DẠY HỌC TOÁN VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Sau khi tập huấn mỗi giáo viên đều hiểu biết rõ ràng, đầy đủ về phương pháp cách thức thiết kế kế hoạch dạy học và cách thức tổ chức các hoạt động dạy – học theo định hướng phát triển nă

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIA LAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN HÈ 2017

MÔN: TOÁN TIỂU HỌC

Chuyên đề:

DẠY HỌC TOÁN VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

ThS Lê Như Thiện ThS Lê Văn Tám

Pleiku – Tháng 7/2017

A LỜI NÓI ĐẦU

Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộ GD&ĐT về Ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học được coi là bước khởi điểm đột phá về thực hiện NQ số: 29 - NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT (Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BGDĐT ngày 28/92016 của Bộ GD&ĐT), về căn bản vẫn giữ mục tiêu và yêu cầu về đánh giá học sinh trên 3 phương diện, gồm: kiến thức - kĩ năng, năng lực và phẩm chất

Theo dự kiến của Bộ giáo dục, năm học 2018 – 2019, các cấp học từ Tiểu học đến cấp Trung học phổ thông thực hiện theo chương trình sách giáo khoa mới, để đáp ứng được nhu cầu giảng dạy thì giáo viên trực tiếp giảng dạy, tổ chuyên môn, … các cấp quản lí giáo dục của ngành đã có những kế hoạch cụ thể trong từng giai đoạn nhằm nâng cao năng lực giảng dạy cho giáo viên

Dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh là vấn đề mới và khó, đòi hỏi tất cả giáo viên phải được bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm đáp ứng với yêu cầu mới Hơn nữa mỗi giáo viên cần phải tự nghiên cứu các cách tiếp cận và vận dụng một cách sáng tạo trong quá trình giảng dạy của mình

Đặc biệt người giáo viên trực tiếp giảng dạy cần chú trọng cả hai hoạt động đó là hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục vì hai hoạt động này quan

hệ khắn khít với nhau góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục

Tài liệu tập huấn nhằm bồi dưỡng giáo viên tiểu học phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh Sau khi tập huấn mỗi giáo viên đều hiểu biết rõ ràng, đầy đủ về phương pháp cách thức thiết kế kế hoạch dạy học và cách thức tổ chức các hoạt động dạy – học theo định hướng phát triển năng lực học sinh Đồng thời hổ trợ và hướng dẫn giáo viên tiểu học cách thức thiết kế đề kiểm tra theo hướng phát triển năng lực cho học sinh Sau khi tập huấn mỗi giáo viên đều hiểu biết rõ ràng, đầy đủ và thực hành biên soạn được các câu hỏi, bài tập theo 4 mức độ phát triển năng lực học sinh và đề kiểm tra định kì dự trên chuẩn kiến thức và kĩ năng môn toán

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: DẠY HỌC TOÁN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 NĂNG LỰC VÀ CÁC NĂNG LỰC CẦN HÌNH THÀNH TRONG DẠY HỌC TOÁN

1.1.1 Khái niệm năng lực

Theo từ điển Tiếng Việt: Năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc

tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó Hay năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng để thực hiện thành công một loại công

việc trong một bối cảnh nhất định

Năng lực được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau do sự lựa chọn dấu hiệu khác nhau

Năng lực là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ và hứng thú để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống (QuébecMinistere de l’Education, 2004)

Năng lực là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ

và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lí vào thực hiện thành công nhiệm vụ hoặc giải quyết hiệu quả vấn đề đặt ra của cuộc sống (Nguyễn Công Khanh, 2012)

Năng lực là khả năng vận dụng đồng bộ các kiến thức, kĩ năng, thái độ, phẩm chất đã tích lũy được để ứng xử, xử lí tình huống hay để giải quyết vấn đề một cách có hiệu quả (Lê Đức Ngọc, 2014)

Vậy, bản chất của năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức,

kĩ năng và các thuộc tính tâm lí cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí… để thực hiện thành công một công việc trong bối cảnh nhất định Năng lực của học sinh có ba dấu hiệu quan trọng cần lưu ý:

- Năng lực không chỉ là khả năng tái hiện tri thức, thông hiểu tri thức, kĩ năng học được,… mà còn là khả năng hành động, ứng dụng,vận dụng tri thức, kỉ năng học được để giải quyết những vấn đề của cuộc sống đang đặt ra với các em

- Năng lực không chỉ là hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ sống phù hợp lứa tuổi mà là sự kết hợp hài hòa của cả ba yếu tố này, thể hiện ở khả năng hành động (thực hiện) hiệu quả, muốn hành động và sẵn sàng hành động đạt mục đích

đề ra

- Năng lực được hình thành, phát triển trong quá trình thực hiện các nhiệm

vụ học tập ở trong và ngoài lớp học Nhà trường là môi trường giáo dục chính thống giúp học sinh hình thành những năng lực chung, năng lực chuyên biệt phù hợp với lứa tuổi, song đó không phải là nơi duy nhất

Một số đặc điểm của năng lực:

- Có sự tác động của một cá nhân cụ thể tới một đối tượng cụ thể (kiến thức, quan hệ xã hội, ) để có một sản phẩm nhất định; do đó có thể phân biệt người này với người khác

- Năng lực là một yếu tố cấu thành trong một hoạt động cụ thể Năng lực chỉ tồn tại trong quá trình vận động, phát triển của một hoạt động cụ thể Vì vậy năng lực vừa là mục tiêu vừa là kết quả của hoạt động

- Đề cập tới xu thế đạt được một kết quả nào đó của một công việc cụ thể,

do một con người cụ thể thực hiện (năng lực học tập, năng lực tư duy, năng lực

tự quản lí bản thân…) vậy không tồn tại năng lực chung chung

1.1.2 Phân loại năng lực

- Năng lực thường tồn tại dưới hai hình thức: Năng lực chung và năng lực chuyên biệt

+ Năng lực chung là những năng lực cần thiết để cá nhân có thể tham gia hiệu quả trong nhiều loại hoạt động và các bối cảnh khác nhau của đời sống xã hội (ví dụ: năng lực tự học, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tính toán, sử dụng công nghệ thông tin …) Năng lực chung cần thiết cho mọi người

+ Năng lực chuyên biệt thường liên quan đến một môn học cụ thể (ví dụ: năng lực toán học, ) hoặc một lĩnh vực hoạt động có tính chuyên biệt (ví dụ: năng lực biểu diễn hài kịch ,…), cần thiết ở một hoạt động cụ thể, cần thiết ở những bối cảnh nhất định Các năng lực chuyên biệt không thể thay thế các năng lực chung

1.1.3 Một số biểu hiện năng lực học toán của học sinh

- Năng lực học toán của học sinh giỏi thường có một số biểu hiện sau: + Có khả năng thay đổi phương thức hành động để giải quyết vấn đề phù hợp với các thay đổi của các điều kiện

+ Có khả năng chuyển từ khái quát sang cụ thể và từ cụ thể sang trừu tượng khái quát

+ Có khả năng xác lập sự phụ thuộc giữa các dự kiện theo hai hướng xuôi

và ngược lại

+ Thích tìm tòi lời giải bài toán theo nhiều cách khác nhau

+ Có sự quan sát tinh tế nhanh chóng phát hiện các dấu hiệu chung và riêng, nhanh chóng phát hiện ra chỗ “nút” làm cho việc giải quyết vấn đề phát triển theo hướng hợp lí và độc đáo hơn

+ Có trí tưởng tượng hình học một cách phát triển, có khả năng hình dung

ra các biến đổi hình để có hình có cùng diện tích, thể tích

+ Có khả năng suy luận có căn cứ rõ ràng, có óc tò mò không muốn dừng lại ở việc làm theo mẫu hoặc những cái có sẵn hay những gì còn vướng mắc, hoài nghi, luôn có ý thức kiểm tra lại các việc mình cần làm

- Ngược lại một số học sinh yếu môn toán có những biểu hiện

+ Thiếu tự tin, ngại cố gắng, rụt rè, có thái độ thờ ơ trong học tập, không

có động cơ học tập

+ Năng lực tư duy yếu

+ Khả năng giao tiếp yếu như đọc yếu, diễn đạt yếu

+ Kiến thức toán chưa đạt chuẩn kiến thức kĩ năng

+ Không có phương pháp học tập phù hợp

Mỗi học sinh yếu môn toán đều có nguyên nhân riêng Có thể tạm chia ra thành một số đối tượng thường gặp là:

Đối tượng 1: Các học sinh chưa đạt được chuẩn kiến thức kĩ năng về đọc

và viết (có thể nói đối tượng này thuộc dạng học sinh kém)

Đối tượng 2: Chưa lĩnh hội được các kiến thức cơ bản, kĩ năng còn yếu Đối tượng 3: Chưa nắm được phương pháp học tập môn toán, tư duy toán

học bị hạn chế

Đối tượng 4: Do lười hoạt động, lười học tập, phương pháp học chưa tốt

Như chúng ta đã biết năng lực được hình thành, phát triển trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập ở trong và ở ngoài lớp học Nhà trường là môi trường giáo dục chính thống giúp học sinh hình thành những năng lực chung, năng lực chuyên biệt phù hợp với lứa tuổi, song đó không phải là nơi duy nhất

Lâu nay trong suy nghĩ của nhiều người học sinh học tập yếu môn toán thường là do học sinh, ít người nghĩ rằng nó phụ thuộc vào rất nhiều ở năng lực của giáo viên.Vậy hiện nay năng lực giáo viên như thế nào? Có đáp ứng được yêu cầu đổi mới của thông tư 30 / 2014 và 22/2016 không?

Năng lực dạy học toán của giáo viên tiểu học hiện nay và một số biểu hiện (học viên tự nghiên cứu)

1.1.4 Các năng lực cần hình thành và phát triển qua dạy học môn Toán

Có nhiều cách liệt kê năng lực do xuất phát từ những góc độ khác nhau Ở đây sẽ trình bày một số năng lực chủ yếu cần được hình thành và phát triển cho học sinh khi học toán trong mối quan hệ chặt chẽ với những năng lực chung và phản ánh đặc thù của môn Toán

- Năng lực tư duy: Năng lực tư duy với các thao tác chủ yếu như phân

tích và tổng hợp, so sánh, đặc biệt hóa, khái quát hóa ., bước đầu chú ý đến năng lực tư duy logic trong suy luận tiền chứng minh, lập luận; năng lực tìm tòi,

dự đoán; tư duy phê phán, sáng tạo kể cả trực giác toán học, tưởng tượng không gian

- Năng lực giải quyết vấn đề: Đây là một trong những năng lực mà môn

Toán có nhiều thuận lợi để phát triển cho người học qua việc tiếp nhận khái niệm, quy tắc toán học và đặc biệt là qua giải toán

- Năng lực mô hình hóa: Năng lực mô hình hóa toán học tình huống thực

tiễn giả định hoặc tình huống thực trong cuộc sống

- Năng lực giao tiếp: Năng lực giao tiếp (qua nói hoặc viết) liên quan tới

việc sử dụng ngôn ngữ toán học (chữ, kí hiệu, biểu đồ, đồ thị, các liên kết logic ) kết hợp với ngôn ngữ thông thường Năng lực này được thể hiện qua việc hiểu các văn bản toán học, đặt câu hỏi, trả lời câu hỏi, lập luận khi giải toán

tiện học toán (bao gồm các phương tiện thông thường như sử dụng các dụng cụ học tập thước thẳng, Eke, compa, các mô hình và đồ dùng học tập khác và bước đầu làm quen với sử dụng công nghệ thông tin)

- Năng lực học tập: Năng lực học tập độc lập với phương pháp phù hợp,

đồng thời hợp tác được với người khác một cách hiệu quả trong quá trình học tập toán

1.2 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

1.2.1 Phương pháp dạy học

a) Các quan niệm về phương pháp dạy học

Quan niệm chung về phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa thầy giáo và học sinh, nhờ đó học sinh nắm được kiến thức,

kĩ năng, kĩ xảo, hình thành được thế giới quan và năng lực

Cũng có quan niệm cho rằng: Phương pháp dạy học là những hình thức kết hợp hoạt động của giáo viên và học sinh hướng vào việc đạt được một mục đích nào đó

Hiện nay ranh giới về phương pháp dạy học và hình thức tổ chức không thể phân biệt một cách rõ ràng và tường minh, nó chỉ có tính tương đối mà thôi Không có phương pháp dạy học hay hình thức tổ chức nào là vạn năng Mỗi phương pháp có những ưu, nhược điểm khác nhau, vì vậy người giáo viên cần phát huy các ưu điểm dạy học của các phương pháp dạy học truyền thống như phương pháp trực quan, phương pháp gợi mở vấn đáp, phương pháp giảng giải minh họa, phương pháp thực hành luyện tập; kết hợp một cách linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh

b) Đặc trưng của phương pháp dạy học hiện nay

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh:

Dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập từ đó giúp học sinh tự khám phá những điều chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức được sắp đặt sẵn Theo tính thần này giáo viên không cung cấp, áp đặt các kiến thức có sẵn mà là người tổ chức và chỉ đạo học sinh tiến hành các hoạt động học tập như nhớ lại kiến thức cũ, phát hiện kiến thúc mới vận dụng sáng tạo kiến thức đã học vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn…

- Dạy học chú trọng rèn luyện rèn luyện phương pháp tự học

Chú trọng rèn cho học sinh những tri thức và phương pháp để học sinh biết đọc sách giáo khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại các kiến thức

đã có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới,…Các tri thức phương pháp thường là những quy tắc, quy trình, phương thức hành động, tuy nhiên cũng cần coi trọng cả các phương pháp có tính dự đoán, giả định Cần rèn luyện cho học sinh các thao tác tư duy như phân tích tổng hợp, đặc biệt hóa, khái

quát hóa, tương tự, quy lạ về quen …để dần hình thành và phát triển tiềm năng sang tạo của học sinh

- Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác

Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phương châm: “tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn, và thảo luận nhiều hơn” Điều đó có nghĩa, mỗi học sinh vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừa hợp tác một cách chặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thức mới Lớp học trở thành môi trường giao tiếp thầy – trò và trò – trò nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung

- Kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò

Chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong suốt tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp học) Chú trọng phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học sinh với nhiều hình thức như theo lời giải/đáp án mẫu, theo hướng dẫn, hoặc tự xác định tiêu chí để

có thể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cách sửa chữa các sai sót

1.2.2 Tìm hiểu các phương pháp dạy học hiện đại vận dụng trong dạy Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh

Theo tài liệu biên soạn của tiến sĩ Nguyễn Thi Kim Thoa có nhiều kĩ thuật

và một số phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh

a) Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

(i) Quan niệm: Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là phương pháp

giáo viên tạo ra những tình huống có vấn đề, điều khiển học sinh phát hiện vấn

đề, hoạt động tự giác và tích cực để giải quyết vấn đề; thông qua giải quyết vấn

đề lĩnh hội kiến thức và đạt được những mục đích hoạt động khác

(ii) Ba cấp độ dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

Trong dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề thường phân biệt 3 cấp độ khác nhau tùy theo mức độ độc lập của học sinh trong hoạt động học tập:

Thuyết trình giải quyết vấn đề: Giáo viên tạo tình huống có vấn đề, nêu

vấn đề và trình bày cách giải quyết vấn đề; học sinh thực hiện giải quyết vấn đề theo hướng dẫn của giáo viên

Đàm thoại nghiên cứu vấn đề: Học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề

nhờ sự gợi ý, đẫn dắt của giáo viên

Tự nghiên cứu vấn đề: Giáo viên tạo tình huống có vấn đề, học sinh tự

phát hiện và giải quyết vấn đề

(iii) Quy trình dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

Đặc điểm của dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề: Mục đích dạy học không phải chỉ giúp cho học sinh lĩnh hội được kết quả của quá trình phát hiện

và giải quyết vấn đề, mà còn ở chỗ giúp cho họ phát triển khả năng tiến hành những quá trình như vậy Nói cách khác, được học chính bản thân việc học Vì

vậy, quy trình dạy học có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Phát hiện/thâm nhập vấn đề

- Giáo viên tạo tình huống gợi vấn đề

- Học sinh phát hiện vấn đề từ tình huống gợi vấn đề

- Giáo viên hướng dẫn học sinh phát biểu vấn đề và đặt mục đích giải quyết vấn đề đó

- Sau khi đã tìm ra một giải pháp, có thể tiếp tục tìm thêm những giải pháp khác, so sánh chúng với nhau để tìm ra giải pháp hợp lý nhất

Bước 3: Trình bày giải pháp

- Học sinh (cá nhân/nhóm) trình bày lại toàn bộ từ việc phát biểu vấn đề cho tới giải pháp

- Giáo viên hướng dẫn cả lớp nhận xét, đánh giá để hoàn thiện giải pháp

Bước 4: Nghiên cứu sâu giải pháp

- Tìm hiểu những khả năng ứng dụng kết quả

- Đề xuất những vấn đề mới có liên quan nhờ xét tương tự, khái quát hoá, lật ngược vấn đề,…và giải quyết nếu có thể

b) Dạy học hợp tác theo nhóm (gọi tắt là dạy học hợp tác)

(i) Quan niệm về dạy học hợp tác

Đổi mới phương pháp dạy học đặt ra yêu cầu học sinh phải “suy nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn” Điều đó có nghĩa là học sinh phải có sự cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình tự học tiếp cận kiến thức mới, phải thực sự suy nghĩ và làm việc một cách tích cực, độc lập, đồng thời phải có mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con đường tìm tòi

và phát hiện kiến thức mới Lớp học là môi trường giao tiếp Thầy –Trò; Trò Trò,… Do đó cần phát huy tác dụng tích cực của các mối quan hệ này bằng các hoạt động hợp tác theo nhóm tạo điều kiện cho mỗi học sinh nâng cao trình độ qua việc vận dụng vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân và của tập thể

-Dạy học hợp tác là một thuật ngữ để chỉ cách dạy trong đó học sinh trong lớp được tổ chức thành các nhóm một cách thích hợp, được giao nhiệm vụ và được khuyến khích thảo luận, hướng dẫn hợp tác làm việc với nhau để cùng đạt được kết quả chung là hoàn thành nhiệm vụ cá nhân

(ii) Các bước của quá trình dạy học hợp tác

Bước 1: Làm việc chung cả lớp

a) Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

b) Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ

c) Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm

Bước 2: Làm việc theo nhóm

a) Trao đổi ý kiến thảo luận trong nhóm hoặc

b) Phân công trong nhóm từng cá nhân làm việc độc lập rồi trao đổi

c) Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm

Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp

a) Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

b) Thảo luận chung

c) GV tổng kết đặt vấn đề cho bài tiếp theo hoặc vấn đề tiếp theo

(iii) Một số tình huống có thể áp dụng DHHT trong dạy học toán ở tiểu học: Trong dạy học môn Toán có thể áp dụng ở một số tình huống cụ thể

sau:

+ Tình huống 1: Hoàn thiện kiến thức cũ

Khi có các bài tập khó, ví dụ sau khi học bài “Hình thoi” (Toán 4) có yêu cầu thực hành gấp, cắt một hình thoi Giáo viên có thể tổ chức học tập hợp tác bằng cách yêu cầu HS thảo luận cách gấp giấy để cắt được một hình thoi cạnh 5

cm, qua đó sẽ giúp HS hoàn thiện được biểu tượng và một số đặc điểm của hình thoi

+ Tình huống 2: Phát triển các kiến thức và kĩ năng mới của bài học

Khi hình thành kiến thức và kĩ năng mới của bài học, giáo viên có thể cung cấp kiến thức tới một mức độ nhất định sau đó yêu cầu HS thảo luận để phát triển làm rõ mối quan hệ giữa các kiến thúc cũ và kiến thức mới, giữa các kĩ năng đã

có và các kĩ năng cần hình thành Đây cũng là một tình huống thích hợp để áp dụng DHHT Chẳng hạn, khi cung cấp biểu tượng về hình tứ giác và hình chữ nhật (Toán 2) giáo viên có thể yêu cầu HS thảo luận và chỉ ra các đồ vật gần gũi xung quanh lớp học có dạng hình tứ giác, hình chữ nhật Hoặc ở lớp 4, sau khi giới thiệu ví dụ chia số có 3 chữ số, giáo viên có thể yêu cầu HS thảo luận về các thao tác cơ bản cần thực hiện ở mỗi lượt chia khi chia số có 3 chữ số Từ đó giúp HS rút ra được cách chia và kĩ năng tính

+ Tình huống 3: Luyện tập thực hành, củng cố lí thuyết hoặc ôn tập hệ

thống hóa các kiến thức đã có

Hoạt động thực hành và ôn tập thường xuyên có ý nghĩa rất quan trọng trong dạy hcọ toánđối với HS tiểu học Nó giúp HS hiểu rõ những nội dung lí thuyết và hoàn thiện các kĩ năng, hình thành kĩ xảo Việc hướng dẫn thực hành và ôn tập môn toán có hiệu quả cũng là một tình huống thích hợp để áp dụng DHHT Ví

dụ, trong phần lí thuyết, giáo viên có thể giới thiệu nguyên tắc xác định khối lượng của vật bằng cân đĩa (Toán 2) Tuy nhiên để có được kĩ năng sử dụng cân đĩa HS cần thảo luận trong khi thực hành để hiểu rõ các trường hợp cụ thể sau: Dùng cân đĩa để so sánh khối lượng của hai vật có những thao tác gì khác so với việc dùng cân đĩa để xác định khối lượng của một vật cho trước, hoặc dùng cân đĩa để lấy ra một khối lượng định trước Trong quá trình ôn tập, sau khi HS thực hành giải các bài tập được giao, thay cho việc chữa bài và đưa ra đáp án, giáo

hoặc về các cách giải khác nhau, từ đó giúp HS tìm ra đáp án hay nhất Điều này thực sự bổ ích vì có nhiều bài tập HS làm đúng đáp số nhưng chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa của bài toán và các bước giải

Dạy học hợp tác là một phương pháp dạy học thích hợp với Mô hình trường học mới tại Việt Nam Tuy nhiên để áp dụng phương pháp này một cách thành công

còn tùy thuộc vào việc lựa chọn tình huống áp dụng, phụ thuộc vào kĩ năng tổ chức, điều khiến của mỗi giáo viên và việc tích cực hợp tác của học sinh

c) Dạy học theo quan điểm kiến tạo

(i) Quan niệm về dạy học kiến tạo

Dạy học kiến tạo là phương pháp được xây dựng dựa trên Lí thuyết kiến tạo, trong đó giáo viên tạo điều kiện cho quá trình hình thành và phát triển những

sơ đồ nhận thức của học sinh dựa trên kinh nghiệm đã có và thông qua môi trường tương tác với mục tiêu học tập Có thể mô tả dạy học kiến tạo qua sơ đồ sau (xem hình 2.4):

(ii) Quy trình dạy học kiến tạo

Giai đoạn 1: Chuẩn bị

Lựa chọn cách thức tiếp cận tình huống; thiết kế kế hoạch bài dạy; dự kiến các tình huống sư phạm và cách xử lí; chuẩn bị đồ dùng dạy học

Giai đoạn 2: Các hoạt động trên lớp

Hoat động 1: Tiếp cận tình huống

Giáo viên lựa chọn các tình huống toán học, yêu cầu học sinh hoạt động trên các đối tượng được lựa chọn

Hướng dẫn học sinh lựa chọn các đối tượng và hoạt động trên các đối tượng được lựa chọn

Hoạt động 2: Xây dựng khái niệm, quy tắc

Bước 1: Hành động trên các đối tượng

Thực hiện các hoạt động toán học, hoạt động vật lí tác động vào đối tượng, làm bộc lộ các đặc điểm cơ bản của khái niệm, quy tắc cần hình thành

Bước 2: Dự đoán về khái niệm, quy tắc (hoạt động nhóm)

+ Xem xét các đối tượng, phát hiện các đặc điểm của khái niệm, quy tắc; khái quát thành dự đoán về khái niệm, quy tắc

Hình 2.4

+ Đưa ra dự đoán về khái niệm

Bước 3: Kiểm chứng khái niệm, quy tắc

+ Tìm ví dụ để kiểm chứng dự đoán

+ Thảo luận để thống nhất về kết quả hoạt động nhóm

+ Chuẩn bị báo cáo kết quả trước lớp (cử người báo cáo)

Bước 4: Xây dựng khái niệm, quy tắc

+ Các nhóm trình bày kết quả hoạt động của nhóm mình về: khái niệm, đưa

Hoạt động 3: Luyện tập, củng cố, vận dụng kiến thức

- Tổ chức cho học sinh giải quyết các bài tập trong sách giáo khoa

- Tìm thêm một số bài tập có mục đích vận dụng kiến thức vừa học được

Giai đoạn 3: Tự hoàn thiện khái niệm, quy tắc

Yêu cầu học sinh tự tìm thêm các ví dụ để củng cố về khái niệm, quy tắc

Từ các cơ sở về kĩ thuật và phương pháp dạy học trên, tiến trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực gồm 5 bước sau:

Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

Tình huống xuất phát hay tình huống nêu vấn đề là một tình huống do giáo viên chủ động đưa ra như là một cách dẫn nhập vào bài học Tình huống xuất phát phải ngắn gọn, gần gũi dễ hiểu đối với học sinh Tình huống xuất phát nhằm lồng ghép câu hỏi nêu vấn đề Tình huống xuất phát càng rõ ràng thì việc dẫn nhập cho câu hỏi nêu vấn đề càng dễ Tuy nhiên có những trường hợp không nhất thiết phải có tình huống xuất phát mới đề xuất được câu hỏi nêu vấn đề (tùy vào từng kiến thức và từng trường hợp cụ thể)

Câu hỏi nêu vấn đề là câu hỏi lớn của bài học (hay môđun kiến thức mà học sinh sẽ được học) Câu hỏi nêu vấn đề cần đảm bảo yêu cầu phù hợp với trình độ, gây mâu thuẫn nhận thức và kích thích tính tò mò, thích tìm tòi, nghiên cứu của học sinh nhằm chuẩn bị tâm thế cho học sinh trước khi khám phá, lĩnh hội kiến thức Giáo viên phải dùng câu hỏi mở, tuyệt đối không được dùng câu hỏi đóng (trả lời có hoặc không) đối với câu hỏi nêu vấn đề Câu hỏi nêu vấn đề càng đảm bảo các yêu cầu nêu ra ở trên thì ý đồ dạy học của giáo viên càng dễ thực hiện thành công

Bước 2: Giúp học sinh bộc lộ ý tưởng ban đầu

Hình thành ý tưởng ban đầu của học sinh là bước quan trọng của quá trình dạy học theo hướng phát triển năng lực Bước này khuyến khích học sinh nêu những suy nghĩ, nhận thức ban đầu của mình trước khi được học kiến thức Để hình thành ý tưởng ban đầu, giáo viên có thể yêu cầu học sinh nhắc lại kiến thức

cũ đã học có liên quan đến kiến thức mới của bài học Khi yêu cầu học sinh trình

sinh, có thể là bằng lời nói (thông qua phát biểu cá nhân), bằng cách viết hay vẽ

để biểu hiện suy nghĩ

Bước 3: Đề xuất phương án thực hành/ giải quyết vấn đề

Từ những khác biệt và phong phú về ý tưởng ban đầu của học sinh, giáo viên giúp học sinh đề xuất các câu hỏi từ những sự khác biệt đó Chú ý xoáy sâu vào những sự khác biệt liên quan đến kiến thức trọng tâm của bài học

Ở bước này giáo viên cần khéo léo chọn lựa một số ý tưởng ban đầu khác biệt trong lớp để giúp học sinh so sánh, từ đó giúp học sinh đặt câu hỏi liên quan đến nội dung bài học Đây là một bước khá khó khăn vì giáo viên cần phải chọn lựa các ý tưởng ban đầu tiêu biểu của học sinh một cách nhanh chóng theo mục đích dạy học, đồng thời linh hoạt điều khiển thảo luận của học sinh nhằm giúp học sinh đề xuất các câu hỏi từ những sự khác biệt đó theo ý đồ dạy học

Bước 4: Tiến hành thực hành tìm tòi – khám phá

Từ các phương án thực hành/ giải quyết vấn đề mà học sinh nêu ra, giáo viên khéo léo nhận xét và gợi ý để học sinh lựa chọn phương án tiến hành Ưu tiên thực hiện các phương án thực hành trực tiếp trên vật thật Một số trường hợp không thể tiến hành trên vật thật có thể sử dụng mô hình, hoặc cho học sinh quan sát tranh vẽ

Khi học sinh thực hành, giáo viên bao quát lớp, quan sát từng học sinh/ nhóm Nếu thấy học sinh hoặc nhóm nào làm sai theo yêu cầu thì giáo viên chỉ nhắc nhỏ riêng học sinh hoặc nhóm đó, không nên thông báo lớn tiếng chung cho cả lớp vì làm như vậy sẽ phân tán tư tưởng và ảnh hưởng đến công việc của các học sinh/ nhóm khác

Bước 5: Kết luận, hợp thức hóa kiến thức

Sau khi thực hiện hoạt động thực hành tìm tòi – khám phá, các câu trả lời dần dần được giải quyết, kiến thức được hình thành, tuy nhiên vẫn chưa có hệ thống hoặc chưa chuẩn xác một cách khoa học Giáo viên có nhiệm vụ tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để học sinh ghi vào vở coi như là kiến thức của bài học

Trước khi kết luận chung, giáo viên nên yêu cầu một vài ý kiến của học sinh cho kết luận sau khi thực hiện thí nghiệm (rút ra kiến thức của bài học)

Nếu có điều kiện, giáo viên có thể in sẵn tờ rời tóm tắt kiến thức của bài học để phát cho học sinh dán vào vở thí nghiệm hoặc tập hợp thành một tập riêng để tránh mất thời gian ghi chép Vấn đề này hữu ích cho học sinh các lớp nhỏ tuổi (lớp 1, 2, 3) Đối với các lớp 4, 5 thì giáo viên nên tập làm quen cho các

em tự ghi chép, chỉ in tờ rời nếu kiến thức phức tạp và dài

Thiết kế minh họa dạy một đơn vị kiến thức:

BÀI: DIỆN TÍCH HÌNH TRÒN (Toán 5, tr 99)

I Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh đạt được các yêu cầu sau:

- Có biểu tượng diện tích hình tròn, nắm vững quy tắc tính diện tích hình tròn và công thức

- Vận dụng quy tắc vào tính diện tích các hình tròn có số đo (bán kính,

đường kính, chu vi) cho trước

- Tích cực hợp tác trong nhóm, cẩn thận và sáng tạo trong thực hành

II Chuẩn bị

Giáo viên: - Các hình tròn bằng giấy bìa cùng kích thước;

- Giấy A3, bút dạ

Học sinh: Vở ghi chép; thước, kéo

III Các hoạt động dạy học chủ yếu (chỉ trình bày phần tiến trình dạy học)

1 Khởi động:

- Đưa hình tròn bằng bìa có bán kính 20cm và gọi 2 HS lên bảng:

- Yêu cầu 1 học sinh cầm hình tròn chỉ rõ: đường tròn và nêu cách tính chu vi hình tròn

- Học sinh còn lại nêu kết quả

- Nhận xét, ghi điểm

2 Bài mới:

Bước 1: Tình huống xuất phát và nêu vấn đề

- Yêu cầu học sinh xác định phần diện tích hình tròn (tấm bìa) (Cho học sinh lấy ra hình tròn từ đồ dùng học tập và chỉ cho nhau cùng thấy diện tích hình tròn Giáo viên chọn một học sinh cầm hình tròn lên bảng chỉ ra phần diện tích hình tròn cho cả lớp cùng xem)

- Nêu vấn đề: Các em đã biết chu vi hình tròn và cách tính chu vi hình

tròn Bây giờ làm thế nào để tính được diện tích hình tròn?

Bước 2: Giúp học sinh bộc lộ ý tưởng ban đầu

- Gợi ý học sinh: Chu vi hình tròn bằng bán kính nhân 2 rồi nhân với 3,14 hoặc đường kính nhân với 3,14 Vậy diện tích hình tròn có liên quan đến các số

liệu: bán kính, đường kính, chu vi, số 3,14 hay không?

- Học sinh đưa ra các ý tưởng ban đầu (hoạt động này diễn ra một cách tự nhiên trong suy nghĩ của học sinh, không nhất thiết phải diễn đạt ra bằng ngôn ngữ) Chẳng hạn:

Diện tích hình tròn có bằng chu vi nhân với 3,14

Diện tích hình tròn có bằng bán kính nhân đường kính rồi nhân với 3,14; Diện tích hình tròn có bằng bán kính nhân bán kính rồi nhân với 3,14…

Bước 3: Đề xuất phương án tính diện tích hình tròn có bán kính 20cm

- Gợi ý học sinh cách tiến hành: Nên chia hình tròn đã cho thành các phần bằng nhau Cắt hình tròn thành các phần bằng nhau (theo đường kẻ đã phân chia)

và ghép các mảnh thành hình có hình dạng của hình hình học quen thuộc đã biết cách tính diện tích

- Học sinh thảo luận để đưa ra phương án nên chia hình tròn thành mấy phần bằng nhau

Bước 4: Thực hành tìm tòi – khám phá

- Học sinh tiến hành các thao tác:

Cắt hình tròn thành các phần bằng nhau (6 phần, 8 phần, 12 phần, 16

Hình vừa ghép được có chiều cao chính là bán kính của hình tròn, có đáy

là nửa chu vi của hình tròn

Bán kính hình tròn là 20cm, nửa chu vi bằng bán kính nhân 3,14

Vậy diện tích hình tròn bán kính 20cm là: 20  20  3,14 = 1256 (cm 2)

Bước 5: Kết luận, hợp thức hóa kiến thức

- Đại diện nhóm trình bày cách tiến hành và kết quả tính diện tích hình

tròn bán kính 20cm

- Nhận xét, chỉnh sửa ngôn từ, kiến thức nếu cần

- Cho học sinh dự đoán quy tắc tính diện tích hình tròn

- Giáo viên chốt quy tắc và ghi công thức Học sinh ghi vở

3 Thực hành bài tập ở SGK

4 Củng cố, dặn dò và nhận xét tiết học

1.2.3 Rèn kĩ năng thiết kế kế hoạch dạy học

Một tiết dạy có thành công hay không phụ thuộc nhiều vào kế hoạch bài soạn của giáo viên Hiện nay một số giáo viên chưa dành nhiều công sức trong công việc chuẩn bị bài, một số khác còn phụ thuộc nhiều vào sách hướng dẫn giáo viên vì thiếu tự tin trong quá trình thiết kế bài giảng của mình thường chọn giải pháp an toàn là dạy đúng và dạy đủ theo yêu cầu về chuẩn kiến thức kĩ năng

mà chưa chú trọng về phát triển năng lực học sinh, chưa quan tâm nhiều đến các hoạt động giáo dục

Điều kiện tiên quyết để giúp giáo viên có khả năng dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh là trình độ chuyên môn của giáo viên phải thật vững vàng Ngược lại nếu trình độ chuyên môn của không vững thì không tự tin khi giảng dạy, người giáo viên đó thường lệ thuộc vào nội dung trình bày trong sách giáo; nếu không hiểu rõ bản chất toán không thì dám thay đổi cách thiết kế các cách tiếp cận kiến thức theo cách khác vì sợ sai…Chính vì vậy người giáo viên tiểu học phải nắm thật vững chắc nội dung chương trình môn toán của cả cấp tiểu học Phân tích nội dung chương trình theo các cấu trúc khác nhau, nắm vững nội dung các mạch kiến thức, từng chủ đề trong từng mạch kiến thức

Cách mạch kiến thức trong chương trình là:

1) Về số và phép tính: Hiểu bản chất các khái niệm về số tự nhiên, phân

số, số thập phân, tỉ số phần tram, kĩ thuật hình thành các phép tính cộng, trừ, nhân, chia, kĩ năng tính nhẩm, tính nhanh, tính hợp lí

2) Về các kiến thức ban đầu về đại số:

Hiểu được bản chất, thực hành thành thạo các dạng bài như Tính giá trị của một biểu thức, bài toán “tìm x”

3) Về đại lượng - đo lường: Nắm vững bản chất của đại lượng và phép

đo đại lượng, sử dụng thành thạo các đơn vị đo và dụng cụ đo lường như: Độ dài, diện tích, thể tích, khối lượng, dung tích, tiền tệ

4) Về hình học: Nhận biết khái niệm hình học, và một số tính chất đơn

giản của các hình trong phân môn hình học Nắm vững phương pháp hình thành các khái niệm, các tiếp cận các tính chất hình hình học có những đặc thù riêng trong chương trình tiểu học Thực hành tình chu vi, diện tích, thể tích của các hình đó

5) Về giải toán có lời văn: Nắm vững các khái niệm bài toán đơn, bài

toán hợp, biết cách phân tích bài toán hợp thành các bài toán đơn (hay nói cách khác biết chia các vấn đề lớn thành các vấn đề nhỏ hơn), biết phân tích tổng hợp tìm ra các giải bài toán, rèn luyện một thói quen kiểm tra đánh gia lời giải

Khi chuẩn bị thiết kế kế hoạch bài học, người giáo viên cần tiến hành các bước sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu kế hoạch bài học

* Những căn cứ để xác định mục tiêu kế hoạch bài học:

- Dựa vào chuẩn kiến thức, kỹ năng: Từ chuẩn kiến thức, kỹ năng ta cần

xác định những chuẩn thuộc nội dung bài học

- Phân tích học sinh

+Với mỗi bài học cần phân tích học sinh ở những khía cạnh sau: Những điều học sinh đã biết, đã làm được trước bài học và có liên quan

đến bài học; Những điều học sinh cần học được trong bài này; Học sinh có

những khó khăn, thuận lợi gì khi học bài này

– Khi phân tích học sinh, người ta thường dùng các câu hỏi sau:

+ Học sinh đã có những kiến thức, kỹ năng nào liên quan đến bài học này? + Học sinh cần được học gì từ bài học này?

+ Học sinh thường gặp những khó khăn gì hay mắc những sai lầm nào khi học bài này?

+ Học sinh có những thuận lợi gì khi học bài này?

+ Học sinh có thể sử dụng những đồ dùng học tập, phương tiện học tập nào trong bài học này?

+ Học sinh thích những hoạt động học tập nào trong bài này?

* Mục tiêu kế hoạch bài học là đích đặt ra cho học sinh cần đạt được sau khi học xong bài học Mục tiêu đặt ra cần cụ thể, có thể đánh giá được, phù hợp

với đối tượng học sinh của một lớp học, phù hợp với điều kiện thực tế và khuôn khổ thời gian của tiết học

Mục tiêu thường bao gồm ba thành tố: kiến thức; kỹ năng; thái độ

Những từ nên dùng để viết mục tiêu như:

– Xác định, nhận ra, đếm, phát biểu, giải thích, lựa chọn… (Về kiến thức) – Quan sát, so sánh, đối chiếu… (Về kỹ năng)

– Có ý thức, tự giác, bảo vệ… (Về thái độ)

Bước 2: Thiết kế các hoạt động học tập

* Thiết kế hoạt động trải nghiệm học sinh: Hoạt động trải nghiệm nhằm

tạo cơ hội cho học sinh trải qua tình huống có vấn đề, cần tìm hiểu để làm nảy sinh kiến thức mới Giáo viên có thể tạo ra các hoạt động để học sinh nghe, nói, đọc, viết, nhìn, thực hiện, cảm nhận được nội dung của tình huống

Trong tình huống đó chứa đựng những nội dung kiến thức của bài học, học sinh chưa biết và những thao tác, kỹ năng các em chưa được làm

Khi thiết kế phần trải nghiệm, giáo viên cần chú ý những điểm sau:

– Nội dung trải nghiệm được xây dựng dựa vào mục tiêu bài học Học sinh cần học được gì thì đưa nội dung đó vào phần trải nghiệm

– Chọn nội dung trải nghiệm ở mức độ thấp nhất có thể, để học sinh dễ nhận ra bài học trong đó

– Khi xác định nội dung trải nghiệm cần kết hợp với kết quả phân tích học sinh Tình huống trải nghiệm nên xuất phát từ những lỗi hoặc những khó khăn học sinh thường mắc phải

– Đưa ra các hình thức trải nghiệm hấp dẫn, thú vị và gắn bó với cuộc sống thường ngày của học sinh (Cố gắng đưa ra nhiều cách trải nghiệm để từ đó

có thể chọn được cách tốt nhất)

* Thiết kế phần phân tích và rút ra bài học:

Khi thiết kế phần phân tích, người ta thường đưa ra ba cách làm sau:

Cách 1: Chi tiết – Đơn vị kiến thức – Bài học chung

Với cách này, giáo viên hướng dẫn học sinh nêu lại các thông tin chi tiết, các thao tác cụ thể và rút ra các bài học nhỏ tương đương với các đơn vị kiến thức Từ các bài học nhỏ/các đơn vị kiến thức, giáo viên hướng dẫn học sinh rút

ra bài học chung Ở tiểu học thường làm cách này

Cách 2: Đơn vị kiến thức – Chi tiết – Bài học chung

Với cách này, giáo viên hướng dẫn học sinh rút ra các ý chính/các đơn vị kiến thức trước, sau đó giúp học sinh đưa ra/nhắc lại các thông tin chi tiết, các thao tác cụ thể minh họa cho các đơn vị kiến thức được rút ra Cuối cùng, giáo viên tổng hợp các đơn vị kiến thức thành bài học chung Cách phân tích này khó khăn cách phân tích trên vì nó đòi hỏi khả năng tổng hợp thông tin cao và khả năng diễn đạt tốt

Cách 3: Bài học chung – Đơn vị kiến thức – Chi tiết

Cách này khó nhất, vì thế ta không đi sâu phân tích cách này

Tuy nhiên, dùng bất cứ cách nào thì phần phân tích cũng cần đảm bảo giúp học sinh:

– Nhắc lại được các chi tiết thông tin, các thao tác, các hành vi, các sự vật hiện tượng, yếu tố diễn ra trong phần trải nghiệm

– Đánh giá, phân tích các chi tiết trên; sắp xếp các chi tiết thành các tiến trình, theo các logic

– Đưa ra kết luận, cách làm tốt nhất, bài học chung

Khi tiến hành phân tích, ta tổ chức cho học sinh học theo nhóm (Cá nhân – cặp đôi – nhóm)

Hoạt động 2: Tìm hiểu thiết kế kế hoạch bài học

Dựa vào thông tin trong hoạt động 1, trao đổi về hình thức và nội dung của một thiết kế kế hoạch bài học

1 Cặp đôi báo cáo kết quả, các cá nhân khác nhận xét, góp ý

2 Nhóm cho người ghi lại và tổng hợp thành báo cáo chung của nhóm

3 Các nhóm cử người trình bày ý kiến, các nhóm khác nhận xét, góp ý

4 Giáo viên nhận xét và đánh giá

1.2.4 Thực hành soạn thiết kế bài dạy theo một chủ đề

( Học viên tự soạn theo nhóm, thảo luận)

CHƯƠNG 2: KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

2.1 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC

Theo quan điểm phát triển năng lực, việc đánh giá kết quả học tập không

lấy việc kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức đã học làm trung tâm của việc đánh giá Đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực cần chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống ứng dụng khác nhau Đánh giá kết quả học tập đối với các môn học và hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và sau mỗi cấp học là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy học, có vai trò quan trọng trong việc cải thiện kết quả học tập của học sinh Hay nói cách khác, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực là đánh giá kiến thức, kỹ năng và thái độ trong bối cảnh có ý nghĩa

Xét về bản chất thì không có mâu thuẫn giữa đánh giá năng lực và đánh giá kiến thức kỹ năng, mà đánh giá năng lực được coi là bước phát triển cao hơn

so với đánh giá kiến thức, kỹ năng Để chứng minh học sinh có năng lực ở một mức độ nào đó, phải tạo cơ hội cho học sinh được giải quyết vấn đề trong tình huống mang tính thực tiễn Khi đó học sinh vừa phải vận dụng những kiến thức,

kỹ năng đã được học ở nhà trường, vừa phải dùng những kinh nghiệm của bản thân thu được từ những trải nghiệm bên ngoài nhà trường (gia đình, cộng đồng

và xã hội) Như vậy, thông qua việc hoàn thành một nhiệm vụ trong bối cảnh thực, người ta có thể đồng thời đánh giá được cả kỹ năng nhận thức, kỹ năng thực hiện và những giá trị, tình cảm của người học Mặt khác, đánh giá năng lực không hoàn toàn phải dựa vào chương trình giáo dục môn học như đánh giá kiến thức, kỹ năng, bởi năng lực là tổng hòa, kết tinh kiến thức, kỹ năng, thái độ, tình cảm, giá trị, chuẩn mực đạo đức,… được hình thành từ nhiều lĩnh vực học tập và

từ sự phát triển tự nhiên về mặt xã hội của một con người

Có thể tổng hợp một số dấu hiệu khác biệt cơ bản giữa đánh giá năng lực người học và đánh giá kiến thức, kỹ năng của người học như sau:

kiến thức, kỹ năng theo mục tiêu của chương trình giáo dục

3 Nội dung

đánh giá

 Những kiến thức, kỹ năng, thái độ ở nhiều môn học, nhiều hoạt động giáo dục và những trải nghiệm của bản thân học sinh trong cuộc sống xã hội (tập trung vào năng lực thực hiện)

 Quy chuẩn theo các mức độ phát triển năng lực của người học

 Những kiến thức, kỹ năng, thái độ ở một môn học

 Quy chuẩn theo việc người học có đạt được hay không một nội dung

quá trình dạy học, đặc biệt

là trước và sau khi dạy

6 Kết quả

đánh giá

 Năng lực người học phụ thuộc vào

độ khó của nhiệm vụ hoặc bài tập đã hoàn thành

càng phức tạp hơn sẽ được coi là có năng lực cao hơn

phụ thuộc vào số lượng câu hỏi, nhiệm vụ hay bài tập đã hoàn thành

 Càng đạt được nhiều đơn vị kiến thức, kỹ năng thì càng được coi là

có năng lực cao hơn

2.2 MỤC TIÊU KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT

TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Khi nói đến mục tiêu kiểm tra đánh giá, trước hết người ta nhận thấy kiểm tra, đánh giá là một phần không thể thiếu được của quá trình dạy học Vì thế kiểm tra, đánh giá ít nhất nó phải vì sự tiến bộ của học sinh Kiểm tra đánh giá vì

sự tiến bộ nghĩa là quá trình kiểm tra đánh giá phải cung cấp những thông tin phản hồi giúp học sinh nhận biết mình tiến bộ đến đâu, những mảng kiến thức, kĩ năng nào có sự tiến bộ, mảng kiến thức, kĩ năng nào còn yếu để điều chỉnh quá trình dạy và học Khi nói đến đánh giá là vì sự tiến bộ của học sinh thì đánh giá phải làm sao để học sinh không sợ hãi, không bị thương tổn để thúc dẩy học sinh

nỗ lực Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh còn có nghĩa là sự đánh giá phải diễn

ra trong suốt quá trình dạy học, giúp học sinh so sánh phát hiện mình thay đổi thế nào trên con đường đạt được mục tiêu học tập của cá nhân đã đặt ra Cần nhận thức rằng đánh giá là một quá trình học tập, đánh giá diễn ra trong suốt quá trình dạy và học Không chỉ Giáo viên biết cách thức, các kĩ thuật đánh giá học sinh mà quan trọng không kém là học sinh phải học được cách đánh giá của Giáo viên, phải biết đánh giá lẫn nhau và biết tự đánh giá kết quả học tập rèn luyện của chính mình Có như vậy, học sinh mới tự phản hồi với bản thân xem kết quả học tập, rèn luyện của mình đạt mức nào, đến đâu so với yêu cầu đã đặt ra, tốt hay chưa tốt như thế nào Với cách hiểu đánh giá ấy mới giúp hình thành năng lực của học sinh, cái mà chúng ta đang rất mong muốn Đánh giá phải lượng giá chính xác, khách quan kết quả học tập, chỉ ra được học sinh đạt được ở mức độ nào so với mục tiêu, chuẩn đã đề ra Sau khi học sinh kết thúc một giai đoạn học tập thì tổ chức đánh giá, để Giáo viên biết được những kiến thức mình dạy học sinh đã làm chủ được kiến thức, kĩ năng ở phần nào và phần nào còn hổng

Do đó, mục tiêu của kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực học sinh là:

- Công khai hóa nhận định về năng lực và kết quả học tập của mỗi học sinh, nhóm học sinh và tập thể lớp, tạo cơ hội cho học sinh phát triển kĩ năng tự đánh giá, giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của mình, khuyến khích động viên việc học sinh học tập và rèn luyện tốt hơn

- Giúp cho Giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu của mình, tự hoàn thiện hoạt động dạy, phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

Như vậy, đánh giá không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và định hướng, điều chỉnh hoạt động của trò mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định ra thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy

Để xác định mục tiêu kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực cần dựa vào những căn cứ sau:

- Căn cứ vào mục tiêu môn học, mục đích học tập và mối quan hệ giữa mục tiêu của môn học, mục đích học tập và đánh giá hoạt động học tập

- Căn cứ vào bảng năng lực chung và năng lực chuyên biệt trong học tập môn Toán ở Tiểu học

- Đối chiếu hai căn cứ trên trong một chủ đề, để xác định một cách tường minh mục tiêu kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực ở chủ đề

- Khả năng vận dụng kiên thức vào thực tế

- Thái độ, tình cảm đối với nghề nghiệp, đối với xã hội

Mục đích học tập là những gì học sinh cần đạt được sau khi đã học xong một đơn vị kiến thức, một quy tắc nào đó Mục đích học tập có thể bao gồm các phần sau đây:

- Lĩnh hội tri thức nhân loại nhằm đáp ứng nhu cầu nhận thức về tự nhiên và

là cơ sở để lựa chọn phương pháp, hình thức và quy trình đánh giá hoạt động học tập của học sinh Đánh giá kết quả học tập dựa trên tiêu chí của mục tiêu dạy học

sẽ nhận được thông tin phản hồi chính xác nhằm bổ sung, hoàn thiện quá trình

2.3 ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ

HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Kết hợp giữa hình thức đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan và tự luận nhằm phát huy những ưu điểm của mỗi hình thức đánh giá này

Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng, trung thực, có khả năng phân loại, giúp Giáo viên và học sinh điều chỉnh kịp thời việc dạy và học

Việc đổi mới công tác đánh giá kết quả học tập môn học của Giáo viên

được thể hiện qua một số đặc trưng cơ bản sau:

- Xác định được mục đích chủ yếu của đánh giá kết quả học tập là so sánh năng lực của học sinh với mức độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và kĩ năng (năng lực) môn học ở từng chủ đề, từng lớp học, để từ đó cải thiện kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học

- Tiến hành đánh giá kết quả học tập môn học theo ba công đoạn cơ bản là thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, xác nhận kết quả học tập và ra quyết định điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học Yếu tố đổi mới ở mỗi công đoạn này là:

(i) Thu thập thông tin: thông tin được thu thập từ nhiều nguồn, nhiều hình

thức và bằng nhiều phương pháp khác nhau (quan sát trên lớp, làm bài kiểm tra, sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, ); lựa chọn được những nội dung đánh giá cơ bản và trọng tâm, trong đó chú ý nhiều hơn đến nội dung kĩ năng; xác định đúng mức độ yêu cầu mỗi nội dung (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, ) căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng; sử dụng đa dạng các loại công cụ khác nhau (đề kiểm tra viết, câu hỏi trên lớp, phiếu học tập, bài tập về nhà, ); thiết kế các công cụ đánh giá đúng kỹ thuật (câu hỏi và bài tập phải đo lường được mức độ của chuẩn, đáp ứng các yêu cầu dạng trắc nghiệm khách quan hay

tự luận, cấu trúc đề kiểm tra khoa học và phù hợp, ); tổ chức thu thập được các thông tin chính xác, trung thực Cần bồi dưỡng cho học sinh những kỹ thuật thông tin phản hồi nhằm tạo điều kiện cho học sinh tham gia đánh giá và cải tiến quá trình dạy học

(ii) Phân tích và xử lý thông tin: các thông tin định tính về thái độ và năng

lực học tập thu được qua quan sát, trả lời miệng, trình diễn, được phân tích theo nhiều mức độ với tiêu chí rõ ràng và được lưu trữ thông qua sổ theo dõi hàng ngày; các thông tin định lượng qua bài kiểm tra được chấm điểm theo đáp án/hướng dẫn chấm – hướng dẫn đảm bảo đúng, chính xác và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật; số lần kiểm tra, thống kê điểm trung bình, xếp loại học lực,… theo đúng quy chế đánh giá, xếp loại ban hành

(iii) Xác nhận kết quả học tập: xác nhận học sinh đạt hay không mục tiêu

từng chủ đề, cuối lớp học, cuối cấp học dựa vào các kết quả định lượng và định tính với chứng cứ cụ thể, rõ ràng; phân tích, giải thích sự tiến bộ học tập vừa căn

cứ vào kết quả đánh giá quá trình và kết quả đánh giá tổng kết, vừa căn cứ vào thái độ học tập và hoàn cảnh gia đình cụ thể Ra quyết định cải thiện kịp thời hoạt động dạy của Giáo viên, hoạt động học của học sinh trên lớp học; ra các quyết định quan trọng với học sinh (lên lớp, thi lại, ở lại lớp, khen thưởng,…); thông báo kết quả học tập của học sinh cho các bên có liên quan (học sinh , cha

mẹ học sinh , hội đồng giáo dục nhà trường, quản lý cấp trên,…) Góp ý và kiến nghị với cấp trên về chất lượng chương trình, sách giáo khoa, cách tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục,

Trong đánh giá thành tích học tập của học sinh không chỉ đánh giá kết quả mà chú ý cả quá trình học tập Đánh giá thành tích học tập theo quan điểm phát triển năng lực không giới hạn vào khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ phức hợp

Cần sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết và bài tập thực hành Kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan Hiện nay ở Việt Nam có xu hướng chọn hình thức trắc nghiệm khách quan cho các kỳ thi tốt nghiệp hay thi tuyển đại học Trắc nghiệm khách quan có những ưu điểm riêng cho các kỳ thi này Tuy nhiên trong đào tạo thì không được lạm dụng hình thức này Vì nhược điểm cơ bản của trắc nghiệm khách quan là khó đánh giá được khả năng sáng tạo cũng như năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

2.3.2 Định hướng xây dựng câu hỏi, bài tập đánh giá

Dạy học định hướng phát triển năng lực học sinh đòi hỏi việc thay đổi mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá, trong đó việc thay đổi quan niệm và cách xây dựng các nhiệm vụ học tập, câu hỏi và bài tập (sau đây gọi chung là bài tập) có vai trò quan trọng

a) Tiếp cận bài tập định hướng phát triển năng lực

Các nghiên cứu thực tiễn về bài tập trong dạy học đã rút ra những hạn chế của việc xây dựng bài tập truyền thống như sau:

- Tiếp cận một chiều, ít thay đổi trong việc xây dựng bài tập, thường là những bài tập đóng

- Thiếu về tham chiếu ứng dụng, chuyển giao cái đã học sang vấn đề chưa biết cũng như các tình huống thực tiễn cuộc sống

- Kiểm tra thành tích, chú trọng các thành tích nhớ và hiểu ngắn hạn

- Quá ít ôn tập thường xuyên và bỏ qua sự kết nối giữa cái đã biết và cái mới

- Tính tích lũy của việc học không được lưu ý đến một cách đầy đủ…

Đối với việc tiếp cận năng lực, những ưu điểm nổi bật là:

- Trọng tâm không phải là các thành phần tri thức hay kỹ năng riêng lẻ mà là

sự vận dụng có phối hợp các thành tích riêng khác nhau trên cơ sở một vấn đề mới đối với người học

- Tiếp cận năng lực không định hướng theo nội dung học trừu tượng mà luôn theo các tình huống cuộc sống của học sinh, theo “thử thách trong cuộc sống” Nội dung học tập mang tính tình huống, tính bối cảnh và tính thực tiễn

- So với dạy học định hướng nội dung, dạy học định hướng phát triển năng lực định hướng mạnh hơn đến học sinh và các quá trình học tập

Chương trình dạy học định hướng phát triển năng lực được xây dựng trên

cơ sở chuẩn năng lực của môn học Năng lực chủ yếu hình thành qua hoạt động học của học sinh Hệ thống bài tập định hướng phát triển năng lực chính là công

cụ để học sinh luyện tập nhằm hình thành năng lực và là công cụ để Giáo viên và các cán bộ quản lý giáo dục kiểm tra, đánh giá năng lực của học sinh và biết được mức độ đạt chuẩn của quá trình dạy học

Bài tập là một thành phần quan trọng trong môi trường học tập mà người Giáo viên cần thực hiện Vì vậy, trong quá trình dạy học, người Giáo viên cần biết xây dựng các bài tập định hướng phát triển năng lực

Các bài tập trong chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) là ví dụ điểm hình cho xu hướng xây dựng các bài kiểm tra, đánh giá theo năng lực Trong các bài tập này, người ta chú trọng sự vận dụng các hiểu biết riêng lẻ khác nhau để giải quyết một vấn đề mới đối với người học, gắn với tình huống cuộc sống PISA không kiểm tra kiến thức riêng lẻ của học sinh mà kiểm tra các năng lực vận dụng như năng lực đọc hiểu, năng lực toán học và khoa học tự nhiên

b) Phân loại bài tập định hướng phát triển năng lực

Đối với Giáo viên, bài tập là yếu tố điều khiển quá trình giáo dục Đối với học sinh, bài tập là một nhiệm vụ cần thực hiện, là một phần nội dung học tập Các bài tập có nhiều hình thức khác nhau, có thể là bài tập miệng, bài tập viết, bài tập ngắn hạn hay dài hạn, bài tập theo nhóm hay cá nhân, bài tập trắc nghiệm đóng hay tự luận mở Bài tập có thể đưa ra dưới hình thức một nhiệm vụ, một đề nghị, một yêu cầu hay một câu hỏi

Những yêu cầu chung đối với các bài tập định hướng phát triển năng lực là:

- Được trình bày rõ ràng

- Có ít nhất một lời giải

- Với những dữ kiện cho trước, học sinh có thể tự lực giải được

- Không giải qua đoán mò được

Theo chức năng lý luận dạy học, bài tập có thể bao gồm: Bài tập học

và bài tập đánh giá (thi, kiểm tra):

- Bài tập học: Bao gồm các bài tập dùng trong bài học để lĩnh hội tri thức

mới, chẳng hạn các bài tập về một tình huống mới, giải quyết bài tập này để rút

ra tri thức mới, hoặc các bài tập để luyện tập, củng cố, vận dụng kiến thức đã học

- Bài tập đánh giá: Là các kiểm tra ở lớp do Giáo viên ra đề hay các đề tập

trung như kiểm tra chất lượng, so sánh, bài thi tốt nghiệp, thi tuyển

Thực tế hiện nay, các bài tập chủ yếu là các bài luyện tập và bài thi, kiểm tra Bài tập học tập, lĩnh hội tri thức mới ít được quan tâm Tuy nhiên, bài tập học tập dưới dạng học khám phá có thể giúp học sinh nhiều hơn trong làm quen với việc tự lực tìm tòi và mở rộng tri thức

Theo dạng câu trả lời của bài tập “mở” hay “đóng”, có các dạng bài tập sau:

- Bài tập đóng: Là các bài tập mà người học (người làm bài) không cần tự

trình bày câu trả lời mà lựa chọn từ những câu trả lời cho trước Như vậy trong loại bài tập này, Giáo viên đã biết câu trả lời, học sinh được cho trước các phương án có thể lựa chọn

- Bài tập mở: Là những bài tập mà không có lời giải cố định đối với cả

là “mở” Chẳng hạn Giáo viên đưa ra một chủ đề, một vấn đề hoặc một tài liệu, học sinh cần tự bình luận, thảo luận về chủ đề đó Học sinh tự trình bày ý kiến theo cách hiểu và lập luận của mình là các ví dụ điển hình về bài tập mở

Bài tập mở được đặc trưng bởi sự trả lời tự do của cá nhân và không có một lời giải cố định, cho phép các cách tiếp cận khác nhau và dành không gian cho sự tự quyết định của người học Nó được sử dụng trong việc luyện tập hoặc kiểm tra năng lực vận dụng tri thức từ các lĩnh vực khác nhau để giải quyết các vấn đề Tính độc lập và sáng tạo của học sinh được chú trọng trong việc làm dạng bài tập này Tuy nhiên, bài tập mở cũng có những giới hạn như có thể khó khăn trong việc xây dựng các tiêu chí đánh giá khách quan, mất nhiều công sức hơn khi xây dựng và đánh giá cũng không phù hợp với mọi nội dung dạy học Toán ở Tiểu học Trong việc đánh giá bài tập mở, chú trọng việc người làm bài biết lập luận thích hợp cho con đường giải quyết hay quan điểm của mình

Trong thực tiễn giáo dục Tiểu học hiện nay, các bài tập mở gắn với thực tiễn còn ít được quan tâm Tuy nhiên, bài tập mở là hình thức bài tập có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh Trong môn toán ở Tiểu học, dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, Giáo viên cần kết hợp một cách thích hợp các loại bài tập để đảm bảo giúp học sinh nắm vững kiến thức, kỹ năng cơ bản và năng lực vận dụng trong các tình huống phức hợp gắn với thực tiễn

c) Những đặc điểm của bài tập định hướng phát triển năng lực

Các thành tố quan trọng trong việc đánh giá việc đổi mới xây dựng bài tập là: Sự đa dạng của bài tập, chất lượng bài tập, sự lồng ghép bài tập vào giờ học

và sự liên kết với nhau của các bài tập

Những đặc điểm của bài tập định hướng phát triển năng lực:

- Yêu cầu của bài tập

+ Có mức độ khó khác nhau

+ Mô tả tri thức và kỹ năng yêu cầu

+ Định hướng theo kết quả

- Hỗ trợ học tích lũy

+ Liên kết các nội dung qua suốt các năm học

+ Làm nhận biết được sự gia tăng của năng lực

+ Vận dụng thường xuyên cái đã học

- Hỗ trợ cá nhân hóa việc học tập

+ Chẩn đoán và khuyến khích cá nhân

+ Tạo khả năng trách nhiệm đối với việc học của bản thân

+ Sử dụng sai lầm như là cơ hội

- Xây dựng bài tập trên cơ sở chuẩn

+ Bài tập luyện tập để bảo đảm tri thức cơ sở

+ Thay đổi bài tập đặt ra (mở rộng, chuyển giao, đào sâu và kết nối, xây dựng tri thức thông minh)

+ Thử các hình thức luyện tập khác nhau

- Bao gồm cả những bài tập cho hợp tác và giao tiếp

+ Tăng cường năng lực xã hội thông qua làm việc nhóm

+ Lập luận, lí giải, phản ánh để phát triển và củng cố tri thức

- Tích cực hóa hoạt động nhận thức

+ Bài tập giải quyết vấn đề và vận dụng

+ Kết nối với kinh nghiệm đời sống

+ Phát triển các chiến lược giải quyết vấn đề

- Có những con đường và giải pháp khác nhau

+ Nuôi dưỡng sự đa dạng của các con đường, giải pháp

+ Đặt vấn đề mở

+ Độc lập tìm hiểu

+ Không gian cho các ý tưởng khác thường

+ Diễn biến mở của giờ học

- Phân hóa nội tại

+ Con đường tiếp cận khác nhau

+ Phân hóa bên trong

+ Gắn với các tình huống và bối cảnh

d) Các bậc trình độ trong bài tập định hướng phát triển năng lực:

Về phương diện nhận thức, người ta chia các mức quá trình nhận thức và các bậc trình độ nhận thức tương ứng như sau:

 Nhận biết lại cái gì đã học theo cách thức không thay đổi

 Tái tạo lại cái đã học theo cách thức không thay đổi

2 Xử lý

thông tin Hiểu và vận

dụng

Nắm bắt ý nghĩa Vận dụng

 Phản ánh đúng bản chất, ý nghĩa cái đã học

 Vận dụng các cấu trúc đã học trong tình huống tương tự

3 Tạo thông

tin

Xử lí, giải quyết vấn đề

 Nghiên cứu có hệ thống và bao quát một tình huống bằng những tiêu chí riêng

 Vận dụng các cấu trúc đã học sang một tình huống mới

 Đánh giá một hoàn cảnh, tình huống thông qua những tiêu chí riêng

Dựa trên các bậc nhận thức và chú ý đến đặc điểm của học tập định hướng phát triển năng lực, có thể xây dựng bài tập theo các dạng:

- Các bài tập dạng tái hiện: Yêu cầu sự hiểu và tái hiện tri thức Bài tập tái

hiện không phải trọng tâm của bài tập định hướng phát triển năng lực

- Các bài tập vận dụng: Các bài tập vận dụng những kiến thức trong các tình

huống không thay đổi Các bài tập này nhằm củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng cơ bản, chưa đòi hỏi sáng tạo

- Các bài tập giải quyết vấn đề: Các bài tập này đòi hỏi sự phân tích, tổng

hợp, đánh giá, vận dụng kiến thức vào những tình huống thay đổi, giải quyết vấn

đề Dạng bài tập này đòi hỏi sự sáng tạo của người học

- Các bài tập gắn với bối cảnh, tình huống thực tiễn: Các bài tập vận dụng

và giải quyết vấn đề gắn các vấn đề với các bối cảnh và tình huống thực tiễn Những bài tập này là những bài tập mở, tạo cơ hội cho nhiều cách tiếp cận, nhiều con đường giải quyết khác nhau

2.4 BÀI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MINH HỌA

2.4.1 Ma trận và đề kiểm tra môn Toán lớp 4 – cuối học kì II

Phần Câu Số ý Mạch nội dung kiến thức Mức Điểm

a Đơn vị đo đại lượng (thời gian) M1 0,25

b Đơn vị đo đại lượng (khối lượng) M1 0,25

c Đơn vị đo đại lượng (diện tích) M1 0,25

d Đơn vị đo đại lượng (thời gian) M1 0,25

Trường: ……… ĐỀ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG CUỐI HỌC KỲ II

Họ & tên: …… ……… … NĂM HỌC: 2016 - 2017

Lớp:……… MÔN: TOÁN LỚP 4 THỜI GIAN: 40 PHÚT Ngày kiểm tra: ……tháng … năm 2017.

b) Tìm X: X + 295 = 45 x 11

A X = 200 B X= 495 C X= 790 D X = 350

Câu 4 (0,5 điểm) Hai lớp 4A và 4B thu gom được tất cả 250 ki-lô-gam giấy vụn Lớp 4A thu

gom được nhiều hơn lớp 4B là 20 gam giấy vụn Hỏi lớp 4A thu gom được nhiêu

2.4.2 Thực hành thiết kế ma trận và đề kiểm tra cuối kì theo lớp

( Học viên tự soạn theo nhóm, thảo luận)

C KẾT LUẬN

Dạy học toán và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở Tiểu học là định hướng phù hợp với NQ số: 29 - NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” và theo Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT (Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BGDĐT ngày 28/92016 của Bộ GD&ĐT)

Chuyên đề “ Dạy học Toán và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh” nhằm giúp Giáo viên đang trực tiếp giảng dạy và các nhà quản lí các trường Tiểu học trên địa bàn tỉnh có sự định hướng tổng quát về phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá học sinh Tiểu học phù hợp với nội dung chương trình sách giáo khoa sau năm 2018 – 2019

Nội dung chuyên đề gồm 2 chương:

Chương 1: Dạy học Toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh Chương 2: Kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Dù đã rất cố gắng để chuyên đề đáp ứng với mục tiêu, tuy nhiên trong quá trình biên soạn chuyên đề không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong quý thầy

cô và bạn đọc góp ý để chuyên đề hoàn thiện hơn