Cụm từ “tư duy phản biện” có lẽ còn xa lạ với nhiều người Việt, mặc dù kỹ năng này rất quan trọng và được phổ biến ở nhiều quốc gia phát triển, được trở thành một môn 27-02-2019 - 07:56
Trang 1Tư duy phản biện (hay còn gọi là tư duy phê phán) là kỹ năng tư duy cần thiết, là “tài
sản quý giá” cho mọi lĩnh vực, nghề nghiệp Khả năng suy nghĩ rõ ràng và có lý trí rất
quan trọng trước khi chúng ta đưa ra một quyết định nào đó
Cụm từ “tư duy phản biện” có lẽ còn xa lạ với nhiều người Việt, mặc dù kỹ năng này
rất quan trọng và được phổ biến ở nhiều quốc gia phát triển, được trở thành một môn
27-02-2019 - 07:56 AM | Sống
Các nhà tư tưởng phản biện thường đặt câu hỏi một cách nghiêm túc về các ý
tưởng và giả định thay vì chấp nhận chúng theo lẽ thường.
Đừng chỉ là chú cừu theo đuôi người khác: Học cách cãi lại để thành công
11
Chia sẻ
Trang 227/2/2019 Đừng chỉ là chú cừu theo đuôi người khác: Học cách cãi lại để thành công <span class="marker"></span>
Tư duy phản biện có thể được mô tả là khả năng tham gia vào tư duy phản xạ và độc
lập Về bản chất, tư duy phản biện đòi hỏi bạn phải sử dụng khả năng suy luận của
mình Đó là về một người học tích cực hơn là một người tiếp nhận thông tin thụ động
Các nhà tư tưởng phản biện thường đặt câu hỏi một cách nghiêm túc về các ý tưởng và
giả định thay vì chấp nhận chúng theo lẽ thường Họ sẽ luôn tìm cách xác định xem các
ý tưởng, lập luận và phát hiện có đại diện cho toàn bộ bức tranh hay không Các nhà tư
tưởng phản biện sẽ xác định, phân tích và giải quyết các vấn đề một cách có hệ thống
hơn là bằng trực giác hoặc bản năng
Một người có kỹ năng tư duy phản biện có thể:
- Hiểu các liên kết giữa các ý tưởng
- Xác định tầm quan trọng và sự liên quan của các lập luận và ý tưởng
- Nhận thức, xây dựng và thẩm định các lập luận
- Xác định sự không nhất quán và sai sót trong lý luận
- Tiếp cận vấn đề một cách nhất quán và có hệ thống
- Phản ánh về sự biện minh cho các giả định, niềm tin và giá trị của riêng họ
Tư duy phản biện là suy nghĩ về mọi thứ theo một số cách nhất định để đi đến giải pháp
tốt nhất có thể trong các tình huống mà người suy nghĩ nhận thức được Người ta
thường nói, đó là cách bạn suy nghĩ về bất cứ điều gì hiện đang chiếm giữ tâm trí của
bạn để bạn đi đến kết luận tốt nhất có thể
Vậy tư duy phê phán là:
Một cách suy nghĩ về những điều cụ thể tại một thời điểm cụ thể; nó không phải là sự
tích lũy của các sự kiện và kiến thức hoặc một cái gì đó mà bạn có thể học một lần và
sau đó sử dụng ở dạng đó mãi mãi, chẳng hạn như bảng cửu chương bạn học và sử
dụng ở trường
2 Những kỹ năng chúng ta cần cho tư duy phản biện
Trang 3Các kỹ năng mà chúng ta cần để có thể suy nghĩ phản biện rất đa dạng và bao gồm quan
sát, phân tích, giải thích, phản ánh, đánh giá, suy luận, giải thích, giải quyết vấn đề và ra
quyết định
Cụ thể chúng ta cần có khả năng:
-Hãy suy nghĩ về một chủ đề hoặc vấn đề một cách khách quan và quan trọng
-Xác định các lập luận khác nhau có liên quan đến một vấn đề cụ thể
-Đánh giá một quan điểm để xác định mức độ mạnh mẽ hoặc hợp lí của nó
-Nhận ra bất kỳ điểm yếu hoặc điểm tiêu cực có trong bằng chứng hoặc lập luận
-Lưu ý những gì ngụ ý có thể có đằng sau một tuyên bố hoặc lập luận
-Cung cấp lý luận có cấu trúc chặt chẽ cho một luận điểm mà chúng ta muốn đưa ra
3 Quá trình tư duy phản biện
Bạn nên lưu ý rằng không ai trong chúng ta luôn suy nghĩ chín chắn
Trang 427/2/2019 Đừng chỉ là chú cừu theo đuôi người khác: Học cách cãi lại để thành công <span class="marker"></span>
Hãy thử bài tập đơn giản này để giúp bạn bắt đầu suy nghĩ chín chắn
Hãy nghĩ về một cái gì đó mà gần đây ai đó đã nói với bạn Sau đó tự hỏi mình những
câu hỏi sau:
- Ai đã nói thế?
Một người bạn biết? Ai đó ở một vị trí của quyền lực hay quyền lực? Có vấn đề ai nói
với bạn điều này?
- Họ đã nói gì?
Họ đã đưa ra sự thật hay ý kiến? Họ đã cung cấp tất cả các sự thật? Họ có để lại bất cứ
điều gì không?
- Họ đã nói nó ở đâu?
Đó là ở nơi công cộng hay tư nhân? Những người khác có cơ hội trả lời một tài khoản
thay thế không?
- Khi nào họ nói điều đó?
Là trước, trong hoặc sau một sự kiện quan trọng? Là thời gian quan trọng?
- Tại sao họ nói vậy?
Họ đã giải thích lý do đằng sau ý kiến của họ? Họ đang cố gắng làm cho ai đó trông tốt
hay xấu?
- Họ đã nói như thế nào?
Họ vui hay buồn, giận dữ hay thờ ơ? Họ đã viết nó hay nói nó? Bạn có thể hiểu những
gì đã nói?
4 Bạn đang cố gắng đạt được điều gì?
Trang 5Một trong những khía cạnh quan trọng nhất của tư duy phản biện là quyết định những
gì bạn đang hướng tới để đạt được và sau đó đưa ra quyết định dựa trên một loạt các
khả năng
Một khi bạn đã làm rõ mục tiêu đó cho chính mình, bạn nên sử dụng nó làm điểm khởi
đầu trong tất cả các tình huống trong tương lai đòi hỏi phải suy nghĩ và, có thể, ra quyết
định tiếp theo
Khi cần thiết, làm cho đồng nghiệp, gia đình hoặc những người xung quanh bạn nhận
thức được ý định theo đuổi mục tiêu này Sau đó, bạn phải kỷ luật bản thân để tiếp tục
theo dõi cho đến khi hoàn cảnh thay đổi có nghĩa là bạn phải xem lại khi bắt đầu quá
trình ra quyết định
Chúng ta càng nhận thức rõ ràng về bản thân, điểm mạnh và điểm yếu của mình, chúng
ta càng có khả năng tư duy phản biện
5 Lợi ích của tầm nhìn xa
Trang 627/2/2019 Đừng chỉ là chú cừu theo đuôi người khác: Học cách cãi lại để thành công <span class="marker"></span>
Ví dụ, việc di chuyển một hoạt động kinh doanh đến một địa điểm mới có thể cải thiện
đáng kể sản lượng tiềm năng nhưng nó cũng có thể dẫn đến mất công nhân lành nghề
nếu khoảng cách di chuyển quá lớn Cái nào trong số này là quan trọng hơn? Có cách
nào để giảm bớt xung đột?
Đây là những vấn đề có thể nảy sinh từ suy nghĩ phản biện không hoàn chỉnh, một minh
chứng chứng tỏ được tầm quan trọng của tư duy phản biện
Theo Lalisa
Trí thức trẻ