của kinh tế thị trường dưới góc độ kinh tế chính trị Mác - Lênin sẽ giúp người học hiểu được bản chất của các hiện tượng và quá trình kinh tế, nắm được các quy luật kinh tế, vậ
Trang 1MỤC LỤC
Triết học Mác - Lênin 2
KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN 12
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC 28
ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 49
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 57
TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG 65
LÝ LUẬN DẠY HỌC ĐẠI HỌC 70
Mỹ học 76
Logic hình thức 81
Sinh học đại cương 97
Vật lý học đại cương 103
Hóa học đại cương 109
Lịch sử triết học phương Đông 115
Lịch sử triết học phương Tây 123
Lịch sử Triết học Mác - Lênin 134
Tác phẩm kinh điển Mác, Ăngghen, Lênin về triết học 142
Chuyên đề chủ nghĩa duy vật biện chứng 153
Chuyên đề chủ nghĩa duy vật lịch sử 162
Phương pháp giảng dạy triết học 174
Lịch sử tư tưởng triết học Việt Nam 182
Triết học ngoài mac-xit hiện đại 187
Triết học và khoa học tự nhiên 194
TRIẾT HỌC VĂN HÓA 200
Triết học giá trị 204
THỰC TẬP NGHỀ NGHIỆP 213
Các vấn đề triết học về toàn cầu hóa 218
Chủ nghĩa Mác phương Tây 222
Dân chủ và đổi mới hệ thống chính trị 228
Trang 2ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
Triết học Mác - Lênin
1 Thông tin về giảng viên
Giảng viên 1:
- Họ và tên: Nguyễn Minh Hoàn
- Chức danh, học hàm, học vị: Trưởng khoa, PGS, TS
- Các hướng nghiên cứu chính: Triết học Mác – Lênin, Lịch sử triết học phươngĐông, Triết học chính trị – xã hội
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Triết học, Học viện BC & TT
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Triết học, Tầng 5, Nhà hành chính A1 Họcviện BC&TT, 36 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 0913.828.018 Email: hoan_cbxh@yahoo.com.vn
Giảng viên 2:
- Họ và tên: Trần Hải Minh
- Chức danh, học hàm, học vị: Phó Trưởng khoa, TS
- Các hướng nghiên cứu chính: Triết học Mác – Lênin, Triết học phương Tây hiệnđại, Triết học chính trị – xã hội
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Triết học, Học viện BC&TT
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Triết học, Tầng 5, Nhà hành chính A1, Họcviện BC&TT, 36 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 094.571.8288 Email: haiminh81us@yahoo.com
tranhaiminh@ajc.edu.vn
Giảng viên 3:
- Họ và tên: Bùi Thị Thanh Hương
- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên cao cấp, PGS, TS
- Các hướng nghiên cứu chính: Triết học Mác – Lênin, Lịch sử triết học phươngTây, Lịch sử phép biện chứng, Triết học chính trị – xã hội
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Triết học, Học viện BC&TT
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Triết học, Tầng 5, Nhà hành chính A1, Họcviện BC&TT, 36 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 098.886.7816 Email: buithithanhhuong1806@gmail.com
Giảng viên 4:
- Họ và tên: Nguyễn Thị Như Huế
- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, TS
- Các hướng nghiên cứu chính: Triết học Mác – Lênin, Triết học phương Tây hiệnđại, Đạo đức học, Phương pháp giảng dạy triết học
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Triết học, Học viện BC&TT
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Triết học, Tầng 5, Nhà hành chính A1, Họcviện BC&TT, 36 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 0912.661.150 Email: nhuhue1310@gmail.com
2 Thông tin chung về học phần
- Tên học phần bằng tiếng Anh: Marxist – Leninist Philosophy
- Mã môn học/học phần: TM01012
- Số tín chỉ: 03
- Học phần tiên quyết:
- Thuộc học phần: Bắt buộc: Tự chọn:
Trang 3- Các điều kiện tiên quyết: sinh viên năm thứ nhất đại học
- Điều kiện khác:
3 Mục tiêu của học phần
Học phần Triết học Mác – Lênin góp phần cung cấp cho người học những kiến thứcnền tảng của Triết học Mác – Lênin Trên cơ sở nắm vững kiến thức cơ bản, người học có thể rút ra ý nghĩa phương pháp luận và vận dụng vào nghiên cứu các khoa học khác cũng như nhìn nhận, đánh giá về các vấn đề trong đời sống khách quan, toàn diện và đúng đắn hơn
CĐR 1 Hiểu biết cơ bản về đối tượng của triết học, vai trò của triết học nói chung
và triết học Mác – Lênin nói riêng trong đời sống xã hội
CĐR 2 Phân tích được các nội dung lý luận cơ bản và ý nghĩa phương pháp luận
của chủ nghĩa duy vật biện chứng: Vật chất - ý thức, Phép biện chứng duy vật, Lý luận nhận thức
CĐR 3 Phân tích được các nội dung lý luận cơ bản và ý nghĩa phương pháp luận
của chủ nghĩa duy vật lịch sử: Hình thái kinh tế – xã hội, Giai cấp – dân tộc, Nhà nước và cách mạng xã hội, Ý thức xã hội, Vấn đề con người
CĐR 4 Vận dụng được lý luận và các nguyên tắc phương pháp luận của chủ nghĩa
duy vật biện chứng và lịch sử vào nhận thức và hoạt động thực tiễn
CĐR 5 Kỹ năng tư duy cá nhân:
+ Phân tích, tổng hợp, đánh giá, phản biện các vấn đề từ tiếp cận triết học;
+ Tư duy sáng tạo (nhìn nhận vấn đề và đưa ra những giải pháp cho vấn đề từ góc độ mới, khung tham chiếu mới, không rập khuôn, sáo mòn); tư duy hệ thống
CĐR 6 Kỹ năng mềm:
+ Thuyết trình, làm việc nhóm, quản lý thời gian, lập kế hoạch,
+ Kỹ năng tự học, tự nghiên cứu
CĐR 7 Thái độ:
+ Có niềm tin vững chắc vào chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường XHCN mà Đảng và nhân dân ta lựa chọn
+ Tin tưởng vào chủ nghĩa Mác – Lênin, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam
và con đường đi lên CNXH mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn
+ Yêu nước, Trung thực, có tinh thần trách nhiệm.
4 Tóm tắt nội dung học phần
Học phần gồm những nội dung chính sau:
- Giới thiệu chung về triết học và vai trò của triết học trong đời sống,
- Những nội dung cơ bản của triết học Mác – Lênin, như: Vật chất và ý thức, Phép biện chứng duy vật, Lý luận nhận thức, Hình thái kinh tế - xã hội, Giai cấp và dân tộc, Nhà nước và cách mạng xã hội, Ý thức xã hội, Vấn đề con người
5 N i dung chi tiết học phần ội dung chi tiết học phần
STT
Hình thức, phương pháp
Phân bổ thời gian Yêu cầu
đối với sinh viên
CĐR
Trang 41 1 Triết học và vai trò
của nó với sự phát triển
của xã hội
1.1 Triết học và đối
tượng của triết học.
1.1.1 Triết học là gì
1.1.2 Đối tượng nghiên
cứu của triết học
1.3.2 Các giai đoạn phát
triển của phép biện
chứng
1.4 Vai trò của triết
học trong sự phát triển
của xã hội.
1.4.1 Vai trò thế giới
quan, phương pháp luận
của triết học
1.4.2 Vai trò của triết
học Mác-Lênin
Giảng lýthuyết,Hỏi –đáp,thảoluận
cứu tàiliệu, tìmhiểu vềnguồngốc triếthọc, vấn
đề cơ bảncủa triếthọc, cácphươngpháp triếthọc, vaitrò củatriết học;
tham giathảo luận
cứu tàiliệu, tìmhiểu vềquanniệm vềvật chấttrong lịch
sử triếthọc, ýnghĩa của
2,4,5,6,7,8,9
Trang 5và hoạtđộng;
tham giathảo luận
3.2.1/ Qui luật chuyển
hoá từ những thay đổi về
3.3.1/ Cái riêng, cái
chung, cái đơn nhất
cứu tàiliệu; Bàitập thựchành:
Vận dụngcácnguyêntắcphươngpháp luậncủaPBCDVvào nhậnthức vàhoạt độngthực tiễn;
Thảoluậnnhóm vềcác cặpphạm trù
2,4,5,6,7,8,9
Trang 64.1.1/ Quan điểm sai lầm.
4.1.2/ Quan điểm Mác
4.5 Mối quan hệ giữa lý
luận và thực tiễn
4.5.1/Vai trò của thực
tiễn đối với lý luận
4.5.2/ Vai trò của lý luận
với thực tiễn
4.5.3/ Ý nghĩa PPL
Giảng lýthuyết,Hỏi –đáp,thảoluận
cứu tàiliệu;
Thảoluận vềquanđiểmtrướcMác vềnhậnthức;
Thảoluận vậndụngnguyêntắc thốngnhất giữa
lý luận vàthực tiễn
2,4,5,6,7,8,9
5 5 Hình thái kinh tế - xã
hội
5.1 Sản xuất vật chất là
điều kiện tồn tại và
phát triển của xã hội.
cứu tàiliệu; Bàitập thựchành:
Vậndụng lýluận hìnhthái kinhtế – xã
hội vàonghiêncứu tình
3,4,5,6,7,8,9
Trang 75.2.1/ Phương thức sản
xuất - Lực lượng sản xuất
và quan hệ sản xuất
5.2.2/ Qui luật về sự phù
hợp của quan hệ sản xuất
với trình độ phát triển
của lực lượng sản xuất
5.3 Cơ sở hạ tầng và
kiến trúc thượng tầng.
5.3.1/ Phạm trù cơ sở hạ
tầng và kiến trúc thượng
tầng
5.3.2/ Mối quan hệ biện
chứng giữa cơ sở hạ tầng
và kiến trúc thượng tầng
5.4 Phạm trù hình thái
kinh tế - xã hội.
5.4.1/ Định nghĩa hình
thái kinh tế-xã hội
5.4.2/ Sự phát triển của
hình thái kinh tế - xã hội
là quá trình lịch sử tự
nhiên
hình thế
giới vàViệtNam;
Thảoluậnnhóm
6 6 Giai cấp và dân tộc
6.1 Giai cấp và đấu
tranh giai cấp
6.1.1 Khái niệm giai cấp
6.1.2 Đấu tranh giai cấp
và vai trò của nó trong
lịch sử
6.1.3 Ý nghĩa phương
pháp luận
6.2 Dân tộc Quan hệ
giai cấp – dân tộc, giai
cứu tàiliệu;
Thảoluận:
Liên hệthực tiễnViệt Nam
cứu tàiliệu;
Thảoluận:
Liên hệ
3,4,5,6,7,8,9
Trang 87.2.2 Điều kiện khách
quan và nhân tố chủ quan
của cách mạng xã hội
thực tiễnxây dựngNhà nướcViệt Namhiện nay
8.1.2 Quan niệm mác-xit
8.2 Cá nhân và xã hội
8.2.1 Khái niệm cá nhân
và xã hội
8.2.2 Mối quan hệ giữa
cá nhân và xã hội
8.3 Vai trò của quần
chúng nhân dân và cá
8.3.2 Vai trò của cá nhân
(vĩ nhân, lãnh tụ) trong
lịch sử
Giảng lýthuyết,Hỏi –đáp,thảoluận,Bài tậpthựchành
cứu tàiliệu;
Thảoluận: Vấn
đề pháthuy nhân
tố conngười ở
Việt Namhiện nay
cứu tàiliệu;
3,4,5,6,7,8,9
Trang 99.1.1/ Khái niệm tồn tại
hội và ý thức xã hội.
9.2.1/ Tồn tại xã hội
quyết định ý thức xã hội
Thảoluận vấn
đề xâydựng ýthức xã
hội mới ở
Việt Namhiện nay;
Vận dụngnguyêntắcphươngpháp luậnrút ra từ
mối quan
hệ giữatồn tại xã
hội và ýthức xã
hội vàothực tiễnViệt Nam
6 Học liệu:
6.1 Học liệu bắt buộc
+ Giáo trình triết học Mác-Lênin, Khoa Triết học, Học viện Báo chí và Tuyên
truyền
6.2.Học liệu tham khảo
+ Giáo trình triết học Mác-Lênin, Nxb CTQG.H.1999.
+ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình triết học Mác-Lênin - Nxb Chính trị Quốc gia
- Hà Nội 2002
+ Viện Triết học, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo
trình Chủ nghĩa duy vật biện chứng, Nxb Chính trị quốc gia
+ Viện Triết học, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo
trình Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Nxb Chính trị quốc gia
+ Bùi Thanh Hương – Nguyễn Văn Đại (cb), Khái lược lịch sử triết học, Nxb Chính
trị - Hành chính, 2011
+ Trương Ngọc Nam, Trương Đỗ Tiễn: Giáo trình lịch sử triết học Trung Quốc
thời kỳ cổ - trung đại, Nxb CT-HC, 2009
+ Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam (từ khóa VI đến khóa XII), Nxb Chính trị quốc gia, H
7 Phương pháp và hình thức kiểm tra đánh giá:
Đánh giá ý thức Tích cực chuẩn bị bài trước giờ lên lớp, thảo luận trên lớp, tích cực tham gia vào
các hoạt động học tập
0,1
Trang 10Đánh giá định kỳ Bài tập 0,3
Thi hết học phần Dự án: Tổ chức Giao lưu trực tuyếnTiểu luận cuối môn 0,6
8 Hệ thống câu hỏi ôn tập, đề tài tiểu luận:
8.1 Hệ thống đề tài tiểu luận:
1 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức
2 Cơ sở lý luận của quan điểm khách quan
3 Quy luật mâu thuẫn và ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật này đối với nhận thức và hoạt động thực tiễn
4 Quy luật lượng – chất và ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật này đối với nhận thức và hoạt động thực tiễn
5 Quy luật phủ định của phủ định và ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật này đối với nhận thức và hoạt động thực tiễn
6 Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn của triết học Mác – Lênin
7 Con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý
8 Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội và ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng CNXH ở Việt Nam
9 Quy luật sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và vấn đề xây dựng lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở Việt Nam
10 Mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội
11 Quan niệm mác-xit về bản chất con người
12 Vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
8.2 Hệ thống câu hỏi ôn tập:
- Lưu ý: Các lớp đại học không chuyên triết thi trắc nghiệm Dưới đây là
những câu hỏi ôn tập củng cố kiến thức, không phải hệ thống câu hỏi trắc nghiệm.
Câu 1: Triết học là gì? Đối tượng của triết học là gì? Hãy nêu vấn đề cơ bản của triết học và giải thích vì sao đây được coi là vấn đề cơ bản của triết học?
Câu 2: Thế nào là CNDV, CNDT; các hình thức cơ bản của CNDV và CNDT trong lịch sử triết học?
Câu 3: Phân tích định nghĩa vật chất của Lênin? Ý nghĩa của định nghĩa?
Câu 4: Trình bày quan điểm của CNDVBC về vận động, không gian, thời gian?Câu 5: Trình bày quan điểm của CNDVBC về nguồn gốc và bản chất của ý thức.Câu 6: Trình bày mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Ý nghĩa phương pháp luận?Câu 7: Trình bày nội dung, ý nghĩa phương pháp luận của nguyên lý về mối liên hệ phổ biến?
Câu 8: Trình bày nội dung, ý nghĩa phương pháp luận của nguyên lý về sự phát triển?
Câu 9: Trình bày nội dung, vai trò và ý nghĩa phương pháp luận của quy luật mâu thuẫn?
Câu 10: Trình bày nội dung, vai trò và ý nghĩa phương pháp luận của quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại?Câu 11: Trình bày nội dung, vai trò và ý nghĩa phương pháp luận của quy luật phủ định của phủ định?
Câu 12: Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa cái chung và cái riêng? Ý nghĩa phương pháp luận?
Trang 11Câu 13: Phân tích mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả? Ý nghĩa phương pháp luận?
Câu 14: Phân tích mối quan hệ giữa tất nhiên và ngẫu nhiên? Ý nghĩa phương pháp luận?
Câu 15: Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức? Nêu ý nghĩaphương pháp luận của việc nghiên cứu mối quan hệ này?
Câu 16: Phân tích mối quan hệ giữa bản chất và hiện tượng Nêu ý nghĩa phương pháp luận của mối quan hệ này trong hoạt động nhận thức và thực tiễn?
Câu 17: Phân tích mối quan hệ giữa khả năng và hiện thực Nêu ý nghĩa phương pháp luận của mối quan hệ này?
Câu 18: Những quan điểm trước Mác về bản chất của nhận thức? Quan điểm của chủ nghĩa Mác về vấn đề này?
Câu 19: Thực tiễn là gì? Phân tích vai trò của thực tiễn đối với nhận thức?
Câu 20: Phân tích con đường biện chứng của quá trình nhận thức?
Câu 21: Chân lý là gì? Các tính chất cơ bản của chân lý?
Câu 22: Trình bày mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn?
Câu 23: Tại sao nói sản xuất vật chất là nền tảng của sự phát triển xã hội? Từ đó rút
ra phương pháp luận gì?
Câu 24: Phân tích nội dung quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất?
Câu 25: Phân tích mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng?
Câu 26: Hình thái kinh tế - xã hội là gì? Các yếu tố của hình tháI kinh tế – xã hội?Câu 27: Phân tích định nghĩa giai cấp của Lênin? Ý nghĩa của định nghĩa?
Câu 28 : Đấu tranh giai cấp là gì ? Vai trò của đấu tranh giai cấp ?
Câu 29 : Phân tích nguồn gốc, bản chất của nhà nước ? Các kiểu, hình thức nhà nước trong lịch sử ?
Câu 30 : Những đặc trưng và chức năng cơ bản của nhà nước vô sản khác với các kiểu nhà nước khác trong lịch sử như thế nào ?
Câu 31 : Khái niệm cách mạng xã hội ? Tại sao nói cách mạng xã hội là đầu tàu của lịch sử?
Câu 32: Trình bày khái niệm ý thức xã hội? Kết cấu của ý thức xã hội? Tính độc lậptương đối của ý thức xã hội?
Câu 33: Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội? Câu 34: Trình bày quan niệm bản chất con người theo quan điểm của Triết học Mác - Lênin?
Câu 35: Trình bày vai trò của quần chúng nhân dân và lãnh tụ trong lịch sử?
Trang 12ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
1 Thông tin về giảng viên
Giảng viên 1:
- Họ và tên: Cao Quang Xứng
- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ - Giảng viên cao cấp
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Kinh tế tri thức, nguồn nhân lực, kinh tếhọc
- Địa chỉ liên hệ : Khoa kinh tế, tầng 7 nhà A1
- Điện thoại: 0913571861 Email: Caoxungkt@gmail.com
Giảng viên 2:
- Họ và tên: Nguyễn Thị Kim Thu
- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ - Giảng viên
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Lịch sử các học thuyết kinh tế, kinh tếchính trị, thống kê kinh tế, phương pháp giảng dạy
- Địa chỉ liên hệ : Khoa kinh tế, tầng 7 nhà A1
- Điện thoại: 0989063700 Email: kimthu.ktct@gmail.com
Giảng viên 3:
- Họ và tên: Đào Anh Quân
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ - Giảng viên chính
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Kinh tế chính trị, Lịch sử kinh tế
- Địa chỉ liên hệ : Khoa kinh tế, tầng 7 nhà A1
- Điện thoại: 0913039732 Email: daoanhquankt@gmail.com
Giảng viên 4:
- Họ và tên: Nguyễn Thị Khuyên
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ - Giảng viên
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Lịch sử các học thuyết kinh tế, kinh tếchính trị
- Địa chỉ liên hệ : P Khoa kinh tế, tầng 7 nhà A1
- Điện thoại: 0972014626 Email: Tuanminhkhuyen@gmail.com
Giảng viên 5:
- Họ và tên: Trần Thị Ngọc Minh
- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ - Giảng viên
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Kinh tế chính trị
- Địa chỉ liên hệ : P.418 nhà E3, KTX Học viện Báo chí và Tuyên Truyền
- Điện thoại: 0915011246 Email: phuongbinh788007@gmail.com
Giảng viên 6:
- Họ và tên: TS Nguyễn Thị Thìn
- Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ - Giảng viên
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Kinh tế chính trị
Trang 13- Địa chỉ liên hệ : Thanh Xuân Bắc, quận Thanh Xuân, Hà Nội
- Điện thoại: 0912183483 Email: thinnguyen0964@gmail.com
Giảng viên 7:
- Họ và tên: ThS Ngô Thị Thu Hà
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ - Giảng viên
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Kinh tế chính trị
- Địa chỉ liên hệ : Ngõ 68 Xuân Thủy, Cầu Giấy
- Điện thoại: 0912225877 Email: nttha1208@gmail.com
Giảng viên 8:
- Họ và tên: ThS Vũ Việt Phương
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ - Giảng viên
- Đơn vị công tác: Khoa Kinh tế
- Các hướng nghiên cứu chính: Kinh tế chính trị
- Địa chỉ liên hệ : Thanh Xuân Bắc, quận Thanh Xuân, Hà Nội
- Điện thoại: 0989647161 Email: vuvietphuongajc@gmail.com
2 Thông tin chung về học phần
- Tên học phần: Kinh tế chính trị Mác - Lênin
- Mã học phần: KT01001
- Số tín chỉ: 3 (2 LT,1TH)
- Học phần tiên quyết: Triết học Mác - Lênin
- Loại học phần : Bắt buộc
- Các yêu cầu khác đối với học phần:
- Phân bổ giờ tín chỉ:
+ Giờ lý thuyết: 30
+ Giờ thực hành: 30
Khoa/Bộ môn phụ trách học phần: Khoa Kinh tế - Bộ môn Kinh tế chính trị
3 Mục tiêu của học phần:
3.1 Mục tiêu chung
- Nước ta đang xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, do đó việc nắm vững những khái niệm, phạm trù, quy luật của kinh tế thị trường dưới góc độ kinh tế chính trị Mác - Lênin sẽ giúp người học hiểu được bản chất của các hiện tượng và quá trình kinh tế, nắm được các quy luật kinh tế, vận dụng
lý luận đó vào thực tiễn, từ đó góp phần hình thành tư duy kinh tế mới
- Với tư cách là “nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động” của Đảng và Nhà nước, kinh tế chính trị Mác - Lênin cung cấp các luận cứ khoa học làm cơ sở cho việc hình thành chủ trương, đường lối phát triển kinh tế của Đảng, các chính sách, pháp luật kinh tế của Nhà nước Do đó, việc trang bị tri thức khoa học kinh tế chính trị Mác - Lênin nhằm giúp người học có vốn kiến thức khoa học chính trị cần thiết qua đó hình thành niềm tin, thái độ tích cực trong hoạt động thực tiễn góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội
3.2 Mục tiêu cụ thể
CĐR 1:
1.1 Nắm được đối tượng và phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trị học Mác - Lênin; hiểu được vị trí quan trọng của nó trong toàn bộ hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác; nhận thức một cách sâu sắc kinh tế chính trị học Mác - Lênin là nền
Trang 14tảng chủ yếu để Đảng và Nhà nước xây dựng cương lĩnh, đường lối, phương châm
và các chính sách kinh tế
1.2 Qua phần Những vấn đề kinh tế chính trị học về phương thức sản xuất TBCN,
người học hiểu biết tường tận thế nào là sản xuất hàng hóa; hàng hóa; tiền tệ; quy luật giá trị; công thức chung của tư bản và mâu thuẫn của nó; sức lao động - hàng hóa đặc biệt; giá trị thặng dư; tư bản bất biến, tư bản khả biến và các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư trong CNTB; quy luật giá trị thặng dư; tích lũy tư bản; tích
tụ và tập trung tư bản; lưu thông tư bản: tuần hoàn và chu chuyển; TB cố định và TB lưuđộng; các hình thái biểu hiện của GTTD: lợi nhuận, lợi tức và địa tô TBCN; CNTB độc quyền: các đặc điểm kinh tế cơ bản; những biểu hiện mới
1.3 Học xong phần Những vấn đề kinh tế chính trị học về thời kỳ quá độ lên CNXH
ở Việt Nam người học hiểu được:
- Tính tất yếu, nội dung cơ bản của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân trong thời kỳ quá độ lên CNXH;
- Khái niệm sở hữu tư liệu sản xuất và các thành phần kinh tế , đặc điểm các TPKT trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam;
- Khái niệm, đặc trưng và các giải pháp cơ bản để xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam;
CĐR 2:
2.1 Trình bày được khái niệm hàng hóa, hai thuộc tính của nó và tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa; phân tích được lượng giá trị và các nhân tố ảnh hưởng tới lượng giá trị của hàng hóa và nêu được ý nghĩa thực tiễn của việc nghiên cứu lý luận này
2.2 Phân tích được nguồn gốc, bản chất và các chức năng của tiền tệ; phân biệt được tiền tệ, tiền giấy và tư bản; chứng minh một cách thuyết phục lý luận tiền tệ của C.Mác vẫn đúng trong nền kinh tế thị trường hiện đại
2.3 Phân biệt được giá trị hàng hóa và giá cả hàng hóa; phân tích được nội dung (yêu cầu) và tác dụng của quy luật giá trị trong nền kinh tế hàng hóa; làm rõ được thực tiễn nhận thức và vận dụng quy luật giá trị trong sản xuất kinh doanh và quản
lý kinh tế ở nước ta
2.4 Trình bày được quá trình sản xuất giá trị thặng dư trong doanh nghiệp tư bản vàgiải thích được hiện tượng sản xuất ngày càng nhiều giá trị thặng dư cho nhà tư bản bằng cách không ngừng mở rộng sản xuất, cải tiến kỹ thuật chính là quy luật kinh tế
cơ bản và tuyệt đối của chủ nghĩa tư bản đồng thời rút ra được ý nghĩa của việc nghiên cứu lý luận này
2.5 Phân tích được động cơ, thực chất và các nhân tố ảnh hưởng tới quy mô tích luỹ tư bản; phân biệt được tích tụ tư bản và tập trung tư bản; rút ra được ý nghĩa củaviệc nghiên cứu lý luận tích lũy tư bản
2.6 Phân tích được sự vận động của tư bản công nghiệp, từ đó rút ra khái niệm tuầnhoàn và chu chuyển của tư bản; phân biệt rõ tư bản cố định và tư bản lưu động; nêu được ý nghĩa của việc nghiên cứu lý luận lưu thông tư bản đối với thực tiễn hoạt động kinh doanh và quản lý kinh tế ở nước ta hiện nay
2.7 Trình bày được những đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền;phân biệt rõ độc quyền nhà nước và độc quyền xuyên quốc gia; lý giải thuyết phục những “bí quyết” giúp chủ nghĩa tư bản vượt qua được các cuộc khủng hoảng kinh tế
2.8 Nêu được các khái niệm: thị trường, cơ chế thị trường, kinh tế thị trường và kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phân tích rõ 5 đặc trưng và những
Trang 15giải pháp cơ bản để phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay
2.9 Trình bày được các khái niệm: chiếm hữu, sở hữu và chế độ sở hữu tư
liệu sản xuất; giải thích được sự tồn tại nhiều thành phần kinh tế trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là tất yếu Kể tên và nêu rõ được những đặc
điểm cơ bản của các thành kinh tế trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần có
sự quản lý của Nhà nước ở nước ta hiện nay
2.10 Phân biệt được thu nhập cá nhân và tài sản; phân tích rõ các hình thức phân phối chủ yếu để hình thành thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta
CĐR 3:
3.1 Có kỹ năng tư duy:
- Biết sử dụng phương pháp tư duy của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật
lịch sử khi nghiên cứu các vấn đề kinh tế - xã hội
- Sử dụng thành thạo phương pháp trừu tượng hóa khoa học - phương pháp đặc thù củakinh tế chính trị học khi nghiên cứu các hiện tượng và quá trình kinh tế
- Sử dụng thường xuyên phương pháp logic kết hợp với lịch sử, các thao tác phân
tích, tổng hợp, thống kê, mô hình hóa… khi nghiên cứu các vấn đề kinh tế
3.2 Có kỹ năng nghiên cứu:
- Thu thập, tổng hợp, phân tích, đánh giá thông tin
- Xây dựng đề cương nghiên cứu, lựa chọn các phương pháp nghiên cứu phù hợp
- Sử dụng thành thạo ngôn ngữ chuyên ngành trong các loại hình văn bản
- Liên hệ vận dụng, gắn lý luận với thực tiễn, dự báo xu hướng vận động
- Sử dụng thành thạo các kỹ thuật nghiên cứu
CĐR 4: Có kĩ năng làm việc theo nhóm trong nghiên cứu và giải quyết các vấn đề.CĐR 5:
5.1 Có thế giới quan đúng đắn, nắm vững được phương pháp luận khoa học, từ đó nâng cao năng lực quan sát và phân tích vấn đề, xử lý và giải quyết mâu thuẫn trongcác lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa v.v…
5.2 Kiên định niềm tin và lòng tin, nhận thức và nhìn nhận đúng đắn đối với học
thuyết kinh tế chính trị Mác - Lênin - học thuyết khoa học nhất, đúng đắn nhất trongbối cảnh ngày nay học thuyết kinh tế du nhập vào nước ta có nhiều trường phái để không bị “nhiễu” vì bất cứ luồng tư tưởng sai lầm nào
5.3 Tự giác thực hiện công cuộc xây dựng kinh tế và thúc đẩy kinh tế phát triển
4 Tóm tắt nội dung học phần
Học phần cung cấp kiến thức về các phạm trù kinh tế cơ bản: hàng hóa, tiền
tệ, giá trị, giá trị thặng dư, tư bản, tích lũy tư bản, các loại hình tư bản, chủ nghĩa tư bản độc quyền; quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất và thành phần kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, quan hệ phân
phối, quan hệ kinh tế đối ngoại
Học phần cung cấp kiến thức về nội dung, tác dụng của các quy luật kinh tế
cơ bản trong nền kinh tế hàng hóa và các vấn đề có tính quy luật trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hôi
5 Nội dung chi tiết học phần
thức, phương pháp
Phân bổ thời gian Yêu cầu đối với
sinh viên
CĐR
Trang 161 1 Đối tượng và phương pháp
của KTCT Mác - Lênin
1.1 Sản xuất của cải vật chất
là cơ sở cho sự tồn tại và phát
triển của xã hội loài người
1.1.1 Khái niệm, vai trò của
sản xuất của cải vật chất
1.1.1.1 Khái niệm
1.1.1.2 Vai trò
1.1.2 Các yếu tố cơ bản của
quá trình sản xuất của cải vật
1.2 Đối tượng và phương pháp
nghiên cứu của KTCT Mác -
1.2.1.2 Học thuyết kinh tế Mác
1.2.1.3 Các học thuyết kinh tế
giáo trình, tài liệu
Tham gia thảo luận nhóm
1.1 3.1 3.2 4; 5
2 2 Học thuyết giá trị
2.1 Điều kiện ra đời, đặc
trưng và ưu thế của kinh tế
hàng hóa
Thuyết giảng, trao đổi, thảo luận
giáo trình, tài liệu (có
1.2 2.1 2.2 2.3.
Trang 172.1.1 Điều kiện ra đời
2.1.1.1 Phân công lao động xã
hội
2.1.1.2 Chế độ sở hữu tư nhân
và các hình thức sở hữu khác
nhau về tư liệu sản xuất
2.1.2 Đặc trưng và ưu thế
2.2.2.2 Lao động trừu tượng
2.2.3 Lượng giá trị của hàng
hóa và các nhân tố ảnh hưởng
2.3.2 Các chức năng của tiền tệ
2.3.2.1 Thước đo giá trị
2.3.2.2 Phương tiện lưu thông
2.3.2.3 Phương tiện thanh toán
2.3.2.4 Phương tiện cất trữ, tích
lũy
2.3.2.5 Tiền tệ thế giới
2.4 Quy luật giá trị
2.4.1 Nội dung
2.4.2 Tác động
nhóm, bàitập ghi chép các khái
niệm, phạm trù
cơ bản);
tham gia thảo luận nhóm;
giải bài tập
4; 5
3 3 Học thuyết giá trị thặng dư
3.1 Sự chuyển hóa của tiền
giáo trình, tài liệu (có ghi chép các khái niệm, phạm trù
cơ bản);
tham gia thảo luận nhóm;
1.2 2.4 2.5 2.6 4; 5
Trang 18kiện để sức lao động trở thành
hàng hóa
3.1.2.2 Hai thuộc tính của hàng
hóa sức lao động
3.3 Tiền công trong CNTB
3.3.1 Bản chất kinh tế của tiền
công
3.3.1.1 Hiện tượng
3.3.1.2 Bản chất
3.3.2 Hai hình thức cơ bản của
tiền công trong CNTB
3.3.2.1 Tiền công tính theo thời
3.3.3.1 Tiền công danh nghĩa
3.3.3.2 Tiền công thực tế
Trang 193.4.3 Cấu tạo hữu cơ tư bản
3.4.3.1 Cấu tạo kỹ thuật
3.4.3.2 Cấu tạo giá trị
3.4.3.3 Cấu tạo hữu cơ
3.5 Quá trình lưu thông của
3.5.2 Tái sản xuất tư bản xã hội
3.5.2.1 Một số khái niệm cơ
bản của TSX tư bản xã hội
3.5.2.2 Điều kiện thực hiện
trong TSX giản đơn và TSX mở
rộng tư bản xã hội
3.6 Các hình thức biểu hiện của
GTTD và các loại hình tư bản
3.6.2.1 Tư bản thương nghiệp
3.6.2.2 Tư bản cho vay
3.6.2.3 Tư bản nông nghiệp
4 4 Học thuyết về chủ nghĩa tư
bản độc quyền và chủ nghĩa
tư bản độc quyền nhà nước
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.2 2.7 4; 5
Trang 204.1.2 Những đặc điểm kinh tế
cơ bản của CNTB độc quyền
4.1.2.1 Tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền
4.1.2.2 Tư bản tài chính và bọn đầu sỏ tài chính
4.1.2.3 Xuất khẩu tư bản
4.1.2.4 Sự phân chia thị trường thế giới của các tổ chức độc
quyền
4.1.2.5 Sự phân chia lãnh thổ thế giới giữa các cường quốc
4.1.3 Sự hoạt động của quy
luật giá trị và quy luật giá trị thặng dư trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền
4.1.3.1 Sự hoạt động của quy luật giá trị
4.1.3.2 Sự hoạt động của quy luật giá trị thặng dư
4.2.2.1 Sự kết hợp về nhân sự giữa các tổ chức độc quyền và nhà nước
4.2.2.2 Sự hình thành và phát triển sở hữu nhà nước
4.2.2.3 Sự điều tiết kinh tế của nhà nước tư sản
4.3 Những nét mới trong sự phát triển của CNTB hiện đại
4.3.1 Sự phát triển nhảy vọt về lực lượng sản xuất
4.3.2 Nền kinh tế có xu hướng chuyển từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức
4.3.3 Sự điều chỉnh về QHSX
và quan hệ giai cấp
4.3.4 Thể chế quản lý kinh
Trang 21doanh trong nội bộ doanh
nghiệp có những biến đổi lớn
4.3.5 Điều tiết vĩ mô của nhà
nước ngày càng được tăng
cường
4.3.6 Các công ty xuyên quốc
gia (TNC) có vai trò ngày càng
quan trọng trong hệ thống kinh
tế TBCN, là lực lượng chủ yếu
thúc đẩy toàn cầu hóa kinh tế
4.3.7 Điều tiết và phối hợp
quốc tế được tăng cường
4.4 Vai trò, hạn chế và xu
hướng vận động của CNTB
4.4.1 Vai trò của CNTB đối
với sự phát triển của nền sản
5 5 Chủ nghĩa xã hội và quá độ
lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
5.1.2.1 Giai đoạn cao
5.2 Học thuyết của Lênin về
thời kỳ quá độ lên CNXH
5.2.1 Những nội dung cơ bản
của học thuyết của Lênin về
thời kỳ quá độ lên CNXH
5.2.2 Kế hoạch xây dựng
CNXH của Lênin ở Liên Xô
5.3 Quá độ lên CNXH ở Việt
Nam
5.3.1 Những điều kiện và khả
năng xây dựng CNXH bỏ qua
Thuyết giảng, trao đổi, thảo luận nhóm, bàitập tình huống
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.3 4; 5
Trang 225.3.2.2 Không bỏ qua
5.3.3 Mục tiêu của thời kỳ quá
độ lên CNXH ở nước ta
5.3.3.1 Chiến lược, lâu dài
5.3.3.2 Cụ thể, trước mắt
5.3.4 Những nội dung kinh tế -
xã hội cơ bản của thời kỳ quá
độ lên CNXH ở Việt Nam
5.3.4.1 Phát triển lực lượng sản
5.3.4.4 Mở rộng quan hệ kinh
tế đối ngoại
6 6 Sở hữu tư liệu sản xuất và
các thành phần kinh tế trong
thời kỳ quá độ lên CNXH ở
Việt Nam
6.1 Sở hữu tư liệu sản xuất
trong thời kỳ quá độ lên CNXH
ở Việt Nam
6.1.1 Một số khái niệm
6.1.1.1 Chiếm hữu và sở hữu
6.1.1.2 Chế độ sở hữu và hình
ở Việt Nam
6.1.2.2 Các hình thức sở hữu
TLSX cơ bản trong TKQĐ lên
CNXH ở Việt Nam
6.2 Các TPKT trong thời kỳ quá
độ lên CNXH ở Việt Nam
6.2.1 Sự cần thiết khách quan
Thuyết giảng, trao đổi, thảo luận nhóm
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.3 2.9 4; 5
Trang 23và tác dụng của sự tồn tại nhiều
TPKT trong thời kỳ quá độ lên
CNXH ở Việt Nam
6.2.1.1 Sự cần thiết khách
quan…
6.2.1.2 Tác dụng của sự tồn tại
nhiều TPKT trong thời kỳ quá
độ lên CNXH ở Việt Nam
phát triển các TPKT trong thời
kỳ quá độ lên CNXH ở Việt
Nam
6.3.1 Chủ trương
6.3.2 Giải pháp
7 7 Công nghiệp hóa, hiện đại
hóa nền kinh tế quốc dân
trong thời kỳ quá độ lên
khoa học, kỹ thuật và công nghệ
để xây dựng cơ sở vật chất cho
CNXH
7.2.1.2 Xây dựng cơ cấu kinh tế
hợp lý và phân công lao động xã
hội
7.2.2 Nội dung trước mắt
7.2.2.1 Đẩy mạnh CNH, HĐH
Thuyết giảng, trao đổi, thảo luận nhóm
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.3 4; 5
Trang 24nông nghiệp, nông thôn
7.2.2.2 Phát triển nhanh công
nghiệp và dịch vụ
7.2.2.3 Phát triển kinh tế vùng
7.2.2.4 Phát triển kinh tế biển
8 8 Phát triển kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam
8.1 Lý luận chung về kinh tế
thị trường
8.1.1 Các khái niệm cơ bản
8.1.1.1 Thị trường
8.1.1.2 Cơ chế thị trường
8.1.1.3 Kinh tế thị trường
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.3 2.8 4; 5
Trang 25định hướng XHCN ở Việt Nam
8.3.1 Hoàn thiện thể chế nền
KTTT định hướng XHCN
8.3.1.1 Khái niệm thể chế
KTTT định hướng XHCN
8.3.1.2 Nội dung hoàn thiện
8.3.1.3 Biện pháp hoàn thiện
9 9 Quan hệ phân phối trong
thời kỳ quá độ lên CNXH ở
Việt Nam
9.1 Tính tất yếu của sự tồn tại
nhiều hình thức phân phối
trong TKQĐ lên CNXH ở Việt
9.2.2 Phân phối theo hiệu quả
sản xuất kinh doanh
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.3 2.10 4; 5
Trang 269.3.2 Tiếp tục hoàn thiện chính
sách tiền công, tiền lương,
10 10 Quan hệ kinh tế đối ngoại
trong thời kỳ quá độ lên
CNXH ở Việt Nam
10.1 Lý luận cơ bản về quan
hệ kinh tế đối ngoại
giáo trình, tài liệu; thamgia thảo luận nhóm
1.3 4; 5
Trang 27mở rộng và nâng cao hiệu quả
quan hệ KTĐN của Việt Nam
10.3.1 Nguyên tắc
10.3.2 Giải pháp
6 Học liệu
6.1 Học liệu bắt buộc
1 Giáo trình kinh tế chính trị Mác - Lênin, TS Ngô Văn Lương (chủ biên), NXBChính trị Hành chính (2009)
2 Giáo trình kinh tế chính trị Mác - Lênin (dùng cho khối ngành không chuyênKinh tế chính trị), Bộ Giáo dục đào tạo, NXB Chính trị Quốc gia (2006)
3 Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (Dành cho sinhviên đại học, cao đẳng khối không chuyên ngành Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội (2009)
6.2 Học liệu tham khảo
1 Giáo trình kinh tế chính trị Mác - Lênin (dùng cho khối ngành chuyên Kinh tếchính trị), Bộ Giáo dục đào tạo, NXB Chính trị Quốc gia (2002)
2 Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa họcMác - Lênin, thực hiện Hồ Chí Minh: Giáo trình Kinh tế học Chính trị Mác - Lênin,NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội (1999)
3 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới (đại hội VI,VII, VIII, IX), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội (2005)
7 Phương pháp và hình thức kiểm tra đánh giá
Đánh giá ý thức Bài kiểm tra ngắn, bài tập, thảo luận trên lớp… 0,1
Đánh giá định kỳ Tiểu luận, bài tập, bài kiểm tra… 0,3
Thi hết học phần Viết, vấn đáp, tiểu luận, bài tập lớn… 0,6
8 Hệ thống các vấn đề ôn tập/đề tài tiểu luận
1 Sản xuất hàng hóa: điều kiện ra đời, tồn tại, đặc trưng và ưu thế
2 Hàng hóa: khái niệm, thuộc tính và lao động sản xuất hàng hóa
3 Tiền tệ: nguồn gốc, bản chất và các chức năng
4 Quy luật giá trị: nội dung/yêu cầu và tác dụng
5 Công thức chung của tư bản và mâu thuẫn của nó
6 Sức lao động - hàng hóa đặc biệt
7 Giá trị thặng dư: quá trình sản xuất, tư bản bất biến, tư bản khả biến và các
phương pháp sản xuất
8 Quy luật giá trị thặng dư
9 Tích lũy tư bản: động cơ và thực chất; tích tụ và tập trung tư bản
10 Lưu thông tư bản: tuần hoàn và chu chuyển; TB cố định và TB lưu động
11 Các hình thái biểu hiện của GTTD: lợi nhuận, lợi tức và địa tô TBCN
12 CNTB độc quyền: các đặc điểm kinh tế cơ bản; những biểu hiện mới
13 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân trong thời kỳ quá độ lên CNXH: tính tất yếu, nội dung cơ bản
14 Sở hữu tư liệu sản xuất và các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam: khái niệm, đặc điểm các TPKT
Trang 2815 Xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam: khái niệm, đặc trưng và các giải pháp cơ bản.
Trang 29ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
1 Thông tin về giảng viên
Giảng viên 1:
- Họ và tên: Nghiêm Sỹ Liêm
- Chức danh, học hàm, học vị: Trưởng khoa, Tiến sĩ
- Các hướng nghiên cứu chính:
+ Lý luận về dân tộc và chính sách dân tộc
+ Lịch sử phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
+ Vấn đề gia đình, giới, bình đẳng giới
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học việnBáo chí và Tuyên truyền
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện Báochí và Tuyên truyền, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 0989.539.226
- E-mail: nghiemsyliem30@gmail.com
Giảng viên 2:
- Họ và tên: Bùi Thị Kim Hậu
- Chức danh, học hàm, học vị: Phó trưởng khoa, Phó giáo sư -Tiến sĩ
- Các hướng nghiên cứu chính:
+ Lý luận về tôn giáo và chính sách tôn giáo
+ Lịch sử tư tưởng xã hội chủ nghĩa
+ Lịch sử tư tưởng Việt Nam
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Báo Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học việnBáo chí và Tuyên truyền, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện Báochí và Tuyên truyền, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 0912.776.985
- E-mail: buithikimhau@yahoo.com.vn
Giảng viên 3
- Họ và tên: Đỗ Công Tuấn
- Chức danh, học hàm, học vị: Phó giáo sư - Tiến sỹ
- Đơn vị công tác: Chủ nghĩa xã hội khoa học
- Các hướng nghiên cứu chính:
+ Phương pháp nghiên cứu và giảng dạy chủ nghĩa xã hội khoa học
+ Các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin
+ Các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa phi Mácxit
- Thời gian và địa điểm làm việc: Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Họcviện Báo chí và Tuyên truyền, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội
- Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học ; Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội
- Điện thoại: 0912.094.538
- Email: tuandocong@gmail.com
2 Thông tin chung về học phần
- Tên học phần bằng tiếng Anh (nếu có): Scientific Socialism
Trang 30- Mã học phần: CN1002
- Số tín chỉ: 02
- Học phần tiên quyết: Các học phần thuộc kiến thức đại cương
-Thuộc học phần + Bắt buộc
Khoa/Bộ môn phụ trách học phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học
3 Mục tiêu của học phần
Học phần nhằm trang bị hệ thống tri thức và phương pháp nghiên cứu lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, cơ sở lí luận khoa học cho việc nắm vững đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam, củng cố niềm tin vững chắc vàothắng lợi của cách mạng Việt Nam, cách mạng thế giới; góp phần giáo dục, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, đạo đức nghề nghiệp của người làm báo chí, truyền thông
- Kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm
- Kỹ năng tự học, tự nghiên cứu
- Kỹ năng tư duy hệ thống
CĐR 6 Thái độ, phẩm chất đạo đức
- Sẵn sàng đương đầu với những quan điểm, tư tưởng đối lập, kiên trì, chăm chỉ, nhiệt tình, say mê sáng tạo
- Trung thực, chính trực; cảm thông, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè;
- Tác phong làm việc chuyên nghiệp, chủ động, độc lập;
- Truyền bá tri thức môn học
5 Tóm tắt nội dung học phần
Học phần trình bày hệ thống lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học bao gồm: đối tượng
và phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học, sự hình thành và các giai đoạn phát triển cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, cơ cấu xã hội giai cấp và liên minh công nông trí thức; vấn đề văn hóa và phát huy nguồn lực con người, dân
Trang 31tộc, tôn giáo và gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
6 Nội dung chi tiết học phần
Hình thức, phương pháp giảng dạy
Phân bổ thời gian Yêu cầu
đối với sinh viên CĐR
L
1 1 Sứ mệnh lịch sử của giai
cấp công nhân
1.1 Quan niệm cơ bản về
giai cấp công nhân và sứ
tố chủ yếu, quyết định đối
với quá trình thực hiện sứ
1.2.2 Quy luật ra đời và
phát triển của Đảng cộng
sản
1.2.2.1 Chủ nghĩa xã hội
khoa học là hệ thống lý
luận của phong trào đấu
tranh của giai cấp công
nhân
1.2.2.2 Phong trào đấu
tranh cách mạng của giai
cấp công nhân và nhu cầu
các quanniệm vềgiai cấpcôngnhân, xuhướngphát triểncủa giaicấp côngnhânhiện nay,tham giathảo luận
1,5,6
Trang 32nghĩa xã hội khoa học với
phong trào công nhân
trong lãnh đạo đề ra
phương hướng, chiến lược
phát triển, mục tiêu cơ bản
của mỗi giai đoạn cách
mạng và lãnh đạo quá trình
hiện thực hóa chiến lược
phát triển, mục tiêu cơ bản
1.2.3.2 Vai trò của đảng
trong lãnh đạo, tổ chức
thực hiện những nhiệm vụ
cơ bản, thực hiện các mục
tiêu cơ bản trong mỗi giai
đoạn của tổ chức đảng và
đảng viên
1.2.3.3 Vai trò của đảng
trong lãnh đạo công tác đào
tạo, bồi dưỡng và sử dụng
đội ngũ cán bộ cho cách
mạng
1.2.3.4 Vai trò của đảng
trong việc xây dựng, củng
cố mối liên hệ với quần
chúng nhân dân, xây dựng
và củng cố khối đại đoàn
kết dân tộc, xây dựng và
củng cố tình đoàn kết giai
cấp công nhân, nhân dân
lao động và nhân loại tiến
bộ trên thế giới
1.3.1.1 Giai cấp công nhân
Việt Nam được sinh trưởng
trong một đất nước có
truyền thống yêu nước
1.3.1.2 Giai cấp công nhân
Việt Nam ra đời và trưởng
Trang 33thành trước giai cấp tư sản
dân tộc, sớm được tiếp thu
chủ nghĩa Mác-Lênin, sớm
có đảng cộng sản lãnh đạo,
có lãnh tụ vĩ đại
1.3.1.3 Giai cấp công nhân
Việt Nam phần lớn vừa
xuất thân từ nông dân
1.3.1.4 Giai cấp công nhân
Việt Nam đã và đang có sự
trưởng thành mạnh mẽ cả
về số lượng, cả về chất
lượng
1.3.2 Đảng cộng sản Việt
Nam và vai trò của Đảng
trong tiến trình thực hiện
sứ mệnh lịch sử của giai
cấp công nhân Việt Nam
1.3.2.1 Đảng Cộng sản
Việt Nam là sản phẩm của
sự kết hợp chủ nghĩa
Mác-Lênin với phong trào công
nhân và phong trào yêu
nước Việt Nam đầu thế kỷ
XX
1.3.2.2 Đảng Cộng sản
Việt Nam là Đảng của giai
cấp công nhân, nhân dân
lao động và của dân tộc
Việt Nam
2 2 Chủ nghĩa xã hội và
thời kỳ quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ
nghĩa xã hội
2.1 Quan niệm cơ bản về
chủ nghĩa xã hội
2.1.2 Chủ nghĩa xã hội,
giai đoạn thấp của hình thái
kinh tế - xã hội cộng sản
chủ nghĩa
2.1.2.1 Đặc điểm cơ bản
Giảnglýthuyết,thảoluậnnhóm
các sách,báo vềthời kỳquá độ từ
chủ nghĩa
tư bản lênchủ nghĩaxã hội,tham giathảo luận
2, 5,6
Trang 34của chủ nghĩa xã hội - giai
đoạn thấp của hình thái
kinh tế - xã hội cộng sản
chủ nghĩa
2.1.2.2 Tính thống nhất và
đa dạng của mô hình xã hội
xã hội chủ nghĩa
2.2 Thời kỳ quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội
2.2.1 Khái niệm thời kỳ
quá độ từ chủ nghĩa tư bản
lên chủ nghĩa xã hội
2.2.1.1 Định nghĩa “thời kỳ
quá độ từ chủ nghĩa tư bản
lên chủ nghĩa xã hội”
2.2.1.2 Các hình thức quá
độ từ chủ nghĩa tư bản lên
chủ nghĩa xã hội
2.2.1.3 Đặc điểm cơ bản
của thời kỳ quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội
2.2.2 Nội dung cơ bản của
thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa
tư bản lên chủ nghĩa xã hội
2.2.2.1 Nội dung kinh tế
2.2.2.2 Nội dung chính trị
2.2.2.3 Nội dung xã hội
2.2.2.4 Nội dung văn hóa
-xã hội
2.3 Thời kỳ quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam
2.3.1 Điều kiện và tiền đề
của quá độ lên chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam
2.3.1.1 Điều kiện
2.3.1.2 Tiền đề
2.3.2 Các giai đoạn cơ bản
của thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội
2.3.2.1 Giai đoạn đầu
2.3.2.2 Giai đoạn sau
3 3 Cách mạng xã hội chủ
nghĩa
3.1 Quan niệm cơ bản về
Giảnglýthuyết
Nghiêncứu các
3,4,5,6
Trang 35cách mạng xã hội chủ
nghĩa
3.1.1 Khái niệm cách mạng
xã hội chủ nghĩa
cuộc đấu tranh giành chính
quyền của giai cấp công
nhân trong cách mạng xã
hội chủ nghĩa
3.1.2.2 Những điều kiện
khách quan để cách mạng
xã hội chủ nghĩa nổ ra và
thắng lợi trong giai đoạn
giành chính quyền
3.1.2.3 Bạo lực cách mạng
trong cuộc đấu tranh giành
chính quyền của giai cấp
công nhân khi tiến hành
cách mạng xã hội chủ
nghĩa
3.1.2.4 Tình thế và thời cơ
cách mạng của cách mạng
xã hội chủ nghĩa
3.2 Lý luận về sự phát
triển không ngừng của cách
mạng xã hội chủ nghĩa
3.2.1 Quá trình hình thành,
hoàn thiện lý luận về sự
phát triển không ngừng của
cách mạng xã hội chủ
nghĩa
3.2.1.1 C.Mác và
Ph.Ăngghen đặt nền móng
cho lý luận về sự phát triển
không ngừng của cách
mạng xã hội chủ nghĩa
3.2.1.2 V.I.Lênin bảo vệ và
phát triển sáng tạo lý luận
về những điều kiện tiền đề
để cách mạng dân chủ tư
Thảoluậnchuyênđề
cuộc cáchmạngtrong lịch
sử, thamgia thảoluận
Trang 36sản có thể chuyển thành
cách mạng xã hội chủ
nghĩa
3.2.2 Nội dung cơ bản của
lý luận về sự phát triển
không ngừng của cách
mạng xã hội chủ nghĩa
4.1.1 Khái niệm nền dân
chủ xã hội chủ nghĩa
4.1.1.1 Định nghĩa
4.1.1.2 Đặc trưng cơ bản
của nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa
4.1.2 Cấu trúc của nền dân
chủ xã hội chủ nghĩa
4.1.2.1 Chủ thể quyền lực
của nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa là toàn thể nhân dân,
trước hết là giai cấp công
nhân, các giai cấp và tầng
lớp nhân dân lao động
4.1.2.2 Hệ thống các tổ
chức, thiết chế đại diện cho
chủ thể của dân chủ xã hội
chủ nghĩa bao gồm đảng
cộng sản, Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa và
các đoàn thể chính trị - xã
hội
4.1.2.3 Hệ thống cơ chế,
công cụ, phương tiện
thực thi dân chủ, bảo đảm
sự thống nhất giữa quan hệ
trao quyền lực với nhận
quyền lực, giữa thực thi
quyền lực với giám sát
thực thi quyền lực
4.1.3 Nội dung cơ bản của
dân chủ xã hội chủ nghĩa
trong thời kỳ quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
Giảnglýthuyết,Thảoluậnnhóm
Nghiêncứu vấn
đề dânchủ, tìmhiểu cácthể chế
chính trịcủa cácnướctham giathảo luận,phát biểu
3,4, 5,6
Trang 37quá trình xây dựng nền dân
chủ xã hội chủ nghĩa
4.2.2.2 Vai trò của từng tổ
chức chính trị - xã hội
trong hệ thống chính trị đối
với nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội
4.3 Phương hướng đổi mới
và kiện toàn hệ thống chính
trị, phát huy dân chủ ở việt
nam hiện nay
4.3.1 Căn cứ xác định
phương hướng cơ bản đổi
mới và kiện toàn hệ thống
chính trị, phát huy dân chủ
ở Việt Nam hiện nay
4.3.1.1 Căn cứ lý luận
4.3.1.2 Căn cứ vào thực
trạng đổi mới và kiện toàn
hệ thống chính trị, phát huy
dân chủ ở Việt Nam trong
hơn hai mươi năm đổi mới
vừa qua
4.3.2 Phương hướng cơ bản
và giải pháp chủ yếu nhằm
phát huy quyền dân chủ
Trang 38của nhân dân ở nước ta
hiện nay
4.3.2.1 Phương hướng và
giải pháp cơ bản nâng cao
năng lực lãnh đạo chính trị
và sức chiến đấu của Đảng
với phát huy quyền dân chủ
của nhân dân ở nước ta
hiện nay
4.3.2.2 Phương hướng cơ
bản và những giải pháp chủ
yếu xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ
nghĩa nhằm phát huy quyền
dân chủ của nhân dân ở
nước ta hiện nay
4.3.2.3 Phương hướng và
giải pháp cơ bản đổi mới
các đoàn thể chính trị - xã
hội của nhân dân trong quá
trình xây dựng nền dân chủ
xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam hiện nay
5 5 Cơ cấu xã hội – giai
cấp và liên minh của giai
cấp công nhân trong cách
mạng xã hội chủ nghĩa
5.1 Cơ cấu xã hội - giai
cấp trong cách mạng xã hội
chủ nghĩa
5.1.1 Khái niệm cơ cấu xã
hội - giai cấp của xã hội xã
hội chủ nghĩa
5.1.1.1 Khái niệm cơ cấu
xã hội
5.1.1.2 Cơ cấu xã hội - giai
cấp trong thời kỳ quá độ từ
chủ nghĩa tư bản lên chủ
nghĩa xã hội
5.1.2 Xu thế cơ bản trong
sự biến đổi của cơ cấu xã
hội - giai cấp trong thời kỳ
quá độ từ chủ nghĩa tư bản
lên chủ nghĩa xã hội
5.1.2.1 Một cơ cấu xã hội
-giai cấp mới phức tạp, đa
dạng gắn liền và chịu sự
Giảnglýthuyết,Thảoluậnnhóm
cứu tìm hiểu vấn
đề liên minh giaicấp trong các cuộc cách mạng trong lịch
sử, tham gia thảo luận
3,4, 5,6
Trang 39quy định bởi một cơ cấu
kinh tế, cơ cấu lực lượng
sản xuất có những biến
động mạnh mẽ
5.1.2.2 Quá trình biến đổi
cơ cấu xã hội - giai cấp
trong thời kỳ quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội diễn ra liên tục
5.1.2.3 Sự liên minh của
giai cấp công nhân với các
giai cấp và tầng lớp nhân
dân khác ngày càng được
củng cố, các giai cấp ngày
càng xích lại gần nhau, sự
đồng thuận xã hội ngày
càng gia tăng
5.2 Liên minh của giai cấp
công nhân trong cách mạng
xã hội chủ nghĩa
5.2.1Khái niệm “liên minh
giai cấp của giai cấp công
nhân” trong cách mạng xã
hội chủ nghĩa
5.2.1.1 Định nghĩa liên
minh của giai cấp công
nhân trong cách mạng xã
hội chủ nghĩa
5.2.1.2 Đặc trưng cơ bản
của liên minh giai cấp công
nhân trong cách mạng xã
hội chủ nghĩa
5.2.2 Liên minh của giai
cấp công nhân trong thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam
5.2.2.1 Liên minh của giai
cấp công nhân ở nước ta
hiện nay là liên minh giữa
giai cấp công nhân với giai
cấp nông dân và tầng lớp
trí thức
5.2.2.2 Nội dung liên minh
của giai cấp công nhân
trong cách mạng xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam
5.2.3 Phương hướng củng
cố liên minh giai cấp công
Trang 40nhân với giai cấp nông dân
và tầng lớp trí thức ở Việt
Nam hiện nay
5.2.3.1 Thực trạng việc
thực hiện liên minh giai
cấp công nhân với giai cấp
nông dân và tầng lớp trí
thức ở Việt Nam thời gian
qua
5.2.3.2 Phương hướng,
nhiệm vụ chủ yếu tăng
cường khối liên minh của
giai cấp công nhân với giai
cấp nông dân và tầng lớp
trí thức ở Việt Nam hiện
nay
6 6 Nền văn hóa xã hội chủ
nghĩa và xây dựng nền
văn hóa xã hội chủ nghĩa
trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội ở việt
nam
6.1 Quan niệm cơ bản về
nền văn hóa xã hội chủ
nghĩa
6.1.1 Các khái niệm cơ bản
6.1.1.1 Khái niệm văn hóa
và nền văn hóa
6.1.1.2 Khái niệm nền văn
hóa xã hội chủ nghĩa
6.1.1.3 Các chức năng cơ
bản của nền văn hóa xã hội
sự ra đời của nền văn hóa
xã hội chủ nghĩa
6.1.2.2 Những điều kiện
khách quan cho nền văn
hóa xã hội chủ nghĩa ra đời
Nghiêncứu tácđộng củavăn hóađến sựphát triểncủa xã
hội, thamgia thảoluận
3,4, 5,6