đề tài mới có hiệu quả áp dụng rộng rái trong các trường thpt bám sát các nội dung mới, phù hợp với yêu cầu đổi mới trong giáo dục của bộ hiện nay. nội dung ngắn gọn trong tâm rõ ràng.đây là một trong những đề tài được đạt cấp tỉnh. tuy nhiên trong quá trinh biên soạn cũng còn mắc phải các thiếu sót rất mong các bạn, anh chị đóng góp ý kiến để đề tài được hoàn thiện hơn. xin chân thành cảm ơn
Trang 1TÓM TẮT Tên sáng kiến: Đổi mới phương pháp dạy học địa lí 11 nhằm nâng cao kết quả dạy
học bằng cách rèn luyện kỹ năng làm bài trắc nghiệm
- Giáo viên thực hiện: Huỳnh Chí Thiện Em
- Đơn vị công tác: Trung tâm GDNN – GDTX Tân Biên
Thời gian đã được triển khai thực hiện: Từ ngày 17/9/2017 đến ngày 17/3/2018
1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
- Theo phương án thi mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thì kiểm tra, đánh giá theo hình thức tự luận không còn phù hợp Việc kiểm tra đánh giá theo hình thức trắc nghiệm có nhiều ưu điểm như tránh được việc học sinh học tủ, học vẹt đồng thời giúp cho học sinh trong quá trình học tập cần chú ý đến việc rèn luyện các kĩ năng (quan sát, nhận xét, phân tích, so sánh, đánh giá các sự vật, hiện tượng địa lí; xử lí
và sử dụng số liệu thống kê, phân tích biểu đồ, sử dụng bản đồ, Atlat, ) và yêu cầu học sinh phải biết vận dụng tri thức địa lí đã học được trong nhà trường để giải thíchcác hiện tượng, sự vật của thực tiễn cuộc sống về tự nhiên, dân cư, lao động, kinh tế,môi trường, cuộc sống,…Từ đó giúp cho học sinh hình thành các năng lực cần thiết
để bước vào cuộc sống lao động và học tập sau này
- Sáng kiến sẽ đưa ra cách rèn luyện kĩ năng làm bài trắc nghiệm và cách xây dựng câu hỏi trắc nghiệm
Trang 23 Phạm vi triển khai thực hiện:
- Về không gian: Lớp 11 Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục tx Tân Biên
- Về thời gian: Thực hiện trong năm học 2017- 2018
4 Kết quả, hiệu quả mang lại:
- Việc chuyển từ kiểm tra tự luận sang trắc nghiệm, giáo viên không thể dạy theo
“chủ điểm”, học sinh cũng không thể “học tủ” Do đó, giáo viên phải làm quen dần với việc dạy, biên soạn và thi trắc nghiệm khách quan trong địa lý Đồng thời giúp cho học sinh trong quá trình học tập cần chú ý đến việc rèn luyện các kĩ năng (quan sát, nhận xét, phân tích, so sánh, đánh giá sự vật, hiện tượng địa lí; xử lí và sử dụng
số liệu thống kê, phân tích biểu đồ, sử dụng bản đồ, Atlat, ) và yêu cầu học sinh phải biết vận dụng tri thức địa lí đã học được trong nhà trường để giải thích các hiệntượng, sự vật của thực tiễn cuộc sống về tự nhiên, dân cư, lao động, kinh tế, môi trường, cuộc sống,…Từ đó giúp cho học sinh hình thành các năng lực cần thiết để bước vào cuộc sống lao động và học tập sau này
5 Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến.
- Nếu được áp dụng rộng rãi đề tài sẽ góp phần làm tăng kết quả dạy và học đối với môn địa lí 11
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 Tên sáng kiến: Đổi mới phương pháp dạy học địa lí 11 nhằm nâng cao kết quả
dạy học bằng cách rèn luyện kỹ năng làm bài trắc nghiệm
2 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Theo phương án thi mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thì kiểm tra, đánh giá theo hình thức tự luận không còn phù hợp Việc kiểm tra đánh giá theo hình thức trắc nghiệm có nhiều ưu điểm như tránh được việc học sinh học tủ, học vẹt đồng thời giúp cho học sinh trong quá trình học tập cần chú ý đến việc rèn luyện các kĩ năng (quan sát, nhận xét, phân tích, so sánh, đánh giá các sự vật, hiện tượng địa lí; xử lí
và sử dụng số liệu thống kê, phân tích biểu đồ, sử dụng bản đồ, Atlat, ) và yêu cầu học sinh phải biết vận dụng tri thức địa lí đã học được trong nhà trường để giải thíchcác hiện tượng, sự vật của thực tiễn cuộc sống về tự nhiên, dân cư, lao động, kinh tế,môi trường, cuộc sống,…Từ đó giúp cho học sinh hình thành các năng lực cần thiết để bước vào cuộc sống lao động và học tập sau này
Trong những năm qua, phần lớn giáo viên đã được tiếp cận với các phương pháp
và kĩ thuật dạy học tích cực Các thuật ngữ như phương pháp dạy học tích cực, dạy học dự án, dạy học giải quyết vấn đề ; các kĩ thuật dạy học như động não, bản đồ
tư duy không còn xa lạ với giáo viên hiện nay Hầu hết giáo viên đều áp dụng tốt
và có trọng tâm đối với từng nội dung kiến thức Tuy nhiên việc chuyển từ hình thức thi tự luận sang hình thức thi trắc nghiệm đối với một số môn trong đó có môn Địa lí, thì thực sự không chỉ học sinh mà cả giáo viên cũng lúng túng không biết nêndạy thế nào để có hiệu quả
Qua công tác giảng dạy và kiểm tra, khảo sát chất lượng ở các năm học tại các khối lớp Tôi thấy hầu hết học sinh được hỏi về các phương pháp làm bài trắc nghiệm thì trả lời là không biết cách làm hoặc là làm theo cảm tính, khi làm bàitrắc nghiệm rất lúng túng hoặc bị động
Trang 4Nhằm khắc phục những hạn chế nói trên, cần phải chủ động, sáng tạo xây dựngnội dung dạy học phù hợp với các phương pháp và kĩ thuật dạy học theo hướng rèn
kĩ năng làm bài trắc nghiệm cho học sinh
Vì những lí do trên mà tôi chọn đề tài: “Đổi mới phương pháp dạy học địa lí 11nhằm nâng cao kết quả dạy học bằng cách rèn luyện kỹ năng làm bài trắc nghiệm.”
Đề tài này sẽ chỉ ra được các kĩ năng cơ bản khi làm bài trắc nghiệm Qua đó ápdụng vào bài 5: Một số vấn đề của Châu lục và khu vực, qua đó kiểm tra hiệu quả
mà nó mang lại
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Đề tài tập trung vào các kỹ năng làm việc với bảng số liệu, biểu đồ, cách giải
nhanh và chính xác các bài tập trắc nghiệm
- Học sinh lớp 11, Trung tâm GDNN- GDTX Tân Biên.
- Xây dựng ma trận các câu hỏi trắc nghiệm
4 Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian: Học sinh lớp 11 tại Trung tâm GDNN – GDTX Tân Biên.
- Về thời gian: Thực hiện trong năm học 2017 – 2018 đối chiếu so sánh kết quả trên
với kết quả năm học 2016 – 2017
- Đề tài có thể áp dụng ở hệ GDTX và THPT
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Đọc toàn bộ các bài tập trên sách giáo khoa, sách bài tập của các khối lớp
- Tham khảo các bài tập ở các sách tham khảo, các đề thi thử và các tạp chí khác có nội dung tương tự dạng trắc nghiệm
- Phân các dạng bài tập theo chủ đề tự chọn, theo trình độ nhận thức của học sinh
- Xây dựng ma trận đề trắc nghiệm có tính phân loại mức độ nhận thức
- Tương tác với học viên thông qua bài kiểm tra và rút kinh nghiệm
Trang 5B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận:
Để đáp ứng với những yêu cầu của xã hội tri thức và toàn cầu hoá đặt ra cho giáodục, đặc biệt trong việc chuẩn bị cho thế hệ trẻ có khả năng hội nhập và cạnh tranhtrong thị trường lao động quốc tế
Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo
và báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI: “Đổi mới chương trình, nộidung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại;nâng cao chất lượng toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyềnthống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành,tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”
Thông tư 04/2017/TT-BGDĐT về Quy chế thi trung học phổ thông quốc gia vàxét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông Thông tư có nhiều điểm mới đáng lưuý: Các bài Toán, Ngoại ngữ, Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội thi theo hìnhthức trắc nghiệm khách quan; Riêng bài thi Ngữ văn thí sinh thi theo hình thức tựluận
Những quan điểm, định hướng nêu trên tạo tiền đề, cơ sở và môi trường pháp líthuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng nâng cao kỹ năng làm
bài tập trắc nghiệm cho người học
2 Cơ sở thực tiễn
Hiện nay việc dạy và học bộ môn Địa lí ở các trường trung học phổ thông nóichung và TTGDTX Tân Biên nói riêng đang gặp rất nhiều khó khăn Học sinh xemmôn Địa lí là môn thuộc lòng nên học tập thiên về ghi nhớ, học tủ, ít quan tâm vậndụng kiến thức Từ đó, học sinh không hiểu bài, học bài lâu thuộc và tỉ lệ khôngthuộc bài còn nhiều, kết quả học tập của học sinh ở bộ môn Địa lí chưa cao Trongnhững năm gần đây, giáo viên đã cố gắng trong việc đổi mới PPDH và đã đạt đượcnhững tiến bộ trong việc phát huy tính tích cực của HS Tuy nhiên, từ hình thức
Trang 6kiểm tra tự luận sang trắc nghiệm găp không ít khó khăn cho giáo viên đòi hỏi nộidung phải bao quát nhiều vấn đề cho nên cần phải có một phương pháp làm bài trắcnghiệm thật hiệu quả
3 Nội dung vấn đề:
3.1 Cách rèn luyện kĩ năng làm bài trắc nghiệm
a) Đọc và phân loại các bài tập
Câu trắc nghiệm bao gồm 2 loại, hỏi về lý thuyết và đòi hỏi tính toán, tư duy.Chỉ có điều bài tập trong câu trắc nghiệm không đòi hỏi học sinh phải mất nhiềuthời gian tính toán, thường là bài toán suy luân cơ bản
Đối với mỗi câu hỏi, học sinh sẽ có khoảng 1 đến 2 phút để tìm ra đáp án trả lời Tuy nhiên, sẽ có những câu thuộc vào phần kiến thức cơ bản, thuần túy
lý thuyết trong sách giáo khoa, học sinh không cần đến 1 phút mà có thể trả lời ngay sau khi đọc đề Bên cạnh đó, cũng có những câu cần phải phân tích, tổng hợp, suy luận mới hoặc những bài toán cần có sự tính toán Thông thường những câu này phải mất tới gần 5 phút Đặc biệt lưu ý những câu hỏi "bẫy" đưa ra nhiềuđáp án gần giống với đáp án đúng Cần hết sức thận trọng và đọc kỹ, hiểu kỹ câu hỏi
và các phương án trả lời để lựa chọn chính xác nhất
Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều loại sách hướng dẫn làm bài thi trắc nghiệm, bộ đề thi trắc nghiệm Mỗi môn có tới hàng chục đầu sách hướng dẫn khiến thí sinh "loạn" không biết phải ôn tập theo cuốn nào Vì vậy, học sinh không nên sử dụng quá nhiều sách tham khảo cùng một lúc Nếu đã chọn cuốn sách nào thì nên trung thành với cuốn sách đó và làm hết toàn bộ các đề trong sách Nhưng quan trọng nhất là phải nắm thật vững kiến thức bởi thi trắc nghiệm đồng nghĩa với việc kiến thức trải dài trên diện rộng Khi có kiến thức bao trùm cả chương trình, học sinh có thể làm được bất cứ đề thi nào
b) Cách làm bài hợp lý nhất
Chia đề làm 3 nhóm, làm bài thành 3 vòng
Trang 7Khi làm bài thi, học sinh nên chia câu hỏi thành 3 nhóm:
+ Nhóm 1: là các câu hỏi mà thí sinh có thể trả lời được ngay
+ Nhóm 2: là những câu hỏi cần phải tính toán và suy luận
+ Nhóm 3: là những câu hỏi còn phân vân và vượt quá khả năng của mình thì học sinh cần đọc kỹ và dành thêm thời gian
Ngay khi nhận được đề thi, học sinh nên lướt qua toàn bộ đề thật nhanh trong vòng vài phút và lựa chọn những câu cảm thấy dễ nhất và chắc chắn nhất
để làm trước Đồng thời, đánh dấu những câu chưa làm được trong đề thi Sau khi đó quay lại một lượt nữa để giải quyết những câu đã bỏ qua
Lưu ý trong số những câu của vòng 2 học sinh vẫn nên lựa chọn các câu dễ hơn để làm trước, những câu quá khó vẫn tiếp tục gác lại để ở vòng 3 Vì thi trắcnghiệm là một cuộc đua về thời gian nên học sinh không nên dừng lại quá lâu ở bất
kỳ một câu hỏi nào
Với những câu hỏi không biết chắc đáp án chính xác, nên dùng phương pháp loạitrừ để loại bỏ được càng nhiều phương án sai càng tốt Khi loại được 2 phương án
cơ hội sẽ là 50/50 Nếu khi ấy vẫn chưa có đáp án thì học sinh buộc phải lựa chọntheo cảm tính Tuyệt đối không nên để trống một câu hỏi nào kể cả với những câukhông thể trả lời được cũng nên đánh dấu vào một trong các phương án Bởi nếumay mắn học sinh có thể trả lời đúng còn nếu trả lời sai thì cũng không bị trừ điểm
c) Điều cần lưu ý khi làm bài thi với hình thức trắc nghiệm
- Điều đầu tiên học sinh cần ghi nhớ đó là đừng cố gắng hoàn thành một câu hỏi trước khi chuyển sang một câu hỏi tiếp theo Điều này là rất quan trọng Nếu học sinh tập trung quá nhiều vào một câu hỏi mà học sinh chưa hiểu hoặc chưathể trả lời được tức là đang gây ra cho mình ít nhất hai khó khăn sau:
+ Mất thời gian: Mỗi một câu hỏi chỉ được 0,2 đến 0,25 điểm vì vậy nếu họcsinh dành quá nhiều thời gian cho một câu hỏi mà học sinh không thể trả lời những câu hỏi sau đó thì sẽ còn mất nhiều điểm hơn rất nhiều
Trang 8+ Mất tinh thần: Học sinh sẽ cảm thấy lo lắng và sự lo lắng này rất có thể sẽ làm mất tập trung, do đó sẽ không thể mang lại một kết quả cao được
- Nên xem qua một lượt các câu hỏi và trả lời trước các câu chắc chắn câu trả lời của mình là đúng Việc này sẽ giúp học sinh thoải mái hơn và cảm thấy tự tin hơn để tiếp tục làm những câu hỏi khác
- Xem lại toàn bộ bài thi một lần nữa để cố gắng tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi khó Bây giờ học sinh cảm thấy tự tin hơn vào mình, tuy nhiên không nên quá tập trung vào 1 câu hỏi
- Khi đã xem toàn bộ bài thi 2 lần, hãy chú ý tìm xem có câu hỏi nào trong bài mà các em đã trả lời có thể giúp trả lời được những câu hỏi khó hơn không? Mẹo này ít học sinh sử dụng khi làm bài thi Các em phải lưu ý rằng,trong bài thi đôi khi có những câu hỏi mà câu trả lời của nó lại nằm trong nhữngcâu hỏi sau đó Tóm lại, học sinh nên hoàn thành bài thi của mình (bỏ lại những câu hỏi khó chưa trả lời được) sau đó dùng thời gian còn lại để tiếp tục với những câu hỏi khó đó
- Nếu như học sinh đã chắc chắn về một câu trả lời nào đó, đừng quay trở lại
để thay đổi nó Thông thường (tất nhiên không phải luôn luôn) khi chúng ta đã chắc chắn về câu trả lời của mình, chúng ta thực sự không cần phải suy nghĩ nhiều về nó nữa Xem lại câu trả lời chỉ làm cho bạn cảm thấy không chắc chắn
và dễ làm bạn thay đổi ý kiến Điều này rất hay xảy ra vì vậy hãy hết sức chú ý
- Chọn ngẫu nhiên, nếu như thời gian làm bài đã gần hết mà các em vẫn chưa thể tìm ra được đáp án hãy chọn một đáp án bất kỳ theo sự suy đoán của bạn Đừng bao giờ bỏ qua bất kỳ một câu hỏi nào trong một bài thi trắc nghiệm
vì nếu bạn trả lời cơ hội của bạn có 25% đúng
- Loại bỏ những đáp án không thích hợp Có rất nhiều các bài thi trong
đó có 1 hay 2 đáp án không thích hợp Loại bỏ những đáp án đó đã giúp học sinh
có được nhiều hơn 25% cơ hội trả lời đúng câu hỏi đó
Trang 9- Hạn chế bản thân mình trong phạm vi kiến thức mà mình biết Học sinh thường bị tắc khi cố gắng tìm ra đúng từ mà chúng chưa thể nhớ ra Nếu không thể nhớ ra từ đó, hãy dùng một từ khác cũng có ý nghĩa tương tự
3.2 Rèn luyện kĩ năng làm bài trắc nghiệm môn Địa lí
a) Nội dung kiến thức
Nhìn tổng thể SGK Địa lý lớp 11 được chia ra làm 2 phần: Khái quát tình hìnhkinh tế - xã hội thế giới và Địa lí khu vực, quốc gia Các phần này đều có mối liên
hệ qua lại với nhau Trước tiên hệ thống được kiến thức trong từng chủ đề, từng bài
cụ thể
Sau khi đã hệ thống các bài, có thể đi vào chi tiết từng bài Mỗi bài cũng có thể
hệ thống lại xem có bao nhiêu nội dung chính, mỗi ý chính có bao nhiêu ý phụ dùng bút màu tô đậm những phần quan trọng hoặc gạch dưới những ý chính Làmtheo nguyên tắc từ tổng thể đến chi tiết, từ khái quát đến cụ thể Có thể ghi mỗi bài
ra từng tờ giấy riêng rồi sau đó tập hợp lại, cũng là một cách để nhớ, mà không nhấtthiết phải cầm cả cuốn SGK để học, vừa không gây cảm giác nặng nề mà còn giúp
hệ thống bài học
Đối với môn Địa lí, thường các em sợ nhất chính là số liệu Tuy nhiên, khôngnhất thiết phải nhớ hết số liệu Bởi đa phần các câu hỏi về số liệu là các dạng câuhỏi suy luận từ bảng số liệu hoặc biểu đồ đã được cho sẵn Nhìn chung, thi theokiểu trắc nghiệm thì học sinh không những cần nắm vững kiến thức mà phải thực sựhiểu sâu sắc vấn đề
b) Kĩ năng khai thác kiến thức từ bản đồ để làm các câu hỏi trắc nghiệm
- Nắm chắc các ký hiệu: HS cần nắm chắc các ký hiệu chung về khoáng
sản, nông nghiệp, công nghiệp, lâm ngư nghiệp
- HS cần biết cách khai thác các biểu đồ trong các bài có liên quan để đỡ phảinhớ nhiều số liệu trong phần trắc nghiệm lý thuyết
Trang 10c) Cách nhận dạng các loại biểu đồ trong câu hỏi trắc nghiệm
- Biểu đồ tròn: khi đề bài yêu cầu thể hiện cơ cấu, tỉ lệ, tỉ trọng (%) của đối tượng
mà dưới 2 năm Ví dụ thể hiện cơ cấu của ngành công nghiệp, nông nghiệp, tuổi…
- Biểu đồ cột (đơn, đôi ): khi đề bài yêu cầu thể hiện sự biến động của một đối
tượng qua nhiều năm hoặc so sánh các đối tượng khi có cùng đơn vị trong một năm
Ví dụ thể hiện sự biến động dân số, diện tích đất đai
- Biểu đồ đường biểu diễn (đồ thị): khi đề bài yêu cầu thể hiện sự thay đổi, tăng
trưởng, diễn biến của các đối tượng khác nhau về đơn vị qua nhiều năm Ví dụ thểhiện tốc độ tăng trưởng kinh tế, gia tăng dân số…
- Biểu đồ kết hợp giữa đường và cột: khi đề bài yêu cầu thể hiện các đối tượng
khác nhau về đơn vị nhưng có mối quan hệ với nhau Hoặc đề bài có từ ba loại sốliệu trở lên mà cần biểu diễn trên cùng một biểu đồ Ví dụ thể hiện sản lượng khaithác, nuôi trồng và giá trị sản xuất thì vẽ cột thể hiện sản lượng khai thác và nuôitrồng, đường thể hiện giá trị sản xuất
- Biểu đồ miền: khi đề bài yêu cầu thể hiện rõ nhất sự thay đổi cơ cấu, tỉ trọng của
hai hoặc ba nhóm đối tượng mà có từ 3 năm trở lên Ví dụ thể hiện cơ cấu ngànhkinh tế hoặc cơ cấu trong nội bộ ngành nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ từ năm
1990 - 2005
- Biểu đồ cột chồng: khi đề bài yêu cầu thể hiện tốt nhất quy mô và cơ cấu của đối
tượng (theo tỉ lệ % tuyệt đối)
- Ngoài ra có dạng biểu đồ miền kết hợp với đường: thường dùng biểu đồ này
trong trường hợp đặc biệt: ví dụ tỉ lệ xuất khẩu, nhập khẩu, cán cân xuất nhập khẩu,
tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử, tỉ lệ gia tăng tự nhiên…
d) Học phải đi đôi với hành
Một trong điều cực kỳ quan trọng giúp các em vừa khắc sâu kiến thức, vừa rènluyện kỹ năng làm bài thi trong quá trình ôn thi, thí sinh cần phải làm các dạng câuhỏi trắc nghiệm để củng cố, rèn luyện kiến thức và kĩ năng
Trang 113.3 Áp dụng cụ thể vào bài 5: Một số vấn đề của Châu lục và khu vực
a) Thiết kế bài dạy
Tiết 1: Một số vấn đề của Châu Phi
Hoạt động 1: Vào bài
GV nêu các câu hỏi để HS gợi nhớ đến Châu phi:
- World cup 2010 tổ chức tại đâu?
Hoạt động 2 : Cả lớp
Mục tiêu: Tìm hiểu về vấn đề tự nhiên Châu Phi.
GV yêu cầu HS quan sát bản đồ tự nhiên Châu phi, cho biết vị trí địa lí, hình dạngcủa Châu phi?
HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
GV yêu cầu HS dựa vào hình 5.1, nhận xét về cảnh quan và khoáng sản Châu phi?
HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
GV yêu cầu HS dựa vào SGK, trình bày những thuận lợi và khó khăn do tự nhiêngây ra nêu giải pháp khắc phục
HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
I Một số vấn đề về tự nhiên
- Khí hậu đặc trưng khô nóng
- Cảnh quan đa dạng, phần lớn lãnh thổ là cảnh quan hoang mạc, bán hoang mạc
và xavan
Trang 12- Tài nguyên đa dạng nhưng đang bị khai thác mạnh.
+ Khoáng sản: cạn kiệt Rừng ven các hoang mạc, bán hoang mạc bị khai thác quámức -> nhiều khu vực bị hoang hóa
-> Môi trường bị suy thoái nghiêm trọng
- Biện pháp: Khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên, tăng cường thủy lợi hóa
Hoạt động 3: Cả lớp
Mục tiêu: Tìm hiểu về vấn đề dân cư và xã hội của Châu Phi.
GV yêu cầu HS dựa vào bảng 5.1, nhận xét:
+ Tỉ suất sinh thô, tỉ suất gia tăng tự nhiên của Châu phi so với các nhóm nướckhác?
+ Tỉ suất tử thô và tuổi thọ trung bình của Châu phi so với các nhóm nước khác?
HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
+ Xã hội Châu phi còn tồn tại những vấn đề khó khăn gì?
HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
II Một số vấn đề dân cư và xã hội
1 Dân cư: Dân số tăng nhanh, tỉ lệ sinh cao, tuổi thọ trung bình thấp, trình độdân trí thấp
2 Xã hội: Xung đột sắc tộc, bệnh tật, nghèo đói, chỉ số HDI thấp
* Được sự giúp đỡ của nhiều tổ chức quốc tế Việt Nam hỗ trợ về giảng dạy và tưvấn kỹ thuật
Hoạt động 4 : Cả lớp
Mục tiêu: Tìm hiểu về vấn đề kinh tế Châu Phi.
GV yêu cầu HS phân tích bảng 5.2 nhận xét tốc độ tăng trưởng của một số nướcChâu phi và trình bày thực trạng nền kinh tế Châu phi, nguyên nhân?
HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
Trang 13Tiết 2: Một số vấn đề của Mĩ La Tinh
Hoạt động 1: Vào bài
GV giới thiệu về khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới: Rừng Amazon – Lá phổicủa thế giới… vào bài
Yêu cầu HS xác định vị trí tiếp giáp của Mỹ la tinh trên bản đồ
GV yêu cầu HS sử dụng BĐ “cảnh quan và khoáng sản ở Mĩ Latinh” hình5.3/24/ SGK để:
+ Kể tên cảnh quan và TN khoáng sản
+ Nhận xét cảnh quan rừng xích đạo và nhiệt đới ẩm => giá trị?
+ Đồng cỏ => giá trị?
+ TN khoáng sản => giá trị?
Trang 14GV bổ sung đa số nguồn tài nguyên, trang trại đều nằm trong tài chủ TB,người lao động hưởng lợi ích không đáng kể.
I Một số vấn đề tự nhiên, dân cư và xã hội
1 Tự nhiên
* Thuận lợi:
- Nhiều loại kim loại màu, kim loại quý và nhiên liệu
- Tài nguyên đất, khí hậu thuận lợi cho phát triển rừng, chăn nuôi gia súc,trồng cây CN và cây ăn quả nhiệt đới
* Khó khăn:
- Khai thác nhiều
Dựa vào bảng 5.3/26/SGK, nhận xét tỉ trọng thu nhập của các nhóm dân cư ở
Mĩ Latinh?
- Vì sao có sự chênh lệch giàu nghèo ở Mĩ latinh lớn?
=> khó khăn đặt ra?
- Nêu những khó khăn do quá trình đô thị hóa tự phát?
2 Dân cư và xã hội:
Cải cách ruộng đất không triệt để, dân cư còn nghèo đói, thu nhập giữangười giàu và nghèo có sự chênh lệch rất lớn Đô thị hóa tự phát => đời sốngdân cư khó khăn => ảnh hưởng vấn đề XH và phát triển KT
Ho
ạt động 3 : cá nhân
Mục tiêu: Tìm hiểu một số vấn đề kinh tế của các quốc gia ở Mĩ La Tinh
- Dựa vào biểu đồ 5.4/26/SGK nhận xét tốc độ tăng GDP của Mĩ Latinh từ 2004?
1985 Dựa vào bảng 5.4 1985 Tính tổng nợ nước ngoài so với tổng GDP của mỗi nước
Trang 15- Những quốc gia nào có tỉ lệ nợ nước ngoài cao so với GDP?
- Vì sao phải vay nợ nhiều? => hậu quả vay nợ nhiều?=> Giải pháp
II Một số vấn đề Kinh tế
- Tốc độ phát triển KT không đều, chậm thiếu ổn định
- Nợ nước ngoài lớn
- Nguyên nhân:
+ Duy trì chế độ phong kiến lâu dài
+ Các thế lực thiên chúa giáo cản trở
+ Chưa xây dựng được đường lối phát triển KT-XH đúng đắn
- Giải pháp:
+ Củng cố bộ máy nhà nước
+ Phát triển giáo dục
+ Cải cách kinh tế
+ Tiến hành công nghiệp hóa, tăng cường mở cửa
Tiết 3: Một số vấn đề của khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á
Hoạt động 1 : Vào bài
Liên hệ hiểu biết thực tế tình hình một số nước như hạt nhân của Iran, xung đột
ở Iraq, Israel-Palestine… vào bài
Hoạt động 2 : Nhĩm
Mục tiêu: Tìm hiểu tiềm năng phát triển kinh tế của các nước ở khu vực Trung Á và Tây Nam Á ( thơng qua các đặc điểm của khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á)
Trang 16- Chia lớp thành 2 nhóm hoàn thành bảng sau:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về khu vực Tây Nam Á
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về khu vực Trung Á
Nam Á
Trung Á
Vị trí địa lý
Diện tích
Số quốc gia
Dân số
Ý nghĩa vị trí địa lí
Điều kiện tự nhiên
Tài nguyên thiên nhiên
Đặc điểm XH
- HS đại diện trình bày
GV bổ sung, sửa chữa
GV yêu cầu HS dựa vào đặc điểm của 2 khu vực rút ra những điểm giống nhau
- Có vị trí chiến lược
- Cùng có nhiều dầu mỏ
- Tỷ lệ dân cư theo đạo hồi cao
I Đặc điểm của khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á:
1/ Tây Nam Á
- Diện tích 7 triệu km2 với 323 triệu người (2005) Có 20 quốc gia
- Tiếp giáp giữa 3 châu lục, án ngữ kênh đào Xuyê, có vị trí địa lý chính trịquan trọng
- Khí hậu khô nóng, nhiều núi, cao nguyên và hoang mạc
- Tài nguyên chủ yếu dầu khí 50% trữ lượng thế giới, tập trung quanh vịnh
Trang 17- Là cái nôi của nền văn minh nhân loại
- Hiện nay đa số dân cư theo đạo Hồi nhưng bị chia rẽ thành nhiều giáo phái
=> mất ổn định
2/ Trung Á
- Nằm trung tâm lục địa Á-Âu
- Diện tích: 5,6 triệu km2, dân số: 61,3 triệu người Có 6 quốc gia
- Vị trí chiến lược quan trọng
- Khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới lục địa, nhiều thảo nguyên và hoang mạc
- Khu vực giàu có về tài nguyên dầu khí, sắt, đồng, thủy điện, than, urani…
- Là nơi có con đường tơ lụa đi qua
- Phần lớn dân cư theo đạo hồi
- Khu vực khai thác dầu thô nhiều nhất? Ít nhất?
- Khu vực có lượng dầu thô tiêu dùng nhiều nhất? Ít nhất?
- Khu vực vừa có thể thõa mãn nhu cầu của mình vừa có thể cung cấp dầu choTG?
GV gọi HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
- Qua đĩ thấy vai trị cung cấp dầu mỏ của 2 khu vực này như thế nào?
GV gọi HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
GV yêu cầu HS dựa vào SGK trả lời các câu hỏi:
Trang 18- Tỡnh hỡnh xung đột sắc tộc, xung đột tụn giỏo và nạn khủng bố hiện nay ở 2 khu vực này như thế nào?
- Nguyờn nhõn?
- Hậu quả?
GV gọi HS trả lời GV chuẩn lại kiến thức
II Moọt soỏ vaỏn ủeà cuỷa khu vửùc Taõy Nam AÙ vaứ khu vửùc Trung AÙ
1 Vai troứ cung caỏp daàu moỷ:
- Trửừ lửụùng daàu moỷ lụựn, Taõy Nam AÙ chieỏm 50% TG => nguoàn cung chớnh cho
TG => Trụỷ thaứnh nụi caùnh tranh aỷnh hửụỷng cuỷa nhieàu cửụứng quoỏc
2 Xung ủoọt saộc toọc, toõn giaựo vaứ naùn khuỷng boỏ:
- Nguyeõn nhaõn: Tranh giaứnh ủaỏt ủai, nguoàn nửụực vaứ taứi nguyeõn, do tử tửụỷng,ủũnh kieỏn, toõn giaựo, daõn toọc, can thieọp cuỷa caực theỏ lửùc beõn ngoaứi
- Haọu quaỷ:
+ Maỏt oồn ủũnh
+ ẹụứi soỏng nhaõn daõn bũ ủe doùa, kinh teỏ chaọm phaựt trieồn
+ Aỷnh hửụỷng tụựi giaự daàu vaứ phaựt trieồn kinh teỏ TG
Một số vấn
đề của chõu
Phi
Biết đợc đđặc điểm tự nhiờn, dõn cư và kinh
tế của các nớc
ở châu Phi
Phõn tớch ảnh hưởng của tự nhiờn, dõn cư – xó hội đến phỏt triển kinh tế.
Nhận xột bảng số liệu
Nhận dạng bản đồ thụng qua bảng số liệu