- HS hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện.Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn
Trang 1BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
(TT)
( Tạ Duy Anh )
Tuần CM: 22 – Bài: 20
Tiết: 82
Văn bản
1 MỤC TIÊU:
1.1.Kiến thức:
- HS biết được nội dung và ý nghĩa của truyện : Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh
- HS hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện.Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự nhận thức của nhân vật chính
1.2.Kỹ năng:
- HS thực hiện: Đọc diễn cảm
- HS thực hiện thành thạo: Đọc - hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố
tự sự kết hợp với miêu tả tâm lý nhân vật
-Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn
1.3.Thái độ :
- Thói quen: Hình thành ở HS thái độ và cách ứng xử đúng đắn, độ lượng, vị tha với những lỗi lầm của người khác
- Tính cách: Thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện
2 NỘI DUNG HỌC TẬP:
- Tâm trạng nhân vật người anh
- Nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật
- Ý nghĩa của văn bản
3 CHUẨN BỊ:
3.1 / GV: SGK- Bảng phụ
3.2 / HS: sgk – Đọc lại văn bản- Soạn bài theo câu hỏi SGK/ T34
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
4.1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : 1’
KDHS
4.2.Kiểm tra miệng :6’
*Câu hỏi kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Tóm tắt truyện “ Bức tranh của em gái tôi” (5 đ )
Đáp án : + Chuyện về hai anh em Kiều Phương ( Mèo )
+ Anh trai bực vì em hay nghịch bẩn, bừa bãi
+ Phương bí mật học vẽ, tài năng hội họa của Phương bất ngờ phát hiện + Tâm trạng và thái độ của người anh không vui trước sự việc ấy
+ Em gái thành công, cả nhà vui, ang gượng đi xem buổi triễn lãm + Đứng trước bức tranh của em, người anh hối hận vô cùng
Câu 2 : Nhân vật Kiều phương trong câu chuyện có nét nào đáng yêu ?.( 3 đ )
Đáp án : - Say mê hội hoạ, hồn nhiên trong sáng , nhân hậu
Trang 2*Câu hỏi kiểm tra bài mới: Nhân vật tự kể chuyện – ngôi thứ mấy trong văn bản? Đáp án : Nhân vật tự kể chuyện – ngôi thứ nhất.
4.3.Tiến trình bài học:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
HĐ 1:Gới thiệu nội dung bài tiếp theo (1')
HĐ 2 ( TT) (12’)
GV củng cố lại nội dung bài học tiết
trước
HDHS tìm hiểu diễn biến tâm trạng và
thái độ của người anh
Gọi HS đọc từ đầu đến “ có vẻ vui lắm”
HS đọc
Lúc đầu , khi thấy em tự chế màu vẽ, tâm
trạng của người anh như thế nào ?
Đặt tên riêng cho Phương, coi thường, bực
bội khi Mèo bôi bẩn
Vậy anh là người như thế nào?
Tò mò
Khi tài năng hội hoạ của cô em gái được phát
hiện thì tâm trạng của người anh biến đổi
như thế nào ?
Mình bất tài, gục xuống khóc, cáu gắt với
em, xem trộm tranh
Vì sao người anh lại như vậy?
Mặc cảm, ghen tị với tài năng của em
Khi lén xem những bức tranh của em gái vẽ
đã trút ra những tiếng thở dài , vậy em có suy
nghĩ như thế nào về tiếng thở dài đó ?
Thầm cảm phục, nhưng do ghen tị , nên
không công khai biểu lộ
GV kết luận: Vốn quen coi thường em
bẩn, nghịch cho mình là hơn, lại là người anh
vậy mà giờ đây tình thế lại đảo ngược hỏi sao
người anh lại không buồn bực, mặc cảm
Gọi HS đọc đoạn“Trong gian
phòng….con đấy”
HS đọc
Khi đứng trước bức tranh đoạt giải của em,
hãy giải thích nhận xét về tâm trạng của
người anh ?
-Ngỡ ngàng Không ngờ em gái lại vẽ
I/
Đọc, tìm hiểu chú thích” II/ Đọc, phân tích văn bản:
1.Nội dung :
a.Nhân vật Kiều Phương:
b.Nhân vật người anh :
-Quan sát những biểu hiện của lòng say mê hội hoạ của Kiều Phương
-Mặc cảm vì nghĩ rằng bản thân không có năng khiếu gì
-Xúc động khi cảm nhận được tâm hồn, lòng nhân hậu của kiều Phương qua bức tranh “ Anh trai tôi”
Trang 3- Hãnh diện Mình là nhân vật trong tranh
đạt giải nhất ( anh của người em gái tài
năng)
- Xấu hổ Tự nhận ra những yếu kém của
mình, thấy mình “chưa đẹp” như trong bức
tranh của em: “ Dưới mắt em tôi, tôi hoàn
hảo đến thế kia ư ?”
Gọi HS đọc đoạn kết” Tôi không trả lời
mẹ…lòng nhân hậu của em con đấy”
Em hiểu như thế nào về đoạn kết của
truyện ?
Thể hiện sự hối hận chân thành, sự ăn năn,,
tự nhận thấy mình chưa xứng đáng được
trân trọng như thế bằng tâm hồn và lòng
nhân hậu của người em
Câu hỏi thảo luận : (B ảng phụ) ( GD KNS)
(5’)
Theo em, nhân vật người anh đáng yêu hay
đáng ghét ? Vì sao ?
HS thảo luận ( cặp đôi ) Trình bày một
phút
Gọi HS nhận xét
GV kết luận : Đáng trách , nhưng cũng đáng
cảm thông vì những tính xấu trên chỉ nhất
thời Sự hối hận , day dứt, nhận ra tài năng
quan trọng hơn, nhận ra tâm hồn trong sáng,
nhân hậu của em gái chứng tỏ người anh biết
sửa mình, muốn vươn lên, cũng biết tính ghen
ghét, đố kị là xấu xa.
GDHS tinh thần trân trọng, quí mến
thành công của bạn bè và những người xung
quanh
HDHS tìm hiểu nghệ thuật của truyện
(5’)
Em có nhận xét gì về nghệ thuật xây dựng
nhân vật của tác giả ?
Nhân vật tự kể chuyện – ngôi thứ nhất, tác
giả có điều kiện diễn tả cụ thể các ý nghĩ,
trạng thái nội tâm của nhân vật hướng
người đọc tự đánh giá, tự ý thức để vượt lên
những hạn chế , vươn tới hoàn thiện nhân
cách
2.Ngh ệ thuật :
-Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất tạo nên sự chân thật cho câu chuyện
-Miêu tả chân thực diễn biến tâm lí nhân vật
3.
Ý nghĩa văn bản:
Tình cảm: trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lòng ghen ghét, đố kị
III T ổng kết:
Ghi nh ớ sgk/t35
Trang 4 Học xong chuyện “ Bức tranh của em gái tôi
đã giúp em nhận thấy điều gì ? Từ đó rút ra
bài học gì về thái độ ứng xử trước tài năng
hay thành công của người khác?
HS trả lời
GV chốt :
- Bài học : cần vượt qua lòng tự ti trước tài năng
của người khác
- Trân trọng và vui mừng trước những thành
công của người khác
- Nhân hậu và độ lượng sẽ giúp mình tự vượt
qua hạn chế cá nhân
HĐ 3: HDHS tổng kết ghi nhớ (3')
Văn bản “ Bức tranh của em gái tôi có đặc
điểm nào nổi bật về nội dung và nghệ thuật ?
HS trả lời ý ghi nhớ
Gọi HS đọc lại
HĐ 4: HDHS phần luyện tập (5’)
Viết một đoạn văn thuật lại tâm trạng của anh
trong chuyện khi đứng trước bức tranh đạt giải
nhất của em ?
HS làm bài
GV nhận xét
Giả định một thành viên trong lớp hay gia đình
em đạt được thành tích xuất sắc nào đó Em
thử hình dung và tả lại thái độ của những
người xung quanh trước những thành tích ấy.?
HS làm bài
GV nhận xét
IV: Luyện tập:
1)
Tâm trạng của người anh
Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng- xấu hổ- hãnh diện, nhìn như thôi miên vào dòng chữ
2) Thái độ:
Chị đạt học sinh giỏi lớp 8A: Vui mừng, sung sướng cùng chị nhưng cũng mặc cảm, xấu hổ với bản thân khi đạt kết quả là học sinh trung bình
5 TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
5.1.Tổng kết: (5')
Câu 1: Nêu diễn biến tâm trạng và thái độ của nhân vật “tôi” Từ đó nêu lên bài học
tư tưởng qua câu chuyện
Đáp án:-Quan sát những biểu hiện của lòng say mê hội hoạ của Kiều Phương.
-Mặc cảm vì nghĩ rằng bản thân không có năng khiếu gì
-Xúc động khi cảm nhận được tâm hồn, lòng nhân hậu của kiều Phương qua bức tranh “ Anh trai tôi”
Câu 2 : Về nghệ thuật xây dựng nhân vật, em học tập được điều gì ?
Đáp án:-Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất tạo nên sự chân thật cho câu chuyện.
-Miêu tả chân thực diễn biến tâm lí nhân vật
Câu 3:Hướng dẫn học sinh vẽ SĐTD về nhân vật ngư ời anh?
Trang 55.2.Hướng dẫn học tập:(2')
*Đối với bài học ở tiết học này :
-Học thuộc nội dung và ghi nhớ SGK/T 35
-Tóm tắt lại truyện
*Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
- Chuẩn bị: Vượt thác T/ 37 41
+ Đọc trước văn bản và phần chú thích
+ Soạn bài theo câu hỏi sgk/ t 40
6 PHỤ LỤC: