơi rượt đuổi hay bịt mắt

- Trò chơi trong nhà: Thường áp dụng trong giờ giải lao của một buổi hội họp, học tập hoặc vì mưa gió không thể chơi ngoài trời được Trò chơi trong nhà thường

là trò chơi tĩnh, ít di chuyển

3 Phân loại trò chơi theo mức độ:

- Trò chơi nhỏ: Là những trò chơi được tổ chức trong nhà hay trên sân bãi nhỏ, ứng dụng trong những sinh hoạt, học tập, họp mặt, tiệc vui và thời gian chơi cũng rất ngắn, chỉ khoảng 5-10 phút

- Trò chơi lớn: Là những trò chơi được dàn dựng công phu dựa theo một câu chuyện, một truyền thuyết, một lịch sử Cũng có khi dùng trò chơi lớn như một cách

ôn tập các môn đã học Trò chơi lớn được dàn dựng ở những địa thế rộng lớn như núi rừng đồng ruộng, sông biển Được tổ chức từ vài giờ đến vài ngày, cá biệt có những trò chơi dài đến hàng tháng

b) Phân loại trò chơi theo mục đích

1 Trò chơi luyện thân thể:

Như nhảy cừu, ném bóng, người què cõng người mù chạy loạn,

2 Trò chơi luyện giác quan:

Họa sĩ mù (người mù cõng người què, vừa luyện thân thể, vừa luyện giác quan) Tìm đồng hồ (cất dấu đồng hồ, nghe tiếng kêu của đồng hồ mà tìm), chim bay, cò bay, tìm nhạc trưởng

3 Trò chơi rèn luyện trí nhớ:

Trò chơi kim, hóa trang, ngắm hoa trong vườn (tạo một vườn hoa bằng vòng tròn vạch trên mặt đất, bỏ vào nhiều loại hoa trong đó, sau 3 phút, di chuyển đi nơi khác, mỗi em liệt kê lại trên giấy, em nào liệt kê lại đầy đủ thì thắng cuộc)

4 Trò chơi tập nhanh nhẹn: Cá xấu lên bờ, đuổi bắt,

5 Trò chơi luyện tinh thần đồng đội:

Trò chơi lớn, kéo co, chạy tiếp sức (cũng là trò chơi rèn luyện thân thể) Trong tất cả sự phân loại này, thật ra trò chơi đều có sự đan chéo, hòa nhập lẫn vào nhau thành một khối thống nhất đó là trò chơi, một thế giới độc đáo, nhất là đối với trẻ em

Thử xét xem một trò chơi nhỏ với tên gọi: Trò chơi Cướp Cờ

Qua nội dung và luật của trò chơi này đã thấy rõ cả một tập thể, người thì ở trong tư thế tĩnh, các giác quan căng thẳng quan sát đối phương, người thì ở trong tư thế động, đang tìm cách cướp lấy cờ, người thì lo tổ chức bảo vệ vòng trong, vòng ngoài thật khéo sao cho cờ không bị mất, các yếu tố động, tĩnh xen lẫn vào nhau khó có thể tách rời để xếp nó thành trò chơi động, tĩnh, thiết kế, trí tuệ,

Tuy nhiên, trong môi trường sinh hoạt hiện nay của chúng ta ở mức độ thanh thiếu niên, thì thường chia khái niệm trò chơi thành trò chơi lớn và trò chơi nhỏ là phổ biến nhất, trong phần trò chơi nhỏ thì lại chia ra là Trò chơi vòng tròn (mọi người đứng vây quanh thành một vòng tròn để chơi) đối với trò chơi vận động, tập thể (chia thành các phe để thi tài với nhau)

3.1.6 Yêu cầu của trò chơi

Để có một trò chơi đúng nghĩa và bổ ích phải hội đủ 3 yếu tố sau:

Xây dựng bầu khí

Rèn luyện kỹ năng

Giáo dục chiều sâu

Thiếu một trong ba yếu tố trên, trò chơi sẽ trở thành phản tác dụng, có tai hại nhất thời hoặc sâu xa

Xây dựng bầu khí:

Trò chơi phải góp phần xây dựng một bầu không khí vui tươi, sống động, lôi kéo mọi người cùng tham gia, xóa bỏ xa lạ ngại ngùng, khép kín, thụ động, giải tỏa mọi căng thẳng, đem lại niềm vui và nụ cười (cần hỗ trợ một vài bài hát sinh hoạt ngắn, vui, vài băng reo hay múa tập thể đơn giản)

Nhưng dẫu có vui thế nào, dẫu có cười đến chảy nước mắt đi nữa mà thiếu 2 yếu tố sau, thì niềm vui sẽ hời hợt chóng qua hay sượng sùng trơ trẽn

Rèn luyện kỹ năng:

Làm sao để cho các bài tập thể dục biến thành trò chơi phản xạ nhanh, tháo vát (con cò, con bò, con sò, thụt thò, dài ngắn cao thấp) Các bài khóa huấn luyện kỹ năng khô khan, biến thành trò chơi ứng dụng thực hành hiệu quả và hấp dẫn (đua xe tam mã, tìm vàng ) Các bài toán rối trí biến thành trò chơi động não, suy luận, phân tích lý thú (em học toán)

Như vậy qua nhiều lần chơi với các trò chơi khác nhau, các em đã nghiễm nhiên được rèn luyện từng chút một mà không hay biết Không cần những bài khóa dài dòng tốn công sức và thời gian

Giáo dục chiều sâu:

Yêu cầu này, chúng ta không nhận thấy bộc lộ một cách rõ rệt nhưng lại hết sức quan trọng Nó góp phần vun đắp tính nhân bản một cách âm thầm, trậm tiến nhưng hiệu quả có thể nói là thấm thía sâu xa hơn so với các bài công dân, đạo đức, trong các trường lớp Nó giúp các em nhận thức được tinh thần đồng đội và kỷ luật tập thể, tính trung thực trong khi thi đấu, mối tương quan ứng xử tốt đẹp trong xã hội, vâng phục người lớn, tôn trọng người khác

3.1.7 Mối quan hệ giữa trò chơi dân gian và sự phát triển kinh tế-xã hội

Thực thế cho thấy, sự phát triển của nhân loại ngày càng ra rất sớm Chính tính chất hiện đại của một đô thị đòi hỏi con người phải chuyển động theo nó Nó đòi hỏi con người sống ở đây phải có một lối sống khác, một cách ứng xử văn hóa khác.Văn hóa nông thôn đang dần bị thay đổi và thay vào đó là văn hóa đô thị Điều này bắt buộc những thành tố văn hóa nội tại (bao gồm cả văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần) trong nó cũng phải thay đổi theo Trò chơi dân gian cũng nằm trong sự biến chuyển đó Sự phát triển kinh tế -xã hội đã và đang thu hẹp không gian chơi của trẻ em những ngôi nhà mọc lên, những con đường được xây dựng và mở rộng Chính cảnh quan không còn được rộng rãi như trước đã không cho phép một số trò chơi dân dã mang tính chất lễ hội cộng đồng tồn tại Ngược lại, những trò chơi hiện đại tưởng chừng chỉ giành cho những trẻ em đô thị lại “sống” được trong môi trường nông thôn

Hiện nay, trong bối cảnh của đô thị hóa, tốc độ tăng trưởng, nhu cầu cuộc sống ngày càng cao Những ngôi nhà thông minh hiện đại, những vật dụng vui chơi giải trí cũng được hiện đại hóa Sự hiện đại hóa và lối sống theo kiểu đô thị đang dần được mở rộng mối quan hệ và biến đổi phong cách sống của người dân nông thôn từ người lớn

đến trẻ em Sự nâng cao dân trí là một đòi hỏi bức thiết để đáp ứng sự phát triển của xã hội, nhưng nó cũng có những mặt trái Trẻ em ngày nay học nhiều hơn trước rất nhiều

do áp lực của việc học ở trường, ở nhà nên hầu như chúng không còn một khoảng thời gian rảnh rỗi nào nữa Và trò giải trí duy nhất không phải hầu hết là các trò chơi khi các em lựa chọn để chơi mà chúng được tiếp xúc đó là trò chơi vi tính, trò chơi bi-a

Ngày nay, nếu bước vào xóm nhỏ hay một ngôi trường tiểu học nào đó ở nông thôn, như ở xã Trực Phú thì chúng ta sẽ thấy không nhiều trẻ em chơi những trò chơi dân gian trước đây Chính quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, cùng với lối sống “công nghiệp” đã làm cho sân chơi của trẻ em nông thôn bị “thu hẹp”, kéo theo đó là sự

“giảm dần ” của những trò chơi dân gian truyền thống

3.1.8 Gìn giữ và phát huy các trò chơi dân gian

Vai trò, giá trị tốt đẹp của TCDG trong đời sống cộng đồng dân tộc nói chung, đối với việc giáo dục, phát triển trẻ em nói riêng, đã được nhiều người xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau, nghiên cứu và khẳng định TCDG có nguồn gốc và phản ánh đời sống vật chất, tinh thần của cư dân Việt trong quá trình phát triển của lịch sử dựng nước và giữ nước Trải qua thời gian, những giá trị ấy được kết tinh, khẳng định, trở thành nét văn hoá bản sắc của người Việt, là biểu hiện “cái tôi” của người Việt, là dấu hiệu phân biệt người Việt, văn hoá Việt với cộng đồng nhân loại Trong bối cảnh toàn cầu hoá, hội nhập hiện nay, điều đó càng khẳng định ý nghĩa của nó Với riêng trẻ em, việc học tập, tìm hiểu để làm, để chơi với TCDG, ĐCTT giúp trẻ thêm yêu quý bản sắc ông cha, tự hào về nét riêng văn hoá dân tộc mình trước bạn bè quốc tế, thông qua việc làm ĐCTT, giáo dục cho trẻ tình yêu lao động, trân trọng tổ tiên, yêu quê hương, làng xóm, tự hào về dân tộc; Các ĐCTT trong môi trường trò chơi dân gian giúp phát triển mối quan hệ cộng đồng, sự yêu thương đoàn kết dân tộc; đồng thời thông qua hoạt động, lao động giúp rèn luyện tư duy sáng tạo, tính cần cù, tiết kiệm, rèn luyện sức khoẻ thông qua các hoạt động lao đông

Những ý nghĩa tốt đẹp trên chính là động lực thúc đẩy chúng ta phải nâng cao hơn nữa tính hấn dẫn, thu hút của TCDG đối với trẻ em Việt Nam hôm nay; mà một trong những vấn đề mấu chốt nhất, chính là sự “vào cuộc”, là vai trò “tổ chức” của người lớn

3.2 Phương pháp nghiên cứu

3.2.1 Phương pháp thu thập thông tin tài liệu

a) Thông tin sơ cấp:

Phương pháp phỏng vấn cá nhân: Thu thập bằng cách tiến hành phỏng vấn 80

hộ gia đình bằng bảng câu hỏi đã chuẩn bị sẵn Bảng câu hỏi được in sẵn bao gồm các vấn đề: tình hình các loại trò chơi của trẻ em, sở thích, mối quân tâm, mong muốn của phụ huynh cũng như nhu cầu được chơi các trò chơi mà các em thích Trên địa bàn xã gồm có 15 xóm, trung bình mỗi xóm chọn khoảng 5 hộ Trong 80 hộ gia đình này, tiếp cận được 80 phụ huynh, riêng trẻ em trong những gia đình này chúng tôi chỉ trao đổi trực tiếp được 15 trẻ (vì các em đi học hoặc vắng nhà) Trong khóa luận, để hiểu được

sở thích và quan điểm của trẻ em, cách tốt nhất là phải phỏng vấn trực tiếp họ Thêm vào đó, khi phỏng vấn mà không có bậc phụ huynh bên cạnh thì phần trả lời của các

em sẽ được tự do theo cách nghĩ của mình, tính khách quan sẽ cao hơn Vì vậy, chúng tôi tiến hành tìm kiếm thêm 160 em (dưới 16 tuổi) ở các xóm, trường học và các tụ điểm vui chơi để thu thập thông tin Tóm lại, tổng số mẫu khảo sát là 80 hộ gia đình và

175 trẻ em

Phương pháp phỏng vấn sâu (In-dept interviewing): còn gọi là phương pháp

phỏng vấn sâu dân tộc học Đây là phương pháp lấy thông tin từ các thành viên trong cộng đồng bằng các cuộc đối thoại có chủ định Trong phương pháp này, chúng tôi sử dụng phương pháp nhỏ hơn còn gọi là chuyện trò không chính thức, phỏng vấn sâu không cơ cấu (không có câu hỏi đã soạn sẵn) và phỏng vấn sâu có cơ cấu hóa (có danh mục câu hỏi đã soạn sẵn) Tùy theo từng vấn đề, từng hoàn cảnh, đối tượng cụ thể để vận dụng sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu thích hợp Để thực hiện phương pháp này tôi đã tiến hành phỏng vấn các trẻ em ở cấp mần non, TH, THCS, THPT, và các bậc phụ huynh tôi đã phỏng vấn sâu các em thường chơi các trò chơi dân gian và các trò chơi điện tử

b) Thông tin thứ cấp:

Số liệu từ các phòng ban như phòng Kinh Tế, phòng Thống Kê của huyện Trực Ninh như: các tài liệu về điều kiện tự nhiên, tình hình KT-XH, các báo cáo hàng năm của xã Trực Phú; các luận văn, luận án tốt nghiệp từ khóa trước, sách, báo chí và thông tin trên internet