Kiến thức: HS hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện, hiểu được vẻ đẹp, ý nghĩa của một số hình ảnh trong truyện, kể lại được truyện.. - Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết sự tích Hồ
Trang 1TIẾT 13 : SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
(Truyền thuyết)
Giáo viên : Trần Thị Thu Hằng
Trường THCS Thanh Thủy
A MỤC TIÊU CẦN Đ ẠT :
1 Kiến thức:
HS hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện, hiểu được vẻ đẹp, ý nghĩa của một
số hình ảnh trong truyện, kể lại được truyện
- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết sự tích Hồ Gươm
- Truyền thuyết về địa danh
- Cốt lõi lịch sử trong một tác phẩm thuộc chuổi truyền thuyết về người anh hùng Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết
- Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc của một số chi tiết tưởng tượng trong truyện
- Kể lại được truyện
3 Thái độ:
HS được giáo dục lòng tự hào về truyền thống đoàn kết chống ngoại xâm của dân tộc, tự hào về người anh hùng dân tộc, về một thắng cảnh đẹp vốn là biểu tượng của thủ đô: Hồ Gươm
4 Nội dung lồng ghép Giáo dục quốc phòng, an ninh:
Nêu các địa danh của Việt Nam luôn gắn với các sự tích trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược (Ải Chi Lăng, Bạch Đằng, Đống Đa,…)
B CHUẨN BỊ :
1 Giáo viên: bài soạn+ Tranh minh họa
2 Học sinh: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong SGK.
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT Đ ỘNG DẠY HỌC :
VÀ NỘI DUNG CẦN ĐẠT C1 Ổn định tổ chức:
- Ổn định lớp, kiểm diện HS
C2 Kiểm tra bài cũ:
- Em hãy kể tóm tắt truyện “Sơn tinh,
Thuỷ Tinh” nêu ý nghĩa của hình tượng
ST, TT?,
- Nêu ý nghĩa của truyện?
C3 Dạy bài mới:
* GV giới thiệu bài:
- Nội dung lồng ghép Giáo dục quốc
phòng, an ninh:
- Gv cho HS xem đoạn video về Hồ
Gươm kết hợp nghe bài hát “Hà Nội
- Lớp trưởng báo cáo sĩ số
- HS lên bảng trình bày, các HS khác lắng nghe, nhận xét, sửa chữa phần trả lời của bạn
- HS quan sát, nghe chuẩn bị vào bài mới
Trang 2niềm tin và hy vọng” sáng tác nhạc sĩ
Phan Nhân
Gv giới thiệu, dẫn dắt vào bài mới:
“Mặt Hồ Gươm vẫn lung linh mây trời".
Hồ Gươm từ bao đời nay đã trở thành
niềm tự hào không chỉ riêng gì của thủ
đô Hà Nội mà nó còn là “trái tim hồng”
của cả nước Hồ Gươm như một lãng hoa
xinh đẹp giữa lòng thành phố Hà Nội
nhộn nhịp Và Hồ Gươm không chỉ thơ
mộng mà nó còn gắn với một truyền
thuyết lịch sử của dân tộc Việt Vậy Hồ
Gươm ra đời, ý nghĩa ntn cô cùng các em
tìm hiểu bài học.
I Tiếp xúc văn bản:
1 Đọc, tóm tắt:
- GV hướng dẫn HS đọc: giọng chậm rãi,
gợi không khí cổ tích
- Kể tóm tắt: cần đảm bảo các sự việc
chính
2 Tìm hiểu chú thích:
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích
(chú ý: lưu ý HS đọc kĩ các chú thích 1, 2,
3, 4, 6,8,9,12)
3 Bố cục, PTBĐ
- Truyện có 2 phần nội dung: hãy chỉ ra 2
phần ấy và nội dung cụ thể?
II Tìm hiểu văn bản:
1 Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn
mượn gươm thần:
- Mục đích đức Long Quân cho mượn
gươm thần? Điều đó có ý nghĩa gì?
(GV gợi ý: Như vậy, cuộc khởi nghĩa Lam
Sơn được sự phù hộ của thần linh, của tổ
tiên vì đây là cuộc khởi nghĩa vì chính
nghĩa ) -> từ đây, GV hướng dẫn HS
tìm hiểu tính chất chính nghĩa của cuộc
- HS đọc và tóm tắt truyện:
(HS tóm tắt, góp ý, sửa chữa;
- Các sự việc chính:
+ Đức Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần
+ Có gươm thần, nghĩa quân đã chiến thắng, Lê Lợi lên ngôi vua
+ Long Quân cho Rùa Vàng đòi lại gươm ở hồ Tả Vọng -> hồ Tả Vọng đổi tên thành Hồ Gươm)
- HS đọc, tìm hiểu các chú thích theo SGK (tr.42)
- HS tự phát hiện 2 phần nội dung của truyện: + Long Quân cho mượn Gươm + Lê Lợi trả gươm cho Long Quân
* HS tự phát hiện
- Giặc tàn bạo, nghĩa quân non yếu=>Long Quân cho mượn gươm thần
để đánh đuổi giặc ngoại xâm giữ nước
Trang 3khởi nghĩa Lam Sơn.
- Đức Long Quân cho mượn gươm để con
cháu giết giặc giữ nước, vậy Lê Lợi đã
nhận được Gươm ntn?
(GV dùng tranh vẽ, cho HS quan sát và
kể lại theo tranh để dễ nhớ)
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ
học tập cho HS :
- Câu hỏi:
1 Tại sao LQ không cho mượn thanh
gươm hoàn chỉnh? Điều này có ý nghĩa
gì?
2 Nhận xét về sự việc mượn gươm? Ý
nghĩa?
3 GV hướng dẫn HS liên hệ : Em nhớ tới
lời dặn của Lạc Long Quân khi chia tay
Âu Cơ và các con không? Lời dặn ấy là
gì?
- Hướng dẫn cách thức: Phương pháp
hoạt động hợp tác nhóm nhỏ và kĩ thuật
chia sẻ nhóm đôi
- Thời gian: 6 phút
* Gv theo dõi, hướng dẫn, giúp đỡ HS khi
gặp khó khăn
- GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả : vì
tất cả đều thực hiện cùng một nhiệm vụ
nên GV chọn nhóm để chữa chung , các
nhóm khác theo dõi, bổ sung
- GV nghe HS báo cáo kết quả
*Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV chốt kiến thức đúng:
* Lưỡi gươm, chuôi gươm ở mỗi nơi, lại
do từng người tìm được -> chứng tỏ lòng
yêu nước, sức mạnh cứu nước luôn tiềm
ẩn trong mỗi người dân trên khắp mọi
miền đất nước Toàn dân đã thống nhất,
đồng lòng, cùng một ý chí giết giặc; đó là
tinh thần đoàn kết giữa miền xuôi, miền
* HS nghe hướng dẫn, tự suy nghĩ và phân tích
* HS tự kể lại sự việc: Lê Thận bắt được lưỡi gươm dưới sông: Lê Lợi bắt được chuôi gươm trên cây
- HS theo dõi nhiệm vụ được giao và những chỉ dẫn
*Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
+ HS làm việc theo nhóm + Hai HS thống nhất câu trả lời và viết câu trả lời vào phiếu học tập
+ Thời gian: 6 phút
* Bước 3: HS báo cáo kết quả
- Một HS ( nhóm trưởng) của một nhóm lên báo cáo (ý kiến từng cá nhân và ý kiến nhóm sau khi đã thống nhât)
- HS lắng nghe, ghi nhớ
Trang 4ngược, cùng hợp sức đánh giặc.
Lê Lợi xứng đáng là minh chủ, gánh vác
sứ mệnh trọng đại,cuộc khởi nghĩa là
chính nghĩa, thuận theo ý trời
=> Chi tiết kì ảo nhằm khảng định tính
chất chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa và
tôn vinh vai trò, uy tín, tài năng của chủ
tướng; đề cao bài học về đoàn kết, đó là
-HS tự liên hệ với ý nghĩa lời dặn của Lạc
Long Quân “Con Rồng cháu Tiên”
=> Sự lớn mạnh của nghĩa quân, sức
mạnh của lòng yêu nước, căm thù gặc và
tinh thần đoàn kết
- Gươm thần đã phát huy sức mạnh như
thế nào?Phản ánh sự thật gì?
(GV gợi ý: Đây là hình ảnh tưởng tượng,
nhưng lại phản ánh một hiện thực; càng
ngày nghĩa quân càng lớn mạnh, thanh
thế vang dội, sức mạnh của nghĩa quân ào
ạt như vũ bão, tựa sức mạnh thánh thần –
Hiện thực này được tưởng tượng được là
nhờ gươm thần, như vậy đã thần thánh
hóa sức mạnh của nghĩa quân, tạo sự linh
thiêng cho câu chuyện)
- Như vậy, em thấy hình ảnh thanh gươm
thần ấy có ý nghĩa gì?
2 Long Quân lấy lại gươm thần:
- Lê Lợi trả gươm cho Long Quân trong
hoàn cảnh đất nước ntn?
- Việc trả lại gươm diễn ra ntn? Thể hiện
ước mơ gì của nhân dân ta?
- Em có cảm nhận gì về h/ả kết lại câu
chuyện?
* GV hướng dẫn HS cảm nhận được:
Gươm hóa thân vào khí thiêng non nước.
Hồ Tả Vọng lưu giữ thanh gươm giữa
lòng TQ, mãi lưu giữ chiến công của
nghĩa quân Đó là ánh sáng kì diệu thể
- HS nghe Gv hướng dẫn phân tích, tìm hiểu chi tiết
* HS tự khái quát: ý nghĩa của thanh gươm:
+ Biểu tượng cho sự phù trợ linh thiêng của tổ tiên – truyền cho con cháu sức mạnh
+ Biểu tượng cho lòng quyết tâm, ý chí giết giặc Biểu tượng cho tinh thần đoàn kết; cho sức mạnh của dân tộc Biểu tượng cho chính nghĩa, cho khí thế hào hùng của khới nghĩa Lam Sơn
- HS tự tìm chi tiết, phát hiện:
+ Lê Lợi trả gươm khi đất nước đã thanh bình, sạch bóng quân thù
- Chi tiết kì ảo=> Cảnh thiêng liêng, khẳng định thời kì mới của đất nước
- HS phát hiện: Đó là tư tưởng yêu chuộng hòa bình; thể hiện truyền thống nhân ái của dân tộc ta và tinh thần cảnh giác của toàn dân, làm cho địa danh trở nên thiêng liêng
- HS tự cảm nhận, khám phá vẻ đẹp và
ý nghĩa của hình ảnh này
Trang 5hiện cho khí phách dân tộc tỏa sáng, tư
tưởng yêu chuộng hòa bình, tư tưởng
nhân ái cao thượng của dân tộc sẽ mãi
tỏa sáng, sẽ lưu dấu lại cùng những trang
sử vẻ vang của dân tộc.
III Tổng kết:
- GV hướng dẫn HS tổng kết về nghệ
thuật và nội dung của truyện
GV hướng dẫn HS chốt lại ghi nhớ (SGk
- tr.43)
* Luyện tập:(GV đã chuyển giao nhiệm
vụ cho HS về nhà tìm hiểu)
- Nội dung lồng ghép giáo dục quốc
phòng, an ninh:
- Nêu các địa danh của Việt Nam luôn
gắn với sự tích trong các cuộc kháng
chiến chống xâm lược ?
- Gv chốt trên máy bằng một số hình ảnh
về các địa danh trên và giáo dục cho HS
về tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc
với những trang sử vẻ vang của cha ông
đã đi vào huyền thoại và bất tử với các
địa danh lịch sử
C4 Củng cố:
- GV cho HS nhắc lại ý nghĩa truyện
- Hiện thực lịch sử phản ánh trong
truyện?
C5 Hướng dẫn về nhà:
- Tiếp tục tự học, tìm hiểu và cảm nhận ý
nghĩa sâu xa, vẻ đẹp của truyện
- Soạn bài: Chủ đề và dàn bài của bài
văn tự sự.
- HS đọc ghi nhớ, nhắc lại nội dung ghi nhớ
- HS tìm hiểu lịch sử và trả lời
- Ải Chi Lăng: chống quân xâm lược Minh ( 1427)
- Sông Bạch Đằng: chiến thắng chống quân Nam Hán (năm 938), phá tan quân Tống xâm lược (năm 981), chống quân Nguyên – Mông lần 3 (năm 1288)
- Gò Đống Đa: chiến thắng quân Thanh ( năm 1789)
- HS tự nhắc lại ý nghĩa truyện
- HS theo dõi, ghi chép