dạy học tích hợp dòng điện trong chất khí với tìm hiểu về sấm sét: nguyên nhân, điều kiện, tác hại, cách phòng tránh, cũng như tích hợp với việc giải thích câu ca dao lúa chiêm lấp ló đầu bờ, hễ nghe tiếng sâm phât cờ mà lên. đồng thời cũng rèn luyện cho học sinh khả năng tìm kiếm thông tin, thảo luận, thuyết trình
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH TRƯỜNG THPT NGUYỄN VĂN CỪ
*********
GIÁO ÁN
TIẾT 31 BÀI 15.
DÒNG ĐIỆN TRONG CHẤT KHÍ
(tiết 2)
TỔ: VẬT LÍ – CÔNG NGHỆ NGƯỜI THỰC HIỆN: LÊ THỊ LUYỆN ĐIỆN THOẠI: 01688264052
EMAIL: luyen1711@gmail.com
BẮC NINH, THÁNG 12/2014
Tiết 31 Bài 15.
Dòng điện trong chất khí (tiết 2)
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Nêu được các cách tạo ra hạt tải điện trong quá trình dẫn điện tự lực
- Trả lời được câu hỏi tia lửa điện là gì Điều kiện tạo ra tia lửa điện và ứng dụng
- Trả lời được câu hỏi hồ quang điện là gì Điều kiện tạo ra hồ quang điện và ứng dụng
- Ngoài ra học sinh nắm được và vận dụng kiến thức của một số môn học khác:
Trang 2+ Môn Hóa học: nêu được các loại ion và sự tạo thành ion; nêu được thành phần không khí
+ Môn Địa lí: nêu được đặc điểm địa hình và khí hậu nước ta, nắm được thời điểm nào thường xảy ra sấm sét
+ Môn Sinh học: nắm được đặc điểm của cơ thể con người và tác dụng sinh lí của dòng điện
2 Kỹ năng
- Nhận ra hiện tượng phóng điện trong chất khí trong thực tế
- Phân biệt được tia lửa điện và hồ quang điện
- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của khí hậu đến sự tạo thành dòng điện trong chất khí
- Tìm hiểu những nguy hiểm của hồ quang điện và ảnh hưởng của hồ quang điện đối với môi trường sống
3 Thái độ
- Có ý thức với sự ảnh hưởng của sự phóng điện trong chất khí, các hiện tượng sấm sét, chất thải của hồ quang điện đối với môi trường và đời sống con người
- Rèn luyện khả năng làm việc kỉ luật, khoa học, làm việc theo nhóm cho học sinh
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
- Giáo án và phần trình chiếu về tiết 31
- Tìm hiểu về sấm sét : điều kiện hình thành, ảnh hưởng và cách phòng tránh
- Tìm hiểu về hồ qung điện và ứng dụng
- Chia nhóm học sinh theo tổ từ tiết trước, giao nhiệm vụ về nhà tìm hiểu
2 Học sinh
- Ôn tập bản chất dòng điện trong chất khí
- Đọc trước nội dung bài học
- Chuẩn bị để trình bày , thảo luận vấn đề đã được giao
III Tổ chức các hoạt động dạy và học
Hoạt động 1: Ổn định lớp
Trang 3Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ
Nêu bản chất dòng điện trong chất khí.? Nêu quá trình ion hóa chất khí?
Hoạt động 3 : Tìm hiểu quá trình dẫn điện tự lực trong chất khí.
Hoạt động của học
sinh
Hoạt động của giáo viên
Nội dung cơ bản
Ghi nhận khái niệm
Thảo luận và trả lời
Giới thiệu quá trình phóng điện tự lực
Yêu cầu học sinh tham khảo sách giáo khoa và thảo luận để trả lời
GV nhắc lại và giải thích các cách tạo ra hạt tải điện
IV Quá trình dẫn điện tự lực trong chất khí và điều kiện để tạo ra quá trình dẫn điện tự lực
Quá trình phóng điện tự lực trong chất khí là quá trình phóng điện vẫn tiếp tục giữ được khi không còn tác nhân ion hoá tác động từ bên ngoài
Có bốn cách chính để dòng điện có thể tạo ra hạt tải điện mới trong chất khí:
1 Dòng điện qua chất khí làm nhiệt độ khí tăng rất cao, khiến phân tử khí bị ion hoá
2 Điện trường trong chất khí rất lớn, khiến phân tử khí bị ion hoá ngay khi nhiệt độ thấp
3 Catôt bị dòng điện nung nóng đỏ, làm cho nó có
Trang 4khả năng phát ra electron Hiện tượng này gọi là hiện tượng phát xạ nhiệt electron
4 Catôt không nóng đỏ nhưng bị các ion dương có năng lượng lớn đập vào làm bật electron khỏi catôt trở thành hạt tải điện
Hoạt động 4 : Tìm hiểu tia lửa điện và điều kiện tạo ra tia lửa điện.
Hoạt động của học
sinh
Hoạt động của giáo viên
Nội dung cơ bản
Ghi nhận khái
niệm
HS trả lời
Giới thiệu tia lửa điện
Hãy nêu các điều kiện để tạo ra tia lửa điện
V Tia lửa điện và điều kiện tạo ra tia lửa điện
1 Định nghĩa
Tia lửa điện là quá trình phóng điện tự lực trong chất khí đặt giữa hai điện cực khi điện trường đủ mạnh để biến phân tử khí trung hoà thành ion dương và electron tự do
2 Điều kiện để tạo ra tia lửa điện
Hiệu điện thế U(V)
Khoảng cách giữa 2 cực (mm) Cực
phẵng
Mũi nhọn
Trang 5- Trả lời
Tích hợp: giải thích
sự hình thành sấm
sét, các ảnh hưởng
của sấm sét và cách
phòng chống
Phần thứ nhất: Làm
rõ phần kiến thức
tích hợp, giao nhiệm
vụ
- Hs Trả lời
Nhiệm vụ:
+ Nhóm 1: Giải thích
sự hình thành của
sấm sét trong tự
nhiên
+Nhóm 2: Nêu sự
ảnh hưởng của sấm
sét tới đời sống, sản
xuất của con người
+Nhóm 3: Nêu các
biện pháp phòng
- Em hãy nêu một số ứng dụng của tia lửa điện?
- GV yêu cầu HS trả lời ngắn gọn về sự hình thành sấm sét
và nhắc lại nhiệm vụ
đã chuyển giao từ tiết trước
40 000 13,7 45,5 100
000
200 000
300 000
3 Ứng dụng
Dùng để đốt hỗn hợp xăng không khí trong động cơ xăng
Giải thích hiện tượng sét trong tự nhiên
Trang 6tránh và giảm thiểu
tác hại của sấm sét
Phần thứ hai: HS
trong các nhóm trình
bày các phương án,
giải quyết vấn đề
(đã được giao chuẩn
bị trước)
- Các nhóm trình bày
phần mình đã chuẩn
bị trước
- Các thành viên của
nhóm thực hiện
nhiệm vụ đã được
phân công: trình
chiếu, hỗ trợ, ghi
chép
- Theo dõi phần trình
chiếu của nhóm khác
để lĩnh hội thêm kiến
thức, đặt câu hỏi về
các vấn đề được trình
bày
Phần thứ ba: Kết
luận, giao nhận
nhiệm vụ về nhà
- Tổ chức các nhóm báo cáo phương án nhóm mình đưa ra
và thảo luận
- Yêu cầu HS các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, thảo luận, đưa ra các ý kiến bổ sung
- Quan sát, nhắc nhở các nhóm tập trung trong quá trình thảo luận, trình chiếu
- Xác nhận những phương án khả thi
- Kết luận và nêu các phương án tối
ưu nhất
Trang 7- Ghi nhận những
kiến thức và các
phương án mà GV đã
xác nhận
Hoạt động 5 : Tìm hiểu hồ quang điện và điều kiện tạo ra hồ quang điện.
Hoạt động của học
sinh
Hoạt động của giáo viên
Nội dung cơ bản
Mô tả việc hàn điện
Ghi nhận khái niệm
Nêu các hiện tượng
kèm theo khi có hồ
quang.điện
Ghi nhận điều kiện
để có hồ quang điện
Nêu các ứng dụng
của hồ quang điện
Cho học sinh mô tả việc hàn điện
Giới thiệu hồ quang điện
Yêu cầu hs nêu các hiện tượng kèm theo khi có hồ quang.điện
Giới thiệu điều kiện
để có hồ quang điện
Yêu cầu học sinh nêu các ứng dụng của hồ quang điện
VI Hồ quang điện và điều kiện tạo ra hồ quang điện
1 Định nghĩa
Hồ quang điện là quá trình phóng điện tự lực xảy ra trong chất khí ở áp suất thường hoặc áp suất thấp đặt giữa hai điện cực
có hiệu điện thế không lớn
Hồ quang điện có thể kèn theo toả nhiện và toả sáng rất mạnh
2 Điều kiện tạo ra hồ quang điện
Dòng điện qua chất khí giữ được nhiệt độ cao của catôt để catôt phát được
Trang 8Tích hợp: Hồ quang
điện và sự ảnh
hưởng tới môi
trường
Nhóm 4 trình bày
Các nhóm còn lại theo
dõi, đặt câu hỏi thảo
luận
Trong quá trình hàn điện có giải phóng một
số chất có hại ra môi trường Ngoài ra hiện tượng hồ quang điện còn ảnh hưởng gì đến môi trường? theo dõi bài của nhóm 4
GV theo dõi phần trình bày, điều khiển thảo luận và kết luận
electron bằng hiện tượng phát xạ nhiệt electron
3 Ứng dụng
Hồ quang diện có nhiều ứng dụng như hàn điện, làm đèn chiếu sáng, đun chảy vật liệu, …
Hoạt động 6 (5 phút): Học sinh tổng kết bài học và nhận nhiệm vụ
học tập ở nhà.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Tóm tắt nội dung cơ bản của bài
học
- Nhận nhiệm vụ về nhà
* Trả lời các câu hỏi và bài tập sách
giáo khoa
* Thực hiện hiện nhiệm vụ theo dự
án: các hành động thiết thực để giảm
thiểu ảnh hưởng của sấm sét và hồ
quang điện
- Yêu cầu học sinh tóm tắt nội dung trọng tâm
- Giao nhiệm vụ về nhà
Trang 9IV Rút kinh nghiệm tiết dạy