Tăng cường quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận hai bà trưng, thành phố hà nội

Ngân sach phương găn liên vơi chinhquyên phương , và t uỳ theo từng thời kỳ, phương được phân thêm các khoảnthu chi cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội trên đia ban phươn

HỌC VIỆN NÔNG NGHI P Ệ VI T Ệ

NAM

TRẦN THỊ HƯƠNG GIANG

TĂNG CƯỜNG QU N Ả LÝ NGÂN SÁCH C P Ấ

THÀNH PH Ố HÀ NỘI

Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã s : ố 60.34.04.10

Người hư ng ớ d n ẫ khoa học: PGS TS PH M Ạ VĂN HÙNG

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quảnghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từngdùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã đượccám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Trần Thị Hương Giang

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhậnđược sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viêncủa bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng

và biết ơn sâu sắc thầy PGS.TS Phạm Văn Hùng đã tận tình hướng dẫn, dànhnhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập vàthực hiện đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đàotạo, Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Họcviện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thựchiện đề tài và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ, lãnh đạo UBND quận Hai BàTrưng, cán bộ lãnh đạo các phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng đã giúp đỡ vàtạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọiđiều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoànthành luận văn./

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Trần Thị Hương Giang

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn

ii Mục lục

iii Danh mục các từ viết tắt v Danh mục bảng vi Danh mục biểu đồ, sơ đồ, hình vii Trích yếu luận văn viii Thesis abstract x Phân 1 Mơ đâu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.2.1 Mục tiêu chung 3

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Câu hoi nghiên cưu 3

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu 4

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu 4

1.5 Những đóng góp về lý luận và thực tiễn của luận văn

4 Phần 2 Tổng quan tài liệu 5

2.1 Cơ sở lý luận 5

2.1.1 Các khái niệm cơ bản

5 2.1.2 Đặc điểm và vai trò của ngân sách cấp phương

10 2.1.3 Nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách cấp phường 13

2.1.4 Nội dung quản lý ngân sách cấp phường 16

2.1.5 Nhiệm vụ, tổ chức nhân sự quản lý và thực hiện tài chính cấp phường 23

2.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp phường 24

2.2 Cơ sở thực tiễn 29

2.2.1 Quản lý ngân sách cấp xã, phường ở một số địa phương 29

2.2.2 Bài học kinh nghiệm 34

Phần 3 Phương pháp nghiên cứu 37

3.1 Đặc điểm địa bàn quân hai ba trưng, thành phố hà nội 37

3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 37

3.1.3 Đanh gia chung 40

3.2 Phương phap nghiên cưu 41

3.2.1 Phương phap thu thâp sô liêu, tài liệu, thông tin 41

3.2.2 Phương phap xư ly va phân tich sô liêu, thông tin 42

3.2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 43

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 44

4.1 Thực trạng quản lý ngân sách cấp phương trên đia ban quân hai ba trưng 44

4.1.1 Tổ chức bộ máy quản lý ngân sách cấp phường của quận Hai Bà Trưng 44

4.1.2 Phân cấp quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 48

4.1.3 Lập dự toán ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 54

4.1.4 Thực hiện dự toán ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 64

4.1.5 Quyết toán và kiểm tra quyết toán ngân sách cấp phường 75

4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận hai bà trưng 78

4.2.1 Chính sách của Nhà nước 78

4.2.2 Nhận thức của lãnh đạo phường 79

4.2.3 Phát triển kinh tế các phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 80

4.2.4 Số lượng nguồn thu, nhiệm vu chi của ngân sách 80

4.2.5 Trình độ của cán bộ quản lý ngân sách 81

4.3 Giải pháp tăng cường quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận hai bà trưng, thành phố hà nội 82

4.3.1 Căn cứ đề xuất giải pháp 82

4.3.2 Các giải pháp tăng cường quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội 83

Phần 5 Kết luận và kiến nghị 97

5.1 Kết luận 97

5.2 Kiến nghị 98

5.2.1 Đối với Trung Ương 98

5.2.2 Đối với Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội 98

Tài liệu tham khảo 100

Phụ lục 102

TT Thực tế

TW Trung ƣơng

UBND Ủy ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Giá trị sản xuất và các ngành của quận Hai Bà Trưng 38Bảng 3.2 Các chỉ tiêu văn hóa – y tê – xã hội của quận Hai Bà Trưng giai đoạn

2013 -2015 39Bảng 4.1 Số lượng cán bộ quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai

Bà Trưng 48Bảng 4.2 Đánh giá của cán bộ về phân cấp quản lý ngân sách cấp phường trên

địa bàn quận Hai Bà Trưng 54Bảng 4.3 Căn cứ quan trọng nhất lập dự toán thu ngân sách cấp phường 55Bảng 4.4 Dự toán thu ngân sách cấp phường theo phân cấp trên địa bàn quận

Hai Bà Trưng 56Bảng 4.5 Dự toán thu ngân sách cấp phường quận Hai Bà Trưng theo phường 58Bảng 4.6 Đánh giá của cán bộ về căn cứ phân chi ngân sách cấp phường trên địa

bàn quận Hai Bà Trưng 60Bảng 4.7 Dự toán chi ngân sách cấp phường trên địa bàn Quận Hai Bà Trưng

phân theo các khoản mục chi giai đoạn 2013 – 2015 62Bảng 4.8 Dự toán chi ngân sách theo phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng

giai đoạn 2013 – 2015 63Bảng 4.9 Tình hình thu ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng

phân theo khoản mục thu giai đoạn 2013 – 2015 66Bảng 4.10 Kết quả thực hiện dự toán thu ngân sách các phường trên địa bàn quận

Hai Bà Trưng 67Bảng 4.11 Đánh giá tình hình thực hiện thu ngân sách cấp phường 69Bảng 4.12 Kết quả thực hiện dự toán chi ngân sách cấp phường trên địa bàn quận

Hai Bà Trưng giai đoạn 2013 – 2015 70Bảng 4.13 Kết quả thực hiện chi ngân sách phường trên địa bàn quận Hai Bà

Trưng giai đoạn 2013 – 2015 72Bảng 4.14 Đánh giá chi ngân sách cấp phường 73Bảng 4.15 Đánh giá thủ tục các khoản chi thường xuyên cấp phường 74Bảng 4.16 Đánh giá của cán bộ về công tác quyết toán ngân sách cấp phường

trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 76Bảng 4.17 Đánh giá của cán bộ phường về chất lượng thanh tra 78

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu hệ thống Ngân sách nhà nước hiện hành của Việt Nam 9

Đồ thị 4.1 Đánh giá của cán bộ về công tác thẩm định chi cấp phường trên địa

bàn quận Hai Bà Trưng 76

Đồ thị 4.2 Nhận thức lãnh đạo về quản lý ngân sách cấp phường 79

Đồ thị 4.3 Sự phù hợp chuyên ngành của cán bộ quản lý ngân sách cấp phường 81

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

1 Tên tác giả: Trần Thị Hương Giang

2 Tên luận văn: “Tăng cường quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn Quận

Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội”

3 Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.34.04.10

4 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mục đích nghiên cứu

Đanh gia thưc trang quan ly ngân sach câp phương trên đia ban quân Hai

Bà Trưng , Thành phố Hà Nội, từ đó đê xuât h ệ thống các giai phap nh ằm tăngcường quan ly ngân sach câp phương trên đia ba n nghiên cưu trong thời gian tới

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được những mục tiêu đặt ra chúng tôi tiến hành thu thập tài liệuliên quan đến quản lý ngân sách cấp phường đã được công bố Để hiểu rõ hơnthực trạng và các nguyên nhân của những hạn chế trong việc quản lý ngân sáchcấp phường hiện nay, chúng tôi tiến hành điều tra 8 cán bộ cấp quận, 20 cán bộ làchủ tài khoản, 20 kế toán của 20 phường và 30 tổ chức, đoàn thể, hội trên địa bànquận Hai Bà Trưng Từ những dữ liệu thu thập được, chúng tôi sử dụng cácphương pháp truyền thống gồm thống kê mô tả, phương pháp so sánh, phân tổ đểphân tích, đánh giá thực trạng về công tác quản lý ngân sách cấp phường trên địabàn quận Hai Bà Trưng

Kết quả chính và kết luận

Qua nghiên cứu thực trạng về hoạt động quản lý NSP của quận Hai BàTrưng cho thấy Hoạt động thu, chi qua 3 năm tăng lên đáng kể, đã có sự phân bổhợp lý hơn về các khoản thu, cũng như những khoản chi, chính vì vậy nâng caođược nguồn thu và sử dụng chi hiệu quả hơn Quận đã phân định được rõ nguồnthu, nhiệm vụ chi cho ngân sách cấp phường, tăng cường và đề cao vai trò củachính quyền địa phương trong điều hành quản lý NSP Hệ thống hoạt động phâncấp quản lý NSP đang ngày càng đi vào hoạt động tốt hơn, chặt chẽ hơn Bêncạnh đó, quản lý NSP của quận Hai Bà Trưng cũng đang bộc lộ những hạn chếnhư: chưa nâng cao được vai trò của lãnh đạo địa phương trong quyết định dựtoán, điều chỉnh dự toán và quyết toán NSP Trình độ của một số cán bộ trong

quản lý NSP còn hạn chế, công tác thanh tra, kiểm tra còn chưa chặt chẽ Từ thựctrạng chúng tôi đưa ra 9 nhóm giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý ngânsách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng gồm: Hoàn thiện bộ máy quản

lý ngân sách cấp phường; hoàn thiện phân cấp quản lý NSP; nâng cao chất lượnglập dự toán; nâng cao hiệu quả châp hành NSP; hoàn thiện công tác quyết toánNSP; nâng cao vai trò nhận thưc của lãnh đạo phường; nâng cao năng lực cán bộquản lý, điều hành NSP; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lýNSP; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý NSP

THESIS ABSTRACT

1 Master candidate: Tran Thi Huong Giang

2 Thesis title: "Strengthening budget management at the ward level in Hai Ba

Trung district, Hanoi"

3 Major: Economic Management Code: 60.34.04.10

4 Educational organization: Vietnam National University of

Agriculture

Research Objectives

Evaluation of budget management situation at the ward level, Hai Ba Trungdistrict, Hanoi and proposed feasible solutions to strengthen budget management

at ward level in the study area in near future

Materials and Methods

To achieve these objectives we carried out collect documents related tobudget management at ward level was announced To understand clearly aboutsituation and causes of the limitations in current b udgets management ofwards, we conducted surveys 8 district officials, 20 officers are accountholders, 20 accountants of 20 wards and 30 organizations, unions andassociations in the Hai Ba Trung district From the data collected, traditionalmethods including descriptive statistics, comparative, disaggregated methodswere used to analyze and evaluate the current status of budget management atwards in Hai Ba Trung District

Main findings and conclusions

Study on the situation of ward budget management in Hai Ba Trungdistrict showed that the revenues and expenditures increased significantly over 3years, it has been allocated more reasonable of income as well as expenses,hence, improve return and expense more efficiently The income and spendingwere identified precisely, strengthen and enhance the role of local authorities inthe executive management of ward budget Operating decentralization of wardbudget system is operated better and more stable Besides, ward budgetmanagement of Hai Ba Trung district is also exposed the limitations, such as notraising the role of local leaders in decisions, adjusting and settlements estimate.Qualifications of some staffs in budget management is limited, the inspection and

audit has not been coordinated closely.

Base on the situation above, we launched nine solutions to perfect theward budget management in Hai Ba Trung district include: Improving budgetmanagement at ward level; complete ward management decentralization;increasing quality of the estimation; rising the role of ward leaders; explorecapacity management of staffs, expanding application of informationtechnology to manage ward budget; enhancing coordination among theauthorities on budget management

PHÂN 1 MƠ ĐÂU

Tại Điều 4 của Luật ngân sách nhà nước năm 2015 có định nghĩa: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.” Hiêu

cách khác , NSNN chinh là qu ỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước, và nó làcông cụ vật chất quan trọng để điều tiết vĩ mô nền kinh tế - xã hội Vơi chứcnăng và nhiệm vụ cơ bản là huy động hợp lý các nguồn thu (đặc biệt là thuế, phí,

lệ phí), đồng thời tổ chức và quản lý chi tiêu NSNN, thực cân đối thu - chi

Sự phân cấp quản lý ngân sách phù hợp với phân cấp bộ máy chính quyền

là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội Đảm bảo phương tiện tài chínhcho việc duy trì và phát triển hoạt động của các cấp chính quyền ngân sách từtrung ương đến đia phương Nó cho phép quản lý và kế hoạch hoá ngân sách nhànước được tốt hơn, điều chỉnh mối quan hệ giữa các cấp chính quyền cũng nhưquan hệ giữa các cấp ngân sách được tốt hơn để phát huy vai trò là công cụ điềuchỉnh vĩ mô của ngân sách nhà nước Đồng thời, phân cấp quản lý ngân sách nhànước còn có tác động thúc đẩy phân cấp quản lý kinh tế, xã hội ngày càng hoànthiện hơn Phường là một cấp chính quyền cơ sở, đại diện của Nhà nước giảiquyết mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân Là bộ phận trực tiếp nắmbắt, giải quyết các nguyện vọng của nhân dân, trực tiếp tổ chức và lãnh đạonhân dân triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách và pháp luật của Nhànước vào thực tiễn Và để thực hiện được điều đó đòi h ỏi phai co ngu ồn lực tàichính nhất định mà chủ yếu do ngân sách nhà nước đảm bảo Do đo, ngân sách

điều kiện cho chính quyền cấp phường thực hiện các chức năng, nhiệm vụ do pháp luật quy định nhằm giữ vững ổn định và phát triển Quản lý ngân sách và tài chính phương m ột cách tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch và khoa học là rất cần thiết.

Trong giai đoạn hiện nay, nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hóa ,hiên đai hoa nhăm đưa Viêt Nam trơ thanh nươc công nghiêp, văn minh, hiên đai.Sản xuất hàng hóa phát triển , sản phẩm tạo ra ngày càng nhiều , tôc đô tăng trương GDP cao , đơi sông dân cư ngay cang đươc cai thiên va nâng cao , nguônthu ngân sach phương càng lớn Đứng trước tình hình đó, yêu câu phai đôi mơi ,vân đông đê co thê quan ly hêt cac nguôn thu ngày càng trở nên bức xúc Ngoài

ra, viêc quan ly chi tiêu hơp ly , hiêu qua cung đoi hoi ngân sach phương phai đươc q uản lý chặt chẽ hơn Vì vậy , để công tác quản lý tài chính ngân sách đạt đươc hiêu qua đoi hoi phai sử dụng đồng bộ các công cụ quản lý kinh tế, tài chính, trong đó có quản lý ngân sách câp phương một cách khoa học và hợp lý là hết sức quan trọng

Năm 1996, Luật ngân sách nhà nước lần đầu tiên được ban hành và có hiệu lực năm 1997 Năm 2015, trươc xu hương hôi nhâp khu vưc va thê giơi : kinh tê , văn hoa , xã hội phát triển với tốc độ nhanh chóng , tại kỳ họp th ứ chín Quôc Hôi khóa X III ngay 25/06/2015 Luât ngân sach Nha nươc Viêt Nam

đa đươc thay đôi đê phu hơp vơi tinh hinh thưc tê va co hiêu lưc thi hanh kê tư ngay

01/01/2017 Nó đã chứng tỏ được tính khoa học, hiệu quả và phù hợp với thựctiễn với vai trò thúc đẩy vĩ mô nền kinh tế Ngân sach phương găn liên vơi chinhquyên phương , và t uỳ theo từng thời kỳ, phương được phân thêm các khoảnthu chi cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội trên đia ban phương.Ngân sách phương phải được quản lý, điều hành tốt mới xây dựng, củng cố lòngtin của dân, đảm bảo cho chính quyền phương hoạt động ổn định, thúc đẩy kinh

tế xã hội phát triển ngày càng tốt hơn

Trên thưc tê , công tác quản lý ngân sach câp phương : Việc lập, chấp hành

và quyết toán ngân sach hàng năm đã được thực hiện theo quy định của LuậtNSNN, nhưng trên thực tế còn mang tính hình thức, tính áp đặt, số liệu chưaphản ánh đúng thực trạng Hơn nữa, đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tàichính nói chung và công tác quản lý ngân sách nói riêng còn nhiều hạn chế vềtrình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực quản lý, chưa đáp ứng yêu cầu quản

lý trong giai đoạn hiện nay…

Do vây , viêc tăng cương quản lý ngân sách cấp phường là đòi hỏi xuấtphát từ lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiêu qua quan lyngân sach và đáp ứng được yêu cầu hội nhập cũng như thách thức đối với nềnkinh tế.

Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Đông Nam nội thành Hà Nội, diện tích tựnhiên: 9,62km² Trên đia ban quân gôm có 20 phường; nhiều nhà máy, xí nghiệp;cụm công nghiệp Minh Khai - Vĩnh Tuy; Các trường Đại học , bênh viên , côngviên lơn Do đo , kinh tế nhiều thành phần trên địa bàn quận phát triển nhanhchóng Cơ cấu kinh kế 84,9% là thương mại, dịch vụ, còn lại là hoạt động côngnghiệp (Niên giám thống kê Quân Hai Bà Trưng, 2015) Chính sự phát triểnkhông ngừng đó mà quân Hai Ba Trưng đã trở nên đông đúc và khó kiểm soáthơn, tình hình thu thuế, phí và lệ phí còn nhiều khó khăn Vì vậy, để góp

phần giải quyết những bất cập trên tôi chọn nghiên cứu đề tài “Tăng cường

quản lý ngân sách câp phương trên địa bàn quân Hai Ba Trưng, Thành phô

Hà Nôi”.

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Đanh gia thưc trang quan lý ngân sách câp phương trên đia ban quân Hai

Bà Trưng , Thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm tăngcường quản lý ngân sách câp phương trên đia ban nghiên cưu trong thời gian tới

1.2.2 Mục tiêu cụ thê

- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sáchcâp phương;

- Đanh gia thưc trang tình hình quản lý ngân sách câp phương và cac yêu

tô anh hương đên công tac quan ly này trên đia ban quân Hai Ba Trưng , Thànhphô Ha Nôi những năm qua;

- Đê xuât cac giai phap tăng cương quan ly ngân sach câp phương trên điabàn quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội

1.3 CÂU HOI NGHIÊN CƯU

- Thưc trang quan ly ngân sach câp phương trên đia ba n quân Hai BaTrưng, thành phố Hà Nội như thế nào?

- Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp phường trên địa bànquận Hai Bà Trưng?

- Cân co nhưng giải pháp nào để tăng cường quản lý ngân sách câp phươngtrên đia ban quân Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đap ưng đươc yêu câu?

1.4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

Các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp phường Côngtác quản lý ngân sách cấp phường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố

* Phạm vi về không gian

Nghiên cưu tinh hinh quan ly ngân sach phương trên đia ban quân Hai BaTrưng, thành phố Hà Nội

* Phạm vi về thơi gian

Nghiên cưu các báo cáo, số liệu thu thập trong 03 năm: 2013 – 2014 –

2015 Đưa ra giải pháp đề xuất giai đoạn 2017-2025

1.5 NHỮNG ĐÓNG GÓP VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN

Nghiên cứu góp phần hệ thống hóa được lý luận về vài trò, nội dung quản

lý ngân sách cấp phường, góp phần củng cố trong việc thực hiện dự toán, chấphành dự toán, thanh kiểm tra và quyết toán ngân sách cấp phường

Nghiên cứu đã phân tích rõ được thực trạng quản lý ngân sách cấp phườngtrên địa bàn quận Hai Bà Trưng Chỉ ra được những hạn chế, nguyên nhân củanhững hạn chế trong việc quản lý ngân sách cấp phường Nghiên cứu cũng phântích được các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp phường trên địa bànQuận Hai Bà Trưng

Trên cơ sở phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngânsách cấp phường Nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp có giá trị áp dụng cho địaphương và có giá trị tham khảo với các địa phương khác để tăng cường quản lýngân sách cấp phường

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Các khái niệm cơ bản

2.1.1.1 Ngân sách và ngân sách Nhà nước

* Ngân sach

Quản trị doanh nghiệp: Định nghĩa và vai trò ngân sách nêu ro : “Ngânsách là một kế hoạch hành động được lượng hóa và được chuẩn bị cho một thờigian cụ thể nhằm để đạt được các mục tiêu đã đề ra” Ngân sách có vai trò rấtquan trọng, đặc biệt là thống nhất mục tiêu và kiểm soát thực hiện kế hoạch Vớimột nhà nước, Chính phủ muốn thực hiện các chức năng, nhiệm vụ để điều hànhđất nước đều phải có ngân sách, và ngân sách đó gọi là ngân sách nhà nước(Phan Trần Trung Dũng, 2013)

* Ngân sách nhà nước

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thựchiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyềnquyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước (Quốchội, 2015)

Ngân sách Nhà nước là một khâu của hệ thống tài chính quốc gia, nó phảnánh quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sửdụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối cácnguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ

sở luật định

NSNN nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiếtkiệm, công khai, minh bạch, công bằng; có sự phân công, phân cấp quản lý;gắn quyền hạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp (Quốchội, 2015)

NSNN bao gôm ngân sach trung ương va ngân sach đia phương

Theo Nguyễn Hữu Tài (2002), đặc điểm của Ngân sách nhà nước như sau

- Tạo lập và sử dụng NSNN gắn liền quyền lực với việc thực hiện cácchức năng của Nhà nước, nó chính là điểm khác biệt giữa NSNN với các khoảntài chính khác Các khoản thu NSNN đều mang tính chất pháp lý, còn chi NSNN

mang tính cấp phát „‟không hoàn trả trực tiếp‟‟ Các hoạt động thu chi NSNNđều phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế – xã hội và tiến hành theo cơ sở pháp lýnhất định như các luật thuế, chế độ thu chi…do Nhà nước ban hành, đồng thờicác hoạt động luôn chịu sự kiểm tra của các cơ quan Nhà nước.

- NSNN luôn gắn chặt với sơ hưu Nha nươc , chứa đựng lợi ích chung vàcông Hoạt động thu chi NSNN thưc chât là quá trình giải quyết quyền lợi kinh tếgiữa Nha nươc và xã hội thông qua các khoản cấp phát từ NSNN cho các mụcđích tiêu dùng và đầu tư

- NSNN cũng có đặc điểm giông như một quỹ tiền tệ, là quỹ tiền tệ tậptrung lớn nhất của Nhà nước , là nguồn tài chính nên NSNN là giá trị thặng dưcủa xã hội do đó nó mang đặc đIểm khác biệt

- Hoạt động ngân sach nha nươc la hoat đông phân phôi lai ca c nguôn taichính được thể hiện trên hai linh vưc thu va chi cua Nha nươc

- Hoạt động thu chi của ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyêntắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu

Theo Nguyễn Hữu Tài và cs (2002), vai tro của ngân sách nhà nước đượcthể hiện như sau:

Ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh

tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước Đặc biệt trong nềnkinh tế thị trường, ngân sách nhà nước đảm nhận vai trò quản lý vĩ mô đối vớitoàn bộ nền kinh tế, xã hội

+ Ngân sách nhà nước đam bao nguôn tai chinh đap ưng cho viêc thưc hiên cac chưc năng , nhiêm vu cua Nha nươc trong tưng thơi gian cu thê theo quy đinh cua phap luât Mọi hoạt động của Nhà nướ c đêu cân phai co tài chính để chi tiêu đáp ứng các mục tiêu đạt ra Để đáp ứng được nguồn tài chính đó thì Nhà nươc cân phai huy đông cac nguôn thu trên cơ sơ phap ly cho phép

+ Quản lí điều tiết vĩ mô nền kinh tế, là công cụ định hướng hình thành,kích thích phát triển sản xuất kinh doanh và chống độc quyền

Nhà nước sư dung NSNN lam môt trong nhưng công cu đê thiêt lâp cânđôi cung – câu hàng hóa dịch vụ trong nền kinh tế Băng viêc thiêt lâp hê thôngthuê vơi nhiêu săc thuê khac nhau theo mưc đông viên va chinh sach ưu tiênmiên, giảm thuế thích hợp tác động việc lựa chọn các phương án sản xuất kinh

doanh, dịch vụ của các nhà đầu tư Nên thuê se gây tac đông đ áng kể tới cungcầu của thị trường hàng hóa , dịch vụ Thông qua chi NSNN Nhà nước đầu tưvào cơ sở hạ tầng, tập trung phát triển các ngành mũi nhọn, lĩnh vực chuyênmôn tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động.

+ NSNN điều tiết thu nhập giữa các tầng lớp trong xã hội Nhà nước sửdụng công cụ ngân sách của mình như chính sách thuế: đánh thuế những người

có thu nhập cao và sử dụng chính sách chi tiêu bằng cách chi hỗ trợ những người

có thu nhập thấp và có hoàn cảnh đặc biệt như chi trợ cấp xã hội, trợ giá, chi giảiquyết việc làm, chống mù chữ, hỗ trợ đồng bào gặp thiên tai, …

Ngân sách cấp phường là các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trìnhtạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấpphương nhằm thực hiện các chức năng được phân công, phân cấp quản lý (BộTài Chính, 2015)

2.1.1.2 Khái niệm quản

lý

* Quản lý là sự tác động có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượngquản lý nhằm thực hiện mục tiêu đề ra trong điều kiện thời gian, không gian nhấtđịnh Hay có thể nói, quản lý chính là thực hiện kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điềuchỉnh và kiểm soát (Phạm Quang Lê, 2007)

2.1.1.3 Quản lý ngân sách và ngân sách nhà

nước

* Quản lý ngân sách là việc xây dựng kế hoạch tạo lập, sử dụng ngânsách, tổ chức và điều hành ngân sách đảm bảo thực hiện mục tiêu (Phương ThịHồng Hà, 2006)

* Quản lý ngân sách nhà nước là việc xây dựng kế hoạch tạo lập, sử dụngngân sách nhà nước tập trung các khoản thu, tổ chức và điều hòa vốn đảm bảothực hiện chi trả tiền ngân sách nhà nước (Phương Thị Hồng Hà, 2006)

* Quản lý ngân sách phường là việc xây dựng kế hoạch tạo lập, sử dụngngân sách phường, tổ chức và điều hòa kinh phí đảm bảo thực hiện chi trả tiềnngân sách phường (Phương Thị Hồng Hà, 2006).

Uỷ ban nhân dân phường tổ chức quản lý thống nhất ngân sách phường vàcác hoạt động tài chính khác của phường

Quản lý ngân sách phường và các hoạt động tài chính khác của phườngphải được thực hiện theo nguyên tắc dân chủ, công khai, hiệu quả và tiết kiệmtheo quy định của Nhà nước

2.1.1.4 Phân câp quan ly ngân sach

Phân cấp quản lý ngân sách nhằm giải quyết các mối quan hệ giữa các cấpchính quyền Nhà nước từ TW tới địa phương về các vấn đề liên quan đến quản lý

và điều hành NSNN Thống nhất quản lý nền tài chính quốc gia, xây dựng ngânsách lành mạnh, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả tiền củaNhà nước, tăng tích lũy để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại

Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địaphương (Quốc hội, 2015)

Ngân sách trung ương: là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp chocấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chicủa cấp trung ương (Quốc hội, 2015)

Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, đam bao thưc hiên cac nhiêm

vụ chi quốc gia, hô trơ đia phương chưa cân đôi đươc ngân sach va hô trơ cac điaphương theo qui đinh (Quốc hội, 2015)

Theo Quốc hội (2015), ngân sach đia phương: là các khoản thu ngân sáchnhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trungương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộcnhiệm vụ chi của cấp địa phương Ngân sach đia phương g ồm ngân sách của cáccấp chính quyền địa phương

+ Ngân sach câp tỉnh, thành phố trực thuộc tr ung ương: Phản ánh nhiệm

vụ thu, chi theo lãnh thổ, đảm bảo thực hiện nhiệm vụ tổ chức toàn diện kinh tế,

xã hội của chính quyền cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

+ Ngân sach câp quân , huyên: Là một bộ phận của NSNN do UBNDquận, huyện xây dựng, quản lý và HĐND quận, huyện quyết định, giám sát thực

hiện Nó là kế hoạch thu chi tài chính của cấp chính quyền quận, huyện để đảm bảo điều kiện vật chất cho thực hiện chức năng, nhiệm vụ của bộ máy nhà nướccấp quận, huyện.

NSNN cấp xã, phường, Thị trấn

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu hệ thống Ngân sách nhà nước hiện hành của Việt Nam

Nguồn: Quốc hội (2002)

+ Ngân sach câp phương , xã, thị trấn : Là đơn vị hành chính có tầm quantrọng đặc biệt và NSNN cấp phường cũng có tính đặc thù riêng: Nguồn thu đượctrực tiếp khai thác trên địa bàn và nhiệm vụ chi cũng được bố trí để phục vụ chomục đích trực tiếp của cộng đồng dân cư phường mà không qua một khâu trunggian nào NSNN cấp phường là cấp ngân sách cở sở trong hệ thống NSNN, đảmbảo điều kiện tài chính để chính quyền phường chủ động khai thác các thế mạnh

về đất đai, lao động, phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện các chính sách xã hội,giữ gìn trật tự an ninh trên địa bàn

Theo Bộ Tài Chính (2010a), phân cách nguồn thu cấp phường có những

nội dung như sau:

Phạm vi, đối tượng áp dụng tiêu thức phân cấp nguồn thu và phânchia các khoản thu giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phươngBao gồm các khoản thu ngân sách nhà nước về thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từhoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân;các khoản viện trợ; các khoản thu khác của ngân sách các cấp chính quyền địaphương trên địa bàn được quy định tại Khoản 2 Điều 30, Khoản 1, Khoản 3 Điều

32 Luật Ngân sách nhà nước

Nguyên tắc phân cấp nguồn thu và phân chia các khoản thu giữa ngânsách các cấp chính quyền địa phương Gắn nguồn thu với nhiệm vụ chi và khảnăng quản lý của từng cấp chính quyền địa phương, đảm bảo nguồn lực để cáccấp chủ động thực hiện những nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốcphòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội trong phạm vi quản lý; khuyến khích cáccấp tăng cường quản lý thu, chống thất thu; hạn chế phân chia các nguồn thu cóquy mô nhỏ cho nhiều cấp; hạn chế sử dụng nhiều tỷ lệ phân chia khác nhau đốivới từng khoản thu cũng như giữa các đơn vị hành chính trên địa bàn

Tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu cho ngân sách phườngkhông được vượt quá tỷ lệ phần trăm (%) phân chia quy định của cấp trên vềtừng khoản thu được phân chia Riêng ngân sách xã, thị trấn và ngân sách thịxã,1 thành phố thuộc tỉnh được hưởng tỷ lệ (%) phân chia tối thiểu về một sốkhoản thu theo quy định tại Khoản 1 Điều 34 Luật Ngân sách nhà nước

Đảm bảo theo tiêu thức phân cấp nguồn thu và phân chia các khoản thugiữa ngân sách các cấp chính quyền theo quy định tại Điều 4 Thông tư này, nhằmphục vụ công tác quản lý, kiểm tra, theo dõi nguồn thu của các cấp phường

Đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch và phát triển cân đối nguồnngân sách giữa các khu vực trên địa bàn để chủ động thực hiện nhiệm vụ đượcgiao, đồng thời đảm bảo tập trung điều hành ngân sách các cấp trong phạm viđịa phương

2.1.2 Đặc điểm và vai trò của ngân sách cấp phương

2.1.2.1 Đặc điểm ngân sách cấp phường

Theo Bộ Tài Chính (2003a), Ngân sách phường, xã, thị trấn là một cấpngân sách trong hệ thống ngân sách Nhà nước nên ngân sách phường cũng mangđầy đủ các đặc điểm chung của ngân sách các cấp chính quyền địa phương, đó là:

- Được phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi theo quy định của pháp luật.

- Được quản lý và điều hành theo dự toán và theo chế độ, tiêu chuẩn,định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định

Bên cạnh đó, ngân sách cấp phường còn có những đặc điểm riêng như:

- Là một quỹ tập trung của cơ quan chính quyên Nha nươc câp cơ sơ Hoạt động thu chi gắn vơi chưc năng , nhiêm vu cua chinh quyênphường theo luật định, và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lựcNhà nước cấp phường Do đó, các chỉ tiêu thu chi của ngân sách phường luônmang tính pháp lý

Thông qua hoat đông cua thu chi ngân sách phường là biêu hiên cac quan

hệ lợi ích phát sinh trong quá trình thu chi ngân sách phường giữa hai chủ thể:một bên là lợi ích chung của cộng đồng cấp cơ sở mà đại diện là chính quyền cấpphường, một bên là các chủ thể kinh tế xã hội (tô chưc hoăc c á nhân ) Các quan

hê nay phat sinh trong ca qua t rình thu và chi ngân sách phư ờng

Các quan hệ thu chi ngân sách phường rất đa dạng và biểu hiện dưới nhiềuhình thức khác nhau, như các khoản thu chi này chỉ được thừa nhận khi được cơquan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

- Ngân sách xã vừa là một cấp ngân sách, lại vừa là một đơn vị dự toánđặc biệt (dưới nó không có đơn vị dự toán trực thuộc) Đặc điểm này có ảnhhưởng chi phối lớn đến quá trình tổ chức lập, chấp hành và quyết toán ngân sáchphường Phường là đơn vị cơ sở trong hệ thống tổ chức bộ máy Nhà nước, gắn

bó trực tiếp với người dân và nền kinh tế xã hội

2.1.2.2 Vai trò của ngân sách cấp phường

Trong hệ thống NSNN thì ngân sách phường là một cấp trong hệ thốngngân sách Nhà nước, vừa là một cấp ngân sách cơ sở, nó có vai trò hết sức quantrọng đối với chính quyền cấp phường quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế xãhội ở địa phương (Bộ Tài Chính, 2003b)

Phường là một cấp chính quyền cơ sở của bộ máy quản lý Nhà nước;chính quyền phường trực tiếp giải quyết các mối quan hệ giữa Nhà nước với dân.Mọi chính sách, chế độ của Nhà nước được thực thi ở mức độ nào, sự quan tâmcủa Nhà nước tới dân, tâm tư nguyện vọng của người dân như thế nào đều đượcbộc lộ ở phường Ngân sách phường là công cụ đã giúp chính quyền phường thực

hiện được các chức năng, nhiệm vụ của mình, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước Cụ thể:

- Ngân sách phường đam bao nguôn lưc vât chât cho sư tôn tai va hoatđông của bộ máy chính quyền cấp phường (Bộ Tài Chính, 2003b)

Mọi hoạt động của bộ máy chính quyền cấp phường đều cần phải cónguồn lực vật chất để duy trì Nguồn lực vật chất này phần lớn là do ngân sáchcấp cơ sở đảm nhận hay chính là ngân sách phường Ngân sách phường phải khaithác triệt để các nguồn thu tại phường theo luật định Đảm bảo thu đúng, thu đủ,kịp thời, đáp ứng nhu cầu chi tiêu cho các công việc thuộc chức năng, nhiệm vụcủa phường theo quy định (Bộ Tài Chính, 2003b)

- Ngân sách phường là công cụ quan trọng để chính quyền cấp phư ờngthưc hiên quan ly toan diên cac hoat đông kinh tê , văn hoa, xã hội ở địa phương(Bộ Tài Chính, 2003b)

Thông qua hoạt động thu và các nguồn thu tạo lập quỹ ngân sách phường,chính quyền cơ sở có thể thực hiện kiểm tra, kiểm soát, điều chỉnh, phân loại cáchoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ theo pháp luật của Nhà nước Qua đó cócác hình thức huy động nguồn thu phù hợp, kích thích các hoạt động sản xuấtkinh doanh dịch vụ theo định hướng của Nhà nước và chính quyền cơ sở Thựchiện đúng các phương thức và các mức thu, phạt, thưởng đối với các tổ chức và

cá nhân được coi là một biện pháp kinh tế buộc họ phải nghiêm chỉnh chấp hànhquy định của Nhà nước và chính quyền cơ sở, nghĩa vụ của mình trước cộngđồng (Bộ Tài Chính, 2003b)

Tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng cho các chủ thể kinh tế,hướng các hoạt động kinh doanh phát triển lành mạnh, xây dựng đời sống vănhóa ở cộng đồng dân cư hạn chế các tệ nạn xã hội (Bộ Tài Chính, 2003b)

Thông qua chi ngân sách phường các hoạt động của Đảng, chính quyền,đoàn thể chính trị - xã hội hoạt động và phát triển nâng cao hiệu quả quản lý điềuhành của chính quyền (Bộ Tài Chính, 2003b)

Chi ngân sách phường cho sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp y tế góp phầnnâng cao dân trí, nâng cao sức khỏe cho mọi người dân (Bộ Tài Chính, 2003b)

Thông qua chi ngân sách phường cho sự nghiệp kiến thiết thị chính nhằmđảm bảo cơ sở hạ tầng: Điện, đường, trường, trạm, các công trình phục vụ đời

sống của nhân dân được tốt (Bộ Tài Chính, 2003b).

Chi ngân sách phường thực hiện các chính sách xã hội như chính sách xóađói giảm nghèo, trợ cấp cho các đối tượng chính sách và các đối tượng xã hội, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội ở địa phương nói riêng và

cả nước nói chung (Bộ Tài Chính, 2003b)

Ngân sách phường góp phần thực hiện tốt công tác văn hóa xã hội Vớicác khoản chi cho các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, xây dựng và phát triển

hệ thống truyền thông ở phường nhằm tuyên truyền văn hóa nhận thức của conngười, được quan tâm góp phần nâng cao đời sống văn hóa của người dân ở địaphương (Bộ Tài Chính, 2003b)

2.1.3 Nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách cấp phường

2.1.3.1 Nguồn thu của ngân sách cấp phường

Theo Bộ Tài Chính (2003d) và Bộ Tài Chính (2010b), Nguôn thu ngânsách phường bao gồm các khoản thu của ngân sách nhà nước phân cấp cho ngânsách phường và các khoản huy động đóng góp của tổ chức, cá nhân trên nguyêntắc tự nguyện để xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng theo quy đinh cua phapluât do HĐND phường quyết định đưa vào ngân sách phường quản lý

- Các khoản thu ngân sách phường được hưởng 100%

+ Các khoản phí, lệ phí thu vào ngân sách phường theo quy định

+ Thu tư cac hoat đông sư nghiêp cua phương , phân nôp vao ngân sachnhà nước theo chế độ quy đinh

+ Thu đấu thầu, thu khoán theo mùa vụ từ quỹ đất công ích và hoa lợi công sản

+ Các khoản huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân gôm: các khoản huy đông đong gop theo phap luât quy đinh, các khoản đóng góp theo nguyên tắc

tư nguyên đê đâu tư xây dưng cơ sơ ha tâng do Hôi đông nhân dân phương quyêt đinh đưa vao ngân sach quan ly va cac khoan đong gop tư nguyên khac ;

+ Viện trợ không hoàn lại do các tổ chức, cá nhân ở nước ngoài trựctiếp cho ngân sách xã theo chê đô quy đinh

+ Thu kết dư ngân sách năm trước

+ Các khoản thu khác của ngân sách phường theo quy định của pháp luật

- Các khoản thu Ngân sách xã được hưởng theo tỷ lệ điều tiết

+ Thuê chuyên quyên sư dung đât ;

+ Thuê nha, đât;

+ Thuê môn bai thu tư ca nhân, hô kinh doanh;

+ Thuê sư dung đât nông nghiêp thu tư hô gia đinh;

+ Lệ phí trước bạ nhà, đất

Các khoản thu trên , tỷ lệ ngân sách phường được hưởng tố i thiêu 70%.Căn cư vao nguôn thu và nhiệm vụ chi của phường HĐND câp thanh phô co thêquyêt đinh ty lê ngân sach phương đươc hương cao hơn , đến tối đa là 100%

Ngoài các khoản thu phân chia theo quy định , ngân sach phương còn đượcHĐND câp thanh phô bô sung thêm cac nguôn thu phân chia sau cac khoan thuê ,

lê phi phân chia theo Luât ngân sach Nha nươc đa danh 100% cho phương va cackhoản thu ngân sách phường được hưởng 100% nhưng vân chưa cân đôi đươcnhiêm vuh chi

- Thu bổ sung từ Ngân sách cấp trên

+ Thu bổ sung để cân đối ngân sách : là mức chênh lệch giữa dự toán chiđươc giao va dư toan thu tư cac nguôn thu đươc phân câp Sô bô sung cân đôinày được xác định từ nă m đâu cua thơi ky ôn đinh ngân sach va đươc giao ôn đinh tư 3 – 5 năm

+ Thu bô sung co muc tiêu : Là các khoản bổ sung theo từng năm để hỗ trợ phương thưc hiên môt sô nhiêm vu cu thê

* Ngoài các khoản thu trên , chính qu yên phương không đươc đăt ra cackhoản thu trái với quy định của pháp luật

2.1.3.2 Nhiệm vụ chi của ngân sách cấp

phường

Theo Bộ Tài Chính (2003c) và Bộ Tài Chính (2010b), Chi ngân sach phương gôm: chi đâu tư phat triên va chi thương xuyên Hôi đông nhân dân câp thành phố quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách phường Căn cư chê

đô phân câp quan ly kinh tê – xã hội của Nhà nước, các chính sách chế độ về hoạtđông cua cac cơ quan Nha nươc , Đang công san Viêt Nam , các tổ chức chính trị

xã hội và nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của phường , khi phân câp nhiêm

vụ chi cho ngân sách phường , HĐND câp thanh phô xem xet giao cho ngân sach phương thưc hiên cac nhiệm vụ dưới đây:

- Chi đâu tư phat triên gôm:

+ Chi đâu tư xây dưng cac công trinh kêt câu ha tâng kinh tê – xã hộikhông co kha năng thu hôi vôn theo phân câp cua câp thanh phô

+ Chi đâu tư xây dưng cac công trinh kêt câu hạ tầng kinh tế – xã hội của

xã từ nguồn huy động đóng góp của các tổ chức , cá nhân cho từng dự án nhất đinh theo quy đinh cua phap luât , do HĐND phương quyêt đinh đưa vao ngân sách phường quản lý

+ Các khoản chi đầu tư phat triên khac theo quy đinh cua phap luât

- Các khoản chi thường xuyên :

+ Chi cho các hoạt động của cơ quan nhà nước ở cấp phương, bao gồm:Tiền lương, tiền công cho cán bộ, công chức cấp phương

Sinh hoạt phí đại biểu Hội đồng nhân dân

Các khoản phụ cấp khác theo quy định của pháp luật

Công tác phí

Chi về hoạt động, văn phòng như: Tiền nhà, điện nước, vật liệuvăn phòng, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết

Chi mua sắm, sữa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc

Chi khác theo chê đô quy đinh

+ Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam của phương.+ Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội của phương, saukhi trư cac khoan thu theo điêu lê va cac khoan thu khac (nêu co)

+ Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho cán bộ phương và các đốitượng khác theo chế độ hiện hành

+ Chi cho công tác dân quân tự vệ, trật tự an toàn xã hội

Chi huân luyên dân quân tư vê , các khoản phụ cấp huy động dân quân tự

vê va cac khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách phương theo quy đinh cua phap lênh vê dân quân tư vê

Chi thưc hiên đăng ky nghia vu quân sư , công tac nghia vu quân sư khacthuôc nhiêm vu chi cua ngân sách cấp phường theo quy đinh cua phap luât

+ Chi tuyên truyên , vân đông va tô chưc phong trao bao vê an ninh , trât

tư an toan xa hôi trên đia ban phương

+ Các khoản chi khác theo chế độ quy định

+ Chi cho công tác xã hội và hoạt động văn hóa thông tin, thể dục thểthao do xã quản lý

+ Trơ câp hang thang cho can bô phương nghi viêc theo chê đô quy đinh (không kê trơ câp hang thang cho can bô phương nghi viêc va trơ câp thôi viêc 1lân cho can bô phươ ng nghi viêc tư ngay 01/01/1998 trơ vê saudo tô chưc bao hiêm xa hôi chi ); chi thăm hoi gia đinh chinh sach ; cưu tê xa hôi va công tac xa hôi khac

+ Chi hoat đông văn hoa , thông tin , thê duc thê thao , truyên thanh dophương quan ly

+ Chi sư nghiêp giao duc : Hô trơ cac lơp bô tuc văn hoa , trơ câp nha tre, lơp mâu giao, kê ca trơ câp cho giao viên mâu giao va cô nuôi day tre do

phương quản lý (đôi vơi phương do ngân sach câp trên chi )

+ Chi sư nghiêp y tê : Hô trơ chi thương xuyên va mua săm cac khoantrang thiêt bi phuc vu cho kham chưa bênh tai tram y tê phương

+ Chi sửa chữa, cải tạo các công trình phúc lợi, các công trình do phương quản lý như: trường học, trạm y tế, thư viên , đài tưởng niệm, cơ sơ thê duc thê thao, câu, đương giao thông , công trinh câp va thoat nươc công công , sưa chưa cải tạo vỉa hè, đen chiêu sang…

- Hỗ trợ khuyến khích phát triển kinh tế như: khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, nuôi dưỡng phát triển nguồn thu ngân sách xã

- Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật

Căn cứ vào định mức, chế độ, tiêu chuẩn của Nhà nước; Hội đồng nhândân cấp tỉnh quy định cụ thể mức chi thường xuyên cho từng công việc phù hợpvới tình hình đặc điểm và khả năng ngân sách địa phương

2.1.4 Nội dung quản lý ngân sách cấp phường

Nói chung ở hầu hết các nước trên thế giới, dự toán ngân sách Nhà nướcđều được xác định cho từng năm Các năm đó gọi là “Năm ngân sách” Nămngân sách được hiểu là khoảng thời gian mà hoạt động thu chi ngân sách Nhànước được thực hiện theo dự toán đã duyệt Dự toán ngân sách gắn chặt với nămngân sách Nên khi năm ngân sách này kết thúc có nghĩa là bắt đầu một nămngân sách mới Do vậy hoạt động ngân sách có tính chu kỳ lặp đi lặp lại, hình

thành nên các chu kỳ ngân sách liên tục Như vậy, một chu trình ngân sách gồm

có 3 khâu nối tiếp nhau là: lập, chấp hành, quyết toán ngân sách

2.1.4.1 Lập dự toán Ngân sách phường

Theo Chính phủ (2003b), lập dự toán ngân sách phường là quá trình phântích, đánh giá, tổng hợp dự toán nhằm xác lập các chỉ tiêu thu chi trình HĐNDphương quyêt đinh

- Yêu cầu của lập dự toán ngân sách phường

+ Phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh củaNhà nước và chức năng, nhiệm vụ quản lý Nhà nước của cấp phương;

+ Phù hợp với việc phân định nguồn thu giữa ngân sách trung ương vàngân sách địa phương;

+ Tỷ lệ phần trăm (%) phân chia một số khoản thu giao cho ngân sáchphương không vượt tỷ lệ phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách địaphương do Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quyết định giao cho từng tỉnh đối vớicác khoản thu đó; riêng đối với 5 loại thuế, lệ phí theo quy định tại điểm b khoản

1 Điều 34 Luật Ngân sách nhà nước, tỷ lệ phân chia cho ngân sách phương tối thiểu là 70%;

Kết thúc mỗi kỳ ổn định, căn cứ vào khả năng nguồn thu và nhiệm vụ chicủa ngân sách địa phương, Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trungương (gọi chung là Hội đồng nhân dân cấp tỉnh) thực hiện việc điều chỉnh tỷ lệphần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa ngân sách các cấp ở địa phương

+ Khi phân cấp nguồn thu cho phương phải căn cứ vào nhiệm vụ chi, khảnăng thu từ các nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn; phân cấp tối đa nguồnthu tại chỗ, đảm bảo các phương có nguồn thu cân đối được nhiệm vụ chi thườngxuyên, các nguôn có nguồn thu khá có phần dành để đầu tư phát triển, hạn chếviệc bổ sung từ ngân sách cấp trên, tăng số phương tự cân đối được ngân sách,giảm dần số phương phải nhận bổ sung cân đối ngân sách từ cấp trên (Chính phủ,2003)

- Theo Chính phủ (2003b), căn cứ lập dự toán ngân sách phường

+ Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đảm, bảo an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội của xã;

+ Chính sách, chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp

nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;

+ Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Thủtướng Chính phủ, Bộ Tài chính và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;

+ Số kiểm tra về dự toán ngân sách phương do Uỷ ban nhân dânquân thông báo;

+ Tình hình thực hiện dự toán ngân sách phương năm hiện hành vàcác năm trước

- Theo Chính phủ (2003b), trình tự lập dự toán ngân sách phường+ Ban Tài chính phươ ng phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thuthuế phương tính toán các kho ản thu ngân sách nhà nước trên địa bàn (trongphạm vi phân cấp cho phương quản lý)

+ Các tổ chức thuộc Uỷ ban nhân dân phương căn c ứ vào chứcnăng nhiệm vụ được giao và chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi lập dự toán chi củađơn vị tổ chức mình

+ Ban Tài chính phương lập dự toán thu, chi và cân đối ngân sáchphương trình Uỷ ban nhân dân phương báo cáo Chủ tịch và Phó Chủ tịch Hộiđồng nhân dân phương để xem xét gửi Uỷ ban nhân dân quân và Phòng tài chínhquân Thời gian báo cáo dự toán ngân sách phương do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnhquy định

+ Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách , Phòng Tài chính quân làm việc với Uỷ ban nhân dân phương về cân đối thu, chi ngân sách phườngthời kỳ ổn định mới theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương Đối với các năm tiếp theo của thời kỳ ổn định, Phòng Tài chính quân chỉ

tổ chức làm việc với Uỷ ban nhân dân phương về dự toán ngân sách khi Uỷ ban nhân dân phương có yêu cầu

- Theo Chính phủ (2003a), nội dung dự toán ngân sách phường:

+ Dự toán thu ngân sách phường

+ Dự toán chi ngân sách phường

+ Cân đối ngân sách phường

- Quyết định dự toán ngân sách phương

Sau khi nhận được quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của Uỷ ban nhân dân quân , Uỷ ban nhân dân phương hoàn ch ỉnh dự toán ngân sách phương và phương án phân b ổ ngân sách phương trình H ội đồng nhân dân phương quyết định Sau khi dự toán ngân sách phương đư ợc Hội đồng nhân dân phương quy ết định, Uỷ ban nhân dân phương báo cáo U ỷ ban nhân dân quân ,Phòng tài chính quân , đồng thời thông báo công khai dự toán ngân sách phương cho nhân dân biết theo chế độ công khai tài chính về ngân sách nhà nước (Chính phủ, 2003a).

- Điều chỉnh dự toán ngân sách phương hàng năm (nếu có) trong cáctrường hợp có yêu cầu của Uỷ ban nhân dân cấp trên để đảm bảo phù hợp vớiđịnh hướng chung hoặc có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi

Uỷ ban nhân dân phương ti ến hành lập dự toán điều chỉnh trình Hội đồng nhân dân phương quyết định và báo cáo Uỷ ban nhân dân quân

2.1.4.2 Chấp hành dự toán ngân sách phường

- Theo Bộ Tài Chính (2003d), căn cứ tổ chức chấp hành thu ngân sách phường

+ Căn cứ vào dự toán cả năm và khả năng thu, nhu cầu chi của từngquý, Uỷ ban nhân dân phương lập dự toán thu, chi quý (có chia ra tháng) gửi Khobạc Nhà nước nơi giao dịch Đối với những phương có các ngu ồn thu chủ yếutheo mùa vụ, Uỷ ban nhân dân phương đ ề nghị cơ quan tài chính cấp trên thựchiện tiến độ cấp số bổ sung cân đối trong dự toán đã được giao (nếu có) cho phùhợp để điều hành chi theo tiến độ công việc

+ Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phương (hoặc người được uỷ quyền) làchủ tài khoản thu, chi ngân sách xã phương

+ Phương có quỹ tiền mặt tại phương để thanh toán các khoản chi

có giá trị nhỏ Định mức tồn quỹ tiền mặt tại phương do Kho bạc Nhà nước quânquy định cho từng loại phương Riêng những phương ở xa Kho bạc Nhà nước,điều kiện đi lại khó khăn, chưa thể thực hiện việc nộp trực tiếp các khoản thu củangân sách phương vào Kho bạc Nhà nước, định mức tồn quỹ tiền mặt được quyđịnh ở mức phù hợp

- Theo Bộ Tài Chính (2003d), châp hanh thu ngân sách phường

+ Ban Tài chính xã có nhiệm vụ phối hợp với cơ quan thuế đảmbảo thu đúng, thu đủ và kịp thời

+ Đơn vị, cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sách, căn cứ vào thông báothu của cơ quan thu hoặc của Ban tài chính xã, lập giấy nộp tiền (nộp bằngchuyển khoản hoặc nộp bằng tiền mặt) đến Kho bạc Nhà nước để nộp trực tiếpvào ngân sách nhà nước.

+ Nghiêm cấm thu không có biên lai, thu để ngoài sổ sách;

+ Trường hợp phải hoàn trả khoản thu ngân sách phương, Kho bạcNhà nước xác nhận rõ số tiền đã thu vào ngân sách phương để Ban Tài chínhphương làm căn cứ hoàn trả

+ Chưng tư thu phai đươc luân chuyển theo đung quy đinh

+ Đối với số thu bổ sung từ ngân sách quân cho ngân sách phương,Phòng Tài chính quân căn cứ vào dự toán số bổ sung đã giao cho từng phương,

dự toán thu chi hàng quý và khả năng cân đối của ngân sách quân thông báo vàcâp số bổ sung cho phương chu đông điêu hanh ngân sach

- Theo Bộ Tài Chính (2003c), căn cứ tổ chức chấp hành chi ngân sách

phường+ Dựa vào mức chi được duyệt của từng chỉ tiêu trong dự toán,+ Các khoản chi phải đ úng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp cóthẩm quyền quy định

+ Do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phương hoặc người được ủy quyềnquyết định chi

+ Trường hợp đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị,phương tiện làm việc cần phải thực hiện đấu thầu hoặc thẩm định giá theo quyđịnh của pháp luật

+ Việc thanh toán các khoản chi của ngân sách phương bằng Lệnhchi ngân sách phương ghi cu thê đ ầy đủ chương, loại, khoản, mục, tiểu mục theoquy định của Mục lục ngân sách nhà nước, kèm theo Bảng kê chứng từ chi

+ Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt, sử dụng Lệnh chi ngânsách phương bằng tiền mặt Kho bạc Nhà nước kiểm tra, nếu đủ điều kiện thìthực hiện thanh toán cho khách hàng hoặc người được sử dụng

+ Đối với các khoản chi từ các nguồn thu được giữ lại tại phương,Ban Tài chính phương phối hợp với Kho bạc Nhà nước định kỳ làm thủ tục hạchtoán thu, hạch toán chi vào ngân sách phương; khi làm thủ tục hạch toán thu,hạch toán chi phải kèm theo Bảng kê chứng từ thu và Bảng kê chứng từ chi theo

đúng chế độ quy định.

- Theo Bộ Tài Chính (2003c), chấp hành chi ngân sách phường

Tổ chức chấp hành chi ngân sách phương ph ải chu y đ ến từng mục, tiểumục Chấp hành chi ngân sach cấp phương gôm co cac khoan chi:

+ Chi đầu tư phát triển:

Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách phươngphải thực hiện đầy đủ theo quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng

cơ bản và phân cấp của tỉnh; việc cấp phát thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xâydựng cơ bản của ngân sách phương thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính

Đối với dự án đầu tư bằng nguồn vốn đóng góp theo nguyên tắc tự

nguyên cua nhân dân , phải mở sổ theo dõi và phản ảnh đầy đủ , kịp thời quá trình thu nộp và sử dụng mọi khoản đóng góp bằng tiền , ngày công lao động ,hiên vât cua nhân dân Và trong suốt quá trình phải có sự giám sát của ban thanh tra nhân dân Kêt qua đâu tư va quyêt toan dư an phai đươc thông bao công khai cho nhân dân biêt

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng dự toán, nguồntài chính theo chế độ quy định, nghiêm cấm việc nợ xây dựng cơ bản, chiếmdụng vốn dưới mọi hình thức

- Theo Bộ Tài Chính (2003c), cân đối thu chi ngân sách cấp phường

Về nguyên tắc ngân sách cấp phương buộc phải cân đối, không được phépvay nợ Vì vậy, ngay từ khâu lập dự toán ngân sách xã phải “lường thu mà chi”

+ Khi lập dự toán thu cần rà soát đối tượng và mức thu để bảo đảm

dự toán thu có căn cứ khoa học phù hợp với chính sách, chế độ thu cũng nhưthực tế khách quan về tình hình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Chú ýtránh tình trạng ép thu, lạm thu

+ Khi lập dự toán chi cần: ưu tiên kinh phí cho các khoản chi cam

kết; kinh phi cho các d ự án nằm trong quy hoạch, đã được quyết định đầu tư vàphê duyệt dự toán theo đúng trình tự xây dựng cơ bản; các công trình cấp thiết,chi đam bao chinh sach xa hôi ; kinh phi vê nhân lực, vật lực để thực hiện Dưtoán chi cần bố trí k hoản dự phòng để sử dụng khi phát sinh các công việc độtxuất như khắc phục hậu quả thiên tai, địch họa và các nhu cầu cần thiết khác.Việc sử dụng số dự phòng của ngân sách xã do Uỷ ban nhân dân xã quyết định.

+ Điều chỉnh ngân sách phường đã được duyệt từng phần trong quá trình chấp hành dự toán

- Kiêm tra, giám sát hoạt động ngân sách phường

+ Hôi đông nhân dân phương giam sat viêc thưc hiên thu , chingân sach phương

+ Các cơ quan tài chính cấp trên thường xuyên kiểm tra , hương dâncông tac quan lý ngân sách cấp phương

2.1.4.3 Kiểm tra và quyết toán ngân sách cấp

phường

- Kê toan ngân sach phương

Ban Tài chính phương có trách nhi ệm thực hiện công tác hạch toán kếtoán và quyết toán ngân sách phương theo M ục lục ngân sách nhà nước và chế độ

kế toán ngân sách phương hi ện hành; thực hiện chế độ báo cáo kế toán và quyếttoán theo quy định Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch thực hiện công tác kế toánthu, chi quỹ ngân sách phương theo quy đ ịnh; định kỳ hàng tháng, quý báo cáotình hình thực hiện thu, chi ngân sách phương , tồn quỹ ngân sách phương g ửi

Uỷ ban nhân dân phương ; và báo cáo đột xuất khác theo yêu cầu của Uỷ bannhân dân phương (Bộ Tài Chính, 2003a)

+ Thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách cấp phường hết ngày 31 tháng

Phối hợp với Kho bạc Nhà nước quân nơi giao dịch đối chiếu tất cả các

khoản thu, chi ngân sách phường trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ, chínhxác các khoản thu, chi theo Mục lục ngân sách nhà nước, kiểm tra lại số thu đượcphân chia giữa các cấp ngân sách theo tỉ lệ quy định.

Đối với các khoản tạm thu, tạm giữ, tạm vay (nếu có) phải xem xét xử lý hoặc hoàn trả, trường hợp chưa xử lý được, thì phải làm thủ tục chuyển sang năm sau Các khoản thu, chi phát sinh vào thời điểm cuối năm được thực hiện theo nguyên tăc : Đối với các kho ản thu phải nộp chậm nhất trước cuối giờ làm việcngày 31/12, nếu nộp sau thời hạn trên phải hạch toán vào thu ngân sách năm sau Đối với các khoản chi trong trương hơp phai chi nhưng chưa chi đươc do nguôn thu tâp trung châm thi đươc phep thưc hiên trong thơi gian chinh ly quyêt toan

- Theo Bộ Tài Chính (2003a), quyết toán ngân sách cấp phương hàng năm:

+ Ban Tài chính phường lập báo cáo quyết toán thu, chi ngân sáchphường hàng năm (các biểu mẫu theo phụ lục số 7 đến phụ lục số 13 kèm theoThông tư này) trình Uỷ ban nhân dân phường xem xét để trình Hội đồng nhândân phường phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng Tài chính quận để tổng hợp Thờigian gửi báo cáo quyết toán năm cho Phòng Tài chính quận do Uỷ ban nhân dâncấp thành phố quy định

+ Quyết toán chi ngân sách phường không được lớn hơn quyết toánthu ngân sách phường Kết dư ngân sách phường là số chênh lệch lớn hơn giữa

số thực thu và số thực chi ngân sách phường Toàn bộ kết dư năm trước (nếu có)được chuyển vào thu ngân sách năm sau

+ Sau khi Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, báo cáo quyết toánđược lập thành 05 bản để gửi cho Hội đồng nhân dân phường, Uỷ ban nhân dânphường, Phòng tài chính quận, Kho bạc Nhà nước nơi phường giao dịch (để làmthủ tục ghi thu kết dư ngân sách), lưu Ban tài chính phường và thông báo côngkhai nơi công cộng cho nhân dân trong phường biết

+ Phòng Tài chính quận có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyếttoán thu, chi ngân sách phường, trường hợp có sai sót phải báo cáo Uỷ ban nhândân quận yêu cầu Hội đồng nhân dân phường điều chỉnh

2.1.5 Nhiệm vụ, tổ chức nhân sự quản lý và thực hiện tài chính cấp phường

Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết cho phù hợp với tình hình cụ thể của từng địa phương, đồng

thời chỉ đạo cơ quan tài chính cấp tỉnh, chính quyền và cơ quan tài chính cấphuyện tăng cường công tác đôn đốc, kiểm tra, giám sát tình hình quản lý ngânsách và quản lý các hoạt động tài chính khác của các xã, phường, thị trấn; giảiquyết, xử lý kịp thời những vướng mắc, sai phạm phát sinh trong quá trình thựchiện của các phường.

Uỷ ban nhân dân các cấp có kế hoạch cụ thể từng bước củng cố Ban Tàichính của các phương để Ban Tài chính phương thực hiện tốt chức năng giúp Uỷban nhân dân phương quản lý ngân sách phương và các hoạt động tài chính kháccủa phương theo chế độ quy định Chức danh và số lượng cán bộ của các Ban Tàichính phương căn cứ vào khối lượng công việc, quy mô thu, chi và định biênđược Chính phủ quy định

+ Ban Tài chính phương gồm:

Trưởng ban là uỷ viên Uỷ ban nhân dân phụ trách công tác tài chính, cónhiệm vụ giúp Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phương tổ chức thực hiện công tácquản lý ngân sách phương và các hoạt động tài chính khác của phương (Quốchội, 2015)

Phụ trách kế toán phải là người có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tốithiểu trung cấp tài chính kế toán; ở miền núi cao đặc biệt khó khăn, tối thiểu phảiqua đào tạo ngắn hạn chuyên ngành tài chính kế toán, nhưng phải có kế hoạch đàotạo để đạt trình độ trung cấp Người phụ trách kế toán có nhiệm vụ giúp Trưởngban tài chính quản lý hoạt động thu, chi ngân sách phương và các hoạt động tàichính khác ở phương; thực hiện công tác kế toán, quyết toán ngân sách xã và cácquỹ của phương Đối với những xã quy mô lớn, quản lý phức tạp, Chủ tịch Uỷban nhân dân quân có thể cho phép phương được bố trí thêm một cán bộ tàichính kế toán làm việc theo chế độ hợp đồng lao động hiện hành (Quốc hội,2015)

Thủ quỹ có nhiệm vụ quản lý quỹ tiền mặt của phương (đối với xã có quy

mô thu chi nhỏ có thể sử dụng cán bộ kiêm nhiệm, nhưng không được là cán bộ

kế toán phương) (Quốc hội, 2015)

2.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp phường

2.1.6.1 Chính sách của Nhà

nước

Pháp luật là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực nhà nước:pháp luật do nhà nước ban hành nhưng không xuất phát từ tư duy chủ quan mà từ

có thể phát huy tác dụng trên thực tế và nhu cầu pháp luật còn là nhu cầu tự thâncủa chính bộ máy nhà nước để hoạt động có hiệu quả dựa trên những nguyên tắc

và quy định cụ thể của pháp luật: quy định thẩm quyền của các cơ quan trong bộmáy nhà nước, quy định nhiệm vụ quyền hạn của cán bộ trong các cơ quan đó…

Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý kinh tế- xã hội: pháp luật cókhả năng triển khai những chủ trương, chính sách của nhà nước một cách nhanhnhất, đồng bộ và có hiệu quả nhất, trên quy mô rộng lớn nhất Do tính chất phứctạp và phạm vi rộng lớn của chức năng quản lý kinh tế, nhà nước không thể trựctiếp tham gia vào các hoạt động kinh tế cụ thể mà thực hiện quản lý mang tầm vĩ

mô và mang tính hành chính - kinh tế, trong việc quản lý này không thể thiếupháp luật Chỉ có trên cơ sở một hệ thống pháp luật đồng bộ và đủ mạnh nhànước mới phát huy được hiệu lực quản lý kinh tế - xã hội

Pháp luật góp phần tạo dựng những quan hệ mới: pháp luật không chỉphản ánh mà còn định hướng cho sự phát triển của các quan hệ xã hội dựa trên cơ

sở của các kết quả và dự báo khoa học

Pháp luật tạo ra môi trường ổn định cho việc thiết lập các mối quan hệbang giao giữa các quốc gia: mối quan hệ đa chiều trong xã hội đòi hỏi phải đượcđiều chỉnh bằng pháp luật để bảo đảm sự ổn định trật tự Sự ổn định quốc gia làđiều kiện quan trọng để thiết lập các mối quan hệ bang giao với quốc gia khácbởi vậy pháp luật có vai trò giữ vững ổn định và trật tự xã hội

Bên cạnh đó, cơ sở thiết lập quan hệ giữa các nước là pháp luật gồm phápluật quốc tế và pháp luật quốc gia Trong mối quan hệ với kinh tế, pháp luật cótính độc lập tương đối: Pháp luật phụ thuộc vào kinh tế: nội dung pháp luật docác quan hệ kinh tế-xã hội quyết định, chế độ kinh tế là cơ sở của pháp luật Sựthay đổi của kinh tế sớm hay muộn cũng dẫn đến sự thay đổi của pháp luật Phápluật luôn phản ánh trình độ phát triển của chế độ kinh tế, nó không thể cao hơnhoặc thấp hơn trình độ phát triển đó

Pháp luật có tác động trở lại một cách mạnh mẽ đối với kinh tế có thể làtích cực hoặc tiêu cực: khi pháp luật thể hiện ý chí của giai cấp thống trị là lựclượng tiến bộ trong xã hội, phản ánh đúng trình độ phát triển của kinh tế thì phápluật có nội dung tiến bộ và có tác dụng tích cực Ngược lại sẽ kìm hãm sự pháttriển của kinh tế, xã hội

2.1.6.2 Nhận thức của lãnh đạo

phường

Để tham gia chỉ đạo điều hành và quản lý NSP, Lãnh đạo các phường phải

nắm vững các yêu cầu và nguyên tắc quản lý NSNN nói chung, NSP nói riêng vàhiểu rõ NSP được hình thành từ đâu? Tại sao NSP phải được quản lý đầy đủ,toàn diện và trọn vẹn ở tất cả các khâu của chu trình ngân sách (từ Lập dự toánngân sách - Chấp hành ngân sách - Quyết toán ngân sách).

Phải nắm vững vai trò đặc điểm của NSNN và NSP Đặc biệt là ảnhhưởng của các nhân tố như các chế độ chính sách của nhà nước; ảnh hưởng của

cơ cấu kinh tế tại địa phương, ảnh hưởng của kinh tế thị trường nắm vững cácnhân tố có ảnh hưởng đến nguồn thu NSP; đối tượng thu NSP; yêu cầu của nhànước về đảm bảo chi NSP; các đối tượng được thụ hưởng từ NSP

Có cách nhìn và xây dựng những chính sách động viên sát hợp đối vớimọi nguồn lực xã hội, có mục tiêu và phương hướng rõ ràng nhằm kích thích mọiđộng lực phát triển kinh tế - xã hội, kích thích sự sáng tạo, tài năng, tạo sự pháttriển mạnh mẽ lực lượng sản xuất trên cơ sở thành tựu của khoa học và côngnghệ hiện đại, khai thác mọi tiềm năng trong nước đi đôi với sử dụng thành quảcủa nền văn minh nhân loại để phục vụ mục tiêu xây dựng thành công cơ sở vậtchất - kỹ thuật của một địa phương, một quốc gia

Thực tiễn cho thấy mô hình kinh tế thị trường luôn gắn liền với một nềnkinh tế hiện thực của mỗi dân tộc trên một vùng lãnh thổ nhất định; mỗi quốc giakhác nhau có chế độ chính trị, trình độ kinh tế, kết cấu xã hội, phong tục tập quánkhác nhau Nên dù có cùng một mô hình kinh tế thị trường nhưng không có mộtnền kinh tế thị trường nào là bản sao của nền kinh tế thị trường khác… điều đóđòi hỏi lãnh đạo các cấp trong đó có lãnh đạo các cấp ở địa phương phải tự tìm ranhững giải pháp những bước đi phù hợp, phải sử dụng những công cụ, chính sáchtác động một cách linh hoạt sắc bén

2.1.6.3 Sự phát triển kinh tế- xã

hôi

Khi kinh tế phát triển- xã hội phát triển tạo ra của cải vật chất cho xã hội,

ở đây thể hiện là tổng sản phẩm xã hội tăng lên, tốc độ tăng trưởng kinh tế hàngnăm, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động cũng chuyển dịch theo vàđời sống của nhân dân được cải thiện

Bởi thu ngân sách nhà nước là việc nhà nước dùng quyền lực của mình đểtập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ ngân sách nhà nướcnhằm thỏa mãn các nhu cầu của nhà nước Khi kinh tế- xã hội phát triển sẽ cácdoanh nghiệp, các hộ kinh doanh cá thể tham gia vào quá trình sản xuất kinh

doanh gặp nhiều thuận lợi và lợi nhuận cao nguồn thu thuế cho NSNN cũng tăng.Nhưng khi nền kinh tế phát triển chậm, lạm phát tăng cao, sản xuất kinh doanhcủa các doanh nghiệp đình trệ, hàng tồn kho nhiều thì doanh thu của các doanhnghiệp, hộ kinh doanh thấp, tình trạng lỗ trong sản xuất kinh doanh diễn ra phổbiến thì việc huy động nguồn thu vào NSNN từ thuế, phí gặp nhiều khó khăn.

Mặt khác khi xã hội phát triển thì nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuậttăng lên đo đó mà cũng cần phải bố trí nguồn lực tài chính để đáp ứng yêu cầutrên Khi đó các nhà hoạch định chính sách phải tính toán đầu tư công như thếnào cho hợp lý, hiệu quả để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiềm chế lạm phát

Như vậy, sự phát triển kinh tế- xã hội phát triển ảnh hưởng đến tốc độ tăngthu, chi NSNN nói chung và NSP nói riêng, mặt khác chi tiêu công cũng là yếu

tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

2.1.6.4 Sô lượng nguồn thu, nhiệm vụ chi nguồn ngân

sách

Nguồn thu của NSNN nói chung, nguồn thu NSP nói riêng là tất cả cácnguồn tài chính hình thành trong quá trình sản xuất, lưu thông, phân phối và tiêudùng trên địa bàn có khả năng động viên vào NSP để hình thành quỹ NSP Khibàn đến thu NSP là cần phải xác định đúng đắn nguồn thu; xây dựng được chế độđộng viên thích hợp, tránh bỏ sót nguồn thu cũng như hạn chế được tác động tiêucực của thu NSP đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh ở từng cơ sở

Nguồn thu của NSP là một đại lượng không ổn định, luôn chịu ảnh hưởngcủa cơ cấu sản xuất, kết quả của sản xuất kinh doanh và cơ chế động viên, phânphối trong đó thuế là khoản thu chủ yếu của ngân sách nhà nước; thuế thực hiệnkiểm kê, kiểm soát mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, hướng dẫn tiêu dùng

Khi các cấp có thẩm quyền và các cơ quan chuyên môn nghiệp vụ trựcthuộc ở từng địa phương bám sát nguồn thu, chú ý xây dựng những biện phápquản lý thu thuế chặt chẽ và hợp lý từ khâu đăng ký thuế, kê khai thuế, tính thuế,theo dõi nộp thuế; thanh tra thuế; xử phạt và xử lý tố tụng thì nguồn thu sẽ sátvới thực tế phát sinh ở từng địa phương

Căn cứ vào các yếu tố cấu thành một sắc thuế như người nộp thuế; đốitượng chịu thuế; căn cứ tính thuế; thuế suất; đơn vị tính thuế; giá tính thuế, các

cơ chế thưởng, phạt các cấp chính quyền phân định rõ từng quy trình tổ chứcquản lý phù hợp thì khả năng đảm bảo thực hiện mục tiêu thu đúng, thu đủ, thukịp thời sẽ trở thành hiện thực

Với chi tiêu NSP, kinh phí của NSP được chi cho các sự nghiệp quantrọng của địa phương như sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp văn hóa, sự nghiệp giáodục- đào tạo, sự nghiệp khoa học về hình thức là chi tiêu dùng nhưng thực chất

là đảm bảo cho cho một xã hội trong tương lai có sự phát triển; ngân sách nhànước có vai trò đối với xã hội rất lớn Tại các địa phương, chi NSP là quá trìnhphân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào NSP và đưa chúng đếnmục đích sử dụng Vì vậy chi NSP không phải chỉ là định hướng chung chung,

mà phải được tính toán phân bổ theo từng chỉ tiêu, mục tiêu, từng hoạt động đảmbảo thực hiện được các vấn đề lớn, vấn đề mang tính trọng tâm thuộc mục tiêuchương trình của từng địa phương

Việc hoạch định bố trí, xây dựng cơ cấu các khoản chi ngân sách luônphải phù hợp với bối cảnh lịch sử và mục tiêu phát triển Chi vào đâu? chi baonhiêu? chi như thế nào? chi nhằm mục đích gì? đó là những vấn đề phải có sự chỉđạo của Nhà nước và các cấp chính quyền địa phương

Quản lý các khoản chi là hướng tới mục tiêu đảm bảo yêu cầu tiết kiệm

và hiệu quả, các cơ quan thẩm quyền và chuyên môn của địa phương phải luôncoi tiết kiệm và hiệu quả là tiêu thức cơ bản khi xác lập các biện pháp quản lý, từ

đó quản lý chặt chẽ từ các đối tượng sử dụng NSP, đối tượng thụ hưởng NSP,quản lý có hiệu quả các khâu xây dựng dự toán, xây dựng tiêu chuẩn, định mức,chấp hành và quyết toán NSP, thường xuyên phân tích đánh giá, tổng kết rút kinhnghiệm, trên cơ sở đó đổi mới cơ cấu chi, các biện pháp quản lý chi

Gắn mục tiêu quản lý các khoản chi với nội dung quản lý các mục tiêu củachính quyền địa phương (phát triển kinh tế- xã hội, giữ vững an ninh, quốcphòng )

2.1.6.5 Trình đô của cán bô quản lý nguồn ngân

sách

Để tổ chức quản lý NSP, chính quyền các cấp đều xây dựng cơ cấu, tổchức bộ máy tham mưu giúp việc, phù hợp với thẩm quyền, chức năng và nhiệm

vụ được Chính phủ quy định

Tuy vậy hiệu quả hoạt động và chất lượng cán bộ của từng cơ quan đơn vị

có tác động rất lớn tới chất lượng quản lý cả trong lĩnh vực kinh tế xã hội và ngânsách Tổ chức bộ máy tinh gọn và chất lượng nguồn nhân lực cao luôn là mụctiêu hướng tới của chính phủ và mọi cấp chính quyền tại các quốc gia Bộ máycồng kềnh với chất lượng nguồn nhân lực thấp sẽ kéo theo sự trì trệ trong phát