Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng ở công ty CP - xuất nhập khẩu Hà Anh.docx

Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng ở công ty CP - xuất nhập khẩu Hà Anh

LỜI MỞ ĐẦU

Trong điều kiện thực tế của nước ta hiện nay, nền kinh tế hàng hoá nhiềuthành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theođịnh hướng XHCN tiếp tục được xây dựng đồng bộ và có hiệu quả hơn Để cóthể đổi mới và phát triển kinh tế Nhà nước cần phải làm tốt vai trò chủ đạo,làm đòn bẩy đẩy mạnh sự phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội

mở đường hướng dẫn các thành phần kinh tế khác cùng phát triển, doanhnghiệp nhà nước được xem như bộ xương sống của nền kinh tế quốc dân.Công ty CP – XNK Hà Anh là một doanh nghiệp nhà nước mới cổ phầnhoá với chức năng kinh doanh xuất nhập khẩu vật tư tiêu thụ các sản phẩmtrong và ngoài nước

Từ khi thành lập đến nay Công ty CP – XNK hà Anh không ngừng pháttriển mạnh mẽ và luôn hoàn thành xuất sắc mọi chỉ tiêu đề ra Nhờ vậy màđơn vị đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng góp phần thúc đẩy sự pháttriển của nền kinh tế hiện nay

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ

TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH

1.1 SỰ CẦN THIẾT TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI

1.1.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại

Kinh doanh thương mại khác với hoạt động sản xuất, nó là giai đoạn saucùng của chu trình tái sản xuất Ngành thương mại thực hiện chức năng nốiliền giữa sản xuất và tiêu dùng Đối tượng kinh doanh thương mại là hàng hóa

- đó là những sản phẩm lao động được các doanh nghiệp thương mại mua về

để bán ra nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu

Hàng hoá trong kinh doanh thương mại thường được phân theo cácngành hàng như:

Các doanh nghiệp thương mại không có các chi phí chế tạo sản phẩmnhư: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sảnxuất chung, thay vào đó là chi phí của hàng mua gồm giá trị hàng mua và chiphi mua hàng Như vậy trong các doanh nghiệp thương mại, vốn hàng hoá làvốn chủ yếu nhất và nghiệp vụ kinh doanh hàng hoá là nghiệp vụ phát sinhthường xuyên và chiếm một công việc rất lớn và quản lý hàng hoá là nộidung quản lý quan trọng hàng đầu trong các doanh nghiệp thương mại Chính

vì thế, việc tổ chức công tác kế toán mua bán hàng hoá có ý nghĩa hết sứcquan trọng đối với toàn bộ công tác kế toán của doanh nghiệp

1.1.2.2 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả

Để tạo điều kiện cung cấp thông tin kịp thời, chính xác và đầy đủ chonhà quản lý có những quyết định đúng đắn hữu hiệu và đánh giá được chấtlượng kinh doanh của doanh nghiệp, thì kế toán bán hàng và xác định kết quảphải thực hiện những nhiệm vụ cơ bản sau:

- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có vàtình hình biến động của từng loại sản phẩm, hàng hoá theo chỉ tiêu số lượng,chất lượng, chủng loại và giá trị

- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanhthu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanhnghiệp Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng

- Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sátcác tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước và tình hình phân phối kếtquả các hoạt động

- Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính

và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xácđịnh kết quả kinh doanh

1.1.3.Sự cần thiết và yêu cầu quản lý đối với kế toán bán hàng và xác định kết quả

Bất kỳ một doanh nghiệp nào không kể là kinh doanh thương mại haysản xuất thì kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là cực kỳ cầnthiết, nó quyết định sự phát triển hay phá sản của doanh nghiệp

Như chúng ta đã biết mục tiêu cuối cùng của mọi doanh nghiệp là tối đahoá lợi nhuận Lợi nhuận là kết quả tài chính cuối cùng, là chỉ tiêu đánh giáhiệu quả kinh tế của hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.Kết quả bánhàng là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và các khoản chi phí đã chi ra

để có được doanh thu đó.Do đó, kết quả bán hàng có ảnh hưởng rất lớn đếntình hình tài chính của doanh nghiệp Nếu quá trình tiêu thụ gặp khó khăn,doanh nghiệp sẽ thua lỗ sẽ không có nguồn vốn để tiếp tục quá trình kinhdoanh tiếp theo, tất yếu sẽ dẫn doanh nghiệp đến bờ vực của sự phá sản Cònnếu quá trình tiêu thụ thuận lợi thì đương nhiên doanh nghiệp có nguồn thu để

tiếp tục kinh doanh và mở rộng các lĩnh vực hoạt động kinh doanh của mình.Trong doanh nghiệp, kế toán là công cụ sắc bén và hiệu quả nhất để phản ánh

và giám đốc toàn diện mọi hoạt động sản xuất kinh doanh Công tác bán hàng

và xác định kết quả là một nội dung chủ yếu của công tác kế toán để phản ánhhiệu quả sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp trong một thời kỳ

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm sao để có được các thông tin đó kịp thời,đầy đủ và chính xác Muốn vậy thì kế toán bán hàng và xác định kết quả phảiđảm bảo các yêu cầu sau:

- Tổ chức chứng từ ghi chép ban đầu và trình tự luân chuyển chứng từhợp lý Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ, hợp pháp, luân chuyển khoa học,tránh bỏ sót, tránh ghi chép trùng lắp, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảoyêu càu quản lý

- Xác định đúng thời điểm hàng hoá được coi là tiêu thụ để kịp thời ghinhận doanh thu và lập báo cáo bán hàng báo cao thường xuyên, kịp thời tìnhhình bán hàng và thanh toán với khách hàng chi tiêt theo từng loại hàng,tưnghợp đồng kinh tế

- Xác định đúng và tập hợp đầy đủ các chi phí phát sinh đặc biệt là chiphi bán hàng phát sinh trong quá trình tiêu thụ hàng hoá, phân bổ chi phí cònlại cuối kỳ và kết chuyển chi phí cho hàng tiêu thụ trong kỳ để xác định kếtquả kinh doanh

1.2 Những lý luận cơ bản về bán hàng và xác định kết quả

1.2.1 Khái niệm về bán hàng, doanh thu bán hàng và điều kiện ghi nhận doanh thu

Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phầnlớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toánhoặc chấp nhận thanh toán Quá trình bán hàng là quá trình chuyển hoá vốn từhình thái hiện vật sang hình thái giá trị "tiền tệ"

Doanh thu là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳhạch toán, phát sinh từ hoạt động SXKD thông thường của doanh nghiệp gópphần làm tăng vốn chủ sở hữu

Doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc

sẽ thu được sau khi đã trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm gái hàngbán và hàng bán bị trả lại

Các loại doanh thu: Doanh thu theo từng loại hình SXKD và bao gồm:

- Doanh thu bán hàng

- Doanh thu cung cấp dịch vụ

- Doanh thu từ tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi tức được chia

- Ngoài ra còn các khoản thu nhập khác

Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc số thu được phảithu tính theo giá bán của số sản phẩm, hàng hoá được xác định là đã bán hay

đã tiêu thụ Hay nói cách khác đó chính là toàn bộ số tiền bán hàng

Đối với mỗi một đối tượng nộp thuế khác nhau thì nội dung của doanhthu bán hàng cũng khác nhau

Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuếthì doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền bán hàng( chưa có thuế GTGT) baogồm cả phụ thu và phí thu bên ngoài giá bán( nếu có) mà doanh nghiệp đượchưởng

Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp, đốivới những sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ không thuộc đối tượng nộp thuếGTGT thì doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền bán hàng thu được( bao gồm

cả thuế) phụ thu và phí thu bên ngoài( nếu có) mà doanh nghiệp được hưởng.Ngoài việc hạch toán doanh thu bán hàng, kế toán còn phải theo dõi tìnhhình thực hiện nghĩa vụ tài chính với nhà nước thông qua các khoản thuế tiêuthụ như: thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu

Trong điều kiện kinh doanh hiện nay, để đẩy mạnh việc bán ra thu hồitiền nhanh chóng tiền hàng, doanh nghiệp cần có chế độ khuyến khích đối vớikhách hàng Nếu khách hàng mua với khối lượng hàng hoá lớn sẽ được doanhnghiệp giảm giá, nếu khách hàng thanh toán sớm tiền hàng sẽ được doanhnghiệp chiết khấu thanh toán, còn nếu hàng hoá của doanh nghiệp kém phẩmchất thì khách hàng có thể không chấp nhận thanh toán và trả lại hàng hoặcyêu cầu doanh nghiệp giảm giá.Do vậy kế toán hạch toán cả các khoản giảmtrừ doanh thu như: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trảlại Các khoản này sẽ không được hạch toán vào doanh thu Chỉ có các khoảnthoả mãn các điều kiện ghi nhận doanh thu mới được ghi nhận là doanh thubán hàng Theo chuẩn mực số 14 - Doanh thu và thu nhâp khác thì điều kiệnghi nhận doanh thu là:

(1) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền vớiquyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua;

(2) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người

sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa;

(3) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn;

(4) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giaodịch bán hàng

(5) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng

1.2.2 Các phương thức bán hàng

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, việc lựa chọn áp dụngcác phương thức bán hàng và các chính sách khuyến khích tiêu thu góp phầnquan trọng vào việc thực hiện kế hoạch tiêu thụ hàng hoá, đồng thời giúp chodoanh nghiệp có cơ sở mở rộng, chiếm lĩnh thị trường, Phương thức bánhàngcó ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng các tài khoản kế toán phản ánhtình hình xuất kho hàng hoá Đồng thời nó có tính quyết định đối với việc xácđịnh thời điểm bán hàng, hình thành doanh thu bán hàng và tiết kiệm chi phíbán hàng để tăng lợi nhuận

Hiện nay, các doanh nghiệp sản xuất thường sử dụng các phương thứcbán hàng sau:

 Bán hàng theo phương thức gửi hàng :

Theo phương này, định kỳ doanh nghiệp gửi hàng cho khách hàngcơ sởcủa thoả thuận trong hợp đồng mua bán giữa hai bên và giao hàng tại địađiểm đã quy ước trong hợp đồng Khi xuất kho gửi hàng đi, hàng vẫn thuộcquyền sở hữu của doanh nghiệp nên chưa xác định là đã tiêu thụ do đó chưađược hạch toán ngay vào doanh thu, chỉ hạch toán váo doanh thu khi:

+ Doanh nghiệp đã nhận được tiền hàng của khách hàng trả( tiền mặt,giấy báo có của ngân hàng, séc thanh toán )

+ Khách hàng đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán

+ Khách hàng đã ứng trước tiền mua hàng về số hàng gửi đi bán

+ Số hàng gửi đi bán áp dụng phương thức thanh toán theo kế haọchthông qua ngân hàng

 Bán hàng theo phương thức giao hàng trực tiếp :

Theo phưong thức này bên khách hàng uỷ quyền cho cán bộ nghiệp vụđến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp Khi nhận hàng xong, Người nhận kývào hoá đơn bán hàng Khi đó hàng mới được daonh nghiệp coi là tiêu thụ

và hạch toán vào doanh thu ngay

 Bán hàng giao thẳng không qua nhập kho :

Theo phương thức bán hàng này, doanh nghiệp mua hàng của ngườicung cấp bán thẳng cho khách hàng không qua kho của daonh nghiệp Nhưvậy, nghiệp vụ mua bán diễn ra đồng thời Phương thức này được chia làmhai trường hợp :

- Mua hàng giao bán thẳng cho người mua

- Bán hàng giao tay ba - bên cung cấp, doanh nghiệp và người muacùng giao nhận hàng Trường hợp này khi bên mua nhận hàng và xác nhậnvào hoá đơn bán hàng thì hàng đó được xác nhận là tiêu thụ Phương thức nàychủ yếu áp dụng trong các doanh nghiệp thương mại

 Bán hàng trả góp, trả chậm :

Theo phương thức này, khi giao hàng cho người mua thì số hàng đóđược coi là tiêu thụ và doanh nghiệp mất quyền sở hữu về số hàng đó Ngườimua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua, số tiền còn lại người muachấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi nhất định.Thông thường thì số tiền trả ở các kỳ sau phải bằng nhau bao gồm một phầntiền gốcvà một phần lãi trả chậm

 Phương thức bán hàng trao đổi hàng :

Theo phương thức này, doanh nghiệp bán hàng cho khách hàng và đổilại khách hàng giao cho doanh nghiệp vật tư, hàng hoá tương đương Phươngthức này có thể chia làm ba trường hợp :

- Xuất kho lấy hàng ngay

- Xuất hàng trước lấy vật tư, hàng hoá sau

- Nhận hàng trước, xuất hàng trả sau

Tuy nhiên trong các doanh nghiệp thương mại thì phương thức bán hàng

có khác đôi chút, Bán hàng trong doanh nghiệp thương mại chỉ bao gồm haikhâu : khâu bán buôn và khâu bán lẻ

1.2.2.1 Bán buôn hàng hoá

Bán buôn hàng hoá thường được hiểu là bán với khối lượng lớn Và trong bánbuôn hàng hoá thường sử dụng các phương thức bán hàng sau:

- Bán buôn qua kho :

Theo phương thức này, hàng hoá xuất từ kho của doanh nghiệp thươngmại để bán cho người mua Phương thức này lại phân biệt thành hai hình thức

là : Bán hàng trực tiếp qua kho và bán qua kho theo hình thức chuyển hàng.+ Bán trực tiếp qua kho:

Theo hình thức này, doanh nghiệp xuất hàng từ kho giao bán trực tiếpcho người mua do bên mua uỷ nhiệm đến nhận hàng trực tiếp Chứng từ bánhàngtring trường hợp này là hoá đơn hoặc phiếu suất kho do doanh nghiệplập Hàng hó được coi là bán khi người mua đã ký nhận hàng và ký xác nhậntrên chứng từ bán hàng, còn việc thanh toán tiền hàng với bên mua tuỳ thuộcvào hợp đồng đã ký giữa hai bên

+ Bán hàng qua kho theo hình thức chuyển hàng :

Theo hình thức này, doanh nghiệp xuất hàng từ kho chuyển đi cho ngườimua theo hợp đồng bằng phương tiện vận tải tự có hoặc thuê ngoài Hàng hoágửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, khi nào bên mua đã nhậnđược hàng và chấp nhận thanh toán thì mới chuyển quyền sở hữu và doanhnghiệp coi đó là thời điểm hàng gửi đi được coi là đã bán Chi phí vận chuyển

do doanh nghiệp chịu hoặc do bên mua phải trả tuỳ theo điều kiện quy địnhtrong hợp đồng đã ký Chứng từ trong hình thức này là hoá đơn GTGT hoặchoá đơn kiêm phiếu xuất kho do doanh nghiệp lập

- Bán buôn vận chuyển thẳng:

Đây là trường hợp tiêu thụ hàng hoá bán cho khách hàng không quanhập kho của doanh nghiệp Doanh nghiệp mua hàng hoá của bên cung cấp đểbán thẳng cho người mua.Phương thức này bao gồm : Bán vận chuyển thẳngtrực tiếp và bán vận chuyển theo hình thức chuyển hàng

1.2.2.2 Bán lẻ hàng hoá

Trong khâu bán lẻ,chủ yếu là bán hàng thu bằng tiền mặt, và thường thìhàng hoá xuất giao trực tiếp cho khách hàng và thu tiền trong cùng một thờiđiểm Vì vậy thời điểm tiêu thụ đối với khâu bán lẻ được xác định ngay khigiao hàng hoá cho khách hàng

Bán lẻ cũng có nhiều hình thức khác nhau Nhưng chủ yếu bao gồm haihình thức sau:

- Bán lẻ thu tiền trực tiếp :

Theo phương thức bán hàng này, nhân viên bán hàng hoàn toàn chịutrách nhiệm vật chất về số hàng đã nhận để bán ở quầy hàng, trực tiếp thu tiền

và hàng cho khách hàng mua đồng thời ghi chép vào thẻ quầy hàng Nghiệp

vụ bán hàng hoàn thành trực diện với người mua hàng và thường không lậpchúng từ cho từng nghiệp vụ bán hàng

Tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý bán lẻ của từng quầy hàng, thì cuối ca,cuối ngày hoặc định kỳ ngắn, nhân viên bán hàng kiểm kê lượng hàng hoáhiện còn ở quầy hàng và dựa vào quan hệ cân đối hàng luân chuyển trong ca,trong ngày để xác định số lượng hàng bán ra của từng mặt hàng,lập báo cáobán hàng trong ca, trong ngày Tiền bán hàng hàng ngày nhân viên bán hàng

kê vào giấy nộp tiền để nộp cho thủ quỹ của doanh nghiệp

Phương thức bán hàng giúp cho việc bán hàng được nhanh chóng hơntuy nhiên nó lại bộc lộ nhược điểm :

+ Nếu quản lý không chặt chẽ thì sẽ xảy ra hiện tượng lạm dụng tiền bánhàng

+ Do người bán hàng vừa thu tiền vừa bán hàng nên trong những giờ caođiểm dễ gây nhầm lẫn, mất mát

- Phương thức bán lẻ thu tiền tập trung :

Theo phương thức này, nghiệp vụ thu tiền của khách hàng và giao hàngtrả khách là tách rời nhau Mỗi quầy hoặc liên quầy bố trí nhân viên thu ngânlàm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc giao tích kê cho kháchhàng để khách hàng ra nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao.Cuối ca, cuối ngày nhân viên thu ngân làm giấy nộp tiền bán hàng, nhân viênbán hàng căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng trả khách hoặc kiểm kêhàng còn lại cuối ca, cuối ngày để xác định lượng hàng đã trả khách hàng, lậpbáo cáo bán hàng trong ca, trong ngày Báo cáo bán hàng được coi là căn cứ

để hạch toán doanh thu và đối chiếu với số tiền đã nộp tiền trên giấy nộp tiền Phương pháp này tách rời giữa người bán hàng và người thu tiền do đótránh được những nhầm lẫn, sai sót, mất mát Tuy nhiên phương thức này có

nhược điểm là gây phiền hà cho khách hàng Do vậy hiện nay phương phápnày ít được áp dụng, chủ yếu là áp dung cho những mặt hàng có giá trị lớn.Ngoài hai phương thức trên trong bán lẻ còn có các hình thức khác nhưbán lẻ tự phục vụ, bán hàng tự động

1.2.3 Kế toán doanh thu bán hàng, thuế và các khoản giảm trừ doanh thu

1.2.3.1 Kế toán doanh thu bán hàng

1.2.3.1.1 Chứng từ và tài khoản sử dụng

 Chứng từ kế toán thường sử dụng để hạch toán doanh thu bán hàng

- Hoá đơn GTGT MS 01/GTKT-3LL áp dụng cho các doanh nghiệpthuộc đối tượng nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

- Hoá đơn bán hàng thông thường MS 01/GTTT-3LL áp dụng chodoanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp

- Phiếu xuất kho MS 02-VT

- Bảng kê hàng gửi bán đã tiêu thụ

- Các chứng từ thanh toán : Phiếu thu, Giấy báo ngân hàng

 Tài khoản sử dụng :

- Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Nội dung : Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cungcấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuấtkinh doanh

TK 511 không có số cuối kỳ, có 4 TK cấp 2:

+ TK 5111 : Doanh thu bán hàng hoá

+ TK 5112 : Doanh thu bán thành phẩm

+ TK 5113 : Doanh thu cung cấp dịch vụ

+ TK 5114 : Doanh thu trợ cấp, trợ giá

- Tài khoản 512 - Doanh thu nội bộ

Nội dung : Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu của số sản phẩm,hàng hoá, dịch vụ, lao vụ tiêu thụ trong nội bộ giữa các đơn vị trực thuộctrong cùng một công ty, tổng công ty hạch toán toàn ngành.

TK 512 có 3 TK cấp 2 :

+ TK 5121 : Doanh thu bán hàng hoá

+ TK 5122 : Doanh thu bán thành phẩm

+ TK 5123 : Doanh thu cung cấp dịch vụ

- Tài khoản 3331 - Thuế GTGT chi tiết 33311 - Thuế GTGT đầu raNội dung : Tài khoản này phản ánh số thuế GTGT mà doanh nghiệp phảinộp cho hàng hoá bán ra

Tài khoản này áp dụng chung cho đối tượng nộp thuế GTGT theophương pháp khấu trừ thuế và đối tượng nộp thuế GTGT theo phương pháptrực tiếp

- Tài khoản 3387 - Doanh thu chưa thực hiện

Nội dung : Tài khoản này phản ánh các khoản doanh thu sau :

+ Số tiền nhận trước nhiều năm về cho thuê tài sản( cho thuê hoạt động)+ Khoản chênh lệch giữa bán hàng trả chậm, trả góp theo cam kết với giábán trả ngay

+ Khoản lãi nhận trước khi cho vay vốn hoặc mua các công cụ nợ (tráiphiếu, tín phiếu )

Ngoài ra còn sử dụng một số tài khoản khác như : TK 111, TK112,TK131

1.2.3.1.2 Phương pháp hạch toán

- Trường hợp bán hàng trực tiếp cho khách hàng và bán hàng qua đại

lý, ký gửi hàng : Căn cứ vào hoá đơn GTGT phản ánh doanh thu bán hàng:

2 Phát sinh các khoản làm giảm trừ doanh thu như hàng bán bị trả lại,giảm giá hàng bán, chiết khấu thương mại

3 Kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu

4 Kết chuyển doanh thu để xác định kết quả

Trong trường hợp bán hàng qua các đại lý, kí gửi hàng, tại bên giaohàng( chủ hàng) khi phản ánh trị giá vốn hực tế xuất kho kí gửi, kế toán ghisổ:

Giải thích:

1 Phản ánh ghi nhận doanh thu, số tiền đã thu được và số chưa thu được

và khoản lãi do bán trả góp

2 Khi thu được tiền các kỳ tiếp theo

3 Từng kỳ, tính toán và xác định doanh thu hoạt động tài chính do bánhàng trả chậm, trả góp

4 Kết chuyển doanh thu để xác định kết quả

b) Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp:

Trong trường hợp này chỉ khác trương hợp trên là doanh thu được ghinhận bao gồm cả thuế GTGT trong tổng giá thanh toán trả ngay một lần, đếncuối kỳ, xác định thuế GTGT phải nộp cho số hành đã bán trả góp, trảchậm.Cụ thể:

- Phản ánh ghi nhận doanh thu, số tiền đã thu và sẽ phải thu lãi do bántrả chậm, trả góp, kế toán ghi sổ :

Nợ TK 111,112 ( Số tiền đã thu được)

Nợ TK 131 (Số tiền còn phải thu)

Có TK 511 ( Tổng giá thanh toán theo số tiền trả ngay một lần

bao gồm cả thuế GTGT)

Có TK 3387 ( Chênh lệch giữa tổng số tiền bán theo giá trả góp với

tổng giá thanh toán bao gồm cả thuế GTGT theo số tiền trả mộtlần)

- Cuối kỳ, xác định thuế GTGT phải nộp cho số hàng đã bán trả góp trảchậm, kế toán ghi sổ:

Nợ TK 511

Có TK 3331 - Thuế GTGT đầu ra

Các bút toán phản ánh thu tiền ở kỳ tiếp theo và xác định doanh thu hoạtđộng tài chính cũng như bút toán ở mục a

1.2.3.2 Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu

 Chiết khấu thương mại

- Chiết khấu thương mại là khoản tiền mà DN đã giảm trừ, hoặc đã thanhtoán cho người mua hàng do người mua hàng đã mua hàng hoá với khối

lượng lớn theo thoả thuận về chiết khấu thương mại đã ghi trên hợp đồng kinh

tế mua bán hoặc các cam kết mua bán hàng

- Kế toán chiết khấu thương mại sử dụng TK 521 - Chiết khấu thươngmại

Nội dung tài khoản này : Phản ánh khoản tiền mà người mua đượchưởng theo đúng chính sách chiết khấu của doanh nghiệp

- Tài khoản này có 3 tài khoản cấp 2:

TK 5211 - Chiết khấu hàng hoá

TK 5212 - Chiết khấu thành phẩm

TK 5213 - Chiết khấu dịch vụ

 Kế toán giảm giá hàng bán :

- Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ được doanh nghiệp( bên bán)chấp thuận một cách đặc biệt trên giá đã thoả thuận trong hoá đơn, vì lí dohàng bán bị kém phẩm chất, không đúng quy cách, hoặc không đúng thời hạnghi trên hợp đồng

- Tài khoản sử dụng: TK 532 - Giảm giá hàng bán

Nội dung: Tài khoản này phản ánh các khoản giảm trừ do việc chấpthuận giảm giá ngoài hoá đơn do lỗi của doanh nghiệp ( bên bán)

 Kế toán hàng bán bị trả lại:

Hàng bán bị trả lại là số sản phẩm, hàng hoá doanh nghiệp đẫ xác định làtiêu thụ, nhưng bị khách hàng trả lại do vi phạm các điều kiện đã cam kếttrong hợp đồngkinh tế như: hàng kém phẩm chất, sai quy cách, chủng loại:Doanh thu hàng bị = Số lượng hàng bị x Đơn giá bán đã

trả lại trả lại ghi trên hoá đơn

Chứng từ sử dụng: văn bản đề nghị trả lại hàng của người mua ghi rõ lý

do kèm theo hoá đơn( nếu trả lại toàn bộ) hoặc bản sao hoá đơn( nếu trả laimột phần) và chứng từ nhập lại kho của doanh nghiệp số hàng trên

1.2.3.3 Kế toán các khoản thuế phải nộp nhà nước

Thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu là các khoản thuếgián thu, tính trên doanh thu bán hàng Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩuđược tính trừ vào tổng doanh thu bán hàngđã thực hiện Còn thuế GTGT thìtuỳ thuộc vào doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp nào để tính giảm trừvào doanh thu bán hàng hay là không Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT

theo phương pháp khấu trừ thì thuế GTGT được hạch toán riêng và nó khôngảnh hưởng đến doanh thu bán hàng Còn doanh nghiệp nộp thuế GTGT theophương pháp trực tiếp thì thuế GTGT được coi là một khoản giảm trừ doanhthu.Tuỳ thuộc theo đối tượng và mục đích kinh doanh mà doanh nghiệp sẽphải nộp một trong ba loai thuế trên.

1.2.4 Kế toán giá vốn hàng bán

Giá vốn hàng bán là toàn bộ các chi phí liên quan đén quá trình bánhàng, bao gồm trị giá vốn hàng xuất kho để bán, chi phí bán hàng chi phíquản lý doanh nghiệp phân bổ cho hàng bán ra trong kỳ

Việc xác định chính xác trị giá vốn hàng bán là cơ cở để tính kết quảhoạt động kinh doanh

1.2.4.1 Các phương pháp xác định trị giá vốn của hàng xuất kho để bán

Việc tính trị giá vốn của hàng xuất kho để bán được áp dụng theo 1 trong

4 phương pháp đã được qui định trong chuẩn mực số 02 - chuẩn mực hàngtồn kho :

(a) Phương pháp tính theo giá đích danh: Theo phương pháp này khixuất kho hàng hoá thì căn cứ vào số lượng xuất kho thuộc lô nào và đơn giáthực tế của lô đó để tính trị giá vốn thực tế của hàng xuất kho

Phương pháp tính theo giá đích danh được áp dụng đối với doanh nghiệp

có ít loại mặt hàng hoặc mặt hàng ổn định và nhận diện được

(b) Phương pháp bình quân gia quyền: Theo phương pháp này, giá trịcủa từng loại hàng hoá được tính theo giá trị trung bình của từng loại hànghoá tương tự đầu kỳ và giá trị từng loại hàng tồn kho được mua sắm trong kỳ.Giá trị trung bình có thể được tính theo thời kỳ hoặc vào mỗi khi nhập một lôhàng về, phụ thuộc vào tình hình của doanh nghiệp Trị giá vốn thực tế hànghóa xuất kho được tính theo công thức sau:

Trị giá vốn thực tế = Số lượng hàng hoá x Đơn giá bình quânhàng hoá xuất kho xuất kho gia quyền

Trị giá thực tế hàng hoá + Trị giá vốn thực tế

Đơn giá tồn đầu kỳ hàng hoá nhập trong kỳbình quân =

gia quyền Số lượng hàng hóa + Số lượng hàng hoá

(c) Phương pháp nhập trước, xuất trước: Phương pháp này áp dụng dựatrên giả định là hàng hoá được mua trước thì được xuất trước, và hàng hoácòn lại, tồn kho cuối kỳ là hàng hoá được mua gần thời điểm cuối kỳ Theophương pháp này thì giá trị hàng xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhậpkho ở thời điểm đầu kỳ hoặc gần đầu kỳ, giá trị của hàng hoá tồn kho đượctính theo giá của hàng nhập kho ở thời điểm cuối kỳ hoặc gần cuối kỳ

(d) Phương pháp nhập sau, xuất trước: Phương pháp này áp dụng dựatrên giả định là hàng hoá được mua sau thì được xuất trước, và hàng hoá tồnkho cuối kỳ là hàng được mua trước đó Theo phương pháp này thì giá trịhàng xuất kho được tính theo giá của lô hàng nhập sau hoặc gần sau cùng, giátrị của hàng hoá tồn kho được tính theo giá của hàng nhập kho đầu kỳ hoặcgần đầu kỳ

Tuy nhiên, việc xác định trị giá vốn hàng xuất kho để bán còn phụ thuộcvào từng loại hình doanh nghiệp cụ thể Đối với doanh nghiệp thương mại thìtrị giá vốn của hàng xuất kho để bán bao gồm: Trị giá mua thực tế của hàngxuất kho để bán và chi phí mua hàng phân bổ cho số hàng đã bán ra Trongđó:

- Trị giá mua thực tế của hàng xuất kho để bán được xác định theo mộttrong bốn phương pháp đã nêu trên

- Chi phí mua hàng phân bổ cho số hàng đã bán : Do chi phí mua hàngliên quan đến nhiều chủng loại hàng hóa, liên quan cả đến khối lượng hànghoá trong kỳ và hàng hoá đầu kỳ, cho nên cần phân bổ chi phí mua hàng chohàng đã bán trong kỳ và hàng tồng cuối kỳ

Tiêu chuẩn để phân bổ chi phí mua hàng được lựa chọn là: số lượng,trọng lượng, trị giá mua thực tế của hàng hoá

Trong đó hàng hoá tồn cuối kỳ bao gồm hàng hoá tồn trong kho; hàng hoá đã mua nhưng còn đang đi trên đường và hàng hoá gửi đi bán nhưng chưa được chấp nhận

1.2.4.2 Kế toán giá vốn hàng bán của từng phương thức bán hàng

Căn cứ vào điều kiện ghi nhận doanh thu và thời điểm xác định là bán hàng, quá trình bán hàng được chia ra hai phương thức bán hàng:

- Phương thức bán hàng trực tiếp

- Phương thức gửi hàng

a Kế toán giá vốn hàng bán theo phương thức gửi hàng:

- Nội dung: Theo phương thức này, định kỳ doanh nghiệp sẽ gửi hàng cho khách hàng theo những thoả thuận trong hợp đồng Khi xuất kho hàng hoá giao cho khách hàng thì số hàng háo này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, bởi vì chưa thoả mãn 5 điều kiện ghi nhận doanh thu.Đến khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, kế toán ghi nhận doanh thu

- Để phản ánh sự biến động và số hiện có về giá vốn của hàng hoá gửi bán, kế toán sử dụng TK 157 - Hàng gửi đi bán

Nội dung của TK 157: Phản ánh giá trị hàng hoá đã gửi cho khách hàng hoặc nhờ bán đại lý, ký gửi nhưng vẫn chưa được chấp nhận thanh toán

Trình tự hạch toán như sau:

 Đối với doanh nghiệp kế toán hàng hóa tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên:

TK 156 TK 157 TK 632 TK 911

(1) (3) (5)

TK 156(2)

TK 331, 111 (4b)

(2)

TK 156(1) (4a)

TK 133(1)

Giải thích:

1.Xuất kho hàng hoá gửi bán : ghi theo trị giá mua thực tế

2.Mua hàng hoá về không qua nhập kho mà gửi bán luôn

3.Trị giá hàng hoá gửi bán đã được xác định là tiêu thụ

4a Hàng hoá gửi bán nhưng không bán được doanh nghiệp nhập lại kho4b Chi phí mua hàng hoá phân bổ cho số hàng xuất bán

5.Cuối kỳ kết chuyển giá vốn hàng bán để xác định kết quả

 Đối với doanh nghiệp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm

1 Đầu kỳ, kết chuyển hàng hoá đang đi đường, hàng tồn kho, hàng gửi bán

2 Cuối kỳ kết chuyển trị giá của hàng đang đi đường, hàng hoá tồn kho,hàng gửi bán

3 Kết chuyển giá vốn hàng hoá tiêu thụ trong kỳ

4 Kết chuyển giá vốn để xác định kết quả kinh doanh

b Kế toán giá vốn hàng hoá theo phương thức bán hàng trực tiếp:

Theo phương thức này, khi doanh nghiệp giao hàng hoá cho kháchhàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thnah toán ngay,

có nghĩa là quá trình chuyển giao và ghi nhận doanh diễn ra đồng thời vớinhau

Để phản ánh trị giá vốn hàng bán, kế toán sử dụng TK 632 - giá vốnhàng bán

Nội dung tài khoản này phản ánh trị giá vốn của hàng hoá, các khoản chi phi phát sinh liên quan được tính vào giá vốn hàng bán cũng như trích lập

và hoàn nhập dự phòng

Trình tự hạch toán:

 Doanh nghiệp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên:

TK 156 TK 632 TK 156

(1) (6)

TK 331, 111 (2) TK 159

TK 133(1)

(7)

TK 156(2) (3)

TK 911

TK 156, 138(1)

(8)

(4)

Tk 159 (5)

Giải thích:

1.Trị giá vốn thực tế của hàng hoá xuất bán trực tiếp

2 Mua hàng hoá không qua nhập kho xuất bán trực tiếp

3.Cuối kỳ, phân bổ chi phí mua hàng của hàng xuất bán

4.Phản ánh các hao hụt mất mát của hàng tồn kho sau khi trừ đi phần bắt bồi thường

5.Phần trích lập dự phòng bổ sung

6.Trị giá hàng hoá đã bán nay bị trả lại doanh nghiệp nhập kho

7.Hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho

8.Kết chuyển giá vốn hàng bán để xác định kết quả kinh doanh

Doanh nghiệp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ:

2 Cuối kỳ, căn cứ kết quả kiểm kê, kết chuyển hàng hoá tồn cuối kỳ.

3 Kết chuyển giá vốn hàng bán để xác định kết quả kinh doanh

1.2.5 Kế toán chi phí bán hàng

Chi phí bán hàng là toàn bộ các chi phi phát sinh trong quá trình bán

hàng hoá,sản phẩm bao gồm : - Chi phi nhân viên bán hàng;

- Chi phí vật liệu bao bì;

Để phục vụ yêu cầu cung cấp thông tin kế toán, CPBH thực tế phát sinhtrong kỳ phải được phân loại và tập hợp theo 7 yếu tố chi phí trên Cuối kỳhạch toán CPBH cần được phân bổ và kết chuyển để xác định KQKD

1.2.6.Chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp là toàn bộ chi phí có liên quan đến hoạtđộng quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và quản lý điều hành chung toàndoanh nghiệp

Theo quy định hiện hành, chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm cáckhoản chi phí sau:

- Chi phí nhân viên quản lý

- Chi phí vật liệu quản lý

- Chi phí đồ dùng văn phòng

- Chi phí khấu hao TSCĐ

- Thuế, phí, lệ phí

- Chi phí dự phòng

- Chi phí dịch vụ mua ngoài

- Chi phi bằng tiền khác

Để phản ánh tình hình tập hợp và phân bổ chi phí QLDN, kế toán sửdụng TK642- chi phí quản lý doanh nghiệp, để phản ánh tập hợp và kếtchuyển các khoản chi phí quản lý kinh doanh, quản lý hành chính và chi phíkhác liên quan đến hoạt động chung của doanh nghiệp Chi phí quản lý DNthực tế phát sinh trong kỳ cũng phải được phân loại và tập hợp theo 8 yếu tốchi phí trên Cuối kỳ hạch toán CPQLDN cần được phân bổ và kết chuyển đểxác định kết quả kinh doanh

Trong đó, doanh thu thuần về bán hàng được tính như sau:

Doanh thu thuần Doanh thu bán Chiết Giảm giá Hàng thuế

về bán hàng và = hàng và cung - khấu - hàng - bán bị - TTĐB, cung cấp dịch vụ cấp dịch vụ TM bán trả lại XK

Để xác dịnh kết quả tiêu thụ, kế toán sử dụng TK 911 - Xác định kết quảkinh doanh

Nội dung: tài khoản này phản ánh kết quả HĐKD trong doanh nghiệp.Trình tự hạch toán:

TK 632 TK 911 TK 511, 512

(1) (5)

TK 641, 642 (2) TK 515

1 Cuối kỳ kết chuyển giá vốn hàng bán

2 Cuối kỳ kết chuyển CPBH và CPQLDN phẩn bổ cho hàng bán ra

3 Cuối kỳ kết chuyển chi phí hoạt động tài chính

4 Cuối kỳ kết chuyển chi phí hoạt động khác

5 Cuối kỳ kết chuyển doanh thu bán hàng và doanh thu nội bộ

6 Cuối kỳ kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính

7 Cuối kỳ kết chuyển doanh thu hoạt động khác

8 Xác định kết quả : Kết quả = Doanh thu - chi phí

8a Cuối kỳ kết chuyển lãi

8b Cuối kỳ kết chuyển lỗ

Trình tự xác định kết quả KD tiến hành như sau:

- Tập hợp chi phí bán hàng

- Tập hợp chi phí quản lý doanh nghiệp( cả khoản dự phòng)

- Xác định, kết chuyển doanh thu các khoản giảm trừ doanh thu

Tuỳ theo điều kiện, quy mô, đặc điểm sản xuất hoạt động kinh doanh,yêu cầu quản lý, trình độ nghiệp vụ cán bộ kế toán và điều kiện trang bịphương tiện kỹ thuật tính toán xử lý thông tin của từng doanh nghiệp để lựachọn hình thức sổ kế toán cho phù hợp Hiện nay có 4 hình thức sổ kế toánthường được các doanh nghiệp áp dụng đó là:

- Đối với hình thức kế toán chứng từ ghi sổ : bao gồm Bảng kê, báocáo bán hàng, Bảng kê hàng hoá xuất kho, chứng từ ghi sổ, sổ đăng ký chứng

từ ghi sổ, sổ cái, bảng kê hoá đơn, chứng từ hàng hoá dịch vụ bán ra và muangoài, tờ khai thuế

- Đối với hình thức kế toán sổ kế toán nhật ký sổ cái: bao gồm bảngtổng hợp chứng từ gốc, sổ nhật ký sổ cái

- Đối với hình thức kế toán nhật ký chứng từ : nhật ký chứng từ, cácbảng kê, sổ cái, các bảng phân bổ

Mỗi hình thức kế toán có ưu thế và nhược điểm riêng Do vậy doanhnghiệp cần cân nhắc để chọn hình thức sổ kế toán phù hợp, thuận tiện chodoanh nghiệp mình để đạt được hiệu quả cao nhất

Toàn bộ những gì trình bày trên đây chỉ là lý thuyết cơ bản về bán hàng

và xác định kết quả kinh doanh còn thực tế về công tác này sẽ được trình bàytrong phần hai của chuyên đề này

Chương 2: THỰC TẾ CÔNG TÁC BÁN HÀNG

VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH Ở CÔNG TY CỔ PHẦN

XUẤT NHẬP KHẨU HÀ ANH

2.1 Đặc điểm chung của Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Hà anh

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty

Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Hà anh là công ty được cổ phần hoá từmột doanh nghiệp nhà nước.Công ty có đầy đủ tư cách pháp nhân, hạch toánkinh tế độc lập, mở tài khoản ngân hàng và được sử dụng con dấu riêng theoqui định của nhà nước

Công ty có trụ sở chính tại khối 1 – thị trấn Đông anh – TP Hà nội Têngiao dịch quốc tế là: HANEXIM.

Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Hà anh có tiền thân là trạm vật tư nôngnghiệp Đông anh trực thuộc công ty vật tư nông nghiệp Hà nội được thành lậptheo quyết định số 128 ngày 12/8/1981 của UBND TP Hà nội với số vốn là2.613.325 VNĐ và có 25 lao động Hoạt động của trạm chủ yếu là cung cấpvật tư nông nghiệp cho bà con nông dân

Đến ngày 16/12/1987 thực hiện quyết định 217 của chủ tịch HĐBTUBND TP Hà nội ra quyết định số 5698/QĐUB sáp nhập công ty vật tư vàcông ty bảo vệ cây trồng, lấy tên là công ty vật tư kỹ thuật cây trồng với sốlao động lao động là 156 người và số vốn là 523.044.000 VNĐ

Thực hiện nghị định 388 của HĐBT về tổ chức sắp xếp lại các doanhnghiệp nhà nước, đến ngày 16/12/1992 thành lập lại doanh nghiệp, theo quyếtđịnh số 2849/QĐ lấy tên là công ty vật tư dịch vụ kỹ thật cây trồng Đông anh.Đến năm 1993, công ty vật tư dịch vụ kỹ thuật cây trồng đổi tên thànhCông ty vật tư tổng hợp Hà anh trực thuộc UBND Huyện Đông anh – Thànhphố Hà nội theo quyết định thành lập số 1503/QĐUB ngày 10/4/1993

Do sự thay đổi tổ chức đến tháng 3/1993 công ty vật tư tổng hợp Hà anhlại có quyết định số 771/QĐ - UB ngày 20/3/1993 và quyết định số 2552/QĐ

- UB ngày 8/7/1993 của UBND Thành phố Hà nội sát nhập thêm Công ty thumua hàng xuật nhập khẩu trạm cá giống Đông anh và xí nghiệp dịch vụ lâmnghiệp Đông anh

Do xu thế phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam và thực hiện Nghịđịnh 64/NĐ-CP của chính phủ, Công ty vật tư tổng hợp Hà anh tiến hành cổphần hoá toàn công ty, ngày 10/01/2003 Công ty vật tư tổng hợp Hà anh nhậnquyết định 223/QĐ-UB của UBND thành phố Hà nội để chuyển đổi thànhmột công ty cổ phần Từ đây, Công ty vật tư tổng hợp Hà anh được chuyểnthành Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Hà anh

Như vậy, trải qua gần 30 năm hình thành và phát triển từ một trạm vật tưnông nghiệp cấp huyện, lúc mới thành lập chỉ là một đơn vị hạch toán báo sổnông nghiệp cấp huyện, cùng với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân, công

ty ngày càng mở rộng về quy mô cũng như cơ cấu hoạt động

Từ chỗ chỉ có nhiệm vụ cung ứng vật tư nông nghiệp theo kế hoạch củanhà nước tới nay chức năng và nhiệm vụ của công ty đã thay đổi và mở rộngrất nhiều Bên cạnh chức năng truyền thống là kinh doanh vật tư nông nghiệp( phân bón, thuốc trừ sâu), công ty còn sản xuất kinh doanh các loại giống câytrồng, kinh doanh các loại vật liệu tiêu dùng, xuất nhập khẩu trực tiếp vớinước ngoài các loại nông sản Địa bàn kinh doanh cũng mở rộng, đơn vị cócác điểm bán hàng ở tất cả các xã thuộc huyện Đông anh, đồng thời mở rộngkinh doanh với nhiều tỉnh thành trong cả nước như Vĩnh Phúc, Hà Tây, NamĐịnh, Bắc Giang, Ninh Bình, các tỉnh miền Nam…

Công ty hoạt động trên cơ sở vốn kinh doanh do các cổ đông góp vốn vàvốn vay ngân hàng Trong quá trình hoạt động, công ty không chỉ bảo toànvốn góp ban đầu mà còn phát triển bổ sung nâng cao nguồn vốn từ 2 tỷ đồnglên 67 tỷ đồng do sử dụng hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả các nguồn vốn tự

có và khai thác nhiều nguồn vốn khác nhau(nguồn vốn tín dụng, nguồn vốntrong thanh toán và nguồn vốn từ cán bộ công nhân viên và người lao độngtrong công ty) Những thay đổi về qui mô tổ chức và nhiệm vụ kinh doanhcũng như năng lực kinh doanh là sự khẳng định vị thế công ty đáp ứng và vậndụng tốt cơ chế thị trường Hiện nay công ty đã có đủ tiềm lực về mọi mặtthực hiện kinh doanh tổng hợp và cạnh tranh trên thị trường không chỉ trongnước mà còn cả thị trường quốc tế

Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty thể hiện qua bảng sau:

2.1.2 Đặc điểm tổ chức kinh doanh của công ty CP- XNK Hà Anh

Là một trong số rất ít các công ty vật tư nông nghiệp cấp huyện còn tồntại, công ty CP - XNK Hà Anh đã đứng vững và khẳng định được mình trong

cơ chế thị trường Hoạt động kinh doanh của công ty được mở rộng trong toànquốc, có mối liên hệ với nhiều tỉnh, thành phố, hoạt động chính là kinh doanhngành hàng vật tư phục vụ cho sản xuất, nhập khẩu trực tiếp, (chính vậy màhoạt động kinh doanh của công ty) và còn gồm cả việc xuất nhập khẩu hànghoá

Hoạt động kinh doanh của công ty được thể hiện trên một số lĩnh vựcsau:

- Kinh doanh vật tư nông nghiệp (phân bón, thuốc trừ sâu)

- Kinh doanh các loại giống cây trồng,cây cảnh, cây môi trường

- Dịch vụ ăn uống, nhà nghỉ

- Nhập khẩu phân bón, thuốc trừ sâu

- Xuất khẩu lương thực, hàng nông sản

- Nhận uỷ thác xuất, nhập khẩu các mặt hàng phục vụ sản xuất nôngnghiệp và các mặt hàng tiêu dùng

1.3 Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của công ty

Sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý của công ty CP XNK Hà Anh

Bộ máy quản lý của công ty cổ phần XNK Hà Anh được tổ chức theokiểu phân cấp Đứng đầu là Giám đốc công ty, giúp việc cho giám đốc là cácphó giám đốc, bên cạnh đó còn có đại hội đồng cổ đông, hội đồng quản trị vàban kiểm soát để giám sát các hoạt động của giám đốc và công ty

Đại hội đồng cổ đông là cơ quan quyết định cao nhất của công ty, đại hộiđồng cổ đông mỗi năm họp một lần khi kết thúc năm tài chính nhằm quyếtđịnh phương hướng, nhiệm vụ phát triển của công ty, thảo luận và thông quabảng tổng kết tài chính cuối năm, quyết định số lợi nhuận trích lập các quỹcủa công ty, số lợi nhuận chia cho các cổ đông

Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý cao nhất của công ty Đứng đầu hộiđồng quản trị của công ty là chủ tịch hội đồng quản trị kiêm giám đốc công

ty Hội đồng quản trị chịu trách nhiệm trước Nhà nước và các cổ đông trongviệc thực hiện chức năng quản lý mọi hoạt động của công ty

Đại hội đồng cổđông

Hội đồng quản

trị

Ban giám đốc

Các cửa hàng bán buôn

các dịch

vụ bán lẻ

Phòng vật tư

Phòng xuất nhập khẩu

Phòng nông lâm

Ban kiểm soát

Ban giám đốc bao gồm Giám đốc và các phó giám đốc giúp việc chogiám đốc để quản lý công ty

Giám đốc kiêm chủ tịch hội đồng quản trị là người trực tiếp điều hành,quyết định mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đồng thời là ngườichịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên và pháp luật

Phó giám đốc giúp việc cho giám đốc tạo thành một thể thống nhất chặtchẽ Các phó giám đốc thực hiện chức năng tham mưu, đề xuất các biện phápcùng giám tổ chức thực hiện tốt các mục tiêu và biện pháp đề ra, đồng thờichịu trách nhiệm chỉ đạo công tác hành chính , làm công tác đoàn thể Ngoài

ra, phó giám đốc là người thay mặt giám đốc giải quyết các công việc trongtoàn công ty khi có sự uỷ quyền của giám đốc

Phòng tổ chức hành chính: Thực hiện công tác quản lý lao động và đơngiá tiền lương, thực hiện chế độ chính sách với người lao động, phối hợp vớicác phòng ban lập dự án sửa chữa, mua sắm tài sản, đảm bảo an ninh trật tự,

Phòng xuất nhập khẩu: có nhiệm vụ tìm nguồn hàng, nghiên cứu thịtrường, từ đó tiến hành nghiên cứu, trình giám đốc các hợp đồng xuất nhậpkhẩu hàng hoá với đối tác nước ngoài Tổ chức theo dõi việc thực hiện hợpđồng, tình hình vận chuyển hàng hoá và nhận hàng tại cảng đưa về kho củacông ty một cách an toàn

Phòng kế hoạch vật tư: tham mưu cho giám đốc kế hoạch tiếp nhận vật

tư, tiêu thụ hàng hoá theo hợp đồng hoặc tự khai thác tiêu thụ, lập kế hoạchvận chuyển và dịch vụ vận chuyển đến tận nơi khách hàng theo yêu cầu

Phòng nông lâm: chuyên sản xuất và kinh doanh các loại giống cây trồngphục vụ nông nghiệp, cây cảnh sinh thái.

Cửa hàng bán buôn: có nhiệm vụ tiếp cận hàng hoá do công ty giao cho,báo cáo sổ hàng tháng quyết toán với công ty

Các cửa hàng, dịch vụ bán lẻ: gồm 45 điểm dịch vụ bán lẻ, trung bình 2điểm trên một xã, có nhiệm vụ giới thiệu và trực tiếp bán hàng, thu tiền

Việc tổ chức kinh doanh và tổ chức quản lý nói trên vừa đảm bảo quản

lý tập trung thống nhất đồng thời phát huy tinh thần chủ động sáng tạo củathành viên trong công ty từ đó có thể hạn chế tối đa những khó khăn trongviệc chỉ đạo hoạt động kinh doanh, tạo ra sự năng động nhạy bén để từ đó cóthể chiếm lĩnh và làm chủ thị trường Để có sự phát triển đó, công ty đã khôngchỉ phát huy sáng tạo, nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn thể hiện rõ ý trí

tự lực tự cường của mình Trong thời kỳ đổi mới của cơ chế quản lý thì bất cứmột hướng đi sai lệch nào có thể dẫn tới sự phá sản của công ty theo quy luậtđào thải của nền kinh tế thị trường Chính vì lẽ đó, ban lãnh đạo công ty đã rất

cố gắng trong việc thiết lập một bộ máy quản lý có hiệu quả cũng như thúcđẩy hoạt động kinh doanh để thu được lợi nhuận cao nhất cho công ty

2.1.4 Tổ chức công tác kế toán của công ty

2.1.4.1 Bộ máy kế toán

Bộ máy kế toán là tập hợp những cán bộ, nhân viên kế toán cùng vớinhững phương tiện kỹ thuật tính toán thực hiện toàn bộ công tác kế toán củacông ty Bộ máy kế toán phải thực hiện nhiều khâu công việc kế toán (phầnhành kế toán) Do đó cần phải chia ra nhiều bộ phận, thực hiện theo từng phần

cụ thể Việc phân chia này tuỳ thuộc vào quy mô hoạt động sản xuất kinhdoanh và khối lượng nghiệp vụ kế toán của doanh nghiệp để bố trí cho phùhợp

Để tổ chức hợp lý bộ máy kế toán cần phải căn cứ vào loại hình tổ chứccông tác kế toán mà doanh nghiệp vận dụng, đồng thời phải phù hợp với phâncấp quản lý cũng như yêu cầu về trình độ quản lý và trình độ nghiệp vụ củacán bộ quản lý, cán bộ kế toán Do vậy việc tổ chức cơ cấu bộ máy kế toánsao cho hợp lý, gọn nhẹ và hoạt động có hiệu quả là điều kiện quan trong đểcung cấp thông tin kế toán một cách kịp thời, chính xác và đầy đủ, hữu ích

cho các đối tượng sử dụng thông tin, đồng thời phát huy nâng cao trình độnghiệp vụ của cán bộ kế toán.

Có thể khái quát mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty cổ phầnXNK Hà anh như sau

- Kế toán trưởng: (KTT) có nhiệm vụ phụ trách chung toàn bộ máy kếtoán, tổ chức và kiểm tra việc thực hiện ghi chép kế toán, điều hành, hướngdẫn các kế toán viên trong công tác hạnh toán kế toán

- Kế toán tổng hợp: giúp việc cho kế toán trưởng, có nhiệm vụ kiểm trađối chiếu báo cáo của từng bộ phận, làm cân đối, lập bảng tổng kết tài sản,báo cáo tài chính gửi lên cấp trên

- Kế toán vốn bằng tiền: có nhiệm vụ ghi chép, phản ánh kịp thời, chínhxác, đầy đủ vốn hiện có của công ty và tình hình biến động của vốn bằng tiền

- Kế toán thanh toán: ghi chép, phản ánh kịp thời, chính xác, rõ ràng cácnghiệp vụ kế toán theo từng đối tượng, từng khoản thanh toán để đôn đốc vàthanh toán kịp thời tránh ứ đọng vốn

- Kế toán vật tư hàng hoá : theo dõi tình hình nhập, xuất, tồn vật tư hànghoá, tính giá thực tế của hàng nhập, xuất trong kì, mở các sổ, thẻ kế toán chitiết tính toán chính xác số lượng và giá trị hàng tồn kho

kê, TSCĐ

KT vật tư,hàng hoá

KT thanh toán

Thủ quỹ

KTV cácđvị, CH,trực thuộc

KT bánhàng &

xđkq

- Kế toán tài sản cố định : có nhiệm vụ theo dõi tình hình tăng, giảm tàisản cố định và công cụ dụng cụ, báo cáo, lập hồ sơ thanh toán tài sản cố định.

- Kế toán bán hàng và xác định kết quả : có nhiệm vụ ghi chép, tính toándoanh thu đã đạt được và xác định kết quả kinh doanh của công ty

- Kế toán ở các đơn vị cửa hàng trực thuộc: có nhiệm vụ tập hợp chứng

từ, sổ sách, lập báo cáo bán hàng gửi lên phòng kế toán của công ty

- Thủ quỹ: có nhiệm vụ quản lý tiền mặt, thực hiện thu chi tiền mặt vàlập báo cáo các quỹ theo yêu cầu của công ty

Với cách sắp xếp bố trí nhân viên trong phòng kế toán như vậy đã tạocho bộ máy kế toán của công ty hoạt động một cách nhịp nhàng, đồng bộ, đạthiệu quả cao, đảm bảo nguyên tắc bất kiêm nhiệm của kế toán đồng thời đãtạo điều kiện thuận lợi cho công ty trong việc kinh doanh mà cụ thể là trongviệc tiêu thụ hàng hoá

2.1.4.2 Đặc điểm tổ chức công tác kế toán của công ty

Hiện nay, bộ máy kế toán của công ty CP-XNK Hà Anh được tổ chứctheo hình thức tập trung với một phòng kế toán đặt tại công ty Phòng kế toáncủa công ty có nhiệm vụ phụ trách toàn bộ công tác kế toán từ khâu tổng hợp

số liệu, ghi sổ, tính toán, lập báo cáo tài chính cũng như kiểm tra công tác kếtoán

Công ty tiến hành tổ chức hạch toán kế toán theo qui định của luật kếtoán đã được Quốc hội khoá XI thông qua ngày 17/06/2003 và Chủ tịch nướccông bố ngày 26/06/2003 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2004 Và chế độ

kế toán mà công ty áp dụng hiện nay theo quyết định số 1141/TC/QĐ/CĐKTban hành 1/11/1995 của Bộ Tài chính

Niên độ kế toán : bắt đầu từ 01/01 đến 31/12

Đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi chép kế toán là : Đồng VN và nguyêntắc, phương pháp chuyển đổi các đồng tiền khác : Quy đổi theo tỷ giá củangân hàng tại thời điểm hạch toán

Hình thức sổ kế toán áp dụng : Chứng từ ghi sổ

Và trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức chứng từ ghi sổ ở Công ty cổphần XNK Hà Anh như sau:

Sổ, thẻ kếtoán chi tiết

Bảng tổng hợpchi tiết

Báo cáo tài chính

Phương pháp kế toán hàng tồn kho:

+ Nguyên tắc đánh giá hàng tồn kho: Đánh giá theo giá trị thực tế ghitrên hoá đơn mua hàng

+ Phương pháp xác định hàng tồn kho cuối kỳ: Xác định theo phươngpháp bình quân gia quyền

+ Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Hạch toán theo phương pháp

kê khai thường xuyên

Bộ sổ kế toán tại công ty:

+ Sổ chi tiết : bao gồm :Sổ chi tiết thành phẩm hàng hoá; Bảng tổnghợp nhập - xuất - tồn hàng hoá thành phẩm; Sổ chi tiết bán hàng; Sổ chi tiếtthanh toán với người mua, người bán; Sổ chi tiết CPBH, CP QLDN; Sổ chitiết thuế GTGT

+ Sổ tổng hợp: Bảng kê, báo cáo bán hàng, Bảng kê hàng hoá xuất kho,chứng từ ghi sổ, sổ đăng ký chứng từ ghi sổ, sổ cái, bảng kê hoá đơn, chứng

từ hàng hoá dịch vụ bán ra và mua ngoài, tờ khai thuế

2.2 Tình hình thực tế công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng ở công ty cổ phần XNK Hà Anh

2.2.1 Đặc điểm tiêu thụ ở công ty

Công ty cổ phần XNK Hà anh có quy mô hoạt động tương đối lớn Thịtrường tiêu thụ của công ty rộng khắp từ Bắc tới Nam, công ty có rất nhiềucác kho chứa hàng hóa để thuận tiện cho quá trình tiêu thụ hàng hoá Ngoàithị trường trong nước, công ty còn có các bạn hàng nước ngoài do đó doanhthu tiêu thụ hàng hoá của công ty là rất lớn Tuy vậy, cũng như các công ty vàdoanh nghiệp khác, Công ty cổ phần XNK Hà anh phải chịu áp lực cạnh tranhrất gay gắt trên thị trường Để tồn tại và phát triển được thì công ty đã ápdụng rất nhiều biện pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động tiêu thụ như đa dạng hoácác phương thức thanh toán, các phương thức bán hàng, giảm chi phí trunggian

2.2.2.Các phương thức bán hàng và thanh toán tiền hàng mà công ty đang áp dụng

Hiện nay công ty cổ phần XNK Hà anh đang áp dụng các phương phápbán hàng chủ yếu sau:

- Phương thức bán buôn hàng hoá trực tiếp qua kho

- Bán lẻ hàng hoá thu tiền trực tiếp.

Việc giao hàng thường theo thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán nênhàng xuất bán được xác định là tiêu thụ ngay

Ngoài việc lựa chọn các phương thức bán hàng phù hợp, công ty cũngquan tâm đến các phương thức thanh toán sao cho thuận tiện và đơn giản nhấtnhư:

- Bán hàng thu tiền ngay: Trường hợp này khách hàng thanh toán

bằng tiền mặt, thanh toán qua ngân hàng, thanh toán bằng ngân phiếu

Phương thức này chủ yếu áp dụng đối với khách hàng mua lẻ với sốlượng ít Tuy nhiên vẫn có trường hợp khách hàng mua buôn với khối lượnglớn nhưng không thường xuyên thì phải thanh toán ngayhoặc cũng có nhữngkhách hàng thường xuyên nhưng thanh toán luôn tiền hàng Trường hợp nàythì thời điểm thu tiền trùng với thời điểm hàng được xác định là tiêu thụ.Nếu khách hàng thanh toán ngay bằng tiền mặt thì chứng từ ban đầu mà

kế toán phải lập là phiếu thu tiền

Đơn vị : Cty CPXNK Hà anh Mẫu số 01- TT

Địa chỉ :Khối 1- TT Đông Anh ( QĐ số 1141 - TC/ QĐ/CĐKT Ngày 1/1/1995 của BTC )

PHIẾU THU Quyển số : 3

Ngày 11 tháng 12 năm 2005 Số: 0371

Nợ : TK 111

Có : TK 511

Họ tên người nộp tiền : Bà Hoàng Thị Hương

Địa chỉ : Đông Anh - Hà nội

+ Tỷ giá ngoại tệ( vàng bạc, đá quỹ):

+ Số tiền quy đổi:

Phiếu thu được kế toán lập thành 3 liên:

+ Liên 3 : giao cho khách hàng

+ Liên 1,2 : Lưu tại công ty

Nếu khách hàng thanh toán bằng séc thì chứng từ ban đầu là bảng kê nộpséc và phiếu thu séc, khi công ty thu được séc thì phải nộp vào ngân hàng màcông ty mở tài khoản chậm nhất là 3 ngày sau khi nhận được séc

Phiếu thu séc lập thành 2 liên :

+ Liên 1 : Lưu tại công ty

số tiền đó vào tài khoản có liên quan

Phiếu thu séc như phiếu thu tiền mặt

Đơn vị: Cty CP_XNK BẢNG KÊ NỘP SÉC Số : 17

Hà anh

ngày 17 tháng 12 năm 2005 Phần do ngân hàng ghi

Tên người thụ hưởng: CTCPXNKHA TK ghi nợ

Tài khoảnngườiphát hànhséc

Tên đơn vịthanh toán

Mã hiệu:137 Số tiềnAR186717 CTVTKTNo

Bắc Giang

000417

421101-NHNo Bắc Giang

3.0000.000.000

Tổng số tiền bằng số: 3.000.000.000

Tổng số tiền( viết bằng chữ) : Ba tỷ đồng chẵn

Ngày 17 tháng 12 năm 2005 Đã nhận đủ 01 tờ séc của ông(bà) Vân

Số TK : 01 tại NHNo Đông Anh

Đơn vị nộp séc Đơn vị thanh toán Đơn vị thu hộ ngày (ký tên, đóng dấu) (ký tên, đóng dấu) (ký tên, đóng dấu)

- Khách hàng ứng trước tiền hàng: Khách hàng có thể ứng trước tiền

ra để đặt mua một số mặt hàng, doanh thu trong trường hợp này là khi công tyxuất hàng hoá cho khách hàng

Với những phương thức bán hàng này giúp cho hàng hoá của công ty cóthể được tiêu thụ nhanh chóng đảm bảo thu hồi vốn cho công ty.Tuy nhiênvới các phương thức này đòi hỏi công ty cần phải quản lý chặt chẽ để tránh bịthất thoát vốn

2.2.2.Kế toán doanh thu bán hàng và xác định kết quả bán hàng ở công

+ Phiếu xuất kho

+ Hợp đồng kinh tế, hợp đồng thương mại

+ Phiếu thu, Giấy báo của ngân hàng

Kế toán sử dụng TK 511 - "Doanh thu bán hàng" để phản ánh doanh thubán hàng thực tế của doanh nghiệp trong một kỳ hoạt động sản xuất kinhdoanh Tài khoản 511 được mở chi tiết thành TK511.1- "Doanh thu bán hànghoá"; TK 511.2 - "Doanh thu vận chuyển , xếp dỡ lưu kho", TK131 - Doanh

thu dịch vụ Tuy nhiên do em chọn đề tài là doanh thu hàng hoá cho nên emchỉ đề cập đến TK 511.1 - Doanh thu bán hàng hoá.

Việc theo dõi doanh thu còn được thực hiện trên sổ chi tiết bán hàng Sổchi tiết bán hàng vừa theo dõi được doanh thu vừa theo dõi được số lượng mặthàng trong từng hoá đơn GTGT

Ngoài ra, kế toán còn sử dụng các TK có liên quan khác như: TK3331,TK111, TK112, TK131

 Phương pháp hạch toán: theo từng phương thức thu tiền:

- Đối với mỗi hình thức bán hàng thu tiền thì cách phương pháp hạchtoán khác nhau

Trong trường hợp bán hàng thu tiền ngay, kế toán sẽ căn cứ vào hoá đơnGTGT kế toán ghi:

Trong trường hợp này kế toán định khoản như sau:

- Đối với hoạt động xuất khẩu, căn cứ vào phương án kinh doanh đãduyệt, Phòng xuất nhập khẩu tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu hàng hoávới khách nước ngoài Phòng kế toán căn cứ vào hợp đồng mua bán, điềukhoản thanh toán trong hợp đồng, thư tín dụng của bên mua để ghi sổ kếtoán Công ty sử dụng phương thức chứng từ thanh toán( L/C - Letter ofCredit) Phương thức xuất khẩu thường áp dụng trong điều kiện giao hàng giáFOB

Ví dụ : Trong tháng 12/2005 công ty đã xuất khẩu một mặt hàng gạo 5%tấm sang Trung Quốc Công ty trực tiếp tiến hành xuất khẩu mặt hàng gạo 5%tấm cho công ty Kunming Yibo Foreign Exhibition & Trade Co.LTD Doanhthu của hàng xuất khẩu được tính theo tỷ giá thực tế tại thời điểm tờ khai hảiquan Cuối niên độ kế toán thì tiến hành xử lý chênh lệch tỷ giá

Sau khi hoàn thành thủ tục bàn giao hàng, kế toán căn cứ tờ khai hànghoá xuất khẩu tiến hành lập hoá đơn GTGT về hàng hoá xuất khẩu, xác địnhcông nợ phải thu của lô hàng xuất khẩu(theo tỉ giá tờ khai hải quan là: 15.747,với nguyên tệ : 768.947.43 USD )

Nợ TK 131(ct: công ty Kunming) 12.108615.180

Có TK 5111 12.108.615.180

Vì gạo là mặt hàng được nhà nước khuyến khích xuất khẩu nên thuế suấtthuế XNK bằng 0, thuế xuất khẩu cũng bằng 0 Do đó, công ty không phảinộp thuế xuất khẩu đối với mặt hàng này

Khi nhận được giấy báo có của ngân hàng, kế toán lập phiếu thu số 280ngày 20/12/2005, số tiền : 12.108.615.190 VNĐ ,và cuối tháng xử lý chênhlệch:

Nợ TK 112 : 12.053.250.965

Nợ TK 413 : 55.364.215

Có TK 131(ct:Công ty Kunming) :12.108.615.180

Đồng thời ghi đơn Nợ TK 007 : 768.947, 43 USD

Công ty còn căn cứ vào từng phương thức bán hàng để tiến hành hạchtoán kế toán

2.2.2.1.1.Kế toán theo phương thức bán buôn trực tiếp qua kho

Ở công ty cổ phần Hà Anh, mọi nghiệp vụ bán buôn hàng hoá đều đượcthực hiện thông qua các hợp đồng được ký kết giữa công ty với khách hàng