skkn một số KINH NGHIỆM và PHƯƠNG PHÁP dạy âm NHẠC CHO học SINH lớp 4

Kết quả đạt được: Lợi ích kinh tế, xã hội thu được Yêu cầu cần đạt: là yêu cầu tối thiểu dành cho học sinh tiểu học.Ở lớp 1,2 ,3 lấy nội dung học hát làm chủ yếu,biết hát theo giai điệu

PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN CHÂU PHÚ TRƯỜNG TIỂU HỌC “A”ĐÀO HỮU CẢNH



MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ

PHƯƠNG PHÁP DẠY

ÂM NHẠC CHO HỌC SINH

LỚP 4

     

HỌ VÀ TÊN :LÂM TẾT XUYẾN

Năm học : 2018 - 2019

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

PHIẾU ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN

1 Họ và tên người đăng ký: Lâm Tết Xuyến

2 Chức vụ: Giáo viên

3 Đơn vị công tác: Trường tiểu học A Đào Hữu Cảnh

4 Nhiệm vụ được giao trong đơn vị: Dạy môn Âm nhạc

5 Tên đề tài sáng kiến: Một số kimh nghiệm và phương pháp dạy học môn âm nhạc cho học sinh lớp 4

6 Lĩnh vực đề tài sáng kiến: Giáo dục

7 Tóm tắt nội dung sáng kiến:

-Những kinh nghiệm và các phương pháp dạy học môn Âm nhạc nhằm phát huy tính tích cực của học sinh lớp 4

8 Thời gian, địa điểm, công việc áp dụng sáng kiến:

-Áp dụng sáng kiến vào năm học 2017-2018

-Áp dụng cho lớp 4A

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

-Lên kế hoạch giúp đỡ những học sinh chưa hoàn thành,được sự giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường

+Mỗi đối tượng học sinh đều được giúp đỡ khác nhau,giáo viên phải hết sức kiên trì nhẫn nai,,hướng dẫn học sinh từng điểm nhỏ,không được nóng vội muốn có ngay kết quả sự tiến bộ của học sinh

+Người giáo viên phải có kiến thức vững chắc,mà còn phải nắm được nhiều phương pháp dạy học để phù hợp với từng đối tượng học sinh,thường xuyên quan tâm tới sự tiến bộ cũng như biểu hiện sa sút của học sinh để uốn nắn kịp thời

+Trong giảng dạy phải bám sát chương trình và chuẩn kiến thức,kĩ năng,đảm bảo tính vừa sức của học sinh

+Thường xuyên kiểm tra,khảo sát phân loại học sinh,để có phương pháp dạy học phù hợp

10 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

-Trường tiểu học A Đào Hữu Cảnh

11 Kết quả đạt được: (Lợi ích kinh tế, xã hội thu được)

Yêu cầu cần đạt: là yêu cầu tối thiểu dành cho học sinh tiểu học.Ở lớp 1,2 ,3 lấy nội dung học hát làm chủ yếu,biết hát theo giai điệu và lời ca,nhằm xây dựng cho học sinh có một trình độ văn hóa âm nhạc phổ thông nhất định và tạo điều kiện phát triển năng khiếu âm nhạc trong mỗi học sinh.Việc học âm nhạc ở các lớp chủ yếu là học các bài hát, kết hợp với các hoạt động phụ họa,thông qua học hát các em được rèn luyện về tay nghe,trí nhớ.phát triển nhạc cảm và làm quen với việc thể hiện chính xác các cao độ,trường độ của âm thanh trên cơ sở giai điệu bài hát.Cuối lớp 3 các em mới bắt đầu được làm quen tiếp cận với ký hiệu đọc và ghi chép nhạc,kết quả kiểm tra sau tiết dạy như sau:

TS học sinh

Hoàn thành Chưa hoàn thành

SL TL SL TL

32 23 72% 9 28%

Năm học 2017-2018 là năm tiếp tuc thực hiện chương trình tiểu học mới.Các em học sinh lớp 4 đã đều được học từ lớp 1,2 3.Như vậy lên lớp 4 việc học học âm nhạc của học sinh Tiểu học đã chuyển sang một giai đoạn mới.Bản thân tôi là giáo viên được phân công trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc, tôi nhận thấy rằng đại đa số các em rất thích học môn này.Qua thực tế giảng dạy từ những năm trước đây,đặc biệt là năm học 2017-2018,năm mà các em được học chương trình chuẩn kiến thức kĩ năng của Bộ Giáo Dục và đào tạo ban hành.Tôi nhận thấy rằng trước một bài hát,một bài tập đọc nhạc hoặc ghi chép nhạc,để các em hiểu,nắm được và thực hiện tốt yêu cầu cần đạt của bài hát,người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt tốt nhất,đơn giản nhất nhưng lại hiệu quả nhất,để các em nắm bắt nhanh nhất kiến thức bài học.Sau một năm học thực hiện một só kinh nghiệm và phương pháp dạy học môn Âm nhạc kết quả thực hiện cụ thể như sau

* Kết quả hát môn Âm nhạc: Tổng số học sinh: 32em.

Mức độ đạt được Khảo sát Cuối kỳ I Cuối kì II

Hát chứa đúng giai điệu,

chưa thuộc lời ca

Hát đùng giai điệu giai

điệu,thuộc lời ca

Có chất giọng tốt, hát hay 6 9 11

* Chất lượng môn Âm nhạc: Tổng số học sinh: 32em

xếp loại Khảo sát Cuối kỳ I Cuối kỳ II

Hoàn thành 22 27 32

Chưa hoàn thành 10 5 0

Xã Đào Hữu Cảnh, ngày 20 tháng 12 năm 2018

Tác giả

Lâm Tết Xuyến

PHÒNG GDĐT CHÂU PHÚ

TRƯỜNG TH A ĐÀO HỮU CẢNH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Xã Đào Hữu cảnh,ngày 20 tháng 12 năm 2018

BÁO CÁO

Kết quả thực hiện sáng kiến Một số kinh nghiệm và phương pháp dạy học môn

Âm nhạc cho học sinh lớp 4

I Sơ lược lý lịch tác giả:

- Họ và tên:Lâm Tết Xuyến Nam, nữ: Nam

- Ngày tháng năm sinh: 10/11/1967

- Nơi thường trú: Ấp Ba Xưa,Xã Thạnh Mỹ Tây,huyện Châu Phú,tỉnh AnGiang

- Đơn vị công tác:Trường tiểu học A Đào Hữu Cảnh

- Chức vụ hiện nay: Giáo viên

- Trình độ chuyên môn: Đại học

- Lĩnh vực công tác:Dạy môn Âm nhạc

II Sơ lược đặc điểm tình hình đơn vị:

1.Thuận lợi:

Từ năm 2008 ,tôi được phân công giảng dạy môn âm nhạc của trường Tiểu học A Đào Hữu Cảnh,huyện Châu Phú,tỉnh AnGiang.Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường ,thầy và trò chúng tôi luôn có được những điều kiện thuận lợi nhất để giảng dạy và học tập.Nhà trường trang bị đầy đủ các trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy-học như đàn,thanh phách,băng nhạc,máy nghe

Giáo viên luôn tham khảo chương trình âm nhạc trước khi lên lớp,điều chỉnh chương trình cho phù hợp với từng đối tượng học sinh,áp dụng phương pháp dạy học tích cực gây được hứng thú cho học sinh

Đa số các em là người kinh,các em có mặt bằng vế trình độ rất tốt,tiếp thu bài nhanh,sáng tạo trong thể hiện các ca khúc dành cho thiếu nhi và đặcbiết là các em rất thích được biểu diễn

2 Khó khăn :

Những năm trước đây việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức âm nhạc là hết sức khó khăn,việc truyền thụ kiến thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tý,ít phát triển khả năng tư duy của các em.Do đó không tạo được sự thu hút,ít gây hứng thú học tập cho các em

Bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích học tập bộ môn chỉ rơi vào một số em gọi là có năng khiếu.Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng phải học,nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức.Bên cạnh đó các em còn lúng túng trong việc hát kết hợp gõ đệm,chưa phân biệt được cách gõ đệm theo tiết tấu,theo nhịp,theo phách,khác nhau như thế nào trong một bài hát.Vì thế,các em hát còn tùy tiện lúc nhanh,lúc chậm,dẫn đến việc hát sai giai điệu bài hát

- Tên sáng kiến:Một số kinh nghiêm và phương pháp dạy học môn âm nhạc cho học

sinh lớp 4

- Lĩnh vực:Giáo dục.

III Mục đích yêu cầu của đề tài, sáng kiến:

1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến:

Âm nhạc có vai trò tích cực trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Tiểu học, có vị trí quan trọng trong việc giáo dục học sinh biết thưởng thức cái hay cái đẹp trong nghệ thuật.Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho học sinh ,có trình

độ hiểu biết,nắm bắt được các kiến thức khoa học, có sức khỏe tốt,biết lao động,sẵn sàng lao động mà còn phải tiếp thu cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống nói chung,cuộc sống cho mình nói riêng.Vì vậy có thể nói rằng giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được

Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu qủa nhất là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật.Trong âm nhạc góp phần hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển nhân cách cho học sinh,giúp học sinh tham gia ca hát, nghe nhạc,tập biểu diễn nhằm cân bằng giữa trí lực và thể lực, giữa học tập và vui chơi.Bộ giáo dục và đào đã điều chỉnh nội dung giáo dục nghệ thuật trong nhà trường và coi đây là môn học bắt buộc.Âm nhạc là phương tiện hiệu qủa nhất trong giáo dục thẩm

mỹ cho học sinh,đặc biệt là học sinh Tiểu học,âm nhạc tuy không đào tạo các em thành những ca sĩ,nhạc sĩ, nhưng thông qua môn học này đã hình thành cho các em

những kiến thức ban đầu,đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn,giúp các em phát triển toàn diện hơn,từ đó giúp các em học tốt các môn khác

2 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:

Như vậy ở lớp 4 việc học âm nhạc của học sinh Tiểu học đã chuyển sang một giai đoạn mới.Bản thân tôi là giáo viên được phân công trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc, tôi nhận thấy rằng đại đa số các em rất thích học môn này.Qua thực tế giảng dạy từ những năm trước đây,đặc biệt là năm học 2017-2018,năm mà các em được học chương trình chuẩn kiến thức kĩ năng của Bộ Giáo Dục và đào tạo ban hành.Tôi nhận thấy rằng trước một bài hát,một bài tập đọc nhạc hoặc ghi chép nhạc,để các em hiểu,nắm được và thực hiện tốt yêu cầu cần đạt của bài hát,người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt tốt nhất,đơn giản nhất nhưng lại hiệu quả nhất,để các em nắm bắt nhanh nhất kiến thức bài học

Trong thực tại, việc đưa ra một phương pháp giảng dạy thích hợp cho bộ môn âm nhạc ở Tiểu học đang còn rất nhiều vấn đề cần phải bàn.Những năm trước đây việc giảng dạy môn âm nhạc giao cho giáo viên đứng lớp giảng dạy,không có giáo viên chuyên nhạc.Bên cạnh đó là sự thiếu hụt các phương tiện dạy học,đặc biệt là nhạc cụ,cùng với những phương pháp giảng dạy lạc hậu,chủ yếu là dạy hát và dạy đọc nhạc theo phương pháp truyền miệng khô cứng.Do đó kết qủa đạt được là chưa cao,ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức của môn âm nhạc.Từ thực tế đó,qua những dòng chữ này, tôi mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy âm nhạc cho học sinh lớp 4.Đây là những kinh nghiệm mà tôi

đã đúc và rút kết được trong những năm giảng dạy môn âm nhạc tại trường tiểu học

3 Nội dung sáng kiến:

Do vậy để các em học tốt và có hứng thú học tập bộ môn này,đòi hỏi người thầy

có một phương pháp truyền đạt,phương pháp thu hút,tạo sự hứng thú cho các em với môn học.Đại bộ phận các em còn nhược điem rất phổ biến là hát theo thói quen cũ, hát

tự do,tùy tiện không theo một giai điệu cụ thể.Vì vậy người giáo viên phải từng bước giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức,các kỹ năng cơ bản của ca hát

từ đó giúp các em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện các tính chất âm nhạc.Những năm trước đây,do nền kinh tế chưa đáp ứng nên việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn chế.Do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức âm nhạc là hết sức khó khăn, thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng.Việc truyền thụ các bài hát chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tý, ít phát

triển khả năng tư duy của các em.Do đó không tạo được sự thu hút, ít gây hứng thú học tập cho các em

1 Điều tra động cơ học tập môn âm nhạc của học sinh:

Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường Tiểu học “A” Đào Hữu Cảnh, tôi đã tìm hiểu khả năng học tập môn âm nhạc của học sinh 2 lớp 4A

và 4B.Bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức

âm nhạc và sự yêu thích học tập môn âm nhạc chỉ rơi vào một số em gọi là có năng khiếu.Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức

2 Khảo sát trình độ học sinh:

a Nội dung kiểm tra chất lượng đầu năm qua việc trình bày một bài hát mà em yêu thích

Qua kiểm tra chất lượng cho thấy các em rất thích học môn âm nhạc,nhưng để học tốt thì số lượng rất khiêm tốn.Thực tế khi nghe các em thực hiện bài hát.bên cạnh những em có phong cách trình bày tự nhiên và khá thoải mái vẫn còn có một số em chưa thực sự mạnh dạn, tự tin,chỉ hát thuộc bài hoặc gần đúng giai điệu

*Kết quả kiểm tra sau tiết dạy như sau:

TS học sinh

Hoàn thành Chưa hoàn thành

SL TL SL TL

32 23 72% 9 28%

3 Các giải pháp:

Để có một tiết học âm nhạc hiệu qủa,gây hứng thú cho học sinh trước tiên người giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên.Cụ thể như xác định thái độ, ý thức học tập đối với môn âm nhạc.Các kỹ thuật cơ bản như tư thế ngồi hát,kỹ năng phát âm, nhả tiếng, quan sát,nghe và cảm nhận tầm cử giọng,âm sắc, giai điệu…Vì vậy, giáo viên phải nắm vững các phương pháp và các bước tiến hành để truyền thụ lại cho các em các kiến thức của bài học một dễ hiểu nhất

a Xây dựng phương pháp dạy hát:

* Phương pháp dạy tập hát bài mới:

Có rất nhiều phương pháp để hướng dẫn học sinh tập một bài hát.Ở đây chỉ đưa ra phương pháp mà theo tôi là giúp học sinh dễ tiếp thu bài học mớit, đó là phương pháp kết hợp giữa đàn giai điệu để tập hát từng câu ngắn và hướng dẫn sửa lỗi dựa vào cây đàn organ.Để làm được điều này trước tiên người giáo viên phải giới thiệu và dẫn dắt bài hát một cách sinh động,gây sự chú ý, tò mò cho học sinh, làm cho các cảm nhận được giai điệu của bài thông qua nghe hát mẫu.Các em còn nhỏ khả năng nhận thức chủ yếu theo bản năng và cảm tính.Do đó các em nghe hát mẫu và đọc lời ca của bài hát và việc đầu tiên phải làm,ở giai đoạn này việc giải nghĩa những từ khó sẽ giúp các

em hiểu được ý nghĩa của lời ca.Việc đọc lời ca theo tiết tấu sẽ giúp các em phần nào cảm nhận được tính chất nhịp điệu của bài,người giáo viên chỉ cần hướng dẫn rõ thêm một chút là các em có thể hình dung được những chỗ ngân hay nghỉ sau mỗi câu của bài hát

VD : Trong bài”Em yêu hòa bình”(nhạc và lời:Nguyễn Đức Toàn) Khi hướng

dẫn đọc lời ca phải giúp các em đọc theo tiết tấu và ngắt ở cuối câu như sau:

2/4 Em yêu hòa bình yêu đất nước Việt Nam,

x x x x x x x x x

Yêu từng góc đa bờ tre đường làng…

x x x x x x x x

Để các em đọc đúng tiết tấu và ngắt cuối câu, giáo viên chỉ bảng phụ và hướng dẫn các em đọc câu theo mẫu

Công việc kế tiếp sau khi giúp học sinh đọc đúng lời ca và tập lần lượt các câu hát theo liên kết từng câu.Do cao độ,trường độ của các câu hát thường xuyên thay đổi tác động rất lớn đến thanh quản của các em,để bảo vệ thanh đới, bảo vệ giọng và giúp cho giọng của các em phát triển bình thường giáo viên phải hướng các em qua bước khởi đọng giọng, còn gọi là luyện thanh

&====r=======s=======t======s========r=====

==!

Là la lá la là

À a á a à

Khi tập hát cần tới sự đồng đều hòa giọng chính xác và diễn cảm với những trạng thái khác nhau và đặc biệt là hát rõ lời giáo viên phải đặt ra kế hoạch hướng dẫn các

em thực hiện tốt

Việc lấy giọng một bài hát cụ thể, phù hợp đúng tầm cữ chung cho cả lớp là hết sức là quan trọng, điều đó giúp các em dễ dàng điều khiển giọng hát của mình đúng cao độ của bài

Để các em cảm nhận giai điệu của từng câu hát, không nhất thiết giáo viên lúc nào cũng phải hát mẫu,việc hát mẫu tốt nhất là chỉ dùng để trình bày toàn bài hát vào đầu tiết học giúp các em cảm nhận giai điệu,tiết tấu của bài hoặc dùng để sửa lỗi từng câu hát cho các em,việc dùng tiếng đàn (Piano) để đàn lên giai điệu của câu hát đó,các em nghe cảm nhận giai điệu sau đó tự hát lời ca theo giai điệu đó là tốt nhất.Việc các em thực hiện tự vỡ bài sẽ giúp cho tai nghe của các em phát triển nhanh hơn.Hơn nữa sự cảm nhận giai điệu thành câu hát của chính các em sẽ dễ dàng chuẩn xác hơn.Sau mỗi câu hoặc mỗi đoạn,giáo viên đàn và hát mẫu lại cho các em nghe và kiểm tra so sánh giai điệu của bài.Việc tập hát từng câu và liên kết câu sẽ giúp các em mau nhớ lời ca

và hát chuẩn xác giai điệu hơn.Việc củng cố luyện tập từng đoạn của bài hát ngoài việc giúp các em cảm nhận giai điệu và lời ca ra còn giúp các em tự tin hát đúng cao độ,câu hát không rời rạc,không ê a, phát âm nhả tiếng rõ lời.Đặc biệt giúp các em loại bỏ sự chán nản khi chưa thực hiện được bài tập

Khi các em hát được lời ca và giai điệu của bài,để giúp cho việc luyện tập củng cố,khắc sâu bài học giáo viên phải giúp các em vừa hát,vừa gõ đệm nhạc cụ để tạo sự sinh động của bài hát và giúp các em giữ được nhịp độ của bài mà không bị cuốn nhanh.Việc sử dụng các nhạc cụ để gõ đệm theo khi hát làm cho bài hát sinh động,gây hứng thú và tránh sự nhàm chán đơn điệu của tiết học.Thông thường, có 3 cách gõ đệm để luyện tập củng cố bài hát đó là:Hát gõ đệm theo nhịp,hát gõ đệm theo phách và

gõ đệm theo tiết tấu.Tuy nhiên tùy theo từng bài hát cụ thể mà vận dụng cho phù hợp

Để khích lệ các em trong học tập và tạo điều kiện cho các em chứng minh khả năng cảm nhận của mình,sau khi nắm được cơ bản giai điệu của bài hát giáo viên phải

tổ chức cho các em thể hiện theo các hình thức đơn ca,song ca hoặc tốp ca,ở giai đoạn này việc động viên, khuyến khích các em là hết sức là quan trọng cho dù các em có thể chưa thực hiện được bài hát một cách chính xác và tốt nhất

*Phương pháp luyện tập,cũng cố bài cũ: