chủ đề tài NGUYÊN NĂNG LƯỢNG

Khái niệm “Năng lượng bao gồm nhiên liệu, điện năng, nhiệt năng được thu trực tiếp hoặcthông qua chế biến từ các nguồn tài nguyên năng lượng không tái tạo và tái tạo”Luật sử dụng năng l

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

KHOA MÔI TRƯỜNG

- -BÁO CÁO THỰC TẬP Môn học: Quản lí Môi trường

Chủ đề

TÀI NGUYÊN NĂNG LƯỢNG

Thành phố Hồ Chí Minh – năm 2018 Bảng phân công nhiệm vụ

GVHD: TS Lê Ngọc Tuấn Nhóm 9

Tên thành viên MSSV Nhiệm vụ

1. Đặc điểm

a. Khái niệm

“Năng lượng bao gồm nhiên liệu, điện năng, nhiệt năng được thu trực tiếp hoặcthông qua chế biến từ các nguồn tài nguyên năng lượng không tái tạo và tái tạo”(Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Bộ Công Thương, 2010)

b. Các dạng tài nguyên năng lượng

- Năng lượng không tái tạo

+ Là dạng năng lượng mà nhiên liệu sản sinh ra nó không có khả năng tái sinh vàmất đi vĩnh viễn

+ Bao gồm: Than đá, khí than, dầu mỏ, khí thiên nhiên, quặng Urani và các tàinguyên năng lượng khác không có khả năng tái tạo (Luật sử dụng năng lượng tiếtkiệm và hiệu quả - Bộ Công Thương, 2010)

Mỏ than Cao Sơn, Vân Đồn, Quảng Ninh

- Năng lượng tái tạo

+ Là năng lượng từ những nguồn liên tục, vô hạn nhiều đến mức không thể cạnkiệt vì sự sử dụng của con người

+ Bao gồm: Sức nước, sức gió, ánh sáng mặt trời địa nhiệt, nhiên liệu sinh học

và các tài nguyên năng lượng khác có khả năng tái tạo

+ Ngoài ra, còn có nguồn năng lượng mới, tái sinh và ít gây tác động tiêu cực

đến môi trường (Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Bộ Công

− Quyết định sự phát triển kinh tế nội địa và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào quốcgia

− Đặt ra nhiều thách thức về chính trị và an ninh quốc phòng

2. Các vấn đề phát sinh trong quá trình khai thác và sử dụng

− Khai thác và sử dụng là nguyên nhân quan trọng nhất gây ô nhiễm môi trường và

là tác nhân gây biến đổi khí hậu

− Ở các nước đang phát triển hiện đang phải đương đầu với tác động ô nhiễm cục bộcủa chất phát thải ô nhiễm phát sinh trong khai thác và sử dụng nhiên liệu hóathạch như: bụi và khói, các khí độc như CO, SO2, NO2, CnHm, …, sự suy thoái tàinguyên đất, tài nguyên rừng,…

− Môi trường toàn cầu đang đứng trước biến đổi khí hậu và sự nóng lên của khíquyển, do sự gia tang lượng phát thải CO2

− Việc chuyển đổi nguồn cung cấp năng lượng nhiên liệu hóa thạch sang các nguồnkhác hiện chưa mang lại hiệu quả

* Tác động cụ thể của các nguồn tài nguyên năng lượng

a. Năng lượng nguyên tử và hạt nhân

- Khó kiểm soát được các phản ứng xảy ra trong lò phản ứng hạt nhân Nếu rủi

ro xảy ra thì tác động rất lớn đến môi trường và con người

Lò phản ứng hạt nhân

b. Năng lượng bức xạ mặt trời

− Là một thiết bị điện tử được thu từ tấm pin năng lượng mặt trời khi hết thời gian

sử dụng sẽ trở thành chất thải nguy hại nếu không được thu gom và xử lí hợp lý

− Để tạo ra những tấm pin này phải cần nhiều nguồn nguyên vật liệu và quá trìnhsản xuất ra những nguyên vật liệu này sẽ tác động đến môi trường

Tấm pin năng lượng mặt trời

c. Năng lượng thủy điện

− Làm cho nhiều vùng đất canh tác và tài nguyên rừng bị ngập vĩnh viễn

− Ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái, làm thay đổi đáng kể chu kỳ hạn hán- lũ lụt tựnhiên của các dòng sông, làm giảm chất lượng nước và chất dinh dưỡng chảy vàocác lưu vực sông và các vùng duyên hải

− Trực tiếp ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân

Nhà máy thủy điện Hòa Bình

d. Năng lượng gió

− Khi các cánh quạt tiếp xúc với gió sẽ tạo ra tiếng ồn và bức xạ nhất định gây ảnhhưởng đến sự sống và sự phát triển của các loài động vật gần đó và gây sợ hãi chocác súc vật nuôi

− Các trạm phong điện nằm trong vùng nước cạn gần bờ sẽ làm thay đổi môi trườngsống thông thường của chim và cá heo

Cánh quạt sử dụng năng lượng sức gió

e. Năng lượng hóa thạch

- Ô nhiễm không khí và ô nhiễm nước do các nhà máy nhiệt điện than và nhiệtđiện khí liên quan đến các vấn đề sức khỏe gây ra các bệnh về đương hô hấp,thần kinh, tim mạch và ung thư

3. Quản lí và sử dụng bền vững năng lượng

a. Khái niệm

 Quản lý năng lượng

− Là quá trình lập kế hoạch chỉ đạo, thực hiện và kiểm soát quá trình sản xuất,truyền tải và tiêu thụ năng lượng

− Áp dụng các giả thuyết quản lý hiện đại vào lĩnh vực năng lượng

2 Nguyên tắc của việc khai thác các nguồn năng lượng tái tạo: có thể thay thếviệc sử dụng các nguồn tài nguyên không tái tạo tại các khu vực có rất ítnguồn tài nguyên năng lượng hoặc các khu vực khó khai thác

3 Nguyên tắc về hiệu quả năng lượng: sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượngtrong tất cả các giai đoạn ( từ năng lượng được tích lũy trong các nguồn tàinguyên thông qua sản xuất hiệu quả phân phối và tiêu thụ) để thúc đẩy và hỗtrợ sản xuất hàng hóa sử dụng ít năng lượng hơn so với hàng hóa tương tự

4 Nguyên tắc công bằng giữa các thế hệ: kết hợp các nguyên tắc của quản lýnăng lượng trong tất cả các kế hoạch phát triển năng lượng, đáp ứng được nhucầu sử dụng năng lượng cho thế hệ tương lai

5 Nguyên tắc hài hòa phát triển kinh tế và tiêu thụ năng lượng: nguyên tắc này cóthể xem là “mấu chốt” nhằm đảm bảo ổn định, hài hòa lợi ích, đồng thời đảmbảo an ninh năng lượng quốc gia Phát triển năng lượng bền vững nên đượcxem là một nguyên tắc mới mang tính bắt buộc thực hiện và rất cần thiết đểchấm dứt tình trạng suy giảm quá nhiều năng lượng và các nguồn lực khác dotăng trưởng kinh tế.

6 Nguyên tắc bồi thường thiệt hại: phải trả tiền cho việc sử dụng quá mức vàkhông hợp lý các nguồn tài nguyên năng lượng giúp tất cả các nước trên thếgiới cũng như tất cả các doanh nghiệp hiểu được tầm quan trọng của quản lýnăng lượng bền vững, giải quyết và chịu trách nhiệm với các vấn đề phát sinh

7 Nguyên tắc đo lường: chiến lược quản lý bền vững sẽ khả thi nếu quá trình lập

kế hoạch, thực hiện và đánh giá được tiến hành với các mục tiêu và dữ liệu đolường chuẩn xác

8 Nguyên tắc tuyên truyền và giáo dục: chỉ với giáo dục nhận thức kỹ lưỡng bắtđầu ở độ tuổi nhỏ mới có thể tạo điều kiện cho việc quản lý năng lượng cótrách nhiệm đồng thời tạo ra tương lai không bị giới hạn về năng lượng

− Các chính sách/ quy định ở Việt Nam về công tác quản lý năng lượng

1 9/2003, chính phủ Việt Nam đã thông qua Nghị định về sử dụng tiết kiệm

và hiệu quả năng lượng và giao Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối trongviệc thi hành Nghị định này

2 7/2004, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư qui định việc quản lý và sửdụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với các doanh nghiệp côngnghiệp Ngoài ra, các quy định về tiết kiệm trong sản xuất, truyền tải phânphối và sử dụng điện đẫ được quy định trong nội dung Luật Điện lực đãđược Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 3/12/2004

3 11/2005, Quy chuẩn về tiết kiệm nặng lượng trong các tòa nhà thương mại

đã được ban hành, với mục tiêu giảm thiểu thất thoát năng lượng và nângcao tiện nghi cho điều kiện sóng và làm việc

4 11/2006 Bộ Công Thương cũng đxa ban hành Thông tư qui định cụ thểtrình tự đăng ký, đánh giá và cấp giấy chứng nhận nhãn tiết kiệm nănglượng

5 12/2007, Thủ tướng chính phủ đã thông qua chiến lược quốc gia về pháttriển năng lượng cho giai đoạn tới năm 2020 tầm nhìn 2050 nhằm đảm bảocác mục tiêu an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả,khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo và bảo vệ môi trường.

− Các chương trình/ dự án ở Việt Nam

 Chương trình về sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng (1995)

 Chương trình Demand side management & Energy efficiency – DSM&Ê(2002)

 Chương trình VEEPL về sử dụng hiệu quả năng lượng trong chiếu sáng côngcộng (2005-2010)

 Khuyến khích sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng trong các doanhnghiệp vừa và nhỏ (2005-2010)

 Chương trình quốc gia về sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng

(2006- Kĩ thuật

1 Ưu tiên hàng đầu là sự cải tiến liên tục công nghệ năng lượng hiện naytrong các lình vực dầu mỏ, khí tự nhiên, than đá, điện năng với các nhà máysản xuất và cơ sở vật chất: nhiệt điện, thủy điện, hệ thống truyền tải hoặcphân phối và lĩnh vực nhiệt năng

2 Tăng hiệu quả năng lượng trong sản xuất và sử dụng

3 Sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng mới có khả năng tái tạo (newrenewable energy sources), các công nghệ và các thiết bị sử dụng nănglượng thân thiện với mỗi trường

4 Tùy chọn cho việc đầu tư các nguồn năng lượng mới với công nghệ khí mới(kết hợp khí-hơi nhà máy nhiệt điện)

5 Phát triển dài hạn và ưu tiên chiến lược trong khu vực, xây dựng các nhàmáy cơ sở hạ tầng năng lượng mới, điện năng, nhiệt điện trong lĩnh vựcnăng lượng…

4. Ứng dụng của quản lý tài nguyên năng lượng

a. Mục tiêu

− Sử dụng mà không ảnh hưởng đến việc đáp ứng nhu cầu năng lượng của thế hệtương lai, quản lí năng lượng cho phép tăng trưởng kinh tế mà không gây sức éplên môi trường,vượt quá các giới hạn của sự bền vững

− Nân cao nhận thức của người tiêu dùng: thực tế việc sử dụng năng lượng có ảnhhưởng lớn đến vấn đề môi trường và phát triển kinh tế

− Khuyến khích đối thoại giữa các bên liên quan trong lĩnh vực năng lượng và môitrường sinh thái, đặc biệt khu vực nông thôn, nơi sản xuất năng lượng từ cácnguồn tái tạo có thể được sử dụng như một cơ hội để tạo việc làm

− Tham gia vào việc tạo ra một chiến lược năng lượng quóc gia,có thể chấp nhậnnhững kinh nghiệm hiện đại của các nước khác trong khu vực và chính sách nănglượng châu Âu

− Hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), đặc biệt trong việcsản xuất năng lượng từ các nguồn tái tạo

− Thúc đẩy PTBV bẳng chính sách phù hợp và sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo

− Hỗ trợ các sáng kiến địa phương trong quá trình tham gia của công chúng trongviệc ra quyết định, hỗ trợ thực hiện các thủ tục thích hợp, cung cấp quyền truy câpcác thông tin cũng như thực hiện pháp luật

− Thiết lập truyền thông mạnh mẽ với chính phủ và các tổ chức có liên quan để thamgia vào sự phát triển của chiến lược năng lượng Nhóm truyền thông hoặc các ủyban sẽ được thành lập và phân hành nhiều cấp để tạo diều kiện hợp tác liên ngành

− Thành lập một mạng lưới quốc gia cho việc quản lý các nguồn năng lượng tái tạolàm việc trên tinh thần thúc đẩy việc sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, cácchương trình bảo tồn và sử dụng hiệu quả năng lượng Các mạng lưới cũng nên hỗtrợ tiếp cận tài chính cho các nhà sản xuất vừa và nhỏ thuộc các ngành năng lượng

− Giới thiệu về môi trường/ năng lượng/ chủ đề kinh tế, theo nghĩa rộng, trong hệthống trường học

− Vận động các tổ chức tài chính để khuyến khích đầu tư trong lĩnh vực năng lượng

− Thực hiện các biện pháp thúc đẩy hỗ trợ thông qua các chính sách tài khóa và tàichính( thuế thấp hơn, lãi suất thấp hơn)

− Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển các sản phẩm hiệu quả năng lượng và công nghệ

5. Ví dụ điển hình

 Việt Nam

Chương trình Quốc gia về Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

( SDNLTK&HQ) giai đoạn 2019- 2030: 4 dự án thành phần với nhiều mục tiêu.

Tổng nhu cầu vốn để thực hiện Chương trình Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm

và hiệu quả (SDNLTK&HQ) giai đoạn 2019-2030 dự kiến khoảng 1.800 tỷ đồng

Báo cáo của Bộ Công Thương tại Hội thảo Xây dựng Chương trình Quốc gia về sử dụngnăng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 do Bộ Công Thương phối hợp vớiNgân hàng Thế giới tổ chức ngày 22/6/2018 tại Hà Nội (cho thấy, việc triển khai thựchiện Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giaiđoạn 2006 – 2015 đã đạt được mục tiêu tiết kiệm được 3,4% tổng mức tiêu thụ nănglượng toàn quốc trong giai đoạn 2006 - 2010, tương đương với 4,5 triệu tấn dầu quy đổi(TOE) và tiết kiệm được 5,65% trong giai đoạn 2011-2015, tương đương với 11,261 triệuTOE Một trong những kết quả thành công của Chương trình mục tiêu quốc gia về sửdụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2006 – 2015 là đã giúp xây dựng, thểchế hóa chính sách của Nhà nước về thúc đẩy các hoạt động sử dụng năng lượng tiếtkiệm và hiệu quả bằng Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Luật đã đượcQuốc hội khóa 12 thông qua năm 2010 và có hiệu lực từ 01 tháng 01 năm 2011 Hệ thốngcác văn bản hướng dẫn thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bao gồmcác Nghị định, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư và các văn bản hướng dẫncủa Bộ Công Thương về việc triển khai thực hiện Luật cũng đã được xây dựng và kiệntoàn, góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy các chương trình, hoạt động trong lĩnh vực

Chương trình Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (SDNLTK&HQ)giai đoạn 2019-2030 đặt mục tiêu sẽ tiết kiệm từ 8-10% tổng tiêu thụ năng lượngthương mại toàn quốc, tương đương 50-60 triệu TOE; giảm tối thiểu 8% suất tiêu haonăng lượng của các ngành sử dụng nhiều năng lượng như thép, xi măng, dệt, côngnghiệp điện lực, ngành nhựa, sản xuất bia, rượu, thuốc lá, hóa chất, giấy và bột giấy…Đồng thời, sẽ xây dựng các cơ chế nhằm khuyến khích và thúc đẩy sử dụng năng lượngtiết kiệm và hiệu quả trong khối doanh nghiệp nhỏ và vừa

 Dự án thúc đẩy sử dụng năng lượng TK&HQ trong các công trình xây dựng

 Dự án thúc đẩy TKNL trong ngành giao thông vận tải

“Dự kiến trong chương trình, Bộ Công Thương sẽ mạnh dạn đưa vào những đề xuất về cơchế khuyến khích đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm cũng như là đối vớikhối doanh nghiệp nhỏ và vừa để giúp cho các ngành nghề kinh tế trong các lĩnh vựckhác nhau để nâng cao được hiệu quả sử dụng năng lượng Một trong những cơ chế đó cóthể là thiết lập các quỹ để thúc đẩy TKNL cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV),

cơ chế để thúc đẩy thị trường dịch vụ năng lượng (ESCO) Thông qua đó chúng ta sẽ dầnhướng tới việc xây dựng một thị trường TKNL bền vững và vận hành theo cơ chế thịtrường Cơ chế này sẽ không làm tăng thêm chi tiêu công mà mục tiêu là làm sao thu hútđược nhiều hơn sự tham gia của các khu vực tư nhân và nước ngoài, tăng cường hợp táccông – tư (PPP) trong lĩnh vực TKNL”, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Vụ trưởng Vụ Tiếtkiệm năng lượng và Phát triển bền vững phát biểu tại hội thảo

 Thế giới

Đan Mạch là một trong những quốc gia trên thế giới có kinh nghiệm lâu năm về chínhsách thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả (SDNLHQ) Đan Mạch đã trở thành quốc gia

có nền kinh tế SDNLHQ nhất trên thế giới

Trong các ngành công nghiệp sử dụng năng lượng cao, SDNLHQ là một yếu tố quantrọng và các doanh nghiệp này vẫn tiếp tục chú trọng vào SDNLHQ và tìm cách tận dụnghoặc giảm sử dụng năng lượng Các hoạt động này đã thúc đẩy sự phát triển của các côngnghệ hiệu quả hơn

Thuế năng lượng

− Đan Mạch áp dụng các mức thuế các khác nhau cho từng ngành nhằm bảo vệ tínhcạnh tranh của ngành công nghiệp thâm dụng năng lượng trong nước trên thị

trường quốc tế Các cơ quan quản lý ở địa phương có các phương tiện khác nhau

để thu thuế như dựa trên năng lượng tiêu thụ của doanh nghiệp

− Ở Đan Mạch, mức thuế năng lượng được đánh giá là ở mức trung bình Tuy nhiên,đối với Việt Nam thì áp dụng mức thuế là bao nhiêu cần phải đánh giá cụ thể trongbối cảnh chung của quốc gia (yếu tố tài chính và xã hội) và từng trường hợp cụthể

− Áp dụng thuế năng lượng mang lại đồng thời 2 tác dụng đó là tăng ưu đãi cho cácdoanh nghiệp SDNLHQ đồng thời cũng góp phần tăng thu ngân sách

Thỏa thuận tự nguyện

− Cơ chế thỏa thuận tự nguyện (TTTN) là một công cụ để tăng cường nhận thức vàtham gia vào sử dụng năng lượng hiệu quả Trong Cơ chế TTTN, các bên sẽ thỏathuận với nhau để đạt được mục tiêu chung là giảm sử dụng năng lượng đồng thờivẫn đảm bảo đầu ra

− Đan Mạch đã khởi xướng việc tham gia tự nguyện cùng với sự ra đời của mộtchương trình kiểm toán năng lượng bắt buộc vào những năm đầu thập kỷ 90 Từnăm 1996 đến 2013, Cơ quan năng lượng Đan Mạch (DEA) đã có nhiều thỏathuận tham gia tự nguyện với các công ty thâm dụng năng lượng trong việc thựchiện các dự án sử dụng năng lượng hiệu quả Nguyên tắc chung đó là chính phủĐan Mạch sẽ giảm thuế năng lượng cho các doanh nghiệp thâm dụng năng lượng

có chứng chỉ hệ thống quản lý năng lượng (EMS) đồng thời thực hiện tất cả các dự

án tiết kiệm năng lượng và cam kết hoàn thành các dự án đó trong 4 năm

Cơ chế sử dụng Năng lượng Hiệu quả bắt buộc