Giáo trình đa dạng sinh học - ĐH Hồng Bàng - Chương 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG TÀI NGUYÊN SINH VẬT VÀ ĐA VỀ TÀI NGUYÊNDẠNG SINH HỌC SINH VẬT VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC NỘI DUNG • • • • • Tài nguyên sinh vật là gì? Giới hạn của tài nguyên sinh vật Đa dạng sinh học là gì? Nội dung của đa dạng sinh học Vì sao phải nghiên cứu tài nguyên sinh vật và đa dạng sinh học • Vai trò của đa dạng sinh học

TÀI NGUYÊN SINH VẬT

• Tài nguyên sinh v ật là gì?

• Gi ới hạn của tài nguyên sinh vật

• Đa dạng sinh học là gì?

• Nội dung của đa dạng sinh học

• Vì sao phải nghiên cứu tài nguyên sinh vật

vàđa dạng sinh học

- Thế nào là tài nguyên sinh vật ?

• Đa dạng sinh học là gì?

• Tài nguyên và đa dạng sinh học có vai trò như thế nào?

•Những khủng hoảng về tài nguyên và đa dạng sinh học?

• Làm thế nào để bảo vệ tài nguyên và đa dạng sinh học?

CÁC KHÁI NIỆM

TÀI NGUYÊN SINH VẬT LÀ GÌ?

Tài nguyên (Resources)?

Tài nguyên là tất cả mọi dạng vât chất hữu dụng phục vụ cho

sự tồn tại và phát triển của con người

Tài nguyên không có khả năng tái tạo Tài nguyên tái tạo được

Tài nguyên sinh vật (Biological resources)

Tài nguyên hóa thạch

Tài nguyên sinh vật

TÀI NGUYÊN SINH VẬT LÀ GÌ?

Bộ phận của đa dạng sinh học có giá trị

sử dụng cho con người - đã từng được

khai thác tự do cho quá trình phát triển

của loài người

TÀI NGUYÊN SINH VẬT LÀ VÔ HẠN?

Mỗi ngày thế giới mất

đi 150 loài động, thực vật

Khí hậu đang thay đổi ngày càng nhanh

ĐA DẠNG SINH HỌC

THẾ NÀO LÀ ĐA DẠNG SINH HỌC ?

ĐA DẠNG SINH HỌC LÀ GÌ?

Là mức độ phong phú của tất cả những gì

sống trên trái đất, từ lớn nhất cho đến nhỏ

nhất, là toàn bộ tài nguyên thiên nhiên tạo

nên do tất cả các dạng sống trên trái đất.

ĐA DẠNG SINH HỌC LÀ GÌ?

• Là sự phồn thịnh của cuộc sống trên trái

đất, là hàng triệu loài động vật, thực vật

và vi sinh vật

• Là những nguồn gen của chúng

• Là các hệ sinh thái phức tạp cùng tồn tại

trong môi trường sống”

Đa dạng sinh học là gì?

Đa dạng sinh học là mức độ phong phú

của tất cả những gì sống trên trái đất, từ

lớn nhất cho đến nhỏ nhất, là toàn bộ tài

nguyên thiên nhiên tạo nên do tất cả các

dạng sống trên trái đất

Nơi nào có đa dạng sinh học

cao hơn ?

Ba nội dung của đa dạng sinh học

1 Đa dạng di truyền (gen)

Chihuahuas, beagles, và rottweilers đều cùng là loài

chó nhưng chúng khác nhau vì có cấu trúc di truyền

(gene) khác nhau.

Chihuahua Beagle

Rottweilers

Đa dạng sinh thái

Ba thành phần của đa dạng sinh học

Đa dạng di truyền là gì?

Có thể hiểu đa dạng di truyền là sự đa

dạng trong nội bộ loài

Ví dụ: Lúa nước có hàng ngàn giống

Hinh 2: Đa dạng di truyền của loài Keo má trắng Platycercus eximius (ở Úc)

thể hiện qua màu sắc và đốm thân Sơ đồ trên chỉ ra các vùng phân bố của chúng

(Ngu ồ n: Richard B Primack).

VAI TRÒ CỦA ĐA DẠNG DI TRUYỀN

Đa dạng di truyền là rất cần thiết để duy trì

sự đa dạng trong loài và ngược lại

VAI TRÒ CỦA ĐA DẠNG DI TRUYỀN

• Đa dạng di truyền đóng vai trò rất quan

trọng trong việc duy trì sự sống sót và

thích nghi của loài

Bò Sindhy

Bò Holstein

Vai trò của đa dạng di truyền

Tạo ra sự thay đổi tiến hoá tự nhiên cũng như

chọn lọc nhân tạo

Vai trò của đa dạng di truyền

Các loài quí hiếm phân bố hẹp ít có sự đa dạng

di truyền hơn các loài có phân bố rộng nên dễ bị

tuyệt chủng hơn khi điều kiện môi trường thay

đổi

Những ví dụ về sự đa dạng di truyền

• The Indonesian Javan Rhinoceros (Rhinoceros sondaicus

sondaicus) is the most common of all Javan Rhino subspecies It

once roamed throughout Java and Sumatra but is now confined to

the small peninsula of Ujung Kulon on Western Java Only 50 to 60

remain

• The Vietnamese Javan) Rhinoceros (Rhinoceros sondaicus

annamiticus) or Vietnamese Rhinoceros was once common

throughout Vietnam, Cambodia, Laos and parts of Thailand and

Malaysia, but now the species has about 5 individuals left in Cat

Tien National Park

• The Indian Javan Rhinoceros (Rhinoceros sondaicus inermis)

has been declared extinct It once roamed in Bengal, Bangladesh

ĐA DẠNG SINH THÁI

HỆ SINH THÁI LÀ GÌ?

Hệ sinh thái là một hệ thống tổng hợp có cấu trúc

chặc chẽ các thành phần hữu cơ và vô cơ, chứa

đựng các đa dạng về các loài động vật, thực vật, vi

sinh vật… có mối tương tác gắn bó giữa các thành

phần trong cùng một hệ vật chất và năng lượng

HỆ SINH THÁI (ECOSYSTEM) LÀ GÌ ?

Quần xã sinh vật + Môi trường vô sinh

VSV, thực vật, động vật + Nước, ánh sáng, đất….

Thế nào là quần xã sinh vật?

Trong một thời gian nhất định

Các loài sinh vật

Sống trong một môi trường nhất định

Hệ sinh thái gồm những cấu trúc nào?

Những loài và nguồn tài nguyên

chủ yếu trong hê sinh thái

Loài có vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển

của những loài khác

Những loài và nguồn tài nguyên

chủ yếu trong hê sinh thái

Ví dụ: Cáo bay Scotomanes osnatus

Cáo bay và rừng nguyên sinh trong vùng Thái Bình Dương

CÁC HỆ SINH THÁI

CÁC BIOME (ĐẠI QUẦN XÃ) CỦA HỆ SINH

THÁI TRÊN CẠN

ĐẠI QUẦN XÃ (KHU SINH HỌC:

BIOME) LÀ GÌ?

Trên lục địa có nhiều vùng do điều kiện khí

hậu rất khác nhau (nhiệt độ, lượng mưa)

đã hình thành các khu sinh học

CÁC KHU SINH HỌC (BIOME)

CHÍNH

TẠI SAO PHẢI TIẾP CẬN VỚI ĐA

DẠNG SINH HỌC

Tại sao đa dạng sinh học lại rất

là một tài sản vô giá đối với cộng đồng,

là nền tảng quan trọng cho phát triển KT-XH

Chúng ta sinh ra, tồn tại được cho đến ngày nay là

nhờ vào thiên nhiên

Tài nguyên nuôi sống nhân loại

Tại sao phải tiếp cận đa dạng sinh học

Đa dạng sinh học là nền tảng

làm nên sự sống của con

người.

Vai trò của vi sinh vật

- Trong năng lượng

- Trong thực phẩm

- Trong y tế

- Trong nông nghiệp

-Trong bảo vệ môi trường

Vi sinh vật có vai trò gì trong đời sống con người?

Chất hữu cơ K, P S, Ca…CO2,

VSV

Vi sinh vật cố định đạm

Lượng nitơ tổng hợp từ VSV > 3 lần nitơ hóa học

Vi sinh vật tạo ra các vòng tuần hoàn trong tự nhiên

Vai trò của thực vật

Ăn, mặc, đồ dùng, nguyên vật liệu, không

khí, thuốc chữa bệnh, cảnh quan môi

trường

• Trong nghiên cứu khoa học

• Điều chỉnh cân bằng sinh thái

Việc kinh doanh buôn bán các sản phẩm từ các nguồn

thực vật, quĩ gen có trong tự nhiên không kể các loài gỗ

cũng đạt được khoảng 5 tỷ đô la Mỹ trong năm 1997

Riêng việc khai thác các sản phẩm dược liệu từ các loài

thực vật, vi sinh vật hoang dã cũng đã mang lại lợi nhuận

khoảng 6 tỷ đô la Mỹ hàng năm.

Các nhà dược học đã ước tính rằng từ mỗi loài cây, con

quí có giá trị dược liệu là những thành phần hóa học cơ

bản để chế thành những biệt dược quí thì cũng có thể thu

lợi được khoảng 290 triệu đô la Mỹ hàng năm.

Ngành du lịch sinh thái cũng đã thu được khoảng hàng

chục tỷ đô la Mỹ hàng năm

Vì… Bảo tồn đa dạng sinh học là nhiệm vụ

cấp bách của toàn cầu và của cả nhân loại

Mỗi ngày thế giới mất đi 150 loài động, thực vật

Nếu chiều hướng này tiếp tục gia tăng, thì tới giữa

thế kỷ sau sẽ có tới 25% số loài trên thế giới bị tuyệt

chủng hoặc bị suy giảm nghiêm trọng Đó là một

nguy cơ đối với nhân loại.

Không một ai có thể thoát khỏi tác động

của môi trường bởi sự đa dạng sinh học

toàn cầu giảm

Vì…

Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa

diễn ra nhanh chóng gây ô nhiễm môi

trường nghiêm trọng

Dân số trên thế giới cứ tiếp tục tăng

Nguồn tài nguyên không những không tăng

mà ngày càng suy giảm, thoái hóa

Vì…

Hiểu biết về đa dạng sinh học để làm

gì?

Để ngăn chận sự bần cùng hóa đang diễn ra

trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng

Để sử dụng tài nguyên được lâu dài qua các

thế hệ tương lai

GIÁ TRỊ CỦA ĐA DẠNG SINH

HỌC

Những giá trị kinh tế trực tiếp Nh ữ ng giá tr ị kinh t ế gián ti ế