Sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ 56 tuổi trong trường mầm non. Giáo dục Mầm non là một khoa học và là một nghệ thuật. Khoa học này dạy trẻ không ngừng phát triển. Do vậy đòi hỏi làm công tác chăm sóc giáo dục trẻ phải có năng lực toàn diện, có những phẩm chất cần thiết mới hoàn thành được nhiệm vụ giao phó, nhiệm vụ đó là đào tạo cho thế hệ trẻ dưới 06 tuổi phát triển một cách toàn diện.
Trang 1THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp tạo môi truờng học tập tích cực cho trẻ 5-6 tuổi”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục Mầm non
3 Tác giả: Họ tên: Hoàng Thị Tính Nữ
Ngày/tháng/năm sinh: 15/ 07/ 1985
Trình độ chuyên môn: Đại sư phạm mầm non
Chức vụ: Giáo viên lớp 5 tuổi C
Đơn vị: Trường mầm non Thị Trấn Tứ Kỳ
Điện thoại: 0984721863
4 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường mầm non Thị Trấn Tứ Kỳ
5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạyhọc, đồ dùng đồ chơi, các nguyên vật liệu thiên nhiên, phế liệu…
Sự hợp tác của học sinh và phụ huynh
Sự học hỏi trau rồi kinh nghiệm của bản thân
Sự giúp đỡ của chị em đồng nghiệp Và đặc biệt không thể thiếu sự giúp đỡtạo điều kiện của ban giám hiệu nhà trường và các cấp lãnh đạo
6 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Từ tháng 9/2018 đến tháng 2/2019
Trang 21 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Hồ chủ tịch đã dạy: “ Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ, dạy trẻ cũng nhưtrồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt, dạy cháu tốt thì saunày cháu thành người tốt ”
Trách nhiệm của giáo dục mầm non là hướng dẫn sự phát triển của trẻ đúnghướng , toàn diện và vững chắc Đó chính là vị trí, chức năng của giáo dục mẫugiáo Giáo dục trẻ nhỏ là việc làm cần thiết và là trách nhiệm của toàn Đảng, toàndân Giáo dục mầm non đặt cơ sở, nền móng cho sự nghiệp trồng người
Giáo dục Mầm non là một khoa học và là một nghệ thuật Khoa học này dạytrẻ không ngừng phát triển Do vậy đòi hỏi làm công tác chăm sóc giáo dục trẻ phải
có năng lực toàn diện, có những phẩm chất cần thiết mới hoàn thành được nhiệm
vụ giao phó, nhiệm vụ đó là đào tạo cho thế hệ trẻ dưới 06 tuổi phát triển một cáchtoàn diện
Trong những năm gần đây, nền kinh tế - xã hội của đất nước ta có sự pháttriển không ngừng làm cho ngành Giáo dục nói chung và ngành học mầm non nóiriêng cũng đẩy dần từng bước củng cố và phát triển
Để chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vào thời đại của nền văn minh trí tuệ, thờiđại của công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước và mục đích chung của Giáo dụcmầm non là phát triển tất cả các khả năng của trẻ, hình thành cho trẻ những cơ sởban đầu của nhân cách con người, một mặt đáp ứng các nhu cầu phát triển tổng thểhài hoà của trẻ về các mặt: Thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mỹ, tình cảm - xãhội Mặt khác chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ vào lớp 01
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến
2.1 Điều kiện: Trình độ của giáo viên, cơ sở vật chất nhà trường.
2.2 Thời gian: Từ tháng 09/2018 đến tháng 02/2019.
2.3 Đối tượng áp dụng sáng kiến: Trẻ lớp 5 tuổi B.
3 Nội dung sáng kiến
Trang 3Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm giúp cho trẻ 5- 6 tuổi hoạt động chủ động,hứng thú và tích cực, chuẩn bị tâm thế tôt nhất cho trẻ bước vào lớp 1- trường Tiểuhọc
Qua đề tài nghiên cứu : “Một số biện pháp tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ 5-6 tuổi” giúp giáo viên có những định hướng phù hợp trong công tác chăm
sóc cho trẻ mầm non ở độ tuổi 5- 6 tuổi Sau khi vận dụng đề tài sẽ góp phần đắclực cho quá trình hình thành nhân cách trẻ
Trong quá trình tìm tòi và nghiên cứu tôi đã vận dụng một số biện pháp cótính mới, tính sáng tạo có thể áp dụng được trong giảng dạy
Biện pháp 1: Lập kế hoạch và trang trí các hình ảnh xung quanh lớp Biện pháp 2: Xây dựng các góc hoạt động trong lớp
Biện pháp 3: Đồ dùng đồ chơi ở các góc.
Biện pháp 4: Trang trí trong các góc chơi.
Biện pháp 5: Hướng dẫn trẻ hoạt động.
Biện pháp 6: Phối hợp với phụ huynh.
Biện pháp 7: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.
4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến.
Các biện pháp này được tôi áp dụng trong năm học và thu được một số kếtquả: Trẻ hoạt động một cách tích cực, chủ động và sáng tạo, giúp giáo viên dễ dànghơn trong việc đưa đến cho trẻ những kiến thức mới, hay thông qua các buổi chơi,giáo viên có thể dễ dàng giúp trẻ tiếp nhận được những cách ứng xử với thế giớixung quanh
5 Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng sáng kiến
* Đề xuất: Từ những kết quả đạt được, tôi đề nghị với ban lãnh đạo nhà
trường cùng tập thể giáo viên nhà trường góp ý bổ sung để sáng kiến của tôi đượchoàn thiện và có thể áp dụng rộng rãi trong ngành học
* Kiến nghị:
- Về phía nhà trường:
Trang 4+ Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phong phú về chủngloại, phù hợp với các độ tuổi cho trẻ hoạt động Xây dựng và trang bị đầy đủ đồdùng cần thiết cho phòng học chức năng.
+ Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động giáo viên, phụ huynh làm đồdùng đồ chơi cho trẻ hoạt động
+ Tổ chức cho giáo viên được giao lưu, có điều kiện tham gia trao đổi họchỏi lẫn nhau biết sử dụng phương pháp giáo dục mầm non một cách tốt hơn, thămquan chia sẻ giữa các trường, lớp trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ
Trang 51 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Giáo dục Mầm non là ngành học đầu tiên, chiếm vị trí quan trọng, đặt nềnmóng vững chắc cho hệ thống giáo dục quốc dân Do vậy đòi hỏi những người làmcông tác chăm sóc giáo dục trẻ phải có năng lực toàn diện, có những phẩm chất cầnthiết mới hoàn thành tốt được nhiệm vụ giao phó, nhiệm vụ đó là đào tạo cho thế hệtrẻ thế hệ tương lai của đất nước trẻ dưới 06 tuổi phát triển một cách toàn diện
Trong những năm gần đây, nền kinh tế xã hội của đất nước ta có sự phát triểnkhông ngừng làm cho ngành Giáo dục nói chung và ngành học Mầm non nói riêngcũng đẩy dần từng bước củng cố và phát triển vững chắc
Để chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vào thời đại của nền văn minh trí tuệ, thờiđại của công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, thời đại của con người mới xã hộichủ nghĩa và mục đích chung của giáo dục mầm non là phát triển tất cả các khảnăng của trẻ, hình thành cho trẻ những hành trang ban đầu của nhân cách con ngườimới, một mặt đáp ứng các nhu cầu phát triển tổng thể hài hòa nhân cách trẻ đồngthời nhằm phát triển các mặt: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mỹ, tình cảm –
kỹ năng – xã hội Mặt khác chuẩn bị tư thế sẵn sàng cho trẻ hành trang bước vàolớp 1 một cách vững chắc hơn
Muốn làm được điều đó mỗi chúng ta cần phải làm gì để chăm sóc nuôidưỡng trẻ một cách tốt nhất Cần phải dạy trẻ như thế nào? Làm sao để trẻ phát huyđược tính tích cực chủ động và phải có những chiếc lược nuôi dưỡng, bồi đắp rasao, để hỗ trợ kịp thời sự phát triển trí tuệ, nhân cách, sớm giúp trẻ thành công
Là một giáo viên mầm non, tôi luôn trăn trở và tìm các biện pháp để xâydựng môi trường hoạt động trong lớp để lôi cuốn, kích thích trẻ tích cực tham giavào các hoạt động nhất là hoạt động học tập và trải nghiệm Có như vậy trẻ hoạtđộng một cách hiệu quả nhất Chính vì lẽ đó tôi tìm tòi nghiên cứu đề tài: “Một số
biện pháp tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ 5-6 tuổi” nhằm góp phần thực
hiện tốt phương pháp đổi mới giáo dục mầm non của trường nói riêng và ngành họcmầm non huyện nhà nói chung
Trang 62 Cơ sở lý luận của vấn đề
Lúc sinh thời Bác Hồ giao nhiệm vụ đối với trường Mầm non: “Làm mẫugiáo tức là thay cha mẹ trẻ, muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ, các cháucòn nhỏ hay quấy khóc, phải bền bỉ, chịu khó thì mới nuôi dạy các cháu được Dạytrẻ cũng như người trồng cây non Trồng cây non có tốt thì sau này mới lên tốt, dạytrẻ tốt thì sau này mới thành người tốt”
Thấm nhuần lời dạy của Người, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra chiến lược
“trồng người”, đề ra những kế hoạch Căn cứ hướng dẫn số 10171/SGDĐT-GDMN
về việc ban hành kế hoạch thời gian năm học 2018 – 2019: tiếp tục đẩy mạnh cuộcvận động “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, vàphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Tiếp tụcthực hiện có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng trường Mầm non lấy trẻ làm trungtâm”
Trong đó việc mở rộng và nâng cao chất lượng phong trào thi đua “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” là một trong những yếu tố quan trọngtrong việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục của ngành Mầm non
Lứa tuổi Mầm non “trẻ học mà chơi, chơi mà học” thông qua chơi để trẻ lĩnhhội kiến thức Vì vậy, việc tạo cơ hội cho trẻ được học tập, vui chơi trong môitrường thân thiện, trẻ sẽ phát triển toàn diện về các mặt thể chất, nhận thức thẩm
mỹ, lao động … Xây dựng cảnh quan, môi trường hoạt động trong và ngoài lớp rấtquan trọng bởi qua các môi trường giáo dục này sẽ có sự hấp dẫn, kích thích trẻtham gia tìm tòi khám phá, bộc lộ khả năng cá nhân
Căn cứ vào nhu cầu và khả năng phát triển của trẻ: Tuổi 5 - 6, đây là lứatuổi kỳ diệu, trẻ rất hiếu động tò mò, muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên và
xã hội Trong các hoạt động của tuổi mẫu giáo: hoạt động vui chơi giữ vai trò hoạtđộng chủ đạo, giữa hoạt động vui chơi và hoạt động học tập chưa có ranh giới rõràng Trẻ ở độ tuổi này rất hiếu động, tò mò, muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự
Trang 7nhiên và xã hội Khác với người lớn trẻ em thật sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hộicác tri thức tiền khoa học trong trường mầm non theo phương châm “chơi mà học,học mà chơi”
Mặt khác trẻ 5 - 6 tuổi hoạt động rất tích cực Chính vì thế giáo viên mầmnon phải là người tạo cơ hội, hướng dẫn, gợi mở các hoạt động tìm tòi khám phácủa trẻ Trẻ chủ động tham gia các hoạt động đó để phát triển khả năng, năng lựccủa mình Trước những vấn đề trên, không chỉ cho trẻ hoạt động tích cực trong giờhọc mà còn phải cho trẻ hoạt động tích cực ở giờ chơi và mọi lúc mọi nơi Cho nênviệc tạo môi trường học tập xung quanh lớp cho trẻ là rất cần thiết, nhằm tạo điềukiện cho trẻ hoạt động cá nhân nhiều hơn, được tự do khám phá theo ý thích, theokhả năng của mình giúp trẻ phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống,các kiến thức kỷ năng của trẻ được củng cố và bổ sung
Tạo cho trẻ cảm nhận được “Đi học là hạnh phúc và mỗi ngày đến trường làmột ngày vui ”, làm cho trẻ thêm yêu trường, yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung,
đó chính là trách nhiệm của mỗi thầy cô giáo và giáo viên mầm non nói riêng Việctrang trí lớp học sao cho tự nhiên, biến không gian lớp học trở nên gần gũi, thânthiện có ý nghĩa giáo dục cho trẻ là việc làm không phải dễ Bởi vậy tôi đã trang tríkết hợp giữa làm đẹp cảnh quan lớp học với yêu cầu phục vụ học tập của trẻ lớpmình
Như vậy việc tạo cảnh quan thân thiện đối với trẻ giúp trẻ học tập một cáchgần gũi thân thiện có tác dụng giúp trẻ đạt được các mục tiêu giáo dục Một môitrường học tập đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ động của trẻ tựviệc lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự giải quyết và tìm cách giải quyết nhiệmvụ
Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường học tập trong trường mầm non vôcùng cần thiết và đặc biệt quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trongcông tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãm nhu cầu vui chơi và hoạt động củatrẻ Thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Trang 83 Thực trạng của một số biện pháp tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi.
3.1 Những thuận lợi và khó khăn:
3.1.1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, phòng giáo dục huyện, các banngành đoàn thể về mọi mặt Đặc biệt là sự quan tâm sát sao của Ban lãnh đạo nhàtrường tạo mọi điều kiện cho việc bổ sung mua sắm đồ dùng đồ chơi trang thiết bị,nguyên liệu phục vụ cho hoạt động
- Phụ huynh nhiệt tình, phối hợp tốt với lớp, trường, tham gia ủng hộ nhiệttình các phong trào cũng như các hoạt động của trường lớp tổ chức, đề ra
- Bản thân là một giáo viên nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, chấp hành tốt mọinghị quyết và công việc của trường giao cho, luôn có ý thức học hỏi đồng nghiệp, chịukhó nghiên cứu tài liệu học tập để có kinh nghiệm giảng dạy đồng thời có kế hoạchsắp xếp hoạt động theo từng chủ đề với sự hứng thú của trẻ
- Trẻ đến lớp đều đặn, ngoan ngoãn, biết vâng lời cô giáo, phần đông các cháuđều khỏe mạnh
- Nhà trường cũng như bản thân tiếp thu và ứng dụng nhanh các chuyên đề mớicủa chương trình giáo dục mầm non mới
Trang 9theo khoa học Chính những điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc chăm sóc vàgiáo dục trẻ.
3.2 Những giải pháp cũ thường thực hiện:
Qua khảo sát trên trẻ tôi có được kết quả trẻ tham gia vàocác hoạt động trong lớp một cách tích cực còn hạn chế chưa hứngthú vào môi trường trong lớp Cụ thể như sau:
Năm học Tổng số
trẻ
Trẻ hoạt động tích cực vào môi trường đã tạo trong lớp
Trẻ hoạt động chưa tích cực vào môi trường
đã tạo trong lớp
Trẻ không hoạt động tích cực vào môi trường đãtạo trong lớp
Từ thực trạng trên bản thân tôi luôn suy nghĩ, tìm ra những biện pháp triểnkhai để trẻ được hoạt động cá nhân một cách tích cực, kiến thức của trẻ được bổsung và củng cố phong phú, giúp trẻ phát hiện ra nhiều điều mới lạ hơn
4 Những giải pháp thực hiện mới mang lại hiệu quả cao
Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có các nguồn thông tin phong phú,khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ Muốn làm tốt điều đó bảnthân tôi đã đưa ra những biện pháp như sau:
4.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch và trang trí các hình ảnh xung quanh lớp:
4.1.1: Lập kế hoạch
Trang 10Muốn thực hiện các hoạt động một cách có khoa học và có hiệu quả bản thân
tôi trước hết lập ra kế hoạch cho mình: Gồm có: kế hoạch năm, kế hoạch tháng, kếhoạch tuần và kế hoạch hàng ngày
Ví dụ: Kế hoạch chủ đề: “ Chủ đề: Gia đình”
Tuần 1
- Trang trí chủ đề “Gia đình” với chủ đề
nhánh “Những người thân trong gia đình
Trang 11Ví dụ : Chủ đề : “Thế giới động vật” thì phải dán hình ảnh những con vật lên
- Phải trang trí theo hình thức cuốn chiếu theo các chủ đề nhánh của từngtuần
- Hình ảnh sưu tầm phải rõ ràng, màu sắc đẹp, dán tên gọi ở mỗi bức tranh đểtích hợp chữ viết vào Khuyến khích sản phẩm của trẻ tự làm
- Hình ảnh dán phải vừa tầm mắt của trẻ : Không quá cao, không quá thấp
Trang 12Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻhoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phongphú, đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với đồ vật vàrèn luyện kỹ năng.
- Trong lớp tôi đã bố trí các góc như sau: Góc yên tĩnh xa góc hoạt động ồnào
Ví dụ: Góc xây dựng và góc phân vai ở gần nhau và xa góc sách, góc xâydựng tránh lối đi lại Góc tạo hình gần nguồn nước, góc thiên nhiên ở ngoài hiên…
- Các góc có khoảng rộng, cách nhau hợp lý để bảo đảm an toàn và vận độngcủa trẻ
- Tạo ranh giới giữa các góc hoạt động
Ví dụ : Sử dụng giá dựng đồ chơi quay lại tạo thành ranh giới cho góc chơi.Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan sát củagiáo viên
- Thay đổi vị trí các góc sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thíchhứng thú của trẻ
- Đặt tên các góc phải đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với nội dung từng chủ đềđang thực hiện
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Gia đình” góc sách có thể đặt “Thư viện củagia đình bé” nhưng khi sang chủ đề “ thế giới thực vật” góc sách có thể đặt “ Thưviện của các loại cây”
4.3 Biện pháp 3: Đồ chơi, đồ dùng ở các góc.
- Mỗi đồ dùng đồ chơi phải phù hợp với độ tuổi và mục đích giáo dục trẻtheo từng chủ điểm, kích thích trẻ phát triển các lĩnh vực vận động, nhận thức, ngônngữ, tình cảm và mối quan hệ xã hội
- Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng góc được sắp xếp phải dễthấy, dễ lấy, dễ lựa chọn
Trang 13Ví dụ : Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi có nhiều bộphận phải đặt theo bộ.
- Màu sắc, hình dáng đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn
- Thường xuyên vệ sinh các giá và đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ
- Các loại đồ dùng của trẻ có nhãn hoặc ký hiệu bằng chữ cái, số nhằm pháttriển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ tự lấy đồ dùng mà không cần sự trợ giúp của cô,Trẻ có thể tự bảo quản đồ dùng cá nhân của mình
Ví dụ: Tôi đã chuẩn bị bì đựng hồ sơ màu trong để trẻ để tất cả đồ dùng như:Sách các loại, bút, sáp màu và ghi ký hiệu ngoài bìa Đến giờ học trẻ chỉ tự lấy tự
mở bì hồ sơ lấy sách cần học và tự cất gọn gàng, sạch sẽ
- Làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên phù hợp với từng chủ đề nhưng
có thể sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau
Ví dụ: làm chiếc thuyền bằng xốp có thể cho trẻ học đếm, cũng có thể cho trẻchơi xây dựng, cũng có thể cho trẻ chơi thả vật chìm, nổi
4.4 Biện pháp 4: Trang trí trong các góc chơi.
- Trang trí phải linh hoạt, hấp dẫn và thay đổi nội dung theo từng chủ đề,không dán cố định
Ví dụ : Góc học tập dán những ô bìa gương để gắn chữ cái, số thay đổi theochủ đề (Chủ đề nào học đến chữ cái nào thì gắn chữ cái đó kết hợp với tranh có từ)hay ở góc sách học đến bài thơ nào thì dán bài thơ đó lên
- Không dán khít các mảng tường mà phải để dành khoảng trống để trẻ dánsản phẩm của mình theo chủ đề
4.5 Biện pháp 5: Hướng dẫn trẻ hoạt động
- Muốn trẻ được chơi tích cực, chơi sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi trongcác góc hoạt động ngay từ đầu tôi phải biết cách giới thiệu các góc chơi và quản lýtốt qua trình trẻ chơi trong các góc Biện pháp này giúp trẻ chủ động tìm kiếm đồchơi khi cần, triển khai trò chơi, thu dọn và cất đồ chơi đúng quy định.Việc giớithiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào đầu năm học, khi trẻ