http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com
Trang 1http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
- Hỗn hợp oxit tác dụng với axit tạo muối: MO + HCl, H2SO4 loãng
moxit + maxit = mmuối + mnước Trong đó số mol nước được tính theo axit
- Hỗn hợp oxit tác dụng CO, C hoặc H2 :
oxit CO,C,H ran CO ,H O
Trong đó số mol CO2, H2O được tính theo CO, C và H2
- Hỗn hợp kim loại tác dụng với axit giải phóng H2
mkim loại + maxit = mmuối + mH2
số mol H2 = 2HCl = H2SO4
- Hỗn hợp muối cacbonat tác dụng với axit
mmuối (1) + maxit = mmuối + mH2O + mCO2
2 Các ví dụ minh hoạ
Ví dụ 1: (2007 - Khối A) Hoà tan hoàn toàn 2,81 gam hỗn hợp gồm Fe2O3, MgO, ZnO trong 500 ml axit H2SO4 0,1M (vừa đủ) Sau phản ứng, hỗn hợp muối sunfatkhan thu được khi cô cạn dung dịch có khối lượng là
A 6,81 gam B 4,81 gam C 3,81 gam D 5,81 gam.
Hướng dẫn
Fe2O3 + 3H2SO4 Fe2(SO4)3 + 3H2O (1) MgO + H2SO4 MgSO4 + H2O (2) ZnO + H2SO4 ZnSO4 + H2O (3) Theo các pt hoá học (1, 2, 3): nH O2 =
Trang 2http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Fe3O4 + CO t0 3FeO + CO2 (2) FeO + CO t0 Fe + CO2 (3) Nhận xét: Chất rắn A có thể gồm 3 chất Fe, FeO, Fe3O4 hoặc ít hơn, điều quan trọng
là số mol CO phản ứng bao giờ cũng bằng số mol CO2 tạo thành Gọi x là số mol CO2 tạo thành
nB = 11, 2
22, 4 = 0,5 (mol) 44x + 28(0,5 – x) = 0,520,42 = 20,4 x = 0,4 (mol)
Ví dụ 3: Hoà tan hoàn toàn 5 gam hỗn hợp 2 kim loại bằng dung dịch HCl thu được dung dịch A và khí B Cô cạn dung dịch A thì được 5,71 gam muối khan Tính thể tích khí B (đo ở đktc)
Hướng dẫn
Gọi 2 kim loại đã cho là X và Y 2X + 2m HCl 2XClm + m H2 (1) 2Y + 2n HCl 2YCln + n H2 (2) Theo (1, 2): nHCl = 2
Ví dụ 4: (2009 - Khối A)Cho 3,68 gam hỗn hợp gồm Al và Zn tác dụng với một lượngvừa đủ dung dịch H2SO4 10%, thu được 2,24 lít khí H2 (ở đktc) Khối lượng dung dịch thu được sau phản ứng là
A 101,68 gam B 88,20 gam C 101,48 gam D 97,80 gam
Trang 3http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 5 Cho từ từ một luồng khí CO đi qua ống sứ đựng m gam hỗn hợp gồm Fe,
FeO, Fe3O4, Fe2O3 nung nóng, kết thúc phản ứng thu được 64g sắt, khí đi ra gồm CO
và CO2 cho sục qua dung dịch Ca(OH)2 dư được 40g kết tủa Vậy m có giá trị là
Ví dụ 7 Cho 35g hỗn hợp Na2CO3, K2CO3 tác dụng vừa đủ với dung dịch BaCl2 Sau phản ứng thu được 59,1g kết tủa Lọc tách kết tủa, cô cạn dd thu được m(g) muối clorua Vậy m có giá trị là
Trang 4http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Lời giải: Sơ đồ phản ứng :
CuMgAl
Ví dụ 9 Hoà tan hoàn toàn 3,72g hỗn hợp 2 kim loại A, B trong dung dịch HCl dư
thấy tạo ra 1,344 lít khí H2 (đktc) Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được muối khan
m = 3,52 + (7,88 2.3,94).44 7, 04
197 197 (g)
Trang 5http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Tổng số mol nguyên tử của một nguyên tố trước và sau phản ứng luôn bằng nhau
Tính số mol nguyên tử của một nguyên tố :
nnguyên tử A = x.nX = (số nguyên tử A trong X).số mol X
ví dụ : nO = 4.nH2SO4
2 Các ví dụ minh hoạ
Ví dụ 1: (2007 - Khối A) Hoà tan hoàn toàn hỗn hợp gồm 0,12 mol FeS2 và a mol
Cu2S vào axit HNO3 (vừa đủ), thu được dung dịch X (chỉ chứa hai muối sunfat) vàkhí duy nhất NO Giá trị của a là
4 gam kết tủa Giá trị của V là
CO2 + Ca(OH)2dư CaCO3 + H2O
Áp dụng sự bảo toàn số mol đối với nguyên tố C:
Ví dụ 3: Hoà tan hỗn hợp X gồm 0,2 mol Fe và 0,1 mol Fe2O3 vào dung dịch HCl dưđược dung dịch Y Cho dung dịch Y tác dụng với dung dịch NaOH dư thu được kết
Trang 6http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
2 nFetrong Z = 0,2 (mol) Vậy m = 0,2160 = 32,0 (g)
Ví dụ 4: Cho 2,13 gam hỗn hợp X gồm ba kim loại Mg, Cu và Al ở dạng bột tác dụng hoàn toàn với oxi thu được hỗn hợp Y gồm các oxit có khối lượng 3,33 gam
Thể tích dung dịch HCl 2M vừa đủ để phản ứng hết với Y là
Al2O3 + 6HCl 2AlCl3 + 3H2O (3)
Ta có mO/ hhY = 3,33 – 2,13 = 1,2 (g) hay nO/ hhY = 1, 2
16 = 0,075 (mol) Theo (1, 2, 3): nHCl= 2 nO/ hhY = 20,075 = 0,15 (mol) Vậy Vdd HCl = 0,15
2 = 0,075 (l) = 75 (ml)
Ví dụ 5: Cho một mẩu Na để lâu trong không khí, bị chuyển hoá thành hỗn hợp rắn X gồm Na, Na2O, NaOH, Na2CO3 Hoà tan hoàn toàn hỗn hợp X bằng H2SO4 loãng, sau phản ứng thu được dung dịch Y Làm bay hơi nước từ từ thu được 8,05 gam tinh thể
Na2SO4.10H2O Khối lượng mẩu Na là
A 0,575 gam B 1,15 gam C 2,3 gam D 1,725 gam.
Na CO Na
Trang 7http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 6: Cho hỗn hợp A gồm ba kim loại X, Y, Z có hoá trị lần lượt là 3, 2, 1 và tỉ lệ
số mol lần lượt là 1 : 2 : 3, trong đó số mol của X bằng x mol Hoà tan hoàn toàn A bằng dung dịch có chứa y mol HNO3 Sau phản ứng thu được dung dịch B không chứa
NH4NO3 và V lít hỗn hợp khí E (ở đktc) gồm NO2 và NO Biểu thức tính y theo x và
22, 4= 10x + V
22, 4 (mol)
Ví dụ 7 Cho hỗn hợp A gồm 0,1 mol Cu, 0,2 mol Ag tan vừa hết trong V lít dung dịch
HNO3 1M thu được dung dịch X và hỗn hợp Y gồm 2 khí NO, NO2(
Trang 8http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 9: Cho 1,1 gam hỗn hợp Fe, Al phản ứng với dung dịch HCl thu được dung dịch X, chất rắn Y và khí Z, để hoà tan hết Y cần số mol H2SO4 (loãng) bằng 1/2 số mol HCl ở trên thu được dung dịch T và khí Z Tổng thể tích khí Z (đktc) là 0,896 lít Tổng khối lượng muối sinh ra trong hai trường hợp trên là
A 2,54 gam B 2,77 gam C 3,36 gam D 1,06 gam
Ví dụ 10 Cho 1,48 g hỗn hợp 3 kim loại Fe, Al, Zn tan hoàn toàn trong dung dịch
H2SO4 loãng, ta thu được 0,784 lít khí H2 (đktc) Khi cô cạn dung dịch khối lượng
muối khan thu được là
Trang 9http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Trang 10http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Ghi nhớ: Trường hợp kim loại A đẩy kim loại B trong dung dịch muối thành kim loại B
tự do Ta có:
Khối lượng A tăng = m B bám vào – mAtan ra
Khối lượng A giảm = mAtan ra – mB bám vào
2 mol H2 bay ra
Theo đề bài, khối lượng tăng 5,71 – 5 = 0,71 gam thì số mol H2 bay ra là:
n
0, 71 2 35,5n
= 0,01 (mol); Vậy VH2= 22,40,01 = 0,224 (l)
Trang 11http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Theo đề bài, khối lượng muối tăng: 100 – 74 ,22 = 25,78 (g)
Vậy muối cần tìm có công thức là: (NH4)2HPO4
Ví dụ 3: Ngâm một lá kẽm trong dung dịch có hoà tan 8,32 gam CdSO4 Phản ứng xong, lấy lá kẽm ra khỏi dung dịch rửa nhẹ, làm khô, nhận thấy khối lượng lá kẽm tăng lên 2,35% so với lá kẽm trước phản ứng Khối lượng lá kẽm trước khi tham gia phản ứng là
A 1,88 gam B 18,8 gam C 0,8 gam D 80 gam
A 32,175 gam B 29,25 gam C 26,325 gam D 23,40 gam
Trang 12http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 5: Có 500 ml dung dịch hỗn hợp Na2CO3 0,2M và (NH4)2CO3 0,5M Cho 43 gam hỗn hợp BaCl2 và CaCl2 vào dung dịch đó Sau các phản ứng kết thúc ta thu được 39,7 gam kết tủa A và dung dịch B Khối lượng các chất trong A là
A 19,7 gam BaCO3 và 20 gam CaCO3
B 9,7 gam BaCO3 và 30 gam CaCO3
C 29,7 gam BaCO3 và 10 gam CaCO3
D 9,85 gam BaCO3 và 29,85 gam CaCO3
(NH4)2CO3 2NH4 + 2
3
CO CaCl2 Ca2 + 2Cl 0,25 0,25
Các phương trình hoá học của các phản ứng dạng ion:
Như vậy, theo đề bài khối lượng hai muối giảm: 43 – 39,7 = 3,3 (g)
Do đó tổng số mol hai muối BaCO3 và CaCO3 là: 3,3 1
11
= 0,3 (mol) Tổng số mol 2
3
CO = 0,1 + 0,25 = 0,35 mol Điều đó chứng tỏ phản ứng còn dư 2
3
CO = 0,35 – 0,3 = 0,05 (mol) Gọi x, y là số mol BaCO3 và CaCO3 có trong A
BaClCaCl +
3 3
BaCOCaCO +
Trang 13http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Số mol CO32– = 0,3 + 0,8 = 1,1 (mol) > 0,5 mol
Vậy muối cacbonat dư
x + y = 0,5 (1)208x + 111y = 84,6 (2)
Ví dụ 7: Hỗn hợp A gồm 10 gam MgCO3,CaCO3 và BaCO3 được hoà tan bằng HCl
dư thu được dung dịch B và khí C Cô cạn dung dịch B được 14,4 gam muối khan Sục khí C vào dung dịch có chứa 0,3 mol Ca(OH)2 thu được số gam kết tủa là
14, 4 10
11
CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O 0,4 0,3 0,3 (mol)
CuSOMgSO +
NaOHKOH
2 2
Cu(OH)Mg(OH) +
Trang 14http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Nguyên tố X là
A Zn B Mg C Cd D
Fe
Lời giải : Phương trình phản ứng :
X + CuSO4 dư XSO4 + Cu↓
a a
X + 2AgNO3 dư X(NO3)2 + 2Ag↓
a 2a Khối lượng thanh kim loại tăng = mA – mCu = 0,12g a.MX – 64a = 0,12 MX.a = 64a + 0,12 (1) Mặt khác khối lượng thanh kim loại giảm = mAg + mX = 0,26 g
2a.108 – MX.a = 0,26 MX.a = 2a.108 – 0,26 (2)
x = 2,5.10–3 mol MX =
3 3
64.2,5.10 0,12
1122,5.10
Ví dụ 10 Cho 2 dung dịch FeCl2 và CuSO4 có cùng nồng độ mol
– Nhúng thanh kim loại vào M hoá trị II vào 1 lít dd FeCl2 sau phản ứng khối lượng thanh kim loại tăng 16g
– Nhúng cùng thanh kim loại ấy vào 1 lít dung dịch CuSO4 sau phản ứng khối lượng thanh kim tăng 20g Giả thiết các phản ứng xảy ra hoàn toàn và thanh kim loại M chưa
M + CuSO4 MSO4 + Cu↓
Theo giả thiết thì : nCu = nFe = x mol Khối lượng thanh kim loại tăng ở (1) là : m = mFe – mM = 16g 56x – MM.x = 16 M.x = 56x – 16
Khối lượng thanh kim loại tăng ở (2) là : m = mCu – mM = 20 g 64x – M.x = 20 M.x = 64x – 20
M = 24 Vậy kim loại M là Mg
Trang 15http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
- Chất rắn coi như dung dịch có C = 100%
- Dung môi coi như dung dịch có C = 0%
- Khối lượng riêng của H2O là D = 1 g/ml
Ví dụ 2: Để pha được 500 ml dung dịch nước muối sinh lí nồng độ 0,9% cần lấy V ml
dung dịch NaCl 3% Giá trị của V là
Trang 16http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 4: Trong tự nhiên, nguyên tố đồng có hai đồng vị là 63
29 Cu và 65
29 Cu Nguyên tử khối trung bình của đồng là 63,54 Thành phần phần trăm tổng số nguyên tử của đồng
O O
Ví dụ 6: Hoà tan Cu trong dung dịch HNO3, thu được hỗn hợp khí gồm NO và NO2 có
tỉ khối hơi so với hiđro là 16,6 Hệ số tỉ lượng (số nguyên, đơn giản nhất) của kim loại
Cu trong phương trình hoá học chung là
Trang 17http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Hướng dẫn
Cu0 + HN5
O3 Cu2
(NO3)2 + N2
O + N4
O2 + H2O Đặt nNO = a (mol) và
2
NO
n = b (mol)
Ta có M hh = 16,62 = 33,2
a (NO) 30 46 33, 2
a 46 33, 2 12,8 4
b 30 33, 2 3, 2 1
33,2
b (NO2) 46
30 33, 2
13 Cu0 Cu2 + 2e 2 5N5 + 13e 4N2 + N4 13Cu + 36HNO3 13Cu(NO3)2 + 8NO + 2NO2 + 18H2O Ví dụ 7: Hoà tan 4,59 gam Al bằng dung dịch HNO3, thu được V lít hỗn hợp khí (đktc) gồm NO và N2O có tỉ khối hơi đối với hiđro là 16,75 Giá trị của V là A 1,792 B 2,688 C 2,016 D 3,584 Hướng dẫn Ta có M hh= 16,752 = 33,5 nAl= 4,59 27 = 0,17 (mol) Sơ đồ đường chéo: a (NO) 30 10,5 a 10,5 3 b 3,5 1 33,5
b (N2O) 44 3,5 Hay a – 3b = 0 (1)
Các quá trình oxi hoá - khử xảy ra: Al0 Al3 + 3e N5 + 3e N2 0,17 0,51 3a a 2N5 + 8e N12 8b b Do đó 3a + 8b = 0,51 (2) Giải hệ hai pt (1, 2), ta được: a = 0,09, b = 0,03 Vậy V = (0,09 + 0,03)22,4 = 2,688 (l) Ví dụ 8: Số gam H2O cho vào 100 gam dung dịch H2SO4 80% để được dung dịch H2SO4 50% là A 40 g B 50 g C 60 g D 70 g Lời giải m 30 m 60 (g) 100 50 m 0 30
50
100 80 50
Trang 18http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 9 Làm bay hơi 500 ml dung dịch chất A 20% (D = 1,2 g/ml) để chỉ còn
300 gam dung dịch Nồng độ % của dung dịch này là
Lời giải
mdd = 500.1,2 = 600 (g) Đây là bài toán cô cạn nên có sơ đồ :
300 x 20
Ví dụ 10 Từ 100g dung dịch KOH 30% để có dung dịch 50% cần thêm vào số gam
KOH nguyên chất là
Lời giải
m 20 m 40 g
100 50
Ví dụ 11 Một dung dịch HNO3 nồng độ 60% và một dung dịch HNO3 khác có nồng
độ 20% Để có 100gam dung dịch mới có nồng độ 45% thì cần phải pha chế về khối lượng giữa 2 dung dịch HNO3 60%, 20% lần lượt là
Lời giải
1 2
1 2
1
2 m 37,5g m 62,5g Ví dụ 12 Một hỗn hợp 52 lít (đktc) gồm H2 và CO có tỉ khối hơi đối với metan bằng 1,5 thì 2 H V và VCO trong hỗn hợp là A 8 lít và 44 lít B 44 lít và 8 lít
C 4 lít và 48 lít D 10 lít và 42 lít dd A : 600 20 – x x
H2O: 300 x – 20 m 100 20
50
100 30 50
m1 20 15
45
m2 60 25
Trang 19http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
V 8 lÝt
V 44 lÝt
Ví dụ 13 Cho 6,12g Mg tác dụng với dung dịch HNO3 thu được dung dịch X chỉ có một muối và hỗn hợp khí Y gồm NO và N2O có tỉ khối hơi đối với hiđro bằng 16,75 Thể tích NO và N2O (ở đktc) thu được lần lượt là
Ví dụ 14 Từ 1 tấn quặng hematit (A) điều chế được 420kg sắt Từ 1 tấn quặng
manhetit (B) điều chế được 504kg sắt Để được 1 tấn quặng hỗn hợp mà từ
1 tấn quặng hỗn hợp này điều chế được 480kg sắt thì phải trộn 2 quặng A, B với
Trang 20http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Dạng 1 : Kim loại tác dụng với dung dịch axit : HNO 3 ; H 2 SO 4 đặc
- Tính khối lượng muối tạo thành:
- Tính số mol HNO3 và H2SO4 phản ứng (kết hợp pp bảo toàn mol nguyên tử)
- So sánh số mol e nhận và nhường để biết có muối tạo thành do sự khử hay không
Ví dụ 1: Hoà tan hoàn toàn 9,62 gam hỗn hợp X gồm Mg, Fe, Al trong lượng dư dung dịch HNO3 loãng, thu được 0,12 mol NO và 0,04 mol N2O Tổng khối lượng muối khan tạo thành là
A 41,86 gam B 51,78 gam C 14,86 gam D 64,18 gam.
Ví dụ 3: Hỗn hợp X gồm hai kim loại Al và Cu Hoà tan hoàn toàn 18,2 gam X vào
100 ml dung dịch B chứa đồng thời H2SO4 12M và HNO3 2M, đun nóng Sau
Trang 21http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
phản ứng thu được dung dịch Y và 8,96 lít hỗn hợp khí (đktc) T gồm NO và SO2
Tỉ khối của T so với H2 là 23,5 Khối lượng của muối trong dung dịch Y là
A 34,2 gam B 32,0 gam C 66,2 gam gam D 33,1 gam
m = 66,2 gam
Ví dụ 4: Hoà tan hoàn toàn 12 gam hỗn hợp Fe, Cu (tỉ lệ mol 1 : 1) bằng axit HNO3, thu được V lít (ở đktc) hỗn hợp khí X (gồm NO và NO2) và dung dịch Y (chỉ chứa hai muối và axit dư) Tỉ khối của X đối với H2 bằng 19 Giá trị của V là
Ví dụ 5: Cho 1,35 g hỗn hợp gồm Cu, Mg, Al tác dụng hết với dung dịch HNO3 thu được hỗn hợp khí gồm 0,01 mol NO vào 0,04 mol NO2 Khối lượng muối nitrat tạo ra trong dung dịch là
Lời giải
Đặt x, y, z lần lượt là số mol Cu, Mg, Al
Trang 22http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Khối lượng muối nitrat là : 1,35 + 62.0,07 = 5,69 (g)
Dạng 2: Tìm công thức của sản phẩm khử N +5 và S +6
Ví dụ 1: Hoà tan 9,28 gam hỗn hợp X gồm Mg, Al, Zn với số mol bằng nhau trong
một lượng vừa đủ dung dịch H2SO4 đặc, nóng thu được dung dịch Y và 0,07 mol một sản phẩm Z duy nhất chứa lưu huỳnh Sản phẩm Z là
Hướng dẫn
Gọi x là số oxi hoá của S trong sản phẩm Z ;
a là số mol của mỗi kim loại trong hỗn hợp X
Ta có 24a + 27a + 65a = 9,28 (g) a = 9, 28
116 = 0,08 (mol) Các quá trình oxi hoá - khử xảy ra:
Quá trình nhường electron Quá trình nhận electron
Trang 23http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Dạng 3 : Tìm công thức của oxit sắt
- Khi tác dụng với chất oxi hóa, các oxit của sắt (FeO và Fe3O4) đều chỉ nhường 1e
- Khi tác dụng với các chất khử, 1 mol Fe2O3 nhận 6 mol e; 1 mol Fe3O4 nhận 8 mol e
và 1 mol FeO nhận 2 mol e
Ví dụ 1: Hoà tan hoàn toàn 46,4 gam một sắt oxit bằng dung dịch H2SO4 đặc nóng (vừa đủ), thu được 2,24 lít khí SO2 (đktc) Công thức của sắt oxit là
A FeO B Fe3O4 C Fe2O3 D FeO hoặc Fe3O4
A 58,0 và FeO B 36,0 và Fe3O4 C 36,0 và FeO D 58,0 và Fe3O4
HD ne = 2.0,145 = 0,29 Moxit = 20,88/0,29 = 72 : FeO
số mol Fe2(SO4)3 = 0,145 m = 0,145.400 = 58
Dạng 4 : Hỗn hợp kim loại tác dụng với dung dịch muối
Ví dụ 1 : Cho 13g bột Zn phản ứng hoàn toàn với 400 ml dung dịch chứa AgNO3
0,5M và CuSO4 0,5M Kết thúc phản ứng khối lượng kim loại thu được là
Ví dụ 2: Cho 0,03 mol Al và 0,05 mol Fe tác dụng với 200 ml dung dịch X chứa
Cu(NO3)2 và AgNO3, sau phản ứng thu được dung dịch Y và 8,12 gam chất rắn Z gồm
Trang 24http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
ba kim loại Cho Z tác dụng với dung dịch HCl dư thu được 672 ml khí H2 (ở đktc)
Các phản ứng xảy ra hoàn toàn Nồng độ mol của Cu(NO3)2 và AgNO3 trong dung dịch X lần lượt là
Các quá trình oxi hoá - khử xảy ra:
3
Al Al + 3e Ag 1e Ag 0,03 0,09 a a
2
Fe Fe + 2e 2
Cu 2e Cu 0,02 0,04 b 2b
Do đó 0,09 + 0,04 = a + 2b hay a + 2b = 0,13 (II) Giải hệ hai pt (I, II) ta được: a = 0,03, b = 0,05
Vậy [Cu(NO3)2] = 0,05 0, 25
0, 2 M ; [AgNO3] = 0,03 0,15
0, 2 M
Dạng 5 : Một số bài toán về sắt và oxit sắt
Ví dụ 1: Đốt m gam Fe trong oxi thu được 48,8 gam hỗn hợp A gồm FeO, Fe3O4,
Fe2O3 và Fe Hoà tan hoàn toàn A trong H2SO4 đặc, nóng thu được 10,08 lít SO2 duy nhất (đktc) Giá trị của m là
Trang 25http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
Giải ra ta được m = 39,2 (g)
Ví dụ 2: Thổi luồng không khí đi qua m(g) bột sắt sau một thời gian biến thành hỗn
hợp A có khối lượng 30g gồm Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4 Cho A phản ứng hoàn toàn với dung dịch HNO3 thấy giải phóng ra 5,6 lít khí NO duy nhất (đktc) Khối lượng của m là
56
Fe Fe3+ + 3e m
Chất cho electron : Fe (0,1 mol)
Trang 26http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Từ (1), (2) x = 0,02 mol ; y = 0,01 mol Vậy V = 0,672 lít
Ví dụ 4: Cho 6,64 gam hỗn hợp A gồm Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4 vào dung dịch HNO3
loãng, dư thu được V lít hỗn hợp khí B (ở 27oC, 1 atm) gồm NO, NO2 (với
Lời giải
Fe FeO + H2 Fe + H2O
Fe + O2 Fe2O3 + HNO3 Fe(NO3)3 + +
H2O
Fe3O4 NO2 Chất cho electron là Fe:
Fe Fe3+ + 3e 0,09 0,27 Chất nhận electron là :
O + 2e O2–
0,1 0,2
N+5 + 3e N+2 (NO) 6x 2x
N+5 + e N+4 (NO2)
x x 0,2 + 6x + x = 0,27 x 0, 01 tổng số mol 2 khí = 3x = 0,03 mol
Trang 27http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
N+5 + 3e N+2 (NO ) 0,06 0,02 0,02 ne nhËn 0, 06 m 6, 72
0, 06 m 7, 2 g
Ví dụ 6: Trộn 60g bột Fe với 30g bột lưu huỳnh rồi đun nóng (trong điều kiện không
có không khí) thu được chất rắn X Hoà tan X bằng dung dịch axit H2SO4 loãng,
dư được dung dịch B và khí C Đốt cháy C cần V lít O2 (đktc) Các phản ứng xảy
ra hoàn toàn thì V có giá trị là
A 39,2 lít B 32,928 lít C 32,29 lít D 38,292 lít
Xét cả quá trình phản ứng thì Fe và S cho electron, còn O2 nhận electron
Chất cho electron Fe : 60(mol)
56 ; S : 30(mol)
32
Fe Fe2+ + 2e 60
56 260
56
S S+4 (SO2) + 4e 30
32 430
32 Chất nhận electron : gọi số mol O2 là x mol
Trang 28http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Ghi nhớ: Cần nắm các công thức cơ bản của phương pháp Phân tử khối trung bình hoặc nguyên tử khối trung bình (kí hiệu M) là khối lượng của 1 mol hỗn hợp Nói cách khác, M chính là khối lượng mol trung bình của hỗn hợp, được tính theo công thức:
M = hh
hh
m n
2 Các ví dụ minh hoạ
* Phương pháp khối lượng phân tử (hoặc nguyên tử) trung bình
Ví dụ 1: Hoà tan 2,84 gam hỗn hợp hai muối cacbonat kim loại kiềm thổ thuộc hai chu
kì liên tiếp trong bảng tuần hoàn bằng dung dịch HCl dư, thu được 672 ml khí CO2(đktc) Hai kim loại đó là
A Be và Mg B Mg và Ca C Sr và Ba D Ca và Sr
Hướng dẫn
Đặt công thức chung của hai muối cacbonat là: MCO 3
MCO3 + 2HCl CaCl2 + CO2 + H2O 0,03 0,03
Trang 29http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/ http://www.tailieupro.com/
Ví dụ 2: Cho 4,6 gam hỗn hợp Rb với một kim loại kiềm khác tác dụng với H2O thu được 2,24 lít H2 (đktc) Hãy tìm kim loại kiềm chưa biết
2
H
n = 2 2, 24
22, 4 = 0,2 (mol) M = 4, 6
0, 2 = 23
Vì M < MRb = 85,5 nên M < M= 23 Chỉ có Li (MLi = 7) thích hợp Vậy kim loại kiềm cần tìm là Li
Ví dụ 3: Hỗn hợp với SO2 và O2 có tỉ khối hơi đối với metan bằng 3 Cần thêm V lít
O2 vào 20 lít hỗn hợp đó để cho tỉ khối giảm đi 1
Do đó trong hỗn hợp đầu có 10 lít SO2 và 10 lít O2 Gọi V là số lít O2 cần thêm vào
Như vậy hỗn hợp sau có 10 lít SO2 và (10 + V) lít O2
Ta có Msau =64 10 32 (10 V)
20 V
= 2,516 = 40 V = 20
Vậy cần thêm 20 lít O2 vào hỗn hợp
Ta có thể xem hỗn hợp đầu như một chất khí có thể tích bằng 20 lít và có M 1= 48
và xem V lít O2 thêm vào là khí thứ hai
Ta có M =48 20 32 V
20 V
= 40 V = 20
Vậy cần thêm 20 lít O2 vào hỗn hợp
Ví dụ 4: Cho 12,4 gam hỗn hợp X gồm hai kim loại kiềm A, B (ở 2 chu kì kế tiếp
nhau) vào nước thu được 2,24 lít hiđro ( ở đktc) A, B là hai kim loại nào sau đây
?
A Li, Na B Na, K C K, Rb D Rb, Cs