TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: .Quan điểm của Hồ Chí Minh: Tiến lên chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu của cách mạng Việt Nam sau khi giành được độc lập dân tộc.

CHỦ ĐỀ 04:

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

Nội dung chính

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1 Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

.Quan điểm của Hồ Chí Minh: Tiến lên chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu của cách mạng Việt Nam sau khi giành được độc

lập dân tộc

2 Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

a Cách tiếp cận của Hồ Chí Minh về CNXH:

 Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận về CNXH khoa học của học thuyết Mác Lênin từ khát vọng giải phóng dân tộc Việt Nam

HCM tiếp cận CNXH ở một phương diện nữa là đạo đức, hướng tới giá trị nhân đạo, nhân văn mácxit

Bao trùm lên tất cả là Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ văn hóa

b Đặc trưng cơ bản, tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

Quan điểm của Hồ Chí Minh về CNXH ở Việt Nam:

• Hồ Chí Minh có quan niệm tổng quát khi coi chủ nghĩa cộng sản, CNXH như là một chế độ xã hội

bao gồm các mặt rất phong phú, hoàn chỉnh, trong đó, con người được phát triển toàn diện, tự do

• Hồ Chí Minh diễn đạt quan niệm của mình về CNXH ở Việt Nam trên một số mặt nào đó của nó

như: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…

• Hồ Chí Minh quan niệm về CNXH ở nước ta bằng cách nhấn mạnh đó là một xã hội vì lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân

• Hồ Chí Minh nêu CNXH ở Việt Nam trong ý thức, động lực của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Là một chế độ chính trị do dân làm chủ

Là một chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của

KH-KT

Là chế độ không còn người bóc lột người

Là một xã hội phát triển cao về văn hóa, đạo đức

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

 Mục tiêu cụ thể:

Mục tiêu chính trị

Chế độ chính trị phải do nhân dân lao động làm chủ, Nhà nước là

của dân, do dân và vì dân

Nhà nước có hai chức năng: dân chủ với nhân dân, chuyên chính với

kẻ thù của nhân dân

Mục tiêu kinh tế

Mục tiêu văn hóa – xã hội

Theo Hồ Chí Minh, văn hóa là một mục tiêu cơ bản của cách mạng XHCN Văn hóa thể hiện trong mọi sinh hoạt tinh thần của xã hội, đó là xóa nạn mù chữ, xây dựng, phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, xây dựng phát triển văn hóa nghệ thuật, thực hiện nếp sống mới, thực hành vệ sinh phòng bệnh, giải trí lành mạnh, bài trừ mê tín dị đoan,

khắc phục phong tục tập quán lạc hậu

Về bản chất của nền văn hóa XHCN Việt Nam, Người khẳng định: “phải XHCN về

nội dung”

Phương châm xây dựng nền văn hóa mới là: độc lập, khoa học, đại chúng

Hồ Chí Minh đặt lên hàng đầu nhiệm vụ của cách mạng XHCN là đào tạo con

người

Hồ Chí Minh luôn luôn nhấn mạnh đến trau dồi, rèn luyện đạo đức cách mạng;

đồng thời Người cũng rất quan tâm đến mặt tài năng

b Động lực:

Theo Hồ Chí Minh, động lực đó biểu hiện ở những phương diện: vật chất và tinh thần, nội sinh và ngoại sinh Người khẳng định động lực quan trọng và quyết định nhất là con người, là nhân dân lao động nòng cốt là công – nông – trí thức

 Ngoại lực:

+ Kết hợp với sức mạnh thời đại

+ Tăng cường đoàn kết quốc tế

+ Chủ nghĩa yêu nước phải gắn liền với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân + Sử dụng tốt những thành quả khoa học – kĩ thuật thế giới.

Nội lực là quyết định nhất và ngoại lực rất quan trọng.

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

1 Con đường:

a) Thực chất, loại hình và đặc điểm của thời kỳ quá độ:

Về thực chất và loại hình:

• Loại hình:

+ Theo quan điểm của Mác Lênin có hai con đường: quá độ trực tiếp từ loại hình nước tư bản phát triển lên CNXH và quá

độ gián tiếp từ loại hình nước tư bản trung bình, hoặc từ nước có nền kinh tế lạc hậu lên CNXH

+ Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, Việt Nam là loại hình nước quá độ gián tiếp lên CNXH, từ nước thuộc địa, nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu

Thực chất:

+ Thời kì quá độ là thời kì chuẩn bị những cơ sở vật chất và tinh thần cho CNXH

+ Thời kì quá độ diễn ra lâu dài, khó khăn và phức tạp

+ Thời kì quá độ được thực hiện tự giác, sang tạo bởi quần chúng nhân dân lao động thông qua sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản

+ Thời kì quá độ diễn ra cuộc đấu tranh gay go và phức tạp trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

b Nhiệm vụ lịch sử của thời kì quá độ lên CNXH ở Việt Nam:

Thời kì quá

độ lên CNXH

Xây dựng nền tảng cơ sở vật chất kỹ thuật và các tiền đề kinh tế, chính trị,

văn hóa, tư tưởng cho CNXH

Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo và xây dựng, trong đó

lấy xây dựng làm trung tâm

c Nội dung xây dựng CNXH ở nước ta trong thời kì quá độ:

+ Nội dung về kinh tế

+ Nội dung về chính trị

+ Nội dung về văn hóa

+ Nội dung về xã hội

 Nội dung về kinh tế:

- Hồ Chí Minh đề cập đến các mặt: lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, cơ chế quản lý kinh tế Người nhấn mạnh đến việc tăng năng suất lao động trên cơ sở tiến hành công nghiệp hóa XHCN.

- Người có quan niệm hết sức độc đáo về cơ cấu kinh tế: lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, củng

cố hệ thống thương nghiệp làm cầu nối tốt nhất giữa các ngành sản xuất xã hội, thỏa mãn nhu cầu thiết yếu của nhân dân

- Đối với kinh tế vùng, lãnh thổ, Hồ Chí Minh lưu ý phát triển đồng đều giữa các vùng lãnh thổ, tạo điều kiện không ngừng cải thiện, nâng cao đời sống của đồng bào đảm bảo an ninh quốc phòng cho đất nước.

- Hồ Chí Minh là người đầu tiên chủ trương phát triển cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong suốt thời kì quá độ lên CNXH Người xác định rõ vị trí và xu hướng vận động của từng thành phần kinh tế.

 Trong lĩnh vực Văn hóa – Xã hội:

- Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến vấn đề xây dựng con người mới Đặc biệt, Hồ Chí Minh đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và Khoa học – kĩ thuật trong XHCN

- Hồ Chí Minh rất coi trọng việc nâng cao dân trí, đào tạo và sử dụng nhân tài, khẳng định vai trò to lớn của Văn hóa trong đời sống xã hội

2 Biện pháp:

a Phương châm:

- Dần dần từng bước vững chắc trên cơ sở xác định một cách đúng đắn bước đầu.

- Tổng kết kinh nghiệm của công cuộc xây dựng CNXH ở Việt Nam đồng thời học tập các kinh

nghiệm của các nước khác trên thế giới.

- Có kế hoạch và có quyết tâm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân khi bước vào “cuộc chiến

đấu khổng lồ chống lại nghèo nàn lạc hậu, chóng lại những cư ký, hư hỏng”.

III Sự vận dụng của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay

Trong bối cảnh mới hiện nay, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và con đường quá độ lên CNXH, chúng ta cần tập trung thực hiện thắng lợi các nghị quyết Đại hội đại biểu của Đảng Đại hội XI và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên

CNXH

Trong đó, cần tập trung giải quyết những vấn đề quan trọng nhất là:

Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH

Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực, trước hết là nội lực để đẩy mạnh công nghiệp hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức

Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

Chăm lo xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, làm trong sạch bộ máy Nhà nước, đẩy mạnh đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thực hiện cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư để xây dựng CNXH

Trắc nghiệm vui

Câu hỏi 1: Theo Hồ Chí Minh, mục tiêu cao nhất của CNXH là gì?

a Xây dựng xã hội dân chủ

b Đáp ứng đầy đủ nhu cầu vật chất và tinh thần của nhân dân

d Giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao động

c Không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân

Trắc nghiệm vui

Câu hỏi 2: Theo Hồ Chí Minh, đặc trưng nổi bật nhất trong CNXH là gì?

a Nhà nước được xây dựng và hoạt động theo pháp luật

c Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

b Chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

d Đảng Cộng sản lãnh đạo

Trắc nghiệm vui

Câu hỏi 3: Quan niệm khái quát của chủ tịch Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội là gì?

d Cả 3 vấn đề trên

c Là chế độ không còn áp bức bóc lột, văn hóa đạo đức phát triển cao

b Là chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển gắn với sự phát triển của KH - KT

a Là chế độ chính trị do nhân dân lao động làm chủ

Trắc nghiệm vui

Câu hỏi 4: Theo Hồ Chí Minh, đặc điểm “to nhất” của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

là gì?

a Từ một nước thuộc địa tiến lên CNXH

b Từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên CNXH không kinh qua giai đoạn phát triển TBCN

c Từ một nước lạc hậu bị chiến tranh tàn phá tiến lên CNXH

d Từ một nước thuộc địa nửa phong kiến tiến lên CNXH