Hoàn thiện công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính tại thanh tra tỉnh quảng nam

Thanh tra tỉnhQuảng Nam là cơ quan chuyên môn của Uỷ ban nhân dân tỉnh, giúp UBND tỉnhthực hiện chức năng quản lý Nhà nước về công tác thanh tra và thực hiện nhiệm vụ,quyền hạn thanh tra

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN VINH HIỂN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA KINH

TẾ - XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI THANH

TRA TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ

ĐẠI HỌC KINH TÍ́ HUÍ́

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN VINH HIỂN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA KINH

TẾ - XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI THANH

TRA TỈNH QUẢNG NAM

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ SỐ: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHAN VĂN HÒA

ĐẠI HỌC KINH TÍ́ HUÍ́

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài “Hoàn thiện công tác thanh tra KTXHcác cơ quan hành chính tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam” là công trình nghiên cứuthực sự của bản thân, chưa có ai công bố ở bất kỳ nơi nào và được thực hiện trênviệc vận dụng các kiến thức đã được học, nghiên cứu các tài liệu tham khảo, kếthợp với quá trình điều tra, khảo sát thực tiễn và với sự hướng dẫn khoa học củaPGS TS Phan Văn Hòa để hoàn thành luận văn của mình Số liệu và các kết quảnghiên cứu trong luận văn là trung thực, hoàn toàn dựa theo số liệu thu thập và điềutra thực tế tại địa phương Các thông tin trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận vănđều được dẫn nguồn tài liệu tham khảo

Thừa Thiên Huế, ngày tháng năm 2018

Học viên

Nguyễn Vinh Hiển

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Tôi xin chân thành cảm ơn Văn phòng UBND tỉnh Quảng Nam, Thanh tratỉnh Quảng Nam, lãnh đạo Thanh tra các sở, ban, ngành và các huyện, thị xã,thành phố thuộc tỉnh Quảng Nam đã hỗ trợ, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôitrong suốt quá trình thu thập số liệu điều tra phục vụ công tác nghiên cứu Xingửi lời cảm ơn đến các đồng chí lãnh đạo Thanh tra tỉnh Quảng Nam, đồngnghiệp và gia đình đã quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt để tôi hoàn thành tốtnhiệm vụ học tập.

Tuy có nhiều cố gắng, nhưng luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót,hạn chế Tôi kính mong quý thầy, cô và những người quan tâm đến đề tài có nhữngđóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn./

Học viên

Nguyễn Vinh Hiển

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU vii

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Sự cần thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

1.5 Bố cục luận văn 4

PHẦN 2: NỘI DUNG 5

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THANH TRA KINH TẾ XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH 5

1.1 Cơ sở lý luận về thanh tra KTXH 5

1.1.1 Khái niệm thanh tra, thanh tra KTXH 5

1.1.2 Mục đích thanh tra, thanh tra KTXH 6

1.1.3 Vị trí, vai trò của hoạt động thanh tra KTXH trong giai đoạn hiện nay 7

1.1.4 Trình tự tiến hành cuộc thanh tra KTXH 9

1.1.5 Đặc điểm hoạt động thanh tra KTXH 15

1.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh tra KTXH 16

1.2 Cơ sở thực tiễn về thanh tra KTXH 17

1.2.1 Thẩm quyền thanh tra KTXH của cơ quan thanh tra 17

1.2.2 Kinh nghiệm hoàn thiện công tác thanh tra KTXH một số nước trên thế giới .20

1.2.3 Kinh nghiệm hoàn thiện công tác thanh tra KTXH ở các tỉnh Duyên hải miền Trung 23

1.2.4 Bài học kinh nghiệm về thanh tra KTXH ở tỉnh Quảng Nam 25

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TR KINH TẾ XÃ HỘI CÁC

CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI THANH TRA TỈNH QUẢNG NAM 28

2.1 Quá trình hình thành phát triển của Thanh tra tỉnh Quảng Nam 28

2.2 Chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Thanh tra tỉnh 29

2.2.1 Tổ chức và hoạt động 29

2.2.2 Cơ cấu tổ chức và biên chế: 32

2.2.3 Tình hình cán bộ, công chức, người lao động Thanh tra tỉnh 33

2.2.4 Bộ máy tổ chức thanh tra KTXH của Thanh tra tỉnh 34

2.3 Phân tích thực trạng công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam 34

2.3.1 Đánh giá công tác xây dựng kế hoạch thanh tra 34

2.3.2 Công tác lập kế hoạch thanh tra hàng năm 35

2.3.3 Đánh giá việc thực hiện kế hoạch thanh tra 36

2.3.4 Thực hiện quy trình thanh tra 37

2.3.5 Kết quả công tác thanh tra KTXH 40

2.3.6 Đánh giá việc thực hiện quy trình thanh tra KTXH 45

2 3.7 Việc chấp hành thời hạn thanh tra 46

2.3.8 Công khai Kết luận thanh tra 48

2.3.9 Việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra 49

2.4 Đánh giá việc thực hiện công tác thanh tra KTXH trên địa bàn tỉnh Quảng Nam .50

2.4.1 Kết quả 50

2.4.2 Những tồn tại, hạn chế 51

2.4.3 Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 55

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA KINH TẾ XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI THANH TRA TỈNH QUẢNG NAM 57

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

3.1 Định hướng hoàn thiện công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính 57

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính của Thanh tra tỉnh Quảng Nam 58

3.2.1 Nhóm giải pháp về hoàn thiện thể chế ngành thanh tra 58

3.2.2 Nhóm giải pháp về hoạt động thanh tra 61

3.2.3 Nhóm giải pháp về xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra viên đáp ứng được yêu cầu của công tác thanh tra KTXH trong tình hình mới 66

3.2.4 Nhóm giải pháp về phát huy kết luận, kiến nghị thanh tra 70

3.2.5 Một số giải pháp khác 71

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 73

1 Kết luận 73

2 Kiến nghị 74

2.1 Đối với Quốc hội, Chính phủ 74

2.2 Đối với Thanh tra Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương 75

2.3 Đối với UBND tỉnh Quảng Nam 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 QUYẾT ĐỊNH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

BIÊN BẢN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 1+2

BẢN GIẢI TRÌNH

XÁC NHẬN HOÀN THIỆN LUẬN VĂN

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

PCTN : Phòng, chống tham nhũng

TTCN : Thanh tra chuyên ngành

TTNN : Thanh tra Nhà nước

KNTC : Khiếu nại, tố cáo

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Tình hình cán bộ, công chức của Thanh tra tỉnh Quảng Nam năm 2017

33Bảng 2.2 Ý kiến đánh giá của Lãnh đạo Thanh tra tỉnh, thanh tra cấp sở, cấp

huyện về kế hoạch thanh tra KTXH 35Bảng 2.3 Kế hoạch thanh tra KTXH của Thanh tra tỉnh Quảng Nam giai đoạn

2015-2017 36Bảng 2.4 Tình hình thực hiện kế hoạch thanh tra KTXH của Thanh tra tỉnh

Quảng Nam giai đoạn 2015-2017 37Bảng 2.5 Tình hình công tác chuẩn bị và quyết định thanh tra KTXH của

Thanh tra tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2015-2017 38Bảng 2.6 Tình hình tổ chức thực hiện thanh tra KTXH tại Thanh tra tỉnh

Quảng Nam giai đoạn 2015-2017 39Bảng 2.7 Kết thúc thanh tra KTXH tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam giai đoạn

2015-2017 40Bảng 2.8 Kết quả thanh tra KTXH tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam giai đoạn

2015-2017 41Bảng 2.9 Đánh giá về kết quả công tác thanh tra KTXH trong giai đoạn 2015-2017

43Bảng 2.10 Đánh giá về cơ chế, chính sách liên quan đến công tác thanh tra

KTXH trong giai đoạn 2015-2017 44Bảng 2.11 Đánh giá công tác thực hiện quy trình thanh tra KTXH 46Bảng 2.12 Tình hình chấp hành thời hạn thanh tra KTXH tại Thanh tra tỉnh

Quảng Nam giai đoạn 2015-2017 47Bảng 2.13 Việc chấp hành công khai kết luận thanh tra KTXH tại Thanh tra tỉnh

Quảng Nam giai đoạn 2015-2017 48Bảng 2.14 Đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra

KTXH tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2015-2017 49

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1.1 Sự cần thiết của đề tài

Thanh tra là một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý Nhà nước, làmột công cụ kiểm tra kiểm soát, b ảo vệ pháp luật, tăng cường pháp chế Xã hộichủ nghĩa, tăng cường hiệu lực của bộ máy quản lý Nhà nước và thực hiện dân chủ

xã hội Qua đó nhằm phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, phápluật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục;phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổchức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; gópphần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của nhà nước,quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Trong giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trường hiện nay, với một cơ chếchính sách quản lý chưa được chuyển biến kịp thời để đáp ứng cho yêu cầu quản

lý nhà nước thì hiện tượng tham ô, tham nhũng, lãng phí, thất thoát đang diễn ramột cách công khai, trầm trọng, gây nên những thiệt rất lớn cho đất nước Do vậy,nếu như tệ nạn tham ô, tham nhũng lãng phí, thất thoát không bị đẩy lùi, thì ngânsách của nhà nước bỏ ra không những không tạo hiệu quả kinh tế để phát triển đấtnước mà còn tạo nên sự mất niềm tin đối với nhân dân, sự bất tín nhiệm từ cácnước trên thế giới, ảnh hưởng đến vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, tạogánh nặng trả nợ cho thế hệ mai sau, sự tồn vong của chế độ

Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, chúng ta đang đứng trước những cơ hội vàthách thức to lớn, Đảng và Nhà nước đã tiến hành đổi mới, cải cách trên nhiều lĩnhvực KTXH như: Đầu tư, kinh doanh, thương mại, xây dựng, đất đai, cổ phần hoádoanh nghiệp nhà nước Đối với công tác quản lý, điều hành, Chính phủ quyết tâmthực hiện cải cách hành chính với các nội dung: Phân cấp mạnh mẽ hoạt động quản

lý nhà nước; cải cách, tinh giản bộ máy hành chính trên cơ sở làm rõ chức năng,nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị; phân định và xây dựng phương thức quản lýriêng phù hợp đối với từng loại hình hoạt động như: Hoạt động hành chính, hoạt

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

động sự nghiệp, hoạt động sản xuất, kinh doanh; công khai, minh bạch trong hoạtđộng của cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, với chính sách hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là sau khi gianhập và chính thức trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO),đòi hỏi Việt Nam không chỉ tiếp tục cải cách hệ thống pháp luật đảm bảo sự tươngthích với pháp luật quốc tế mà còn đòi hỏi phương thức quản lý nhà nước phải dầntiến tới những chuẩn mực chung của thế giới

Để đáp ứng được những yêu cầu thực tiễn đặt ra trong giai đoạn hiện nay,công tác thanh tra KTXH nói riêng và hoạt động thanh tra nói chung cần phải từngbước hoàn thiện Thời gian qua, cùng với những cải cách, đổi mới trong hoạt độngcủa bộ máy nhà nước, ngành thanh tra đã có những định hướng đổi mới trên hầu hếtcác mặt trọng yếu, trong đó có hoạt động thanh tra KTXH Hoạt động thanh traKTXH những năm qua đã có nhiều nỗ lực cố gắng và thu được những kết quả quantrọng Tuy nhiên, hoạt động thanh tra KTXH trong thời gian qua vẫn chưa đáp ứngđược yêu cầu, nhiệm vụ của thanh tra trong quá trình đổi mới và phát triển KTXH

để đạt được mục đích đề ra

Ngành thanh tra được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ như là một công cụquan trọng trong công cuộc phòng chống tham nhũng, lãng phí, thất thoát, nhữngvấn đề mà trong thời gian qua gây bức xúc, làm xói mòn niềm tin của quần chúngnhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước Thanh tra tỉnhQuảng Nam là cơ quan chuyên môn của Uỷ ban nhân dân tỉnh, giúp UBND tỉnhthực hiện chức năng quản lý Nhà nước về công tác thanh tra và thực hiện nhiệm vụ,quyền hạn thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ quan, tổchức, cá nhân trong phạm vi quản lý nhà nước của UBND tỉnh; theo đó tiến hành cáccuộc thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý nguồn lực tài chính, tàinguyên, văn hóa – xã hội… của các cơ quan, đơn vị nhằm đạt được mục đích của thanhtra Thanh tra tỉnh Quảng Nam là một công cụ quan trọng trong công cuộc phòngchống tham nhũng, lãng phí, thất thoát trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Nhằm đóng góp một phần trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí

và thất thoát mà Đảng và Nhà nước đang quyết tâm thực hiện, cũng như để đạtđược các mục tiêu KTXH trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, tác giả chọn đề tài:

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA KINH TẾ - XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI THANH TRA TỈNH QUẢNG NAM

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác thanh tra KTXH các cơ quan hànhchính tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam từ năm 2015-2017, đề xuất hệ thống giải phápnhằm hoàn thiện công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính trên địa bàn tỉnhQuảng Nam trong thời gian tới

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: là những vấn đề liên quan công tác thanh tra KTXHcác cơ quan hành chính tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam

Phạm vi nghiên cứu của luận văn được giới hạn trong thực tiễn công tácthanh tra KTXH của Thanh tra tỉnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Số liệu thống kê,tài liệu nghiên cứu, chủ yếu tham khảo từ những cuộc thanh tra KTXH trên địa bàntỉnh Quảng Nam trong giai đoạn từ năm 2015-2017

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Phương pháp thu thập số liệu

- Nghiên cứu, tổng hợp, phân tích thông tin;

- Thu thập, phân tích các số liệu từ các báo cáo về tình hình thanh tra

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

KTXH của Thanh tra Chính phủ, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam, Thanh tratỉnh Quảng Nam;

- Số liệu phân tích, nghiên cứu bao gồm: các cuộc thanh tra KT-XH trong 03năm 2015-2017;

- Điều tra 46 đối tượng gồm: Ban lãnh đạo, trưởng các phòng chuyên môn thuộcThanh tra tỉnh; Chánh Thanh tra các sở, thành phố, thị xã, huyện trực thuộ tỉnh QuảngNam – là các đối tượng thuộc cán bộ đầu ngành Thanh tra, có nhiều kinh nghiệm trongcông tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính

Ngoài Phần Mở đầu và Kết luận, bố cục luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về thanh tra KTXH các cơ quan hành chính.Chương 2: thực trạng công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính tạiThanh tra tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra KTXH các cơ quan hànhchính tại Thanh tra tỉnh Quảng Nam.ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

PHẦN 2: NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THANH TRA KINH TẾ XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH

1.1 Cơ sở lý luận về thanh tra KTXH

1.1.1 Khái niệm thanh tra, thanh tra KTXH

Thanh tra (inspect) xuất phát từ gốc La-tinh (in-spectare) có nghĩa là “nhìnvào bên trong” chỉ một sự xem xét từ bên ngoài vào hoạt động của một đối tượngnhất định Là sự kiểm soát đối với đối tượng bị thanh tra trên cơ sở thẩm quyền(quyền hạn và nghĩa vụ) được giao nhằm đạt được mục đích nhất định Thanh tra làđiều tra, xem xét để làm rõ sự việc [9]

Theo Từ điển tiếng Việt (năm 1992) thì thanh tra là kiểm soát, xem xét tạichỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp

Từ hai khái niệm trên cho thấy, thanh tra không đồng nhất với hoạt động điềuhành, quản lý, khác với hoạt động kiểm tra chuyên môn, nghiệp vụ Tronghoạt động, thanh tra thực thi quyền lực của Nhà nước, tác động đến đối tượng bịquản lý, nhằm mang lại cho chủ thể quản lý những thông tin chính xác, kháchquan, để từ đó có biện pháp chấn chỉnh hoạt động quản lý Hoạt động thanh trakhông chỉ xem xét tính hợp pháp, mà còn xem xét tính hợp lý của hành vi của đốitượng quản lý Bản chất của hoạt động thanh tra không phải chỉ là phát hiện, xử lý viphạm, mà điều quan trọng hơn là tìm ra nguyên nhân vi phạm để từ đó đề xuất các giảipháp phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm Nếu cho rằng, thanh tra là phát hiện hành vi viphạm và áp dụng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính thì đó là việc nhận thứckhông đúng với bản chất của hoạt động thanh tra Ngược lại, thanh tra phải chỉ ra đượcnhững việc làm được, những thiếu sót, khuyết điểm và nguyên nhân của nó và phảithực sự trở thành ''tai mắt của trên, là người bạn của dưới''

Thanh tra KTXH các cơ quan hành chính dù không được qui định trong bất

cứ một văn bản nào và cũng không ai đưa ra một khái niệm đầy đủ về nó nhưng

"thanh tra KTXH các cơ quan hành chính " đã mặc nhiên được coi là một trong

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

những phương diện hoạt động chủ yếu, trở thành một trong những nhiệm vụ cơ bảncủa các cơ quan Thanh tra; là cụm từ xuất hiện thường xuyên trong báo cáo của các

cơ quan Thanh tra Tuy nhiên, từ khái niệm của thanh tra và qua nghiên cứu các sốliệu, nghiên cứu các đầu việc được thống kê trong mục của các báo cáo về hoạtđộng thanh tra thì có thể hiểu về khái niệm thanh tra KTXH Đó là những cuộcthanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý kinh tế, tài chính, tàinguyên của các cơ quan, đơn vị với mục đích là phát hiện những sai phạm để xử lý(chủ yếu là thu hồi) và chấn chỉnh (chủ yếu là kiến nghị xem xét trách nhiệm củacác cá nhân) Các cuộc thanh tra về kinh tế, tài chính, tài nguyên này diễn ra đốivới các cơ quan, đơn vị hoạt động trong bất kỳ lĩnh vực nào của đời sống xã hội

1.1.2 Mục đích thanh tra, thanh tra KTXH

Mục đích thanh tra là nội dung quan trọng được đề cập trong Luật Thanh tra

và mang tính định hướng cho hoạt động của các cơ quan thanh tra Theo quy địnhcủa Luật Thanh tra năm 2010 thì mục đích thanh tra cũng có sự bổ sung, phát triển.Nếu như Luật Thanh tra năm 2004 đề cao mục đích thanh tra là phòng ngừa, pháthiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật thì Luật Thanh tra năm 2010 đã thểhiện rõ hơn mục đích thanh tra theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Thanh tra

là tai mắt của trên, là người bạn của dưới” Điều 2 của Luật Thanh tra năm 2010quy định về mục đích thanh tra như sau: "mục đích thanh tra nhằm phát hiện những

sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước

có thẩm quyền các biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi

vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của phápluật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhànước; bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức,

cá nhân" [27]

Thanh tra KTXH là một hoạt động thường xuyên, quan trọng, là một khâukhông thể thiếu trong chu trình quản lý nhà nước trong lĩnh vực KTXH Ở một khíacạnh nào đó, thanh tra KTXH góp phần thực hiện thành công các chính sách, mụctiêu KTXH của nhà nước Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

nước trên các lĩnh vực KTXH Thông qua hoạt động thanh tra KTXH việc thực hiệnchính sách, pháp luật về quản lý nguồn tài chính, tài nguyên, văn hóa - xã hội…củacác cơ quan, đơn vị nhằm phát hiện những sai phạm để xử lý, chấn chỉnh; đồng thờiphát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với

cơ quan nhà nước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục, góp phần đổi mới vàhoàn thiện cơ chế, chính sách KTXH Bên cạnh đó, hoạt động thanh tra KTXH còngóp phần to lớn đối với công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; làm lànhmạnh hóa các hoạt động kinh tế, các quan hệ KTXH; bảo vệ lợi ích của Nhà nước,quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

1.1.3 Vị trí, vai trò của hoạt động thanh tra KTXH trong giai đoạn hiện nay

Ngay sau khi thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã ký sắc lệnh số 64/SL ngày 23/11/1945 thành lập Ban Thanh tra đặc biệt,Điều 1 ghi: “Chính phủ sẽ lập ngay một Ban Thanh tra đặc biệt, có uy nhiệm là đigiám sát tất cả các công việc và nhân viên của các Ủy ban nhân dân và các cơ quancủa Chính phủ”

Từ đó đến nay, vị trí của công tác thanh tra KTXH gắn liền với hoạt độngquản lý của cơ quan hành pháp, nó là một nhiệm vụ của cơ quan quản lý hành chínhnhà nước Thực hiện nhiệm vụ này, trước hết là thủ trưởng các cơ quan quản lý nhànước tự mình hoặc thông qua các cơ quan chuyên môn và cán bộ thừa hành hoạtđộng thanh tra KTXH luôn có vị, trí, vai trò quan trọng trong hoạt động của bộ máynhà nước Vai trò của hoạt động thanh tra KTXH trong giai đoạn hiện nay thể hiệnqua các phương diện chủ yếu sau:

Một là, hoạt động thanh tra KTXH có vai trò quan trọng trong việc giúp cơquan quản lý nhà nước hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách Một trong nhữngyêu cầu quan trọng nhất trong việc xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, đó là xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, rõ ràng,minh bạch, phù hợp với yêu cầu phát triển khách quan của nền kinh tế thị trường vàđảm bảo được tính công bằng cho các chủ thể kinh tế Tuy nhiên, hiện nay hệ thốngluật pháp ở nước ta còn rất thiếu và nhiều văn bản pháp luật lạc hậu, chưa đáp ứng

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

được yêu cầu của đời sống xã hội Mặt khác, có những văn bản pháp luật, cơ chếchính sách khi đi vào thực tế đã phát sinh những sơ hở, dễ bị lợi dụng để trục lợi,làm ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển kinh tế của đất nước Thông qua hoạt độngthanh tra KTXH, có điều kiện để phát hiện những sơ hở, khiếm khuyết của hệ thốngpháp luật và cơ chế chính sách để có những cảnh báo kịp thời thông qua các kiếnnghị với cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách nhằm hạn chếtình trạng lãng phí, thất thoát, tham nhũng do những bất cập của luật pháp, của cơchế chính sách, từ đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Hai là, thanh tra KTXH góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, cóhiệu lực, hiệu quả hoạt động cao Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở nước ta chỉ có thể xây dựng thành công và phát triển vững chắc nếu bộ máynhà nước trong sạch, gọn nhẹ, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả cao Hiệu lực quản lýcủa Nhà nước phần lớn tuỳ thuộc phẩm chất, chất lượng, năng lực của đội ngũ cán

bộ, công chức, vào nội dung, chất lượng và biện pháp tổ chức thực hiện các quyếtđịnh quản lý Để góp phần đảm bảo hiệu lực quản lý nhà nước, đòi hỏi công tácthanh tra KTXH phải đánh giá, nhận xét tình hình và kết quả thực hiện quyết địnhquản lý để kiểm nghiệm lại chính nội dung và chất lượng quản lý Khi nội dung vàchất lượng quyết định quản lý được thực tế kiểm nghiệm là đúng, là phù hợp, nhưngđối tượng thi hành vẫn không tuân thủ và không chấp hành nghiêm chỉnh thì khi đóhoạt động thanh tra, kiểm tra phải phục vụ cho việc làm rõ nguyên nhân chủ quan,khách quan, xác định rõ trách nhiệm thuộc khâu nào, thuộc ai để chấn chỉnh và xử

lý vi phạm

Thanh tra KTXH còn góp phần xem xét tính hiệu quả của quản lý nhà nước.Tính hiệu quả của quản lý nhà nước không chỉ được tính bằng các chỉ tiêu địnhlượng như số lượng tiền, vàng, diện tích đất đai, khối lượng lưong thực mà trongnhiều trường hợp hiệu quả quản lý nhà nước chỉ có thể được xem xét bằng các chỉtiêu định tính như đảm bảo ổn định tình hình chính trị-xã hội, đảm bảo tính côngbằng, tính nghiêm minh của pháp luật Công tác thanh tra KTXH còn hướng đếnxem xét cả việc tổ chức hoạt động cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước thông qua

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

các yếu tố: cơ cấu tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, năng lực, uytín, phong cách của cán bộ; thời gian đầu tư giải quyết các tình huống quản lý; tinhthần trách nhiệm, tính dân chủ và uy tín chính trị đối với xã hội vv

Ba là, thanh tra KTXH có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa, phát hiện

và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật Thực tế phát triển nền kinh tế thị trườngtại nhiều nước trên thế giới đã cho thấy, bên cạnh những kết quả tăng trưởng mạnh

mẽ về mặt kinh tế, giải phóng sức sản xuất của đất nước, thì kinh tế thị trường cùng

là một nhân tố thuận lợi cho việc gia tăng những hành vi vi phạm pháp luật nhưtham nhũng, buôn lậu, trốn thuế Việc ngăn ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm khắcnhững hành vi vi phạm pháp luật vừa là nhân tố tiên quyết trong việc đảm bảo xâydựng nền kinh tế thị trường phát triển lành mạnh, đúng hướng, vừa là điều kiệnkhông thể thiếu để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển đất nước

Do đó, để xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì cùng vớihoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật khác, công tác thanh tra KTXH phải làmột biện pháp quan trọng để ngăn ngừa, phát hiện và xử lý những hành vi vi phạmpháp luật

Vai trò của thanh tra KTXH không chỉ là phát hiện và xử lý các vi phạm phápluật mà quan trọng hơn, công tác thanh tra phải là một biện pháp phòng ngừa hữuhiệu các vi phạm pháp luật Thanh tra KTXH không chỉ có chức năng bảo đảm phápchế mà còn phải thực hiện tốt chức năng tìm hiểu, giúp đỡ, định hướng cho các đốitượng bị quản lý thực hiện đúng các quy định của pháp luật Công tác thanh tra phảiđược tiến hành thường xuyên, kịp thời, đảm bảo các nguyên tắc khách quan, chínhxác, trung thực, công khai, dân chủ Kết luận, kiến nghị qua hoạt động thanh traKTXH không chỉ hướng vào việc xử lý hành vi vi phạm pháp luật cụ thể mà nó pháthiện được, mà còn phải có tác dụng khắc phục các kẻ hở của chính sách, pháp luật,ngăn ngừa tận gốc mầm mống phát sinh những vi phạm pháp luật tương tự xảy ra ởmột nơi khác hoặc vào một thời điểm khác

1.1.4 Trình tự tiến hành cuộc thanh tra KTXH

Quy trình tiến hành một cuộc thanh tra gồm 3 bước:

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Bước 1 Chuẩn bị và quyết định thanh tra

- Thu thập thông tin: Lập đề cương thu thập thông tin với nội dung thông tincần thu thập, căn cứ theo các tiêu chí: Nguồn thông tin từ cơ sở dữ liệu của cơ quan(dữ liệu điện tử, tài liệu lưu trữ, theo dõi nắm tình hình); từ các báo cáo, phản ánhcủa các cơ quan truyền thông (báo, đài,…) và đơn thư khiếu nại, tố cáo của các cơquan, tổ chức và cá nhân; nguồn thông tin từ các cơ quan quản lý nhà nước trongngành Tài chính, cơ quan quản lý cấp trên và các cơ quan khác có liên quan; nguồnthông tin từ khảo sát trực tiếp tại cơ quan, đơn vị là đối tượng thanh tra

- Lập báo cáo khảo sát: Nêu các đặc điểm chính, cơ bản về tổ chức bộ máy,nhân sự, đặc điểm và mô hình tổ chức công tác tài chính, kế toán: Tập hợp chínhsách chế độ tài chính mà đối tượng thanh tra đã và đang thực hiện, trong đó chú ýrút ra được những nội dung sẽ có vướng mắc trong quá trình thực hiện (Các văn bảnpháp quy, chế độ, chính sách, cơ chế, tiêu chuẩn định mức theo chuyên ngành; cácvăn bản đặc thù riêng do cấp có thẩm quyền ban hành áp dụng cho cơ quan; quy chếchi tiêu nội bộ, quy chế quản lý tài sản của cơ quan) Tình hình về hoạt động và vấn

đề liên quan đến thu, chi tài chính: Các chỉ tiêu, nhiệm vụ do cơ quan cấp trên giao:biên chế: về số lượng, chất lượng công việc, đề án, nhiệm vụ… phải thực hiện; cáctiêu chí đánh giá kết quả, thời gian giải quyết công việc…Tình hình, số liệu tổngquát và chi tiết về tài chính của đối tượng thanh tra: các nguồn thu, các khoản chiphân theo cơ cấu các nguồn kinh phí (nguồn ngân sách nhà nước cấp, thu phí, lệphí; thu khác…); những thuận lợi, khó khăn ảnh hưởng đến việc thực hiện thu, chicủa cơ quan Việc phân cấp, hoặc giao nhiệm vụ thu, chi cho đơn vị trực thuộc, xácđịnh các khoản được phân cấp, số thực hiện so với nhiệm vụ giao (trường hợp cócác đơn vị cấp dưới) Tổ chức công tác kế toán, các quy định nội bộ (tổ chức vàhoạt động), về kiểm soát, kiểm tra thu, chi ngân sách; về các quy định của cơ quantrong quản lý, điều hành thu - chi; đánh giá việc chấp hành các quy định, quy chếnội bộ trong lập, chấp hành dự toán; quyết toán thu, chi của cơ quan Tình hình vềnhững hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán của các cơ quan, tổ chức đối với đốitượng thanh tra liên quan đến thực trạng tài chính thời kỳ thanh tra; những vấn đề

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác thanh tra…Xác định những vấn đề nổi cộm,những dấu hiệu sai phạm về chính sách, chế độ, về quản lý; những thuận lợi, khókhăn khi tiến hành thanh tra Đề xuất những nội dung cần thanh tra, phạm vi thanhtra, thời kỳ thanh tra, trong đó nêu rõ nội dung trọng tâm; những tổ chức, cá nhâncần thanh tra, lực lượng, thời gian thanh tra.

- Lập kế hoạch thanh tra: Cần nêu rõ mục đích, yêu cầu cuộc thanh tra; nộidung thanh tra; thời kỳ thanh tra, thời hạn thanh tra, đơn vị đến thanh tra; tổ chứcthực hiện; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên của đoàn thanh tra thựchiện từng nhiệm vụ; lực lượng thanh tra: Số lượng người tham gia thanh tra, baogồm thành viên, trưởng đoàn, phó trưởng đoàn, tổ trưởng tổ thanh tra tại đơn vị vàcộng tác viên (nếu có)

- Ra quyết định, phê duyệt kế hoạch thanh tra: Người được giao nhiệm vụ cótrách nhiệm trình người có thẩm quyền (Thủ trưởng cơ quan thanh tra nhà nướchoặc Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước) dự thảo quyết định thanh tra kèm theo

kế hoạch thanh tra và báo cáo khảo sát Người có thẩm quyền xem xét ký ban hànhquyết định thanh tra và phê duyệt kế hoạch thanh tra Quyết định thanh tra phải nêu

rõ tên cơ quan là đối tượng thanh tra; nội dung, thời kỳ và thời hạn thanh tra; thànhlập đoàn thanh tra và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan công tác thanhtra; gửi các cơ quan đơn vị liên quan theo quy định của pháp luật

- Chuẩn bị triển khai thanh tra Sau khi lưu hành quyết định thanh tra, trưởngđoàn thanh tra thực hiện: Thông báo kế hoạch và yêu cầu đối tượng thanh tra chuẩn

bị những công việc liên quan tới buổi công bố quyết định thanh tra; Thời gian, địađiểm và thành phần dự họp công bố quyết định thanh tra.Những yêu cầu đối tượngthanh tra chuẩn bị báo cáo đoàn thanh tra tại buổi công bố quyết định thanh tra; họpđoàn, chuẩn bị các điều kiện cần thiết

Bước 2 Tiến hành thanh tra

- Công bố quyết định thanh tra: Trong thời hạn theo quy định của Pháp luật,Trưởng đoàn thanh tra thực hiện việc công bố quyết định thanh tra với đối tượngthanh tra.Yêu cầu đối tượng thanh tra báo cáo đoàn thanh tra những nội dung mà

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

trưởng đoàn thanh tra đã thông báo và những nội dung cần chuẩn bị tiếp khi đoànbắt đầu thanh tra Lập biên bản cuộc họp công bố quyết định thanh tra.

- Thực hiện thanh tra: Sau khi công bố quyết định thanh tra, các thành viênĐoàn Thanh tra phải tiến hành phần việc được giao Để tiến hành thanh tra, ĐoànThanh tra phải yêu cầu đơn vị được thanh tra cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đếnnội dung thanh tra

+ Khi đối tượng thanh tra cung cấp hồ sơ tài liệu, cán bộ thanh tra phải kiểmtra thực trạng tài liệu, chất lượng hồ sơ tài liệu có đúng yêu cầu và đảm bảo đúngquy định của pháp luật không Khi nhận hồ sơ tài liệu phải có văn bản giao nhận,đồng thời khẩn trương nghiên cứu khai thác tài liệu đó để phát hiện những bất cập,bất hợp lý, đồng thời có kế hoạch những việc tiếp theo

+ Trong quá trình thanh tra, Đoàn Thanh tra phải trực tiếp quản lý hồ sơ tàiliệu nhưng phải yêu cầu đơn vị được thanh tra có các biện pháp bảo vệ an toàn tàiliệu Cán bộ thanh tra tuyệt đối không được để thất lạc, làm hư hỏng cũng như tiết

lộ các thông tin tài liệu của đơn vị được thanh tra Việc thu giữ hồ sơ tài liệu là rấtcần thiết, nhưng Đoàn Thanh tra cần lưu ý không làm ảnh hưởng đến hoạt độngbình thường của đối tượng thanh tra

+ Phương pháp kiểm tra hồ sơ tài liệu rất phong phú, đa dạng Đoàn Thanh tra

có trách nhiệm nghiên cứu, phân tích, đối chiếu, so sánh, đánh giá; yêu cầu đốitượng thanh tra giải trình về những vấn đề liên quan đến nội dung thanh tra; tiếnhành kiểm tra, xác minh thực tế (nếu cần) và chịu trách nhiệm về tính chính xác,khách quan của những thông tin, tài liệu đã kiểm tra, xác minh Tùy theo yêu cầu vànội dung mỗi cuộc thanh tra hay mỗi vấn đề cần thanh tra để áp dụng những biệnpháp khác nhau

Quá trình nghiên cứu, xem xét hồ sơ tài liệu nếu phát hiện những vấn đề saiphạm phải phân tích rõ nguyên nhân, mối quan hệ của vấn đề sai phạm với các nộidung khác; lập biên bản với đối tượng thanh tra xác định rõ nội dung, tính chất, mức

độ của hành vi vi phạm, nguyên nhân dẫn đến vi phạm Những vấn đề nghi vấn phải

tổ chức xác minh kịp thời

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

+ Trường hợp vi phạm về kinh tế cần phải xử lý thu hồi ngay hoặc phải áp dụngcác biện pháp xử lý khác thì Trưởng đoàn Thanh tra đề xuất và dự thảo văn bản đểNgười ra quyết định thanh tra xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật đến mức phải truy cứutrách nhiệm hình sự, Trưởng đoàn Thanh tra có trách nhiệm báo cáo với người raquyết định thanh tra xem xét, quyết định việc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra(Điều 48; Điều 55 Luật Thanh tra năm 2010) [11]

+ Cùng với việc kiểm tra hồ sơ tài liệu do đối tượng thanh tra cung cấp, khicần thiết thì tiến hành xác minh Kết qủa xác minh được ghi lại bằng biên bản Cácbiên bản khi lập xong, cán bộ thanh tra phải đọc để đối tượng nghe và yêu cầu họ kývào biên bản

Trường hợp kiểm tra, xác minh thông tin, tài liệu tại cơ quan, tổ chức, cá nhânkhông phải là đối tượng thanh tra thì thành viên Đoàn Thanh tra phải đề xuất xin ýkiến Trưởng đoàn Thanh tra và phải được sự đồng ý của Trưởng đoàn Thanh tra.Kết quả kiểm tra, xác minh thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung thanh tra phảiđược thể hiện bằng văn bản

Bước 3: Kết thúc thanh tra

- Báo cáo kết quả thanh tra và dự thảo Kết luận thanh tra

Kết thúc thanh tra tại từng đơn vị được thanh tra theo quyết định thanh tra.Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm lập, thông qua và ký Biên bản thanh tra vớiđối tượng thanh tra trong thời hạn của cuộc thanh tra theo yêu cầu của người đượcgiao chỉ đạo Đoàn thanh tra Biên bản thanh tra ghi rõ tình hình, những sai, đúng sovới quy định của pháp luật

Trong thời hạn theo quy định, Trưởng đoàn thanh tra lập Báo cáo kết quảthanh tra, ký và gửi tới người ra quyết định thanh tra, kèm theo bản dự thảo Kếtluận thanh tra

Báo cáo kết quả thanh tra phải nêu rõ kết quả công việc theo kế hoạch thanhtra đã được duyệt, những ý kiến giải trình của đối tượng thanh tra; đề xuất nhữngnội dung kiến nghị xử lý về kinh tế, hành chính, pháp luật với đối tượng thanh tra; ý

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

kiến đề xuất, kiến nghị đối với cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp và các cơ quanquản lý nhà nước có liên quan.

Dự thảo Kết luận thanh tra phải phản ánh tình hình chung, nội dung kết luận

và kiến nghị xử lý Mỗi nội dung kết luận phải nêu rõ sự việc, căn cứ đúng, sai,nguyên nhân, trách nhiệm, hình thức xử lý, thời hạn chấp hành

Trưởng đoàn thanh tra phải tổ chức lấy ý kiến tham gia bằng văn bản của cácthành viên Đoàn thanh tra và Báo cáo kết quả thanh tra và dự thảo Kết luận thanhtra Văn bản tham gia ý kiến của thành viên Đoàn thanh tra phải lưu hồ sơ thanh tra.Kiến nghị của Trưởng đoàn và của các thành viên Đoàn thanh tra được thực hiệntheo quy định của pháp luật

- Kết luận thanh tra và công bố kết luận thanh tra

Trong thời hạn theo quy định của pháp luật về thanh tra, người ra quyết địnhthanh tra xem xét và ra văn bản Kết luận thanh tra Trong quá trình xem xét, người

ra kết luận thanh tra có thể yêu cầu Trưởng đoàn thanh tra, các đối tượng đượcthanh tra giải trình, bổ sung tài liệu, chứng cứ về những vấn đề dự kiến kết luậnchưa rõ

Trước khi ra văn bản Kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra hoặcngười được giao quyền tổ chức làm việc với đối tượng được thanh tra về Dự thảoKết luận thanh tra Cuộc họp làm việc phải được lập thành biên bản, ghi ý kiến cácbên tham gia

Kết luận thanh tra được gửi cho đối tượng thanh tra và thực hiện công khaitheo quy định của Luật Thanh tra và quy định cụ thể của Bộ Tài chính

- Bàn giao, lưu trữ hồ sơ thanh tra

Sau khi lưu hành Kết luận thanh tra, trong thời hạn quy định, Trưởng đoàn cótrách nhiệm bàn giao hồ sơ cuộc thanh tra cho những bộ phận hoặc người được giaonhiệm vụ theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ quan Việc bàn giao hồ sơ,tài liệu phải được lập thành biên bản, biên bản giao nhận hồ sơ được lưu vào hồ sơcuộc thanh tra

- Họp rút kinh nghiệm Đoàn thanh tra

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Trong thời hạn quy định, Trưởng đoàn có trách nhiệm triệu tập các thành viên trongĐoàn thanh tra, họp rút kinh nghiệm, đánh giá ưu, nhược điểm của cuộc thanh tra từ khâuchuẩn bị cho đến bàn giao hồ sơ tài liệu, rút ra bài học kinh nghiệm; đề xuất khen thưởngngười làm tốt và xử lý những người có sai phạm Cuộc họp rút kinh nghiệm được lậpthành biên bản, lưu hồ sơ thanh tra [15].

1.1.5 Đặc điểm hoạt động thanh tra KTXH

Một là, các cuộc thanh tra KTXH thường xem xét, đánh giá việc chấp hànhpháp luật về KTXH liên quan đến trách nhiệm quản lý nhà nước của cơ quan, tổchức nhà nước, về trách nhiệm thực thi công vụ, nhiệm vụ của cán bộ, công chức.Hai là, thông qua hoạt động thanh tra KTXH phát hiện hành vi vi phạm phápluật, chủ yếu là các vi phạm pháp luật trong việc quản lý, sử dụng kinh phí, tài sảncủa nhà nước

Ba là, kết quả của hoạt động thanh tra ngoài việc kiến nghị xử lý các hành vi viphạm pháp luật, biểu dương, khen thưởng cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành tíchtrong việc thực thi nhiệm vụ, công vụ còn phát hiện những sơ hở, bất cập trong cơchế quản lý, chính sách, pháp luật, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổsung cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý KTXH, đến khung pháp lý hoạt độngcủa doanh nghiệp và các dự án đầu tư

Từ những cơ sơ trên, rõ ràng dù muốn dù không, chúng ta không thể phủ nhậnđược sự hiện hữu của hoạt động thanh tra KTXH Theo nghĩa rộng có thể hiểu:thanh tra KTXH là loại hình thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật, nhiệm

vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên các lĩnh vực KTXH trong phạm vi quản lýcủa Nhà nước nhằm đánh giá việc chấp hành chính sách, pháp luật của đối tượng bịquản lý và thông qua đó góp phần thực hiện thành công các chính sách, mục tiêuKTXH của nhà nước; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trêncác lĩnh vực KTXH; phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực

Theo quan điểm này, có thể khẳng định, thanh tra KTXH là một hoạt động;thường xuyên, quan trọng, là một khâu không thể thiếu trong chu trình quản lý nhànước trong lĩnh vực KTXH ở một khía cạnh nào đó, thanh tra KTXH góp phần thực

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

hiện thành công các chính sách, mục tiêu KTXH của nhà nước Qua đó, nâng caohiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực KTXH.

1.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh tra KTXH

đó tính hành chính được thể hiện, ngược lại khi áp dụng chế tài pháp luật để xử lý viphạm phát hiện qua thanh tra thì tính tư pháp lại thể hiện rõ nét hơn Chính vì sựđặc thù này của hoạt động thanh tra đặt ra đòi hỏi các quy định pháp luật về thanhtra phải có sự phù hợp, chặt chẽ và đầy đủ Trên thực tế, chúng ta thấy rằng, hệthống các quy định pháp luật về thanh tra thời gian gần đây ngày càng được đổi mớinhằm đáp ứng yêu cầu công tác quản lý, song cũng chính là nhằm bảo đảm tính đặcthù của công tác thanh tra

Như vậy, cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh tra hay những quy định pháp luật

về thanh tra nói riêng và pháp luật nói chung đóng vai trò quan trọng và là yếu tốtác động trực tiếp, có ảnh hướng lớn tới chất lượng, hiệu quả hoạt động thanh tra

- Yếu tố chủ quan

Các yếu tố chủ quan có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chỉ đạo điều hành gồm:Trình độ am hiểu của cả thành viên Đoàn thanh tra về chủ trương, đường lốicủa Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; các chính sách quản lý điều hành củaChính phủ; mức độ am hiểu về kiến thức xã hội và chuyên ngành

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Kinh nghiệm và kỹ năng tác nghiệp của người thực hiện.

Kỹ năng quản lý, chỉ đạo của trưởng Đoàn thanh tra

Kỹ năng thu thập xứ lý thông tin của cơ quan tham mưu

Đạo đức, bản lĩnh nghề nghiệp của cán bộ công chức thừa hành nhiệm vụ

Đặc tính tâm lý, tập quán vùng miền của cán bộ công chức thừa hànhnhiệm vụ v.v

Các yếu tố chủ quan này có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả hoạt độngthanh tra Vấn đề là khả năng quy tụ của Người ra quyết định thanh tra đối với cácthành viên tham gia hoạt động thanh tra Nếu Người ra quyết định thanh tra thấuhiểu được tâm tư, tình cảm, quan điểm công tác, khả năng trình độ nghề nghiệp của nhân viên, của Trưởng Đoàn thanh tra và có giái pháp chỉ đạo điều hành hợp lýthì có thể khơi dậy tính chủ động, tự giác trong công việc của mỗi thành viên, tạođiều kiện để họ phát huy hết khả năng của mình cống hiến cho công việc Trên thực

tế đây là vấn đề hết sức phức tạp đòi hỏi Người có trách nhiệm chỉ đạo điều hànhhoạt động thanh tra phải có đủ kinh nghiệm, ban lĩnh và nghệ thuật lãnh đạo, giaotiếp trong công việc

Mặt khác, công tác chỉ đạo cuộc thanh tra cũng cần phải rút kinh nghiệm: đó

là việc tránh bị cuốn theo đơn thư khiếu kiện, nhất là đối tượng thanh tra chủ yếu làcác tổng công ty khác của nhà nước là một doanh nghiệp lớn, hoạt động phức tạptrên địa bàn rộng với phạm vi toàn cầu, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sẽ

có yếu tố nước ngoài do đó dẫn đến việc cuộc thanh tra kéo dài một vài năm mới cókết luận thanh tra, điều này làm ảnh hưởng nhất định đến quá trình sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp

1.2 Cơ sở thực tiễn về thanh tra KTXH

1.2.1 Thẩm quyền thanh tra KTXH của cơ quan thanh tra

Xem xét các khía cạnh khác nhau của cuộc thanh tra sẽ thấy hoạt động thanhtra KTXH là hoàn toàn phù hợp với việc thực hiện chức năng là công cụ thiết yếucủa quản lý ngay cả trong tình hình hiện nay, khi mà cơ chế quản lý đã có nhiềuthay đổi

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Hãy xem xét từ việc thực hiện vai trò của nhà nước hiện nay trong lĩnh vựcquản lý Theo quan niệm phổ biến hiện nay thì nhà nước, trước hết là Chính phủ,trên cơ sở các định hướng phát triển KTXH và dựa trên các quy luật khách quan màhoạch định chính sách chung, tạo ra các cơ chế và hành lang pháp lý an toàn vàthuận tiện cho các thành phần kinh tế phát triển theo những định hướng nhất định.Nhìn vào các cuộc thanh tra chúng ta đã tiến hành thì có một điểm để nhậnthấy là đối tượng của các cuộc thanh tra này chủ yếu là khu vực nhà nước, hoặc làviệc thực hiện chức trách nhiệm vụ quản lý của cơ quan quản lý nhà nước theo quyđịnh của pháp luật hay việc triển khai thực hiện một chủ trương chính sách của Nhànước với qui mô lớn hoặc là những đơn vị kinh doanh sử dụng một số lượng lớn tàisản của Nhà nước Như vậy có thể thấy hoạt động thanh tra KTXH gần giống vớinhững nội dung mà pháp luật quy định cho loại hình thanh tra hành chính, nói cáchkhác thì đó là thanh tra của cấp trên với cấp dưới.

Tuy nhiên, khi cơ chế quản lý đối với các doanh nghiệp của Nhà nước đã có

sự thay đổi, khi mà các doanh nghiệp dần dần chỉ có một hành lang pháp lý chungthì phương thức quản lý và kèm theo đó là công tác thanh tra, kiểm tra cũng cần có

sự thay đổi cho phù hợp với tình hình mới, bởi vì Nhà nước không còn là cấp trêncủa doanh nghiệp, dù đó là doanh nghiệp của nhà nước Nhà nước không còn sửdụng các biện pháp hành chính, vốn được xem là biện pháp chủ yếu trong quan hệhành chính mà phải dựa trên những căn cứ pháp luật khi đánh giá xem xét việc chấphành pháp luật của đối tượng đó Công tác quản lý nhà nước nói chung và đối vớihoạt động sản xuất kinh doanh nói riêng phải được thực hiện thông qua các công cụ

có tính chất vĩ mô, trong đó thanh tra là một hoạt động không thể thiếu

Pháp luật thanh tra hiện hành quy định cơ sơ pháp lý mang tính gián tiếp củahoạt động thanh tra KTXH là các quy định thẩm quyền thanh tra đột xuất, thanh tratheo vụ việc cua Thủ trưởng cơ quan quản lý đối với các cơ quan thanh tra cùngcấp Các điểm c, khoản 2, Điều 15; điểm c, khoản 2, Điều 18; điểm c, khoản 2 Điều21; Khoản 4 Điều 24; điểm c, khoản 2 Điều 27 Luật Thanh tra đều có quy định vềnhiệm vụ của Thanh tra các cấp là: Thanh tra vụ việc khác do thủ trưởng cơ quan

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

hành chính Nhà nước cùng cấp (Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch tỉnh, Bộ trưởng,Chủ tịch huyện, Giám đốc sở) giao [27].

Theo quy định tại Điều 15, Điều 21 và Điều 27 Luật Thanh tra,

Thanh tra Chính phú có thẩm quyền thanh tra:

a) Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của

bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; thanh tra đối với doanhnghiệp nhà nước do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập;

b) Thanh tra vụ việc phức tạp, liên quan đến trách nhiệm quản lý của nhiều bộ,

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;

c) Thanh tra vụ việc khác do Thủ tướng Chính phủ giao;

d) Kiểm tra tính chính xác, hợp pháp của kết luận thanh tra và quyết định xử lýsau thanh tra của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ (sau đây gọi chung là Bộtrưởng), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh khi cần thiết [27]

Thanh tra tỉnh có thẩm quyền thanh tra:

a) Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của

sở, của Ủy ban nhân dân cấp huyện; thanh tra đối với doanh nghiệp nhà nước doChủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập;

b) Thanh tra vụ việc phức tạp, liên quan đến trách nhiệm của nhiều sở, Ủy bannhân dân cấp huyện;

c) Thanh tra vụ việc khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao;

d) Kiểm tra tính chính xác, hợp pháp của kết luận thanh tra và quyết định xử lýsau thanh tra của Giám đốc sở, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện khi cần thiết [27].Thanh tra huyện có thẩm quyền thanh tra:

a) Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của cơquan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, của Ủy ban nhân dân cấp xã;b) Thanh tra vụ việc phức tạp, có liên quan đến trách nhiệm của nhiều cơ quanchuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã;

c) Thanh tra vụ việc khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giao [27]

Từ những sự phân tích trên, có thể thấy rằng mặc dù không quy định trực tiếp

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

trong các văn bản pháp luật nhưng hoạt động thanh tra vẫn được gọi là thanh traKTXH đang tồn tại và nội dung của nó cho đến nay là phù hợp với các tiêu thứcđịnh ra cho các cơ quan thanh tra nhà nước từ nội dung, phạm vi thanh tra đếnphương thức tiến hành các cuộc thanh tra và mục đích ý nghĩa của nó được quyđịnh tại Điều 2, Luật Thanh tra năm 2010.

Tuy nhiên, nếu so với quy định của Luật Thanh tra năm 2010 thì đặt ra vấn đềlà: vậy thì cuộc thanh tra KTXH thuộc loại hình thanh tra nào? Thanh tra hànhchính hay thanh tra chuyên ngành?

Nhìn vào các cuộc thanh tra lớn mà Thanh tra Chính phủ tiến hành trongnhững năm qua cho chúng ta thấy sẽ là gượng ép nếu coi các cuộc thanh tra đó chỉ

là thanh tra hành chính- hoạt động chủ yếu của thanh tra theo cấp hành chính (trong

đó có Thanh tra Chính phủ), ngược lại cũng không thích hợp với cuộc thanh trachuyên ngành vốn có đặc điểm là nhanh nhạy kịp thời, phạm vi hẹp và mục tiêuchính là để kiểm tra và xử lý các vi phạm trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Dù với tên gọi như thế nào đi chăng nữa thì những nhiệm vụ của thanh trakinh tế-xã hội hiện nay vẫn tồn tại như một tất yếu khách quan, một công cụ khôngthể thiếu trong hoạt động quản lý nhà nước Vấn đề quan trọng là ở chỗ cần có sựphân định thẩm quyền tiến hành thanh tra trong chính hệ thống các tổ chức thanh tranhà nước Đây là vấn đề hết sức phức tạp mà gốc gác của nó là sự phân định thẩmquyền quản lý giữa cấp và ngành, giữa Trung ương và địa phương nhiều khi không

rõ ràng Để giải quyết vấn đề này, cần bảo đảm tính độc lập tương đối cũng nhưtăng cường tính hệ thống của các cơ quan thanh tra nhà nước để đảm bảo một sự chỉđạo thống nhất trong hoạt động thanh tra KTXH

1.2.2 Kinh nghiệm hoàn thiện công tác thanh tra KTXH một số nước trên thế giới

- Công tác thanh tra KTXH của Hàn Quốc:

Được thành lập từ năm 1963 trên cơ sở sát nhập hai cơ quan là Viện Kiểmtoán và Uỷ ban thanh tra giám sát (BAI) thực hiện cả hai chức năng thanh tra vàkiểm toán Hoạt động kiểm toán của Hàn Quốc có phạm vi khá rộng, bao gồm cả

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

kiểm toán kế toán, kiểm toán tuân thủ, kiểm toán hoạt động và kiểm toán hiệu quả.Như vậy có nhiều nội dung giống như hoạt động thanh tra Việt Nam Hoạt độngthanh tra chủ yếu hướng vào thanh tra trách nhiệm công vụ (được đảm trách Banthanh tra chức vụ gồm có 04 cục chuyên môn) Hoạt động này liên quan đến chứcnăng phòng, chống tham nhũng của BAI Ngoài ra BAI còn có chức năng tiếpnhận và giải quyết các khiếu nại hành chính Tuy nhiên, cho đến nay, sự phân biệtgiữa hai hoạt động thanh tra và kiểm toán cũng không thật sự rạch ròi.

Hoạt động thanh tra kiểm toán Hàn Quốc hướng vào 03 mục tiêu: đảm bảotài chính quốc gia lành mạnh; bảo đảm an sinh xã hội và đảm bảo kỷ cương công

vụ, công chức Để hoàn thiện công tác thanh tra kiểm toán, Chiến lược thanh trakiểm toán của Hàn Quốc hướng vào những nội dung sau đây:

+ Thực hiện thanh tra, kiểm toán có trọng điểm mang tính lựa chọn và tậptrung để khắc phục hạn chế về nhân lực và ngân sách cho hoạt động này

+ Áp dụng đa dạng các phương thức, phương pháp thanh tra, kiểm toán phù hợpvới mục đích thanh tra , kiểm toán để sử dụng với hiệu suất cao của nguồn nhân lực

+ Khuyến khích người dân cung cấp các thông tin cần thiết cho hoạt độngthanh tra, kiểm toán nhằm khắc phục những khoảng trống trong hoạt động này

+ Loại bỏ sớm nguyên nhân gây trở ngại cho việc thực hiện các dự án quốcgia thông qua việc thanh tra thường xuyên ngay trong quá trình thực hiện dự án.+ Phát huy hiệu quả hoạt động của công tác thanh tra, kiểm toán với việc thựchiện mục tiêu phát hiện xử lý sai phạm, hoàn thiện cơ chế chính sách và phòng,chống tiêu cực trong đội ngũ công chức

+ Xây dựng kỷ cương nội bộ đối với nhân viên cơ quan thanh tra, kiểm toán,một điều kiện quan trọng bảo đảm hiệu quả, hiệu lực của công tác thanh tra, kiểm toán

Ngoài ra, Hàn Quốc còn coi trọng việc xây dựng hệ thống thanh tra, kiểmtoán nội bộ ở tất cả các cơ quan công, coi đó như là một cơ chế quan trọng củangười quản lý để bảo đảm hiệu quả hoạt động điều hành của mình đồng thời phòngngừa các vi phạm pháp luật một cách chủ động nhất

- Công tác thanh tra KTXH của Anh

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Ở Anh, mỗi bộ có cơ quan kiểm tra nội bộ, đồng thời cũng có cơ quan kiểm tra

từ bên ngoài đối với công việc của các bộ Cơ quan kiểm tra này gọi là cơ quanTổng Kiểm tra Cơ quan kiểm tra nội bộ có nhiệm vụ kiểm tra tài chính nhằm đánhgiá sự quản lý theo ngành, lĩnh vực do bộ quản lý Các cơ quan kiểm tra nội bộ được

tổ chức khác nhau và tuỳ thuộc vào quy mô, yêu cầu, nhiệm vụ quản lý của mỗi bộ

Cơ quan Tổng Kiểm tra (kiểm tra bên ngoài) với tư cách là kiểm tra cấp trên đối vớicác bộ được tổ chức độc lập, chỉ có trách nhiệm báo cáo với Uỷ ban kiểm tra củaQuốc hội Năm 1980, nhận thấy các cơ quan kiểm tra nội bộ có hạn chế, không thựchiện được đầy đủ chức trách nên Nhà nước Anh đã tăng cường vai trò cơ quan TổngKiểm tra Các cơ quan Tổng Kiểm tra có đại diện tại phần lớn các bộ để nhận cácthông tin đánh giá từ nội bộ các bộ Trên cơ sở chiến lược đó, Anh đã thực hiệnphương châm hoạt động thanh tra lấy ngăn ngừa là chính Thực hiện các hình thứckiểm tra nội bộ, kiểm tra từ bên ngoài tạo thành cơ chế kiểm tra, giám sát thườngxuyên, chặt chẽ, phát hiện, ngăn chặn kịp thời vi phạm pháp luật và những kẽ hở của

cơ chế, chính sách, pháp luật

- Công tác thanh tra KTXH của Cộng hoà nhân dân Trung Hoa

Công tác thanh tra ở Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) được thựchiện thông qua cơ quan chuyên trách gọi là cơ quan Giám sát hành chính, là cơ quanđặc biệt của chính quyền nhân dân thực hiện chức năng giám sát việc thực hiệnchính sách, pháp luật nghị định, quyết định, mệnh lệnh của cơ quan quản lý nhànước và nhân viên cơ quan quản lý nhà nước các nhân viên khác do cơ quan quản lýnhà nước bổ nhiệm; có trách nhiệm thanh tra việc vi phạm pháp luật và kỷ luật BộGiám sát chịu trách nhiệm về công tác giám sát hành chính trong cả nước và đặtdưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Quốc vụ viện Các cơ quan Giám sát từ cấp huyệntrở lên chịu trách nhiệm về giám sát hành chính trong phạm vi quản lý hành chínhcủa chính quyền cùng cấp; chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng, Chủ tịch khu tựtrị, Thị trưởng thành phố, Quận trưởng, Chủ tịch tỉnh, huyện và các cơ quan Giámsát cấp trên trực tiếp Để xử lý người vi phạm là công chức nhà nước đồng thời làđảng viên cộng sản, ở Cộng hòa nhân dân Trung Hoa thực hiện sự phối hợp chặt chẽ

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

giữa cơ quan Giám sát với cơ quan Kiểm tra Đảng và việc xử lý cán bộ được thựchiện thông qua Ủy ban xử lý kỷ luật Đây là mô hình tổ chức Thanh tra nhà nước,Kiểm tra Đảng theo kiểu “ một nhà hai cửa” vừa đảm bảo tính độc lập, đặc thù củacông tác thanh tra nhà nước, kiểm tra đảng vừa đảm bảo tính kết hợp chặt chẽ giữaviệc quản lý nhà nước với sự lãnh đạo của cấp ủy đảng Nhờ thực hiện tốt chính sáchtrên, Trung Quốc đã đảm bảo tính kết hợp trong hoạt động thanh tra, kiểm tra đảngngày càng có xu hướng tập trung hơn, gọn nhẹ và có thực quyền Các cơ quan thanhtra không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tính đúng đắn trong quá trình thực hiện chínhsách, pháp luật mà còn nghiên cứu đưa ra sự đánh giá khách quan nhằm giúp Đảng,nhà nước có giải pháp điều chỉnh tổng thể giúp hoàn thiện công tác thanh tra KTXHcác cơ quan hành chính.

1.2.3 Kinh nghiệm hoàn thiện công tác thanh tra KTXH ở các tỉnh Duyên hải miền Trung

- Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi

Căn cứ chức năng, quyền hạn được giao, trong những năm qua ngành Thanhtra nhà nước tỉnh Quảng Ngãi luôn nỗ lực phấn đấu thực hiện tốt chủ trương,đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đổi mới và nâng cao chấtlượng, hiệu quả công tác thanh tra; tham mưu cho lãnh đạo tỉnh giải quyết nhiều vụkhiếu nại, tố cáo, góp phần giữ vững ổn định trên địa bàn tỉnh Trong quá trìnhthanh tra, kiểm tra, Thanh tra tỉnh chú trọng đến các lĩnh vực quan trọng như:Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật một số lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cựcgắn với nhiệm vụ quyền hạn của các sở, ban ngành, huyện, thị xã, thành phố thuộcUBND tỉnh quản lý Tập trung giải quyết những vụ việc phức tạp có liên quan đếnnhiều cơ quan chuyên môn, đồng thời Thanh tra tỉnh tranh thủ sự phối hợp để ràsoát, làm rõ trách nhiệm của từng ngành và có kiến nghị với lãnh đạo tỉnh kịpthời xử lý Trong 6 năm (6/2010-6/2017), Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi đã tiếnhành 11.803 cuộc thanh tra, kiểm tra, phát hiện sai phạm về kinh tế với tổng sốtiền 180.285,43 triệu đồng và 5.834,41 ha đất cùng nhiều sai phạm khác Quathanh tra đã kiến nghị thu hồi nộp ngân sách nhà nước 110.668,95 triệu đồng và

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

5.626,94 ha đất, kiến nghị xử lý khác 69.616,48 triệu đồng và và 207.47ha đất, kiếnnghị chuyển cơ quan điều tra 18 vụ 26 đối tượng, quyết định xử phạt vi phạm hànhchính số tiền 39.402,55 triệu đồng cùng nhiều biện pháp xử lý vi phạm khác Cáckhoản sai phạm chủ yếu phát hiện qua thanh tra là chi khống, chi không có chứng

từ gốc; thanh toán khối lượng không đúng thực tế; chi sai nguồn,

Đạt được những kết quả trên, tập thể cán bộ, công chức Thanh tra tỉnh QuảngNgãi đã có một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thanh tra KTXH các cơ quanhành chính cũng như công tác giải quyết khiếu nại tố cáo Hàng năm, xây dựng kếhoạch công tác của ngành Thanh tra bám sát thực tiễn của địa phương và chủ độngngay từ đầu năm Tổ chức quán triệt đầy đủ, sâu sắc nhiệm vụ công tác hàng nămcho toàn thể đảng viên, cán bộ, công chức của đơn vị để nắm rõ nhiệm vụ, tạo sựđồng thuận, quyết tâm cao trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; chủ động liên hệ đểtrao đổi nghiệp vụ liên quan những vấn đề khó khăn, vướng mắc và tranh thủ sự hỗtrợ, hướng dẫn trực tiếp về chuyên môn, nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ; chủđộng trong công tác tham mưu cho Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện nhiệm

vụ chính trị của địa phương; kịp thời báo cáo, kiến nghị, đề xuất tháo gỡ những khókhăn, vướng mắc hoặc chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế từ thực tiễn của địaphương Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ,công chức, đặc biệt là triển khai kịp thời, đầy đủ các quy định, văn bản mới củangành và liên quan đến công tác chuyên môn; chú trọng công tác giáo dục lý luậnchính trị và tác phong, lề lối làm việc của cán bộ công chức Thanh tra [19]

- Thanh tra tỉnh Bình Định

Trong những năm qua, nhận thức tầm quan trọng của công tác thanh tra, cán

bộ Thanh tra tỉnh Bình Định đã không ngừng phát huy tinh thần trách nhiệm, giúpUBND tỉnh quản lý Nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo vàphòng, chống tham nhũng đạt nhiều kết quả khả quan Các cuộc thanh tra cơ bảnđược đơn vị tiến hành nhanh gọn, kết luận rõ đúng, sai, chỉ ra được những bất cập,hạn chế, khuyết điểm trong công tác quản lý, những sai phạm về kinh tế, kiến nghị

xử lý kịp thời những sai phạm, khuyết điểm Trong 6 năm qua trên địa bàn tỉnh 524

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

cuộc thanh tra hành chính, trong đó có 408 cuộc tiến hành theo kế hoạch đượcduyệt, 79 cuộc đột xuất; 04 cuộc thanh tra liên ngành, 04 cuộc thanh tra lại Quathanh tra phát hiện sai phạm về kinh tế 138.053 triệu đồng, 3.000.624 m2 đất cácloại; đã kiến nghị thu hồi về cho Nhà nước 70.303 triệu đồng, 1.722.809 m2 đất cácloại; kiến nghị xử lý hình thức khác 67.750 triệu đồng và 1.277.815 m2 đất cácloại; kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm, xử lý hành chính đối với 141 tập thế và 618

cá nhân có khuyết điểm, sai phạm; chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra tiếp tục làm

rõ để xử lý theo pháp luật 10 vụ, 09 đối tượng có dấu hiệu tội phạm Thanh tra cáccấp, các ngành đã theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các kết luận, kiến nghị,quyết định xử lý về thanh tra đối với 397 cuộc thanh tra có phát hiện vi phạm, saiphạm; kết quả đến nay đã xử lý thu hồi thực nộp vào Ngân sách nhà nước 50.032triệu đồng, 1.719.737 m2 đất các loại Bên cạnh đó, trong nhiều năm qua tỉnh BìnhĐịnh không có phát sinh việc tặng quà và nhận quà của cán bộ, công chức trongcác cơ quan, đơn vị có sử dụng ngân sách Nhà nước Các sai phạm chủ yếu là cáckhoản thu, chi ngoài ngân sách, chi không đúng quy định dẫn đến mất cân đối ngânsách và phải tạm ứng các nguồn khác để chi; quyết toán khối lượng vật tư khôngđúng theo dự toán và quyết toán được phê duyệt…

Để có được những kết quả trên, cán bộ, đảng viên Thanh tra tỉnh Bình Định đãkhông ngừng phấn đấu, từng bước thay đổi tác phong, phương pháp làm việc khoahọc, bám sát cơ sở; luôn rèn luyện, giữ gìn phẩm chất đạo đức, có lối sống lànhmạnh và tư tưởng trong sáng; nâng cao bản lĩnh chính trị, trung thành, tận tụy,gương mẫu, liêm khiết đó là tất cả những gì mà người cán bộ thanh tra nên có đểhoàn thiện mình và nâng cao hiệu quả công việc mà mình được giao Cán bộ làmcông tác thanh tra phải giỏi hơn đối tượng bị kiểm tra mới phát hiện những saiphạm tinh vi của họ [20]

1.2.4 Bài học kinh nghiệm về thanh tra KTXH ở tỉnh Quảng Nam

Qua thực tiễn công tác thanh tra KTXH, ngành Thanh tra tỉnh Quảng Namcàng nhận thức rõ hơn về chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vựcthanh tra đã góp phần chấn chỉnh những tồn tại, thiếu sót, sai phạm, kiến nghị sửa

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

đổi, bổ sung cơ chế, chính sách trên các lĩnh vực quản lý kinh tế, xã hội; xử lý kịpthời, nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật của các cá nhân, tổ chức, đơnvị; góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, trật tự an toàn xã hội trên các lĩnh vựcquản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Từ kết quả đạt được trong công tácthanh tra trong thời gian qua, ngành Thanh tra tỉnh đã đúc kết được một số bài họckinh nghiệm hoàn thiện trong công tác thanh tra KTXH các cơ quan hành chính,như sau:

Một là, khi xây dựng chương trình kế hoạch công tác thanh tra KTXH hàng năm

cần bám sát nhiệm vụ phát triển KTXH, quốc phòng - an ninh của địa phương, trong

đó chú trọng xây dựng kế hoạch các cuộc thanh tra trên các lĩnh vực dễ phát sinh tiêucực, tham nhũng trong quản lý kinh tế như kê khai nộp thuế, quản lý tài chính, ngânsách, đất đai, xây dựng cơ bản… Trong kế hoạch công tác thanh tra hàng năm cần sắpxếp, bố trí thời gian và con người hợp lý để có thể triển khai thực hiện thanh tra nhanhchóng, kịp thời đối với các cuộc thanh tra đột xuất theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền

Hai là, trong quá trình thanh tra tại đơn vị được thanh tra, thủ trưởng các đơn

vị cần quán triệt với Trưởng đoàn cũng như các thành viên Đoàn thanh tra phải thựchiện thanh tra đúng nội dung thanh tra theo kế hoạch được phê duyệt, thanh tra cótrọng tâm, trọng điểm, đảm bảo đúng trình tự, thủ tục, đúng thời hạn quy định,không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đơn vị được thanh tra, các saiphạm phát hiện qua thanh tra phải được xử lý nghiêm, đúng quy định pháp luật Kếtluận thanh tra ban hành phải chính xác, khách quan, có tình, có lý, các kiến nghị xử

lý các sai phạm về kinh tế, hành chính phải có tính khả thi cao sau thanh tra

Ba là, hoạt động thanh tra phải thực hiện tốt công tác phối hợp với các cơ

quan, đơn vị có chuyên môn liên quan Vì thực tế là lực lượng cán bộ, công chứcngành Thanh tra rất mỏng so với yêu cầu nhiệm vụ và thanh tra trên rất nhiều cáclĩnh vực KTXH khác nhau, ngoài lực lượng công chức thanh tra hiện có cần cóthêm các chuyên gia, những người có chuyên môn sâu, am hiểu về từng lĩnh vựcthanh tra để tư vấn, hỗ trợ cho Đoàn thanh tra trong quá trình thanh tra, để nâng caochất lượng, hiệu quả, hiệu lực trong công tác thanh tra Như vậy, việc phối hợp với

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

các đơn vị có chuyên môn, nghiệp vụ liên quan đến nội dung thanh tra thì ngànhthanh tra vừa bổ sung thêm được nhân lực, vừa nâng cao được chất lượng, hiệu quả,hiệu lực trong công tác thanh tra.

Bốn là, coi trọng công tác xử lý sau thanh tra Công tác xử lý sau thanh tra là

công việc theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở, yêu cầu đối tượng thanh tra thực hiện kếtluận thanh ra, quyết định xử lý về thanh tra Do kết luận thanh tra chủ yếu mới ởgiai đoạn phát hiện, kết luận và kiến nghị các biện pháp xử lý đối với các sai phạm

về kinh tế, hành chính Nhưng để các kết luận thanh tra có hiệu lực pháp luật, tức làsau khi ban hành kết luận thì các đối tượng thanh tra phải có trách nhiệm thực hiệnnghiêm chỉnh nghĩa vụ, trách nhiệm của mình được ghi trong kết luận thanh tra.Nhưng nếu đối tượng thanh tra không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ cáckết luận kiến nghị xử lý sau thanh tra thì kết luận thanh tra đó chưa được thực thinghiêm túc theo quy định pháp luật, không đạt hiệu quả, hiệu lực trong công tácthanh tra Vì vậy, công tác xử lý sau thanh tra đối với các kết luận thanh tra hết sứcquan trọng, nhằm đảm bảo cho các kết luận đó được thực hiện nghiêm chỉnh, đảmbảo hiệu lực, hiệu quả trong công tác thanh tra

Năm là, cần quan tâm đến công tác xây dựng lực lượng Trong thời gian qua,

lực lượng cán bộ, công chức ngành Thanh tra tỉnh từng bước được củng cố, kiệntoàn, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ công việc cấp trên giao Tuy nhiên, trình

độ năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức thanh tra mặc dù từng bước đượccủng cố nâng cao nhưng còn chưa đồng đều, vẫn còn thiếu cán bộ, công chức cótrình độ chuyên sâu Ngoài ra, lãnh đạo ngành Thanh tra cũng tạo mọi điều kiện

về thời gian và hỗ trợ kinh phí để đội ngũ công chức tham dự các lớp đào tạochuyên môn nghiệp vụ chuyên ngành như tài chính, kế toán, luật, quản lý đấtđai… Thông qua các lớp đào tạo nghiệp vụ, đội ngũ người làm công tác thanh tra

đã nắm bắt, cập nhật được các kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ có liên quan đếncông tác thanh tra, từ đó đã từng bước nâng cao được chất lượng, hiệu quả tronghoạt động thanh tra KTXH

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA KINH TẾ XÃ HỘI CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI THANH TRA

TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Quá trình hình thành phát triển của Thanh tra tỉnh Quảng Nam

Sau khi Quốc hội có Nghị quyết chia tách tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng thànhhai đơn vị hành chính mới, trực thuộc Trung ương; ngày 02/01/1997, Thanh tra tỉnhQuảng Nam được thành lập

Trong 20 năm qua (1997-2017), ngành Thanh tra Quảng Nam đã có nhữngchuyển biến quan trọng về tổ chức và hoạt động Bộ máy Thanh tra từ tỉnh đếnhuyện, thị xã, thành phố và sở, ban, ngành đã được củng cố và kiện toàn; đến naytổng số cán bộ, công chức và người lao động của toàn ngành Thanh tra QuảngNam có 260 người, lực lượng Thanh tra viên chiếm tỷ lệ 62% tổng số cán bộ,công chức, người lao động của ngành; trình độ về chuyên môn trên đại học vàđại học (235 người) chiếm tỷ lệ 86%, cao đẳng, trung cấp và đào tạo khác (25người) chiếm 14%

Với chức năng, nhiệm vụ được giao, ngành Thanh tra Quảng Nam đã chủđộng tham mưu thủ trưởng cùng cấp đề ra chương trình, kế hoạch công tác và đề rabiện pháp triển khai thực hiện có hiệu quả, đúng theo định hướng chỉ đạo chung củaThanh tra Chính phủ và UBND tỉnh

Từ năm 1997-2016, tiến hành hơn 17.469 cuộc thanh tra hành chính và chuyênngành, trên các lĩnh vực: Quản lý đất đai, quản lý tài chính ngân sách, đầu tư xâydựng cơ bản, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, thuế, BHXH, thực hiện các chínhsách xã hội, giáo dục, y tế, Kết quả hoạt động thanh tra phát hiện sai phạm hơn

571 tỷ đồng và 184.242.387 m2 đất, kiến nghị thu hồi nộp ngân sách nhà nước 326

tỷ đồng và 169.021.209 m2đất; số còn lại chấn chỉnh và xử lý khác đã thu hồi choNhà nước hơn 296 tỷ đồng và 168.939.934 m2 đất; phát hiện và xử lý 3.840 tập thể,

cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật; đặc biệt, trong thời gian qua đã chuyển kiếnnghị Cơ quan Điều tra xem xét xử lý 67 vụ

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Đã tổ chức tiếp và giải thích, hướng dẫn cho công dân 151383 lượt người, tiếpnhận 66.146 đơn thư khiếu KN, TC, kiến nghị, phản ánh; giải quyết 27.382 vụ/27.425 vụ

KN, TC thuộc thẩm quyền Qua đó thu hồi cho Nhà nước 6,6 tỷ đồng và 7.510.620 m2đất; khôi phục quyền lợi và thu hồi cho công dân hơn 17.092 triệu đồng, gần 380.246 m2đất và nhiều tài sản khác; Kiến nghị xử lý 255 người, chuyển Cơ quan Điều tra xem xét

xử lý 04 người

Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh đã nghiên cứu xây dựng nhiều đề tài, đề án khoahọc được Hội đồng khoa học cấp tỉnh, cấp bộ công nhận và triển khai thực hiện cóhiệu quả, nhất là Đề tài về tăng cường năng lực giám sát của Ban Giám sát đầu tưcộng đồng từ hoạt động của Đề án VACI; đồng thời, đã được Thanh tra Chính phủ

và UBND tỉnh chỉ đạo tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm Để tài nêu trên ở phạm

vi toàn quốc

Với những thành tích đó, ngành Thanh tra Quảng Nam đã vinh dự được Đảng

và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2009, Chính phủ,Thanh tra Chính phủ và UBND tỉnh tặng nhiều Cờ thi đua xuất sắc; nhiều Huânchương, Bằng khen, các danh hiệu thi đua đã được tặng cho tập thể thanh tra các sở,ban, ngành, huyện, thị xã, thành phố và nhiều cá nhân có thành tích xuất sắc tronghoạt động thanh tra

Những kết quả đạt được trong những năm qua của ngành Thanh tra QuảngNam đã góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển Quảng Nam ngàycàng đổi mới đi lên

2.2 Chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Thanh tra tỉnh

2.2.1 Tổ chức và hoạt động

Thanh tra tỉnh Quảng Nam là cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dântỉnh Quảng Nam, có chức năng tham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân tỉnh quản lý nhànước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống thamnhũng; tiến hành thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũngtheo quy định của pháp luật Thanh tra tỉnh thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

định của pháp luật về thanh tra, khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng Tổchức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, kế hoạch về thanhtra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng sau khi được phê duyệt;thông tin, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về thanh tra, giải quyết khiếunại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc Chủ tịch Uỷban nhân dân cấp huyện, Thủ trưởng Sở, Ban, ngành trong việc thực hiện pháp luật

về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng Chỉ đạo,hướng dẫn, kiểm tra công tác tổ chức, nghiệp vụ thanh tra hành chính, giải quyếtkhiếu nại, tố cáo đối với Thanh tra huyện, thị xã, thành phố, Thanh tra Sở, Ban,ngành thuộc tỉnh

- Về thanh tra KTXH:

Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc xây dựng và thực hiện chươngtrình, kế hoạch thanh tra của Thanh tra huyện, thị xã, thành phố, Thanh tra Sở, Ban,ngành Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của Uỷ ban nhândân huyện, thị xã, thành phố, của cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh;thanh tra vụ việc phức tạp có liên quan đến trách nhiệm của nhiều Sở, Ban, ngành,

Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố; thanh tra đối với doanh nghiệp nhà nước

do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định thành lập và các cơ quan, đơn vị kháctheo kế hoạch được duyệt hoặc đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm phápluật Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các kết luận, kiến nghị, quyết định

xử lý về thanh tra của Chánh Thanh tra tỉnh và của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh.Kiểm tra tính chính xác, hợp pháp của kết luận thanh tra và quyết định xử lýsau thanh tra của Thủ trưởng Sở, Ban, ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân huyện, thị xã,thành phố; Chánh Thanh tra Sở, Ban, ngành, Chánh Thanh tra huyện, thị xã, thànhphố khi cần thiết Quyết định thanh tra lại vụ việc đã được Thủ trưởng Sở, Ban,ngành kết luận nhưng phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật khi được Chủ tịch

Ủy ban nhân dân tỉnh giao; quyết định thanh tra lại vụ việc đã được Chủ tịch Ủyban nhân dân huyện, thành phố, Chánh Thanh tra Sở, Ban, ngành, Chánh Thanh trahuyện, thị xã, thành phố kết luận nhưng phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

Yêu cầu Thủ trưởng Sở, Ban, ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện, thành phốthuộc tỉnh thanh tra trong phạm vi quản lý của Sở, Ban, ngành, Ủy ban nhân dânhuyện, thị xã, thành phố khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật; trường hợpThủ trưởng Sở, Ban, ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phốkhông đồng ý thì có quyền ra quyết định thanh tra, báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhândân tỉnh.

- Về giải quyết khiếu nại, tố cáo:

Hướng dẫn Uỷ ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố, các cơ quan, đơn vịthuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh thực hiện việc tiếp công dân, xử lý đơn khiếu nại, tốcáo, giải quyết khiếu nại, tố cáo; thực hiện chế độ tiếp công dân tại trụ sở làm việctheo quy định Thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của Chủ tịch Uỷ ban nhân dânhuyện, thị xã, thành phố, Thủ trưởng cơ quan, đơn vị thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnhtrong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; kiến nghị các biện pháp đểthực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc phạm vi quản lý của Chủtịch Uỷ ban nhân dân tỉnh Xác minh, kết luận và kiến nghị việc giải quyết vụ việckhiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh khi đượcgiao Xem xét, kết luận việc giải quyết tố cáo mà Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện,thị xã, thành phố, Thủ trưởng Sở, Ban, ngành đã giải quyết nhưng có dấu hiệu viphạm pháp luật; trường hợp có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo có vi phạmpháp luật thì kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, giải quyết lại theoquy định Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện các quyết định giải quyết khiếunại, kết luận nội dung tố cáo, quyết định xử lý tố cáo của Chủ tịch Uỷ ban nhân dântỉnh Tiếp nhận, xử lý đơn khiếu nại, tố cáo; giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩmquyền theo quy định

- Về phòng, chống tham nhũng

Thanh tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống thamnhũng của Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và các cơ quan,đơn vị thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh Phối hợp với cơ quan Kiểm toán nhà nước, cơquan Điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân, Toà án nhân dân trong việc phát hiện hành

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ