Bài giảng Công Nghệ Sau Thu Hoạch - Chương 9

Chương 9 NGUYÊN LIỆU VÀ YÊU CẦU CHO CÔNG NGHỆ SAU THU HOẠCH Chương này giúp chúng ta tìm hiểu thêm về các kĩ thuật bảo quản Xoài, bảo quản Thanh Long, sầu riêng, nấm hương, nấm rơm, nấm linh chi, nấm sò, cam, chanh, bưởi .....

GIỚI THIÍ°U CHUNG

VỀ CÁC LOẠI XOÀI

Xoài là loại quả một hạt, hình thận, có vỏ dai,thịt quả mọng nước,

bám chủ yếu hai bên hạt gọi là má xoài,hạt to chiếm 25-

30% khối lượng quả Xoài có nguồn gốc ở Ấn Độ, Mã Lai Ở Việt Nam, xoài trồng nhiều

ở Nam Bộ, thích hợp với nhiệt độ từ 24-27oC Lượng mưa thích hợp lớn hơn 1500mm, phân bố ít nhất có 4 tháng mùa khô trong năm, đất màu mỡ, độ pH từ 5,5-7

Tuy nhiên, xoài có thể chịu đựng và phát triển bình

thường ở nhiều loại đất xấu hơn, như đất hơi phèn, mặn, nghèo dinh dưỡng nếu được chăm sóc tốt

Vùng trồng xoài phải chọn nơi tránh ảnh hưởng trực tiếp của bão,

lốc xoáy, gió mạnh trên cấp 4 đặc biệt trong khoảng thời

gian từ 12/4 là thời gian cây đang mang trá1.Nơi chịu ảnh hưởng của gió thì phải bố trí gây chắn gio.Độ cao của vùng trồng xoài không được vượt quá 600m so với mực nước biển

MỘT SỐ GIỐNG X0ÀIL _ _ -

PANG BUGC TRONG PHO BIEN TAI MIEN NAM

Xoai cat Hoa Loc:

Xuất xứ: Hoà Lộc, Cái Bè, Tiền Giang

Giống có giá trị thương phẩm cao do trái ăn

ngon, dạng trái đẹp, trọng lượng trung bình trái

Xoài “Cát Hoà Lộc”

Xoài cát Chu

= on A _-

Đặc điềm cây xoài

e [rồng nhiều ở miền Tay

và miền Đông Nam Bộ

®Cao tu’ 5-8 m, la xum xué,

than cay to

-#-Với diện tích có thể lên tới hàng 1 trăm ngàn ‘ha.

Các phương pháp bap quan

Bảo quản ở nhiệt độ bình thường có sử dụng chất

diét nấm,vi sinh vật và côn trùng bằng xông khí

SO2, bao quan 15-16 ngày

Bao quan 10-129C kéo dài trên 30 ngày, tỷ lệ hao hụt do

dap nat 5-7%

Xoài sau khi thu hoạch, phân loại, rữa sạch rồi ngâm

trong dung dich CaCl; hoặc Ca(NO.)›, vớt ra để khô,

đựng trong túi nilông có lỗ thoát ẩm bảo quan 11-

11,59%C thời gian 30 ngày.

Các phương pháp bảo quản

Mang bao Chitosan :

at qua xoai trong thing Carton, mat trén dee phir bang

mang Chitosan Bao quan tdi 18 ngay

Quy trình kỹ thuật bảo quần quả Xoài tươi:

Phan Nguyên liệu xoài tươi —> Làm mát sơ bộ , —>

Loại

Lam Sach —— Xử lý —~* đóng gói ——>+ bảo quản

“bảo quản trên 40 ngày

Bảo quản xoài lâu nhất mà vẫn đảm bảo chất lượng

thì nên làm như thế nào?

s* Thu hoạch lúc trái đã đạt kích

thước tối đa, no trái, vỏ trái

chuyển sang màu vàng, xung

%* trãi xoài trên lớp báo hoặc lá Khổ chỗ ráo mu,

XÊP xoài vào sọt có giầy mên hoặc lá khô xung

quanh và dưới đáy sọt.

2.làm sạch:

* Dùng giấy mịn lau sạch vết bẩn, bổ hóng trên

trái, Tránh lau mạnh tay dễ làm mất phấn trên trái

*Dùng nước phèn chua thấm vào để tẩy vết mủ

3.đống hàng:

_ %* Với số lượng nhỏ dùng giấy mềm hoặc bao xốp

có lỗ bọc từng trái trước khi cho vào thùng

Đống hàng vào thùng phi nhẹ nhàng, sạch sé,

tránh làm trái bầm dập, xây xát.

Không được chất các thùng xoài chồng lên nhau Hoặc có

thể xếp chồng chúng lên nhau khi có tấm ván ngăn giữa

các tầng

Nn ^AZ + + AZ ` Ce

sản phẩm chế biến từ xoài

s* Phân loat> Rửa —>Gọt VõØ——> Thái Lat —

Chan Hơi Nước , Sấy— Cân định lượng —> Đóng 201

s*Nước ép trái cay Fresh xoai | lit

s* Xoài Sẩy, Kẹo Xoài, Bánh Xoài, Sinh tổ xoài, Mứt XOàI

TH HN ®0-vex ( pubiished và tropenlano a:

MOT SO SAU HAI THUGNG GAP 0 XOAI:

Sâu đục trái Ne Ru6i duc trai

Rệp sáp

Bệnh thán thư

Triệu chứng:

"Trên lá có màu nầu xấm

Trên hoa có đốm nhỏ màu nâu

Trái bị hại đem tiêu huỷ

=^~Sau khi thu hoạch xong cho nước vào ngập vườn khoảng

36-48 giờ để diệt nhộng trong đất.

u chứng:

ơi bị hại có vết thâm khi ấn nhẹ vào dịch nước sẽ rira

ng tru:

ao trái bằng túi nilon

hu hoạch kịp thời, nhặt trái rụng đem huý

A

l Sâu dục trái

(Noorda albizonalis):

Gây hại trên tất cả các giống xoài

và rất phổ biên trên xoài Cát và

xoài Bưởi Khi trái bị sâu hại, ở

phan chop trái có một chất lỏng tiết

ra ở vết đục và nhanh chóng hình thành một châm đen Sâu tân công chủ yếu là phần hột Các đường

đục sẽ tạo điều kiện cho nam, vi khuẩn, ruôi, phát triển làm cho

trái xoài bị thối nhanh chóng Sau

khi ăn hết phần hột, sâu sẽ di

chuyên sang trái lân cận đề tiếp tục

2 Rudi duc trai

(Bactrocera spp.):

Ruôi đục trái gây hại trên

xoài Dòi đục vào quả

làm quả bị thôi, nơi bị hại

có vết thâm khi ân nhẹ

vào dịch nước sẽ rÍ ra

&

2 Rudi duc trai

(Bactrocera spp.):

Biện pháp phòng trừ

Sl dung tui nylon dé bao trai

Diệt nguồn nhộng trong vườn bằng cách rắc Basudin

10G với liêu lượng 100g/ 1 gôc xoail

Dùng bẫy môi diệt ruồi: Nước mật trộn với thuốc trừ

Sau đựng trong ông bơ hoặc tâm vào các miêng giây

đê treo tren tan cay hap dân ruôi đên đê tiêu diệt

Sử dung chat dan du Vizubon-D va Ruvacon de hap

dân thành trùng đực

Sử dụng các loại thuéc như Netoxin, Cypermethrin (Cyperin, Decis, Sherzol ) dé phong tru

Phun thuốc Pyrinex, Supracide,

Basudin, Sagolex, Vidithoate, dau

khoáng D-C Tron Plus khi mật độ cao.

NHUNG BENH THUONG GAP SAU THU HOACH

Phòng trị:

Đê phòng trị bệnh này, tránh âm độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triên Hạn chế việc gây thương tích chọ trái, đặc biệt là trong mùa mưa để ngăn chặn sự xâm nhiễm của

vi khuẩn gây bệnh

Phun thuốc BVTV ngay sau khi thấy bệnh bắt đầu xuất hiện, đặc biệt chú ý sau các trận mưa bão lớn

màu nâu hoặc nâu den sau lan dan ra, nhiêu đôm kết hợp VỚI nhau thành

quanh tral, lam cho

thịt trái bị chai sượng

va thoi

Bệnh thán thư

2 Bệnh thán thư

(do nam Colletotrichum gloeosporioides):

Phong tri:

Chúng ta có thê sử dụng bao trai dé bao

Không những hạn chê bệnh thản thư mà còn giảm các loại sâu bệnh hại khác

Phun nước vào trái để rửa trôi rệp sáp trên trái

Đê ngăn ngừa dùng nước nóng 52oC

trong 15 phút sau đó ngâm thêm 3 phút

trong dung dich 2 — 4 % NaB407 roi vot Cũng có thê dùng xe lạnh giữ ở nhiệt độ

có thê bảo quản được 4 — 8 tuân Sau đó

lây ra, để ở điệu kiện nhiệt độ bình thường trong phòng dé thúc cho quả chín Làm nhự vậy quả giữ được màu sắc và phẩm chất tươi ngon

_ Bệnh khô đọt thôi trái

(do nam Diplodia natalensis):

Bệnh nảy gây hại nang trong điêu kiện nóng âm nhất là vào mùa mưa Bệnh tân công lên trái làm thôi phân thịt trải nơi gan cuOng co mau nau sam lan dan lam thội nát cả trái hoặc nơi

vỏ trái bị trầy trụa Vết thối mềm

va lây lan khá nhanh chỉ sau 2 —

3 ngày, nhất là trong môi trường

nóng âm, đặc biệt khi thụ hoạch trái không chừa cuong rat dé bi nam benh xam nhap vao.

Bệnh khô đọt thôi trái

._ Bệnh khô đọt thôi trái (do nam Diplodia natalensis):

Phong tri:

Đê phòng benh nay can tranh gay bam dap, rung cuong trai khi thu hoach Khi thu hoạch cân chủ ý tránh sự va chạm giữa các trái tạo vết thương làm cho bệnh dễ xâm nhập vào bang cach dat từng trái vào thùng chứa giây báo

Trái sau thu hoạch có thê được xử lý

băng nước nóng 52 € trong 10 phút cũng ngừa được bệnh thôi trái và thán

thư

Đối với bệnh trên trái phòng trừ bằng

Manzate, Tilt, Carban, Topsin-M

Xoài - vua của loài quả.

=————

Xoài là thức ăn bồ não, rất tốt cho những người lao động trí óc, học

sinh ôn thi Tuy nhiên, không nên ăn xoài lúc đói quá và sau bữa

ăn no, khi đang có các bệnh nhiệt sốt Xoài xanh và xoài chín đều không nên ăn nhiêu

Quả xoài theo Đông y lúc chín có vị ngọt (có loại hơi chua), tính bình Có

sách nói xoài tính âm hoặc mát, nhưng âm có lẽ hợp lý hơn vì quả này chứa nhiều đường ngọt, ăn nhiều sẽ bị "phát nhiệt", trẻ em bị rôm sảy

Quả xoài chín kích thích tiết nước bọt, chống khát khô họng, lợi tiêu

chỗng phù thũng, nhuận tràng chống táo bón

Chất glucozit trong xoài có tác dụng chống viêm, chỗng ung thư, diệt khuẩn Xoài làm giảm cholesterol, hạ huyết áp, phòng chống bệnh tim

mạch, tăng nhu động ruột giúp thải nhanh chất cặn bã trong ruột nên

phòng chỗng được bệnh ung thư ruột kết

Cách ăn xoài chín an toàn là thái nhỏ, làm nhuyễn, không để cả lát to,

không nhai dối, nuốt chửng (chú ý đối với trẻ em và người già răng

yeu).

Giới thiệu:

Thanh long một loài cây được trồng làm cảnh

hay lay qua, là tên của vài chi họ xương rồng Người ta cho rằng nó có nguồn gốc từ

Trung va Nam My

Nó cũng được trồng ở các quốc gia như Trung

Quốc, Đài Loan và trong khu vực Đông Nam

Á như Việt Nam, Thái Lan, Philippin

Loại ruột đỏ, vỏ hồng lấy giống từ Đài Loan

năm 1988, hiện nay mới trồng thử nghiệm tai Lang Son va Phu Quy (Nghệ an)

Phân loại giõng:

Quả của nó có ba dạng, tất cả đều có vỏ giỗng như da và có một chút lá

Chúng có tên gọi khoa học như sau:

Hylocereus undatus thuộc chỉ Hylocereus ruột trang

với vỏ hông hay đỏ

Hylocereus polyrhizus thuộc chỉ Hylocereus, ruột đỏ

với vỏ hông hay đỏ

Selenicereus megalanthus thuộc chi Selenicereus, ruột trăng với vỏ vàng.

Kỹ thuật trồng:

Loại ruột đó:

Thanh long ruột đỏ thích nghỉ với nơi có nhiêu ánh

sảng, dưới ánh sáng cao, độ đường tăng, nhiệt độ thích hop tu 15 — 35°C

Loại ruột trắng:

Loại thanh long này sinh trưởng và phát triển tốt ở

những nơi có cường độ ánh sáng cao và toàn phân.

Xu ly ra hoa trai vụ:

Với thanh long, người ta thường kích thích cây ra hoa bang

anh sang

Thời điểm xử lý từ cuôi tháng 9 đến đâu tháng 2

dương lịch, với tuổi cây từ 4-5 tuổi trở lên

Thời gian chiêu sáng ban đêm: từ 4-8 giờ

Khoảng cách từ bóng đèn đến tán cây từ 0,5-1 m

Thu hoạch:

Thanh Long nền thu hoạch trong thời gian 28-3 Ï

nsày sau khi nở hoa để trái có chất lượng ngon nhất và

bảo quản lâu hơn

Thu hoạch lúc sáng sớm, chiều mát, tránh ánh nắng

øay sắt chiếu trực tiếp vào trái

Dụng cụ hái băng kéo cắt tỉa cây sắc bén, khi cắt tradi xong bo vao gio.

Kỹ thuật bảo quản:

Thành phần dinh dưỡng: Thanh Long chứa nhiều chất

khoáng đặc biệt là kali, sắt so với một số trái cây khác

Thành phần ø/100g thịt trái Thành phần mg/100g thit trái

Bảo quần bằng phương pháp điều chỉnh thành phần không

Điều kiện bảo quản Thanh Long: nhiệt độ 5độ C, độ

ấm 90% kết hợp với kỹ thuật bao gói, Thanh Long có thé

báo quản tươi 40-50 ngày.

Phân loại và xử lý:

Loại 1:loại cao cấp ( đạt tiêu chuẩn xuất khẩu)

Trong lượng trái trên 3008

Trái không bị vết của nấm hay côn trùng gây hại Trái sạch, hình dạng đẹp, vỏ có màu đỏ đều trên

79% diện tích trái và láng

Thịt trái có màu trắng và cứng, hột màu đen

Trái không có vết tổn thương cơ giới hay chỗ bị thâm và không có đốm xanh hay vết cháy do nắng hay do

“mmn thuốc hóa học

Loại 2: loại thứ cấp

Loại 3: không đạt tiêu chuẩn đối với các loại l và 2.

sinh trưởng đúng thời

gian và liều lượng quy

VÀI NÉT VỀ THANH LONG

Thanh long: (Hylocereus undatus Britt & Rose)

Thuộc chi của họ xương rong

Nguôn gốc từ Trung, Nam Mỹ

Được trông các nước như Trung Quốc, Đài Loan và trong

khu vực Đông Nam A ( Việt Nam, Malaysia, Thái Lan,

Philippines)

Thanh Long là cây nhiệt đới, chịu hạn gioi

Thanh long một loại cây đđược trồng làm cảnh hay lây

quả.

MOT SO CÔN TRÙNG GÂY HAI CHO QUA THANH LONG

Kiến : cắn tai trái, đục quả, gây tổn thương vỏ trái

Biện pháp phòng trừ:

Dung Basudin (Diazion) 10H,

Padan 3H hoac dung Basudin

SOND Supracide

MOT SO CÔN TRÙNG GÂY HAI CHO QUA THANH LONG

Ray mém :chích hút nhựa để lại

vết chích nhỏ trên trái => làm trái chín bị mất màu đỏ tự nhiên, mất

giá trị xuất khẩu

MOT SO CÔN TRÙNG GÂY HAI CHO QUA THANH LONG

Ruồi đục quả : ruồi chích vào vỏ

quả đẻ trứng vào bên trong, bên

ngòai các vết chích có màu nâu

Khi trứng nở thành giòi sẽ gây thối

MOT SO CÔN TRÙNG GÂY HAI CHO QUA THANH LONG

BENH SAU THU HOACH CUA

QUA THANH LONG

Bệnh than thu: do nam Gloeosporium

ampelophagum va nam Fusarium sp

vàng => lớn dân và chuyển sang màu › đề, b

BENH SAU THU HOACH CUA

QUÁ THANH LONG

BENH SAU THU HOACH CUA

ét cat Biện pháp phòng trừ :

- Thu hoạch cẩn thận

- Tránh làm rơi quả

- Vận chuyển đúng cách

BENH SAU THU HOACH CUA

QUÁ THANH LONG

Bo xoe: gây nứt trái

Nguyên nhân :

Thời tiết

Tứơi nước quá nhiều vào lúc

ruột quả phát triển

Biện pháp phòng trừ :

Điều chỉnh lượng nước tưới

Sử dụng thuốc trừ sâu

BENH SAU THU HOACH CUA

QUÁ THANH LONG

Nấm quả : Do các loai nim : Aspergillus

avenaceus, Aspergillus awamori, A.clavalus,

Fusarium semitectum, F./ateritium,

Penicillium charlesi

Bién phap phong tru :

Nhung qua trong dung dich benomyl 500ppm

Sử dụng chất kích thích : GA3 (axit giberrelic)30-

50ppm; thuốc tím 0,2%

BIEN PHAP PHONG BENH

Thu hoach: trong thdi gian 30-32 ngay sau khi nd hoa de

quả có chất lượng ngon nhất và bảo quản lâu hơn

Thu hoạch lúc sáng sớm hoặc chiều mát, tránh ánh nắng

làm tăng nhiệt độ trong quả làm mất nước ảnh hưởng đến chất lượng và thời gian bao quan

Hái quả bằng kéo sắc bén, cắt quả xong cho vao gio nhva,

dé trong mát, đóng gói và vận chuyển ngay,càng sớm

càng tỐI

Không đặt quả xuống đất khi hái tránh nhiễm bệnh, không

chất quá đầy quả khi vận chuyển, bao lót kỹ, che phủ

mặt gio bằng giấy, lá, tránh ánh nắng trực tiếp.

BIEN PHAP PHONG BENH

Bao quan

-Ở nhiệt độ thường: giữ tươi được 5-8 ngày

-Xứ lý lạnh: ở 20-24°C tươi được 8-10 ngày 12-14°C tươi được 15-20

ngày

-Xử lý thuốc kích thích: dùng acid gibberelic(GA3).Xử lý trước khi thu

hoạch từ I-3 ngày Tươi được 10-20 ngày

-Điều chỉnh thành phần không khí: làm tăng nồng độ khí cacbonIc,

giảm nồng độ oxy, để giảm cường độ hô hấp của trái.dùng bịch polyetylen có đục 20-30 lỗ bằng kim, kết hợp với nhiệt độ lạnh ở 50C, giữa tươi được 40-50 ngày

-Bang hoá chất ozon:dùng dung dịch hoạt hoá anolyte(hay con gol la

nước ozon), rữa sạch trái, sau đó hong khô, đóng gói bảo quản trong nhà mát, tươi được 25 ngày.Nếu trữ lạnh tươi được 60-75 ngày.