Vốn con người và Tăng trưởng kinh tế - Đặng Đình Thắng

Vốn con người và Tăng trưởng kinh tế Đặng Đình Thắng Khoa Kinh tế Phát triển, Đại học Kinh tế TP.HCM thang.dang@ueh.edu.vn Tháng 5, 2012... • Câu trả lời ―quan trọng‖: thể chế, địa lý,

Vốn con người và Tăng trưởng kinh tế

Đặng Đình Thắng Khoa Kinh tế Phát triển, Đại học Kinh tế TP.HCM

thang.dang@ueh.edu.vn

Tháng 5, 2012

Nội dung

• Sự giàu có giữa các quốc gia

• Vốn con người và tăng trưởng kinh tế

• Tình huống: Đông Á

• Điều kiện

• Kết luận

Sự giàu có của các quốc gia

• Tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người mạnh mẽ ở nhiều khu vực trên thế giới trong vòng hơn 200 năm qua

– Thu nhập bình quân ở Hoa Kỳ tăng từ $1200 (USD tính theo

– Thu nhập bình quân ở Đông Âu tăng từ $1200 lên đến khoảng

$18,000

• Nhưng sự thay đổi là không đồng nhất, vẫn còn nhiều nước có mức thu nhập thấp

– Thu nhập bình quân đầu người ở Châu Phi khoảng $1300

– Và nhiều nước nghèo hơn với khoảng $500 ở Tanzania, Sierra Leone, Niger, và thấp hơn ở Zaire

Mainland Africa‘s ‗peanut butter sandwich‘ of

national wealth Tropical African countries

constitute a thick core

between two thinner slices

of countries in the north and south temperate

zones All temperate

mainland African countries except landlocked Lesotho

in the south have average annual incomes above

$2,400 (gray), ranging up

to over $12,000 All except three tropical mainland African countries—

Equatorial Guinea, Gabon, and Angola— have

average incomes below

Tại sao lại như vậy?

• Câu trả lời ―quan trọng‖: thể chế, địa lý, văn hóa, may

• Tăng trưởng đi cùng với việc có nhiều hơn vốn vật thể

và vốn con người, và hiệu quả cao

• Các quốc gia nghèo thì thường có ít vốn vật thể, vốn con người và hiệu quả kém

Vốn con người

• Kỹ năng và khả năng của người lao động

– So sánh với vốn vật thể: Tương tự như DN đầu

tư vào máy móc/thiết bị và nâng cao vốn con

người, người lao động đầu tư vào kỹ năng để

nâng cao vốn con người cho mình

• Tại sao người lao động lại đầu tư vào vốn

Biến đại diện cho vốn con người?

• Mincer (1984)

– Giáo dục

– Đào tạo thông qua công việc

• Còn có yếu tố nào khác tạo ra vốn con

người?

Tác động của vốn con người

đến tăng trưởng kinh tế

Vốn con người trong các mô hình

tăng trưởng kinh tế

• Mô hình Solow-Swan (1950s): lao động; tiến bộ công nghệ (Solow 1957)

• Xem xét lại mô hình Solow-Swan: vốn con người (Schultz 1961), gồm có:

Vốn con người trong các mô hình

tăng trưởng kinh tế

• Goode (1959); Schultz (1961): Giáo dục và tích lũy vốn con người

• Nelson và Phelps (1966): Lao động hiệu quả, mức độ tham gia giáo dục – đánh giá chất lượng lao động

• Lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Romer 1986): Phát triển nguồn nhân lực

Vốn con người trong các mô hình

tăng trưởng kinh tế

• Vốn con người vận hành trong mô hình tăng

trưởng:

– Schultz (1988): lợi thế kinh tế theo quy mô

– Jones (1998): thúc đẩy tiến bộ công nghệ

Bằng chứng thực nghiệm: Tranh cãi

– Bosworth và Collins (2003): đóng góp của giáo dục đối với tăng trưởng sản lượng của thế giới là rất nhỏ

• Nguyên nhân:

– Lựa chọn biến đại diện?

– Mô hình kinh tế lượng?

Tình huống: Đông Á

• Nguyên nhân thành công 1990s:

– Tích lũy các nhân tố vs năng suất/sử dụng hiệu quả nguồn lực (Pack và Nelson 1997)

– Vai trò chính phủ; tự do hóa thương mại; ổn định kinh tế vĩ mô (Collins et al 1996)

– Theo đuổi chính sách EOI (Morris 1996; Chen 1997) vs giáo dục (Gulati 1992)

– Ngân hàng Thế giới (1993): tích lũy vốn nhân lực giai đoạn 1965-1990

– Mingat (1998): phát triển vốn nhân lực

– Young (1995), Bloom et al (2000): lao động có trình độ

– Collins et al (1996): Giáo dục là một nhân tố đóng góp rất nhỏ

– Permani (2008): Giáo dục là nguồn lực tăng trưởng dài hạn

Tình huống: Đông Á

 Giáo dục tác động lên tăng trưởng kinh tế:

– Trực tiếp: Hàn Quốc (Lee 2000), Kwach và Lee

2006); Đài Loan (Lin 2004) – Bổ sung, hỗ trợ cho các yếu tố tăng trưởng

khác: Tính minh bạch (Kwach và Lee 2006); vốn vật thể (Pyo 1995; Kang 2006); xuất khẩu (Kang 2006)

– Gián tiếp: FDI ở Trung Quốc (Narayan và

Smyth 2006); FDI ở Việt Nam (Han và

Tình huống: Đông Á

• Có nhiều tranh cãi, thiếu bằng chứng thực nghiệm về vai trò của giáo dục đối với thành công kinh tế:

– Hồng Kông (Haulman 1996; Chen 1997)

– Malaysia giai đoạn 1984-1997 (Milanovic 2006)

– Philippines giai đoạn 1980-2001 (Canlas 2003)

– Đài Loan (Fan và Fan 2004)

Giáo dục và Tăng trưởng kinh tế:

Mối quan hệ hai chiều?

Tăng trưởng

kinh tế nhanh

Tăng cầu lao động có trình độ

Giáo dục phát triển

• Giáo dục là điều kiện cần thiết giúp các nước đang phát triển thu hẹp khoảng cách

về công nghệ với các nước phát triển

• Giáo dục chưa là một điều kiện đủ

• Chính sách giáo dục cần xem xét các khía cạnh phi tài chính, phi kinh tế: bảo tồn văn hóa, liên kết xã hội

• Tác động của giáo dục là trong dài hạn

Một số kết luận ở Đông Á?

Điều kiện?

• Giáo dục có thể tác động tới tăng trưởng kinh tế nếu:

– Kích thích đổi mới (Nelson và Phelps 1966)

– Thúc đẩy động cơ tối đa hóa lợi nhuận cho người lao động

Nền tảng thể chế

• Vốn con người, vốn vật thể, và công nghệ là

những nhân tố mới/quan trọng giải thích tăng

• Thể chể phải tạo ra:

– Đảm bảo quyền tài sản cho nhà đầu tư

– Level playing field

• Các yếu tố khác: địa lý hay văn hóa, nằm ngoài sự kiểm soát (trực tiếp) của xã hội

Triều Tiên vs Hàn Quốc

Kết luận (1)

• Nguyên nhân quan trọng gần đây lý giải tăng trưởng kinh tế:

– Vốn con người, vốn vật thể và công nghệ

– Cả 3 đều quan trọng trên thực tế, vốn con người không phải ―vạn năng‖

– Nhưng vốn con người đóng vai trò quan trọng

thúc đẩy tiến bộ công nghệ

– Vốn con người cũng quyết định bản chất của tiến

bộ công nghệ

– Hàm ý quan trọng về bất bình đẳng và cơ hội và pitfalls cho LDCs

Kết luận (2)

• Yếu tố quan trọng của tăng trưởng kinh tế:

– Yếu tố nằm ngoài sự kiểm soát: địa lý, văn

– Yếu tố kiểm soát bởi xã hội: thể chế (tạo động cơ)

• Bằng chứng về yếu tố thể chế

– Thể chế tốt hơn sẽ dẫn đến đầu tư nhiều hơn

– Tác động tiềm năng của thể chế lên tỷ lệ và