Chương 6 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN Slide hướng dẫn

Chương 6 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN I. Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ 1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ 2. Dân chủ trong các lĩnh vực của đời sống 3. Thực hành dân chủ II. Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân 1. Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động 2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính dân tộc của Nhà nước 3. Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ 4. Xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả

Chương 6

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ DÂN CHỦ VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC

CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN

NỘI DUNG

I Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ

2 Dân chủ trong các lĩnh vực của đời sống

3 Thực hành dân chủ

II Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân

1 Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính dân tộc của Nhà nước

3 Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ

4 Xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ

a) Dân chủ là vốn quý báu nhất của nhân dân

- Định nghĩa dân chủ:

Dân chủ nghĩa là “dân là chủ” và “dân làm chủ”

“Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ”

- Dân chủ là vốn quý báu nhất của nhân dân:

• Vì đó không phải là thứ tự nhiên có sẵn mà đó là thành quả của cách mạng, nhân dân ta đã phải đấu tranh, hy sinh gian khổ mới giành được

• Vì đó là lý tưởng, là ước vọng của toàn thể nhân dân ta về một xã hội tốt đẹp trong tương lai

• Vì nó đem lại quyền làm chủ vận mệnh của mình cho nhân dân, tạo ra những điều kiện, những tiền đề để toàn xã hội cũng như mỗi cá nhân phát triển và hoàn thiện

I Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân chủ

b) Dân chủ là cơ sở đảm bảo quyền làm chủ và các quyền cơ bản

của nhân dân

• “Con người nhờ có dân chủ và thông qua dân chủ mới có hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo đối với lịch sử.”

• “Có dân chủ mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến”

c) Dân là chủ và dân làm chủ

Dân chủ là khát vọng muôn đời của con người Quan niệm về dân chủ được diễn đạt qua hai mệnh đề: “Dân là chủ” và “Dân làm chủ”

Dân là chủ: nói đến vị thế của dân Dân làm chủ: đề cập đến năng

lực và trách nhiệm của dân Cả hai đi đôi với nhau, thể hiện vị trí, vai trò, quyền và trách nhiệm của dân

“Nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nhà nước do nhân dân làm chủ”;

“Chế độ ta là chế độ dân chủ Tức

là nhân dân làm chủ”

2 Dân chủ trong các lĩnh vực của đời sống

a) Dân chủ trong lĩnh vực chính trị

• Quyền ứng cử, đề cử và bầu cử các

cơ quan quyền lực của Nhà nước,

các tổ chức chính trị - xã hội

• Quyền tham gia quản lý Nhà nước

và xã hội, tham gia thảo luận các

vấn đề chung của Nhà nước và địa

phương

• Quyền được thông tin, tự do ngôn

luận, tự do báo chí

b) Dân chủ trong lĩnh vực kinh tế

• Thực hiện quyền làm chủ và công

bằng của công dân đối với TLSX

và làm chủ quá trình sản xuất,

phân phối sản phẩm

• Quyền tham gia vào các thành

phần kinh tế và bình đẳng trước pháp luật

• Quyền lựa chọn hình thức kinh tế

phù hợp với mình

c) Dân chủ trong lĩnh vực văn hóa

• Quyền được tham gia đời sống văn hóa;

• Quyền sáng tạo văn hóa, nghệ thuật;

• Quyền phê bình văn học, nghệ thuật;

• Quyền được hưởng lợi ích từ các hoạt động văn hóa

d) Dân chủ trong lĩnh vực xã hội

• Quyền lao động;

• Quyền nam nữ bình đẳng;

• Quyền được sống trong xã hội hòa bình với bảo hiểm xã hội;

• Quyền được hưởng chế độ bảo vệ sức khỏe;

• Quyền được đảm bảo về mặt vật chất và tinh thần khi không còn khả năng lao động;

• Quyền bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi, về cống hiến và hưởng thụ của các thành viên trong xã hội

3 Thực hành dân chủ

a) Thực hành dân chủ là động lực phát triển của cách mạng

• “Thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn”

• “Có phát huy dân chủ đến cao độ thì mới động viên được tất cả lực

lượng của nhân dân đưa cách mạng tiến lên.”

b) Phương thức thực hành dân chủ

* Xây dựng và hoàn thiện chế độ dân chủ rộng rãi

Ngày 2/9/1945, Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong đó có các giá trị về dân chủ được gắn liền với đất nước độc lập, tự do, hạnh phúc

Dân chủ mới được thể hiện và bảo đảm trong đạo luật cơ bản nhất là Hiến pháp Hiến pháp 1946 đặt cơ sở pháp lý đầu tiên cho thực hiện

quyền lực của nhân dân

Năm 1959, Người chủ trì soạn thảo Hiến pháp, tiếp tục bảo vệ, phát triển và cụ thể hóa thêm quan điểm dân chủ

Hồ Chí Minh chú trọng đảm bảo quyền lực của các giai cấp, tầng lớp, các cộng đồng dân tộc trong thể chế chính trị nước ta:

• Đối với giai cấp công nhân: công nhân có quyền thực sự trong các xí nghiệp, làm chủ về tư liệu sản xuất, quản lý, phân phối sản phẩm lao động

• Đối với nông dân: nông dân thật sự nắm chính quyền, nông dân phải được giải phóng thì mới có dân chủ thực sự

• Đối với tầng lớp trí thức: Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của trí thức trong tiến trình dân chủ hóa ở Việt Nam

• Đối với phụ nữ: Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới vấn đề

giải phóng phụ nữ, để phụ nữ bình đẳng với nam giới, thực sự tham gia tích cực vào các công việc xã hội

• Đối với thanh thiếu niên: Hồ Chí Minh đề cao vai trò làm chủ đất nước của thanh thiếu niên

• Đối với nhân dân tất cả các dân tộc: Hồ Chí Minh quan tâm đến việc đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, của các dân tộc, phải làm cho các dân tộc làm chủ đất nước nhằm phát triển kinh

tế, văn hóa và thực hiện các dân tộc bình đẳng về mọi mặt

• Đảng trở thành hạt nhân chính trị của toàn xã hội và là nhân tố

tiên quyết để bảo đảm tính chất dân chủ của xã hội Do đó, dân chủ trong Đảng trở thành yếu tố quyết định tới trình độ dân chủ của

• Các tổ chức mặt trận và đoàn thể nhân dân thể hiện quyền làm chủ và tham gia quản lý xã hội.

Tất cả các tổ chức đó đều có một mục tiêu chung là đạt tới trình

độ dân chủ cao - dân chủ xã hội chủ nghĩa Đó cũng là động lực cơ bản nhất để các giai cấp, tầng lớp trong xã hội phấn đấu trong sự nghiệp cách mạng Thực hành dân chủ rộng rãi là trên nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc nòng cốt là liên minh công – nông – trí thức

* Xây dựng và hoàn thiện chế độ dân chủ rộng rãi

1 Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động

a) Nhà nước của dân

II Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước của dân,

do dân, vì dân

Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

do Hồ Chí Minh khai sinh ngày 2/9/1945

chính là Nhà nước tiến bộ chưa từng có

trong lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc

Việt Nam, bởi vì Nhà nước đó là Nhà

nước của dân, nhân dân có vai trò quyết

định mọi công việc của đất nước

Hiến pháp năm 1946 nêu rõ:

“Tất cả quyền bính trong nước đều là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân

biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo; những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra toàn dân phúc quyết

Nhân dân có quyền làm chủ về chính trị,

kinh tế, văn hóa - xã hội, bầu ra Quốc hội -

cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất thể hiện quyền tối cao của nhân dân”

1 Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động

- Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước thực hiện

các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật

- Mọi công việc của bộ máy Nhà nước trong việc quản lý xã hội đều

thực hiện ý chí của dân

1 Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản chất

giai cấp công nhân với tính dân tộc của Nhà nước

a) Bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước

Tính định hướng XHCN của sự phát triển đất nước

Nhà nước ta là Nhà nước dân chủ nhân dân, dựa trên nền tảng liên minh công - nông - tri thức do Đảng Cộng sản - đội tiên phong của

giai cấp công nhân lãnh đạo

b) Bản chất giai cấp công nhân thống nhất với tính nhân dân,

tính dân tộc của Nhà nước

Một là, Nhà nước Việt Nam mới ra đời là kết quả của cuộc đấu

tranh lâu dài, gian khổ của rất nhiều thế hệ người Việt Nam từ quá

trình dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của dân tộc;

Hai là, Nhà nước ta bảo vệ lợi ích của nhân dân, lấy lợi ích của

dân tộc làm cơ bản Lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của toàn dân tộc là một;

Ba là, Nhà nước ta luôn đứng ra làm nhiệm vụ của cả dân tộc giao

phó, đã lãnh đạo nhân dân tiến hành các cuộc kháng chiến và xây

dựng đất nước hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần tích cực vào sự phát triển tiến bộ của thế giới

3 Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ

1 Tổng ân xá cho tất cả những người bản xứ bị án tù chính trị;

2 Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu;

xóa bỏ hoàn toàn các toà án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận trung thực nhất trong nhân dân An Nam;

3 Tự do báo chí và tự do ngôn luận;

4 Tự do lập hội và hội họp;

5 Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương;

6 Tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cả các tỉnh cho người bản xứ;

7 Thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật;

8 Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ bầu ra, tại Nghị viện Pháp để giúp cho Nghị viện biết được những nguyện vọng của người bản xứ.

“Hai xin pháp luật sửa sang.

Người Tây, người Việt hai phương cùng đồng”

“Bảy xin Hiến pháp ban hành

Trăm điều phải có thần linh pháp quyền.”

Nhà nước có hiệu lực pháp

lý mạnh mẽ

Nhà nước có hiệu lực pháp

lý mạnh mẽ

Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ đức, đủ tài

Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ đức, đủ tài

Hoạt động quản

lý Nhà nước bằng Hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào

cuộc sống

Hoạt động quản

lý Nhà nước bằng Hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào

a) Xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến.

Nhà nước hợp pháp, hợp hiến là Nhà nước do dân bầu ra bằng phiếu kín, có Quốc hội, Chính phủ

Chỉ sau một ngày sau khi đọc Bản Tuyên ngôn độc lập, Hồ Chí Minh đã đề nghị cuộc tổng tuyển cử càng sớm, càng tốt để lập ra

Quốc hội, từ đó lập ra Chính phủ và các cơ quan, bộ máy chính thức khác của Nhà nước mới

Có cơ sở pháp lý để làm việc với quân Đồng minh, mới có mối quan hệ quốc tế bình đẳng, mới thiết lập được một cơ chế quyền lực hợp pháp

Cuộc tổng tuyển cử

ngày 6/1/1946

Họp Quốc hội đầu tiên

ngày 2/3/2946

b) Hoạt động quản lý Nhà nước bằng Hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào cuộc sống.

- Hồ Chí Minh luôn chăm lo xây dựng một nền pháp chế xã hội chủ nghĩa để đảm bảo quyền làm chủ thật sự của nhân dân Các cơ quan của Nhà nước phải gương mẫu chấp hành một cách nghiêm chỉnh Hiến pháp

và pháp luật

- Hồ Chí Minh rất chú trọng việc nâng cao dân trí, phát huy tính tích cực chính trị của nhân dân, làm cho nhân dân có ý thức trong việc tham gia công việc của chính quyền các cấp

- Trong việc thực thi Hiến pháp và pháp luật, Hồ Chí Minh bao giờn cũng chú ý cả hai mặt, vừa có lý, vừa có tình, vừa nghiêm khắc, vừa tăng cường các biện pháp giáo dục pháp luật

c) Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ đức, đủ tài.

- Vị trí, vai trò của cán bộ công chức: cán bộ là cái gốc của mọi việc, muốn thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Do đó, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ công chức

Tiêu chuẩn cán bộ, công chức được cụ thể hóa như sau:

Một là, tuyệt đối trung thành với cách mạng;

Hai là, hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn;

Ba là, có mối liên hệ mật thiết với nhân dân;

Bốn là, cán bộ công chức phải là những người dám phụ trách, dám

quyết đoán, dám chịu trách nhiệm nhất là trong những tình huống khó khăn, “thắng không kiêu, bại không nản”;

Năm là, phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn luôn có

ý thức và hành động vì sự lớn mạnh, trong sạch của nhà nước

4 Xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả.

Hồ Chí Minh cho rằng bộ máy Nhà nước không phải là bộ máy áp

bức, bóc lột nhân dân; cán bộ công chức không phải là những “ông quan cách mạng.”

Trong quá trình lãnh đạo xây dựng Nhà nước, Người thường nhắc

nhở mọi người đề phòng và khắc phục những tiêu cực sau:

- Đặc quyền, đặc lợi.

- Tham ô, lãng phí, quan liêu.

- “Tư túng”, “chia rẽ”, “kiêu ngạo”.

b) Đề phòng và khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của

Nhà nước

a) Tổ chức bộ máy Nhà nước phù hợp

Người căn dặn: “Chúng ta không sợ

sai lầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì phải ra sức sửa chữa Vậy nên, ai không phạm những lỗi lầm trên này, thì nên

chú ý tránh đi, và gắn sức cho thêm tiến

bộ, ai đã phạm những lầm lỗi trên này, thì phải hết sức sửa chữa; nếu không tự sửa chữa thì Chính phủ sẽ không khoan dung ”

c) Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức cách mạng

- Tăng cường giáo dục pháp luật

- Tăng cường giáo dục đạo đức

- Kết hợp pháp luật và đạo đức trong trị nước

Vận dụng

Bổ sung sau vì về nhà r và k đem đề về :v

TRẮC NGHIỆM VUI

Câu 1: Theo Hồ Chí Minh, để thực hiện được dân chủ trong xã hội,

trước tiên cần thực hiện dân chủ trong tổ chức nào?

a Dân chủ trong chính quyền các cấp

b Dân chủ trong Quốc hội

c Dân chủ trong tổ chức Đảng

d Dân chủ trong các đoàn thể nhân dân

TRẮC NGHIỆM VUI

Câu 2: Quan điểm cơ bản nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng

Nhà nước cách mạng?

a Nhà nước pháp quyền Việt Nam

b Nhà nước công - nông

d Nhà nước do nhân dân lao động làm chủ

c Nhà nước chuyên chính vô sản

TRẮC NGHIỆM VUI

Câu 3: Đặc điểm cơ bản để nhận biết nhà nước ta mang bản chất giai

cấp công nhân là gì?

c Mục tiêu hàng đầu của nhà nước ta là mang lại và bảo vệ lợi

ích của giai cấp công nhân

b Nhà nước ta là sản phẩm của cuộc cách mạng do giai cấp công nhân lãnh đạo

a Nhà nước ta do Đảng Cộng sản lãnh đạo

d Nhà nước ta quản lý, điều hành xã hội theo định hướng

XHCN