Phân tích cung cầu và giá cả thị trường của một mặt hàng tiêu dùng trong thực tế trong một khoảng thời gian nào đó

Vào tháng 4/2016 nhóm chúng em có bài khảo sát thị trường đối với mặt hàng trà xanh không độ, qua bảng khảo sát hệ số co giãn cầu đối với mặt hàng trà xanh không độ nhóm chúng em thu đượ

ỨNG DỤNG LÝ THUYẾT CẦU TRONG VIỆC NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TĂNG GIÁ TRÀ XANH KHÔNG ĐỘ

Cung - cầu và giá cả của hàng hóa luôn là vấn đề được các nhà kinh tế học chú

ý nhiều khi nghiên cứu các vấn đề kinh tế cơ bản Giữa cung - cầu và giá cả hàng hóa có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại với nhau Giá cả hàng hóa tăng thì lượng cung tăng và lượng cầu giảm Ngoài ra, cung - cầu còn chịu sự chi phối của nhiều yếu tố khác không phải là giá cả Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này, nhóm

em xin phân tích đề tài: "Phân tích cung-cầu và giá cả thị trường của một mặt hàng tiêu dùng trong thực tế trong một khoảng thời gian nào đó"

1 Đặt vấn đề

Về cơ bản, chiến lược định giá là sự lựa chọn mức giá bán sản phẩm trên thị trường Việc này dựa trên những phân tích đầy đủ quan hệ cung – cầu, mức chi trả của khách hàng mục tiêu Định giá tương quan chặt chẽ với chiến lược định vị của doanh nghiệp

Trên thị trường thực tế, giữa cung - cầu và giá cả có mối quan hệ mật thiết , quyết định , chi phối lẫn nhau Bởi vì sự tăng hay giảm giá cả của một loại mặt hàng nào đó chính là sự tách rời giá cả với giá trị của hàng hóa đó Nó kích thích hoặc hạn chế nhu cầu có khả năng thanh toán về hàng hóa này hay hàng hóa khác

Từ đó dẫn đến sự chuyển dịch nhu cầu hàng hóa, gây nên sự biến đổi trong quan hệ cung cầu

Vào tháng 4/2016 nhóm chúng em có bài khảo sát thị trường đối với mặt hàng trà xanh không độ, qua bảng khảo sát hệ số co giãn cầu đối với mặt hàng trà xanh không độ nhóm chúng em thu được kết quả sau: (1) xây dựng đường cầu đối với mặt hàng trà xanh không độ, (2) đo lường mức độ co dãn của cầu theo giá đối với mặt hàng trà xanh không độ, (3) đánh giá tác động của việc tăng giá đối với doanh thu của mặt hàng trà xanh không độ và lợi ích của người tiêu dùng, và (4) phân tích các yếu tố tác động đến sự thay đổi cầu cá nhân Bài khảo sát này vận dụng lý thuyết cầu trong kinh tế học để giải quyết các vấn đề trên

2 Phương pháp nghiên cứu

2.1 Phương pháp thu nhập số liệu

Những dữ liệu để phục vụ mục tiêu nghiên cứu đưa ra chủ yếu sử dụng số liệu bằng phương pháp khảo sát thực tế Kết quả sau 2 tuần thực hiện khảo sát nhóm chúng em đã tổng hợp được kết quả là 50 câu trả lời (nhóm 2 bạn mỗi bạn khảo sát 25 người) để phân tích cho nghiên cứu này

2.2 Phương pháp phân tích

Nghiên cứu này chỉ sử dụng phương pháp thống kê, kết hợp với những phép tính toán đơn giản dựa trên các công thức đo lường hệ số co dãn

Ngoài ra, để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến cầu, phương pháp kiểm định Chi-square cũng được sử dụng, nhằm kiểm định các yếu tố như: Thu nhập của người sử dụng có ảnh hưởng đến quyết định cầu (không uống trà xanh không độ khi tăng giá) hay không Ngoài ra việc kiểm định cũng xem xét yếu tố sản phẩm thay thế (mặt hàng nước suối Aquafina)

2.3 Một số giới hạn và giả định cho nghiên cứu

Nghiên cứu này dù không đảm bảo tính đại diện nhưng kết quả này cũng làm một cơ sở tham khảo tốt ở khía cạnh học thuật, ứng dụng lý thuyết trong phân tích

và những vấn đề thực tế Cũng như kết quả trên khảo sát chỉ phản ánh được một phần nhỏ phản ứng của người tiêu dung về việc tăng giá của một số sản phẩm Vì các lý do trên, mẫu khảo sát này chỉ mang tính đại diện và các phân tích kết luận sẽ chỉ dựa trên phiếu khảo sát này

3 Kết quả nghiên cứu

3.1 Phân tích cầu cá nhân và cầu thị trường đối với mặt hàng mì hảo hảo

3.1.1 Cầu cá nhân

Là cầu của một cá nhân đối với một hàng hóa dịch vụ nào đó

Trong cuộc khảo sát này, sự tăng giá trà xanh không độ từ 10.000 lên 12.000 đồng được xem xét là sự biến động giá cầu , với hai mức giá 10.000đồng và 12.000đồng

Kết quả khảo sát cho thấy sau khi tăng giá trà xanh không độ từ 10.000 lên 12.000 đồng thời người tiêu dùng mua sản phẩm có xu hướng giảm từ 11 chai xuống 8 chai Còn đối với những người tiếp tục sử dụng mặt hàng trà xanh không

độ, có thể hiểu được là lượng dịch vụ không đổi khi có sự tăng về giá Ngược lại, đối với những người không uống mặt hàng trà xanh không độ nữa, lượng mua mặt hàng thay đổi khi có sự tăng về giá Biểu cầu và đường cầu được thể hiện như (Excel sheet 3)

3.1.2 Cầu thị trường (tổng cầu)

Là cầu của tất cả các cá nhân trong một thị trường hàng hóa nào đó

Qua hàm số cầu, quan hệ về mặt số lượng giữa lượng hàng hóa mà người tiêu dùng sẵn sàng và mức giá của chình hàng hóa đó được thể hiện một cách đơn giản, khái quát: ứng với một mức giá nhất định ta biết được lượng cầu về một hàng hóa của người tiêu dùng là bao nhiêu Ví dụ ở mức giá 10.000 nghìn đồng , lượng trung bình/tháng của mặt hàng trà xanh không độ là 11 chai, khi mức giá tăng lên 12.000 nghìn đồng thì lượng cầu giảm xuống còn 8 chai Ngược lại khi giá trà xanh không độ giảm xuống còn 8.000 nghìn đồng thì lượng cầu của trà xanh không độ tăng lên đến 15 chai trong một khoảng thời gian nhất định Có sự thay đổi của

lượng cầu theo giá thị trường trên hoàn toàn phù hợp với quy luật cầu trong trường hợp các yếu tố khác là không đổi Tuy nhiên trên thị trường thực tế, có rất nhiều các yếu tố khác chi phối đến lượng cầu của hàng hóa mà không phải là giá cả của hàng hóa đó

Sự thay đổi giá cả của hàng hóa làm cho lượng cầu di chuyển dọc theo đường cầu còn sự thay đổi của cầu sinh ra do sự thay đổi của các yếu tố khác, được minh hoa bằng sự dịch chuyển của đường cầu Sự tăng lên của lượng cầu về trà xanh làm cho đường cầu dịch chuyển sang phải và ngược lại sự suy giảm về cầu làm cho đường cầu dịch chuyển sang trái

Biểu cầu, đường cầu và hàm cầu thị trường của trà xanh không độ (Excel sheet 4)

3.2 Hệ số co dãn cầu theo giá và các yếu tố tác động

3.2.1 Đo lường hệ số co dãn

Hệ số co giãn của cầu theo giá: là một thước đo phản ánh mức độ thay đổi của lượng cầu so với mức độ thay đổi giá

Trong nghiên cứu này, công thức hệ số co dãn khoảng được sử dụng để xác định

hệ số co dãn Hệ số co dãn của mặt hàng trà xanh không độ là Ed= 1.384615385

3.2.2 Một số yếu tố tác động mức độ co giãn

Co giãn của cầu là một biện pháp đo độ nhạy của lượng cầu trước thay đổi về giá của hàng hoá Chú ý là giá co giãn của cầu sẽ luôn được biểu hiện là một số dương (do giá trị thuần tuý của một số âm luôn là một số dương)

Cầu sẽ:

 có tính co giãn (elastic) khi Ed > 1

 đơn vị co giãn (unit elastic) khi Ed = 1

 không co giãn (inelastic) khi Ed < 1

Khi cầu co giãn, mức giá hàng hoá tăng 1% sẽ khiến lượng cầu giảm hơn 1% Nếu cầu là đơn vị co giãn, lượng cầu sẽ giảm 1% khi giá hàng hoá tăng 1% Giá tăng 1% sẽ khiến lượng cầu giảm mức nhỏ hơn 1% nếu cầu không co giãn

Ta có hệ số co dãn cầu theo giá của mặt hàng trà xanh không độ đối với 50 sinh viên được khảo sát là 1.384615385. Dựa vào giá trị này, có thể đánh giá cầu co dãn ít, với |Ed|=1.384615385 >1 Kết quả này sẽ dẫn đến một điều tất yếu là doanh thu của mặt hàng trà xanh sẽ giảm do tăng giá Mức độ giảm của doanh thu sẽ ứng với mức

độ tăng giá của mặt hàng trà xanh không độ sẽ được phân tích ở phần sau Tình trạng co dãn nhiều của mặt hàng trà xanh không độ có thể hiểu được với những lý

do được lý luận từ thực tiễn như sau:

Một, trà xanh không độ là mặt hàng thông thường, không qua thiết yếu đối với

một số sinh viên.Điều này khiến lượng giảm không quá nhiều khi giá dẫn đến mức

độ co dãn ít

Hai, mặt hàng trà xanh không độ không phải là mặt hàng duy nhất mà sinh viên

có thể lựa chọn Vì vậy khi giá mặt hàng trà xanh không độ tăng thì sinh viên có thể lựa chọn mặt hàng nước suối Aquafina (sản phẩm thay thế) cho nên việc từ bỏ mặt hàng trà xanh không độ khi tăng giá cũng là dễ hiểu

Ba, mặt hàng nước suối Aquafina cũng rất dễ tìm mua ở các tiệm tạp hóa hoặc

siêu thị và giá cả hợp lý cũng là một nguyên nhân khiến nhiều sinh viên từ bỏ mặt hàng trà xanh không độ khi tăng giá Trường hợp của nhóm chúng em là một ví dụ điển hình cho việc từ bỏ mặt hàng trà xanh không độ do giá tăng và chọn mặt hàng nước suối Aquafina là một giải pháp thay thế

Tư, mức giá 10.000 – 12.000 đối với một số sinh viên là không đáng kể với thu

nhập của họ, nhưng đối với một số ít sinh viên khác thì mức giá như vậy vẫn khiến

họ phải suy nghĩ so với mức thu nhập của họ Vì vậy, tỉ trọng mức giá sử dụng mặt hàng trà xanh không độ trong cơ cấu chi tiêu cũng có thể là một lý do khác ảnh hưởng tới mức độ co dãn

Năm, tâm lý ''chống độc quyền'' cũng có thể là lí do khiến tỉ lệ giảm của lượng

thấp hơn tỉ lệ tăng của giá Khi đồng loạt trà xanh không độ tăng giá thì người tiêu dùng có thể bị tác động và đổi qua sử dụng các mặt hàng thay thế

Sáu, vì hội nhập với kinh tế thế giới nên thị trường Việt Nam có nhiều loại hình

nước giải khát của nhiều thương hiệu nổi tiếng

Bảy, việc cạnh tranh trên thị trường giữa các doanh nghiệp diễn ra không lành

mạnh làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh thương hiệu, ngành hàng trong mắt người tiêu dùng

Ngoài những lý do trên, có thể còn một số lý do khác khiến hệ số co dãn không cao Những lý do ở trên không hoàn toàn là ý chủ quan, mà một phần là dựa vào kết quả khảo sát (Excel sheet 5,6)

3.3 Tác động của chính sách tăng giá đối với doanh thu của doanh

nghiệp và thặng dư tiêu dùng

3.3.1 Tác động đến doanh thu của doanh nghiệp

Trong trường hợp các nhân tố khác không thay đổi, thì việc thay đổi giá bán có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu Việc thay đổi giá bán (giá bán cao hay thấp) một phần quan trọng do quan hệ cung cầu trên thị trường quyết định Để đảm bảo được doanh thu, doanh nghiệp phải có những quyết định về giá cả Giá cả phải bù đắp chi phí đã tiêu hao và tạo nên lợi nhuận thoả đáng để thực hiện tái sản xuất mở rộng

Trên kết quả khảo sát ta đã thấy doanh thu của mặt hàng trà xanh không độ ảnh hưởng không đáng kể khi tăng giá, cầu co giãn ít Khi giá trà xanh không độ tăng

từ 10.000 – 12.000 doanh thu của mặt hàng trà xanh không độ giảm còn 9.090909091% Kết quả phân tích này là một minh chứng cho lý thuyết về hệ số

co dãn Theo đó, doanh thu chắc chắn sẽ giảm khi cầu co dãn nhiều, lượng giảm trên 9.090909091% khi giá tăng trên 30% đối với mặt hàng trà xanh không độ 3.3.2 Tác động đến thặng dư tiêu dùng

Thặng dư tiêu dùng: là phần chênh lệch giữa mức giá mà người sản xuất thực nhận và mức giá mà họ sẵn lòng bán và mức giá họ thực trả

3.3.3 Thu nhập của sinh viên dùng mặt hàng trà xanh không độ

Thu nhập là yếu tố quan trọng xác định cầu nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mua của người tiêu dùng Khi thu nhập tăng lên thì cầu hàng hóa cũng tăng lên và ngược lại, tuy nhiên còn phụ thuộc vào từng loại hàng hóa cụ thể mà mức độ thay đổi của cầu sẽ khác nhau Cũng như qua quá trình khảo sát ta nhận thấy khi thu nhập của sinh viên tăng lên 30% thì sức mua trà xanh không độ có nhu cầu tăng lên từ 11 chai lên 12 chai

3.3.4 Tính sẵn có của mặt hàng thay thế (mặt hàng nước suối Aquafina )

Hàng hóa thay thế (hay còn gọi là sản phẩm thay thế) là hàng hóa có thể thay

thế các loại hàng hóa khác tương đương về công dụng (hoặc tiêu thụ) khi có các điều kiện thay đổi.[1] Hàng hóa thay thế có thể có chất lượng tốt hơn hoặc thấp hơn mặt hàng nó thay thế và đa số có mức giá rẻ hơn

Cũng như ở đây nước suối Aquafina (mặt hàng thay thế) có thể rất dễ kiếm từ các tiệm tạp hóa hay các siêu thị đáp ứng đủ nhu cầu cần mua của sinh viên

3.3.5 Sở thích/thị hiếu của người sử dụng

Ngược lại với xu hướng toàn cầu hóa thị trường, ở một số thị trường, xu hướng thị hiếu và sở thích của người tiêu dùng ngày càng phân tán và rất khác biệt là rất

rõ nét Sự khác biệt này xuất phát từ trong đời sống văn hóa của từng quốc gia, là kết quả của lịch sử phát triển của mỗi một dân tộc, là biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc, yêu nước và cả do thịnh vượng về mặt kinh tế của mỗi một nước Hay nói một cách đơn giản, mỗi một người tiêu dùng đều ưa thích những sản phẩm đáp ứng tốt

và phù hợp với phong cách sống của mình Yếu tố thời gian sử dụng cũng ảnh hưởng đến quyết định cầu của người sử dụng dịch vụ

4 Kết luận và khuyến nghị

Qua phân tích cụ hể mặt hàng hóa trên thị trường, chúng ta đã hiểu rõ phần nào mối quan hệ giữa cung - cầu và giá cả thị trường Đó là mối quan hệ thuân đối với lượng cung và mối quan hệ nghịch đối với lượng cầu Chắc hẳn, chúng ta đã có những tri thức nhất định khi phân tích, đánh gia các mặt hàng trên thị trường từ số liệu khảo sát mặt hàng trà xanh không độ, nghiên cứu này đã xây dựng đường cầu,

đo lường hệ số co dãn cầu và từ đó minh họa được cho lý thuyết cầu về tác động của độ co dãn cầu đối với doanh thu của người bán mặt hàng trà xanh không độ, lý thuyết cho rằng, ''khi cầu co dãn nhiều, doanh thu của doanh nghiệp giảm khi tăng giá đường cầu giữa các nhóm đối tượng khác nhau”