Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện cẩm khê, tỉnh phú thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Văn bản số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08/10/2014 của Bộ GD&ĐT về việc Hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; tổ chức và quản lí các hoạt động chu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8 14 01 14

N ườ ướn n o ọ : PGS TS DƯƠNG THỊ HOÀNG Y N

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành, lòng biết ơn sâu sắc tới

PGS.TS Dươn T ị Hoàn Yến, TS N uyễn Qu n T áp là những người cô,

người thầy đã trực tiếp định hướng, hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý giáo dục - Trường Đại học Giáo dục đã tận tình giảng dạy, truyền thụ những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt 2 năm học vừa qua Sự tận tụy của các thầy, các cô là tấm gương sáng để tôi suốt đời noi theo và phấn đấu cho sự nghiệp giáo dục

Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng GD - ĐT huyện Cẩm Khê đã hết lòng giúp

đỡ và cung cấp những thông tin hết sức quý báu về ngành giáo dục của Huyện nhà

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình đã tạo mọi điều kiện về tinh thần và vật chất giúp tôi hoàn thành khóa học này

Xin chân thành cảm ơn!

Phú Thọ, tháng 12 năm 2017

Tá ả luận văn

Hà Trung Kiên

DANH MỤC CHỮ VI T TẮT

CM: Chuyên môn DH: Dạy học GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo GV: Giáo viên

HSG: Học sinh giỏi HT: Hiệu trưởng KT-XH: Kinh tế - Xã hội NT: Nhà trường PPDH: Phương pháp dạy học QLGD: Quản lý giáo dục TCM: Tổ chuyên môn THCS: Trung học cơ sở THPT: Trung học phổ thông TPCM: Tổ phó chuyên môn TTCM: Tổ trưởng chuyên môn UBND: Ủy ban nhân dân XHCN: Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1 1 Tổn qu n n ên ứu vấn đề 6

1 2 Cá á n ệm ó l ên qu n đến vấn đề n ên ứu 7

1.2.1 Quản lý và chức năng quản lý 7

1.2.2 Quản lý giáo dục 10

1.2.3 Quản lý nhà trường 11

1 3 Tổ uyên môn ở trườn trun ọ ơ sở 12

1.3.1 Quan niệm về tổ chuyên môn 12

1.3.2 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn ở trường THCS 12

1.3.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường THCS 13

1.3.4 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn 13

1.3.5 Hoạt động tổ chuyên môn trong trường Trung học cơ sở 14

1 4 Nộ un quản lý oạt độn ủ tổ uyên môn tron trườn THCS 17

1.4.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 17

1.4.2 Quản lý triển khai hoạt động dạy học 18

1.4.3 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 20

1.4.4 Quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra, đánh giá 22

1.4.5 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của GV và hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của HS 22

1.4.6 Quản lý hoạt động tham gia sinh hoạt chuyên môn của GV 23

1.4.7 Quản lý thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn 25

1 5 N ữn yếu tố ản ưởn đến quản lý oạt độn tổ uyên môn 26

1.5.1 Yếu tố chủ quan 26

1.5.2 Yếu tố khách quan 27

Kết luận ươn 1 29

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CẨM KHÊ, TỈNH PHÚ THỌ TRONG B I CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 30

2.1 K á quát đ ều ện tự n ên, xã ộ , n tế uyện Cẩm K ê, tỉn

P ú T ọ 30

2.1.1 Điều kiện tự nhiên huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 30

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 30

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục của huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 31

2 2 Tìn ìn áo ụ bậ THCS uyện Cẩm K ê, tỉn P ú T ọ 31

2.2.1 Kết quả hoạt động dạy và học ở các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 31

2.2.2 Kết quả xét tốt nghiệp THCS và thi vào lớp 10 THPT công lập của các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 33

2.2.3 Kết quả thi học sinh giỏi cấp Huyện, cấp Tỉnh của các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 34

2.2.4 Kết quả phụ đạo HS yếu, kém của các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 36

2 3 Tổ ứ ảo sát t ự trạn 37

2.3.1 Mục tiêu khảo sát 37

2.3.2 Nội dung khảo sát 37

2.3.3 Đối tượng khảo sát 37

2.3.4 Công cụ khảo sát 38

2.3.5 Xử lý kết quả 38

2 4 T ự trạn oạt độn ủ tổ uyên môn ở á trườn THCS trên đị bàn uyện Cẩm K ê, tỉn P ú T ọ 38

2.4.1 Thực trạng tổ chức các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn ở các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 39

2.4.2 Thực trạng sinh hoạt chuyên đề, rút kinh nghiệm các tiết thao giảng, hội giảng của tổ chuyên môn các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 41

2.4.3 Thực trạng hoạt động học tập, bồi dưỡng thường xuyên của GV các tổ chuyên môn trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 42

2 5 T ự trạn quản lý oạt độn tổ uyên môn ở á trườn THCS uyện Cẩm K ê, tỉn P ú T ọ 43

2.5.1 Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn theo năm học tại các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 43

2.5.2 Thực trạng quản lý triển khai hoạt động dạy học của các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 45

2.5.3 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPDH của các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 49

2.5.4 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới KTĐG của các trường

THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 51

2.5.5 Thực trạng quản lý hoạt động NCKH của GV và HS các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 52

2.5.6 Thực trạng quản lý tham gia sinh hoạt CM của giáo viên các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 53

2.5.7 Thực trạng quản lý thực hiện các hoạt động của TCM các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 56

2 6 Đán á un t ự trạn quản lý oạt độn tổ uyên môn á trườn THCS uyện Cẩm K ê, tỉn P ú T ọ 58

2.6.1 Điểm mạnh 60

2.6.2 Điểm yếu 61

2.6.3 Thời cơ 62

2.6.4 Thách thức 63

Kết luận ươn 2 64

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CẨM KHÊ, TỈNH PHÚ THỌ TRONG B I CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 65

3 1 Cá n uyên tắ đề xuất b ện p áp quản lý 65

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và kế thừa 65

3.1.2 Nguyên tắc phù hợp thực tiễn 65

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 66

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 66

3 2 Đề xuất á b ện p áp quản lý oạt độn tổ uyên môn á trườn THCS uyện Cẩm K ê, tỉn P ú T ọ 67

3.2.1 Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học 67

3.2.2 Đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 70

3.2.3 Tổ chức các hoạt động phát triển chuyên môn cho GV theo chuẩn nghề nghiệp 73

3.2.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiếm tra, đánh giá học sinh theo định hướng phát triển năng lực 75

3.2.5 Tăng cường các mối quan hệ trong hoạt động quản lý của tổ trưởng chuyên môn ở trường THCS 82

3.2.6 Tăng cường hoạt động giao lưu, học tập, trao đổi kinh nghiệm giữa các TCM trong trường với các TCM ở các trường tiên tiến trong Huyện 86

3 3 Mố qu n ệ ữ á b ện p áp 87

3 4 K ảo n ệm tín ần t ết và ả t ủ á b ện p áp quản lý CM ủ HT n ằm nân o ất lƣợn DH ủ GV THCS 88

3.4.1 Các bước tiến hành khảo nghiệm 88

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 89

Kết luận ƣơn 3 94

K T LUẬN VÀ KHUY N NGHỊ 95

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

PHỤ LỤC 101

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả xếp loại hạnh kiểm HS ở các trường THCS huyện Cẩm

Khê, tỉnh Phú Thọ từ năm 2011-2016 32 Bảng 2.2 Kết quả xếp loại văn hóa của HS ở các trường THCS huyện Cẩm

Khê, tỉnh Phú Thọ từ năm 2011-2016 32 Bảng 2.3 Kết quả thi vào lớp 10 THPT công lập của các trường THCS

huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ từ năm 2011-2016 33 Bảng 2.4 Thành tích thi HSG cấp Huyện - cấp Tỉnh các trường THCS

huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ từ năm 2011-2016 34 Bảng 2.5 Kết quả hoạt động NCKH của GV và HS các trường THCS

huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ từ năm 2011-2016 35 Bảng 2.6 Kết quả phụ đạo HS yếu kém của các trường THCS huyện Cẩm

Khê, tỉnh Phú Thọ 36 Bảng 2.7 Thực trạng tổ chức các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn ở các

trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 39 Bảng 2.8 Thực trạng sinh hoạt chuyên đề, rút kinh nghiệm các tiết

thao giảng, hội giảng của tổ chuyên môn các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 41 Bảng 2.9 Thực trạng hoạt động học tập, bồi dưỡng thường xuyên của GV

các tổ chuyên môn trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 42 Bảng 2.10 Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn theo

năm học tại các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 43 Bảng 2.11 Thực trạng quản lý thực hiện kế hoạch dạy học của giáo viên của

các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 45 Bảng 2.12 Thực trạng quản lý hoạt động ôn tập thi vào lớp 10 của các

trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 46 Bảng 2.13 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG của các trường

THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 47 Bảng 2.14 Thực trạng quản lý hoạt động phụ đạo HS yếu, kém của các

trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 48 Bảng 2.15 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPDH của các trường

THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 49

Bảng 2.16 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới KTĐG của các trường

THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 51 Bảng 2.17 Thực trạng quản lý hoạt động NCKH của GV và HS các trường

THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 52 Bảng 2.18 Thực trạng quản lý ngày giờ công lao động các trường THCS

huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 53 Bảng 2.19 Thực trạng quản lý sinh hoạt chuyên đề, thao giảng, hội giảng

các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 54 Bảng 2.20 Thực trạng quản lý hoạt động học tập bồi dưỡng nâng cao trình

độ CM của GV các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 55 Bảng 2.21 Thực trạng quản lý hồ sơ CM, hồ sơ thi đua của cá nhân và tập

thể các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 56 Bảng 2.22 Thực trạng quản lý thực hiện KTĐG kết quả các hoạt động các

trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 57 Bảng 2.23 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS huyện

Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 58 Bảng 2.24 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS

huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 59 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất

quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 89 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt

động tổ chuyên môn các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 91 Bảng 3.3 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 92

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS huyện

Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 59 Biểu đồ 2.2 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS

huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 60 Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ 93

Sơ đồ 1.1 Các chức năng quản lý 10

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ tổng hợp mối quan hệ giữa các biện pháp 88

MỞ ĐẦU

1 Lý o ọn đề tà

Trong mỗi nhà trường và ở mỗi cấp học, vai trò của tổ chuyên môn (TCM) có

ý nghĩa quyết định trong việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn cụ thể, là cấp quản lý

cơ sở và trực tiếp trong quá trình chỉ đạo các hoạt động chuyên môn Hoạt động chuyên môn của TCM là một hoạt động thiết yếu, chủ lực cho tất cả hoạt động giáo dục Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn về bản chất là quản lý việc thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình, quản lý việc thực hiện quy chế chuyên môn, quản lý sinh hoạt khoa học, đổi mới phương pháp giáo dục và dạy học, cũng như các giải pháp hỗ trợ khác nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Ban giám hiệu, đặc biệt hiệu trưởng trong nhà trường THCS có vai trò to lớn trong quản lý, chỉ đạo hoạt động của các tổ chuyên môn, thông qua tổ trưởng và tập thể giáo viên để thúc đẩy các hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục và dạy học trong nhà trường

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XI

về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đưa ra những giải pháp cơ bản

như: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của GD&ĐT theo hướng

coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học;Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả GD&ĐT, bảo đảm trung thực, khách

quan Để thực hiện được điều này thì đối với mỗi trường, vấn đề nâng cao hiệu quả

công tác quản lý chuyên môn đóng vai trò rất quan trọng và cấp thiết

Văn bản số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08/10/2014 của Bộ GD&ĐT về việc Hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung học; với mục đích nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn trong trường trung học và trung tâm GDTX, tập trung vào thực hiện đổi mới PPDH và KTĐG theo định hướng phát triển năng lực học sinh; giúp cho cán bộ quản lý, giáo viên bước đầu biết chủ động lựa chọn nội dung để xây dựng các chuyên đề dạy học trong mỗi môn học và các chuyên đề tích hợp, liên môn phù hợp với việc tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực, sáng tạo của học sinh; sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để xây dựng tiến trình dạy học theo chuyên đề nhằm phát triển năng

lực và phẩm chất của học sinh; làm quen với hình thức tập huấn, bồi dưỡng, học tập

và sinh hoạt chuyên môn qua mạng; thống nhất phương thức tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung học/trung tâm GDTX qua mạng, tạo tiền đề tích cực cho việc triển khai thực hiện đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015

Địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ là một huyện miền núi với điều kiện kinh tế xã hội còn chậm phát triển; giao thông đi lại khó khăn; đời sống nhân dân còn nhiều thiếu thốn;bình quân lương thực trên đầu người thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao; nguồn thu của xã thấp, chủ yếu trông chờ vào sự đầu tư của nhà nước (95%) Trong những năm qua được sự chỉ đạo sát sao của Huyện ủy, UBND huyện, của Phòng GD&ĐT huyện Cẩm Khê, các nhà trường đã triển khai thực hiện đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn, tăng cường sinh hoạt chuyên đề theo hướng nghiên cứu bài học, thực hiện sinh hoạt chuyên môn theo quy định hiện hành, giảm công việc hành chính, sự vụ, tăng hàm lượng và nâng cao chất lượng, hiệu quả sinh hoạt chuyên môn…

Tuy nhiên, trong quá trình quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ còn bộc lộ nhiều khó khăn, bất cập Nhiều trường chưa nhận thức đúng và đầy đủ vị trí vai trò hoạt động của tổ chuyên môn trong hoạt động chung của nhà trường Các tổ chuyên môn chưa phát huy được hiệu quả hoạt động để có thể đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, các tổ trưởng chưa có phương pháp quản lý điều hành thực sự khoa học, thiếu tính đồng bộ, hệ thống, chưa có sự nhanh nhạy và quyết đoán trong việc cải tiến công tác điều hành quản lý điều hành tổ dẫn tới hiệu quả, chất lượng giáo dục còn chưa cao

Như vậy, việc nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục để đưa ra các biện pháp quản lý đồng bộ, phù hợp với thực tế của giáo dục địa phương, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh là vấn đề cấp thiết

Từ những lý do trên, đề tài: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các

trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay” được lựa chọn nghiên cứu

2 Mụ đí n ên ứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động tổ chuyên môn các

trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, đề tài đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học của của các Nhà trường

3 Khách thể và đố tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS trong bối cảnh đổi mới giáo dục

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Quản lý được hoạt động của tổ chuyên môn bám sát vào yêu cầu của đổi mới giáo dục của Ngành và của địa phương, của nhà trường THCS có phải là con đường

khả thi để nâng cao chất lượng dạy học của của các Nhà trường

5 Giả thuyết nghiên cứu

Hoạt động tổ chuyên môn của các nhà trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong những năm gần đây tuy đã được nâng lên song chưa đáp ứng được yêu cầu trong bối cảnh đổi mới giáo dục Một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó là do việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn của các nhà trường THCS còn nhiều hạn chế, bất cập Nếu đề xuất được một hệ thống các biện pháp quản lý phù hợp với đặc điểm của đội ngũ giáo viên, đặc điểm của các nhà trường, phù hợp với tình hình địa phương dựa trên một cơ sở khoa học vững chắc thì các nhà trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ sẽ phát huy được vai trò, khả năng hoạt động sáng tạo, hiệu quả của tổ chuyên môn trong hoạt động giảng dạy và thực hiện mục tiêu giáo dục

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn nội dung

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

7.2 Giới hạn về khách thể khảo sát và thời gian nghiên cứu

Đề tài tiến hành khảo sát 08 CBQL và 84 GV của 04 trường THCS: THCS Cấp Dẫn, THCS Phùng Xá; THCS TT Sông Thao và THCS Hương Lung, của huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong thời gian 03 năm trở lại đây

8 P ƣơn p áp n ên ứu

8.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Thu thập và đọc các tài liệu lý luận, các văn bản pháp qui, các công trình nghiên cứu khoa học về quản lý giáo dục, quản lý công tác tổ chuyên môn Từ đó phân tích và tống hợp các vấn đề lý luận liên quan đến luận văn

Phân tích và tổng hợp các quan niệm về quản lý giáo dục, quản lý công tác tổ chuyên môn; công tác quản lý của hiệu trưởng đối với tổ chuyên môn ở trường THCS; công tác quản lí của tổ trưởng chuyên môn

8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:

Xây dựng các mẫu phiếu khảo sát dành cho cán bộ quản lý và giáo viên để tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

- Phương pháp quan sát:

Sử dụng phương pháp này để quan sát các hoạt động trong nhà trường, hoạt động quản lý của ban giám hiệu đối với tổ chuyên môn và hoạt động quản lý tổ chuyên môn của tổ trưởng chuyên môn

- Phương pháp phỏng vấn:

Phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và các giáo viên nhằm mục đích đưa ra các kết luận thoả đáng trong việc đánh giá thực trạng quản lý tổ chuyên môn tại các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

- Phương pháp chuyên gia:

Xin ý kiến tư vấn từ các chuyên gia có kinh nghiệm thông qua các hình thức hội thảo, hội nghị, trao đổi trực tiếp với các nhà nghiên cứu lý luận và thực tiễn để phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý tổ chuyên môn tại các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

- Nghiên cứu sản phẩm:

Phân tích những sáng kiến về hoạt động quản lí tổ chuyên môn và kế hoạch hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn để rút ra những ưu điểm, hạn chế trong hoạt động quản lý tổ chuyên môn, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động quản lý tổ chuyên môn tại các nhà trường

- Phương pháp toán thống kê:

Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, sử dụng các phương pháp toán thống kê để xử lí số liệu khảo sát, đánh giá kết quả thực hiện quản lý tổ chuyên môn và mức độ cấp thiết, khả thi của các biện pháp quản lý tổ chuyên môn các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

9 Cấu trú luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường

trung học cơ sở;

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS

trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay;

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS trên

địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1 1 Tổn qu n n ên ứu vấn đề

Nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ CM đang là vấn đề cần thiết trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay Trong giai đoạn hiện nay giáo dục đang đổi mới căn bản và toàn diện, trong đó bước đột phá là đổi mới kiểm tra đánh giá, đổi mới sách giáo khoa, phương pháp dạy học, chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực của người học Để thực hiện tốt việc đổi mới này yêu cầu nhà quản lý giáo dục phải nắm vững các văn bản chỉ đạo, tổ chức điều hành các hoạt động để đạt hiệu quả Do vậy quản lý hoạt động tổ chuyên môn là giúp cho đội ngũ giáo viên nắm chắc các cơ sở lý luận và vận dụng vào thực tiễn hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Tổ chuyên môn là đơn vị cơ sở gắn bó với người giáo viên giảng dạy Ở đây diễn ra mọi hoạt động có liên quan đến toàn bộ hoạt động nghề nghiệp của người

GV, là một bộ phận không thể thiếu trong mỗi nhà trường và là nơi bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của GV trong nhà trường Vì thế, quản lý sinh hoạt tổ

chuyên môn đang đặc biệt được quan tâm

Tại Việt Nam đã công bố một số công trình nghiên cứu về sinh hoạt tổ chuyên môn như:

- Phạm Đức Bách, 2010, Một số hình thức sinh hoạt chuyên môn ở trường

trung học cơ sở nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học, Tạp chí Giáo dục Số

235 tr 58-59

- Vũ Thị Sơn, 2011, Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng xây dựng văn hóa

học tập ở nhà trường thông qua "NCBH", Tạp chí Giáo dục Số 269 tr 20-23

- Nguyễn Mậu Đức, Lê Huy Hoàng, ĐHSP ĐH Thái Nguyên, 2012, Phương

pháp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV, SV Sư phạm thông qua mô hình NCBH (Tạp chí GD)

- Tháng 8 năm 2013, BGD&ĐT tiến hành tập huấn cho các CBQL và các tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn của các SGD về Hướng dẫn SHCM theo NCBH

Việc triển khai NCBH đã được BGD & ĐT tiếp tục chỉ đạo trong nhiệm vụ năm học 2014-2015

Một số luận văn Thạc sỹ khoa học giáo dục, nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường phổ thông như:

- Nguyễn Minh Đăng, 2012, Biện pháp quản lý TCM của HT trường THPT

huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

- Nguyễn Ngọc Toán, 2013, Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường

THPT công lập tỉnh Phú Thọ, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

- Trần Công Nhị, 2014, Quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên

môn của Hiệu trưởng trường THPT Quang Trung, huyện Đak Mil, tỉnh Đak Nông,

Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Mỗi luận văn lại đi sâu nghiên cứu một phạm vi, nhưng hầu hết các luận văn này tập trung nghiên cứu đến vấn đề nâng cao hiệu quả quản lý TCM của HT và TTCM

Trong khuôn khổ luận văn này sẽ đi sâu hơn để xác định cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn và trên cơ sở đó để có thể đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động

tổ chuyên môn ở các trường THCS trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

1 2 Cá á n ệm ó l ên qu n đến vấn đề n ên ứu

1.2.1 Quản lý và chức năng quản lý

1.2.1.1 Quản lý

Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, quản lý là: "Quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra" [9, tr.9]

Quản lý là quá trình tác động có kế hoạch, có chủ đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức, đưa tổ chức đạt đến mục tiêu đã xác định Nói cách khác, quản lý là quá trình thực hiện các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra để đưa tổ chức đạt đến mục tiêu đã đề ra

Trong quản lý có hai bộ phận khăng khít, đó là chủ thể quản lý và khách thể quản lý Chủ thể quản lý có thể là cá nhân hay một nhóm người có chức năng quản

lý hay điều khiển tổ chức, làm cho tổ chức vận hành và đạt tới mục tiêu Khách thể

quản lý bao gồm những người thừa hành nhiệm vụ trong tổ chức, chịu sự tác động, chỉ đạo của chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung

Những quan niệm trên đây tuy khác nhau về cách diễn đạt, nhưng đều gặp nhau ở những nội dung cơ bản, quản lý phải bao gồm các yếu tố (các điều kiện) sau:

+ Có (ít nhất một) chủ thể quản lý và đối tượng quản lý tiếp nhận các tác động của chủ thể quản lý và các khách thể có quan hệ gián tiếp với chủ thể quản lý

+ Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, hoặc một cơ quan quản lý, còn đối tượng quản lý có thể là con người, giới vô sinh hoặc sinh vật

+ Khách thể là các yếu tố tạo nên môi trường của hệ thống

Như vậy, có thể khái quát: quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và phạm vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích

đã đề ra Sự tác động của quản lý phải bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn luôn hồ hởi, phấn khởi đem hết năng lực và trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bản thân, cho tổ chức và cho cả xã hội

Quá trình tác động đó thể hiện qua mô hình về quản lý dưới đây:

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các thành tố của quản lý 1.2.1.2 Chức năng quản lý

Xét theo quá trình quản lý có bốn chức năng quản lý cơ bản mà người quản

lý dù ở cấp quản lý nào cũng phải thực hiện đó là:

+ Chức năng kế hoạch hóa: Là quá trình xác định các mục tiêu và lựa chọn

Phương pháp quản lý

Mục tiêu quản lý Công cụ

quản lý

- Phân tích bối cảnh, xác định mục tiêu phát triển tổ chức

- Lập kế hoạch thực hiện mục tiêu

- Triển khai thực hiện kế hoạch

- Đánh giá, điều chỉnh kế hoạch (nếu cần)

+ Chức năng tổ chức: Là quá trình tiếp nhận, phân phối, sắp xếp các nguồn

lực tạo ra một cơ cấu tổ chức thích hợp đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu đề ra để tổ chức phát triển

Nội dung thực hiện chức năng tổ chức gồm:

- Xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý và năng động, phù hợp với yêu cầu thực thi nhiệm vụ

- Xây dựng, phát triển đội ngũ đảm bảo yêu cầu của tổ chức

- Xác lập mối quan hệ và cơ chế hoạt động

- Tổ chức các công việc khoa học

+ Chức năng chỉ đạo: Là quá trình tác động, ảnh hưởng tới hành vi thái độ

của cấp dưới thông qua các hoạt động hướng dẫn, giúp đỡ, đôn đốc, động viên và thúc đẩy những người dưới quyền làm việc với hiệu quả cao nhất nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Nội dung thực hiện chức năng chỉ đạo gồm:

- Thực hiện quyền chỉ huy, giao việc và hướng dẫn triển khai nhiệm vụ

- Đôn đốc, động viên, kích thích tạo đông lực làm việc cho nhân viên

- Giám sát, sửa chữa đảm bảo các hoạt động đúng hướng, bám sát yêu cầu thực thi kế hoạch của tổ chức

- Xây dựng môi trường thúc đẩy các hoạt động phát triển

+ Chức năng kiểm tra: Là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực trạng,

khuyến khích những cái tốt, phát hiện những sai phạm, điều chỉnh nhằm đạt tới những mục tiêu đặt ra và góp phần đưa toàn bộ hệ thống được quản lý lên một trình

độ cao hơn

Nội dung thực hiện chức năng kiểm tra gồm:

- Xác định các tiêu chuẩn để đánh giá

- Đánh giá kết quả thực tế: thu thập thông tin về đối tượng kiểm tra

- So sánh kết quả đo đạc thực tế với chuẩn để phát hiện mức độ thực hiện tốt, vừa, xấu của các đối tượng quản lý

- Điều chỉnh Bao gồm: tư vấn (uốn nắn, sửa chữa); thúc đẩy (phát huy thành tích tốt); hoặc xử lý

Các chức năng quản lý có sự đan xen kết hợp hỗ trợ và thúc đẩy nhau để cùng thực hiện mục tiêu của quá trình quản lý Có thể mô tả vị trí của các chức năng trong một quá trình quản lý như sau:

Sơ đồ 1.2 Các chức năng quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là gì, cũng được các nhà lý luận và quản lý thực tiễn đưa ra một số định nghĩa dưới các góc độ khác nhau:

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “ Quản lý nhà trường hay nói rộng ra là quản

lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định” (Phạm Minh Hạc,

Một số vấn đề về giáo dục và khoa học giáo dục, 1986 Tr.61,NXB Giáo dục)

Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống, có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý giáo dục đến hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ thống giáo dục vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học- giáo dục, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất

Như vậy quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạt khác nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản: Chủ thể quản lý giáo dục; khách thể quản lý giáo dục, mục tiêu quản lý giáo dục, ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phương pháp quản lý giáo dục và công cụ (hệ thống văn

Kế hoạch hóa

Thông tin quản lý

Chỉ đạo

1.2.3 Quản lý nhà trường

* N à trườn

Nhà trường là tổ chức GD cơ sở mang tính nhà nước, xã hội, là nơi trực tiếp làm công tác đào tạo thế hệ trẻ, là cơ quan GD chuyên biệt, có đội ngũ các nhà giáo được đào tạo, nội dung chương trình được chọn lọc, phương pháp GD phù hợp với mọi lứa tuổi, các phương tiện kỹ thuật phục vụ cho GD, mục đích GD của nhà trường phù hợp với xu thế phát triển của xã hội và thời đại

* Quản lý n à trườn

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang "Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động

dạy và học tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác

để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục" [34, tr 34]

Nhà trường là một thiết chế đặc biệt của xã hội nên nhà trường cùng với công tác quản lý trường học là vô cùng quan trọng, bao gồm sự quản lý các tác động qua lại giữa trường học và xã hội đồng thời quản lý chính nhà trường Chúng ta có thể phân tích quá trình GD của nhà trường như một hệ thống các thành tố và được biểu diễn bằng sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.3 Các thành tố của quản lý nhà trường

Chú thích: NT - nhà trường; Th - thầy; Tr - trò; M - mục tiêu; Đ - điều kiện

đào tạo; H - hình thức tổ chức đào tạo; Qi - Quy chế đào tạo; N - Nội dung đào tạo;

P - phương pháp dạy học; Bô - Bộ máy đào tạo; M - môi trường đào tạo

Xét riêng một nhà trường, thì chủ thể quản lý gồm có: chủ thể bên trong, chủ thể bên trên và chủ thể bên ngoài Chủ thể quản lý bên trong trường là Ban Giám hiệu (Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng); và các tổ trưởng CM Đối tượng quản lý gồm có 3 nhóm: nhóm nhân tố cơ bản cấu thành trí thức bao gồm: mục tiêu GD, nội dung GD,

phương pháp GD; nhóm nhân tố động lực bao gồm Thầy và Trò, Thầy là lực lượng đào tạo, Trò là đối tượng đào tạo; và nhóm nhân tố gắn kết: gồm hình thức đào tạo, đoàn kết đào tạo, môi trường đào tạo, bộ máy đào tạo, quy chế đào tạo

Như vậy, quản lý nhà trường thực chất là tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đổi mới hoạt động của nhà trường theo nguyên lý GD nhằm đạt mục tiêu GD Do vậy, công tác quản lý GD nói chung, quản lý nhà trường nói riêng, gồm có quản lý hoạt động trong nhà trường và quản lý các quan hệ giữa nhà trường và xã hội

1 3 Tổ uyên môn ở trườn trun ọ ơ sở

1.3.1 Quan niệm về tổ chuyên môn

Theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, tại Điều 16 có quy định:

“Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư

viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học”

Như vậy theo qui định của Điều lệ có thể hiểu:

Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trường, gồm một nhóm GV (từ 3 người trở lên) cùng giảng dạy về một môn học hay một nhóm môn học hay một nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, tư vấn học đường…được

tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ theo quy định tại khoản 2 điều 16 của Điều lệ nhà trường

Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng và từ 1-2 tổ phó do hiệu trưởng bổ nhiệm vào đầu năm học

Trong trường trung học có 2 loại tổ chuyên môn phổ biến: Tổ đơn môn và tổ ghép môn, như: Tổ Văn, tổ Toán, tổ Ngoại ngữ, tổ Lí, Hóa, Thể dục, tổ Sử Địa giáo dục công dân,… trong mỗi tổ chuyên môn bao gồm các nhóm chuyên môn

1.3.2 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn ở trường THCS

Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành của trường THCS, THPT Các tổ,

nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp với các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức đoàn thể khác trong thực hiện nhiệm vụ khác của chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhà trường đạt được các mục tiêu đề ra

Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai các mặt hoạt động của nhà trường, trong đó trọng tâm là hoạt động giáo dục và dạy học

Tổ chuyên môn là đầu mối quản lý mà Hiệu trưởng nhất thiết phải tập trung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bản nhất là hoạt động giáo dục, dạy học và hoạt động sư phạm của GV

Đặc biệt, tổ chuyên môn là nơi có điều kiện sâu sát để hiểu biết tâm tư, tình cảm và những khó khăn trong đời sống của các GV trong tổ, kịp thời động viên, giúp đỡ nhau Chính vì thế tổ chuyên môn có vai trò tập hợp, đoàn kết các thành viên trong tổ để hoàn thành tốt nhiệm vụ của người GV trong trường trung học

1.3.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường THCS

a) Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường

b) Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho giáo viên thuộc tổ quản lý; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác hiện hành;

c) Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

d) Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV

e) Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu

1.3.4 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Theo Thông tư số 12/2009/TT-BGDĐT ngày 12/5/2009 về việc ban hành quy định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS: Tổ chuyên môn của nhà trường được đánh giá hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định, nếu

a) Có kế hoạch công tác và hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định tại Điều

lệ trường trung học Được đánh giá qua các minh chứng: Có kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác; Kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy

ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng HS yếu kém; Kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng

dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; Văn bản của lãnh đạo nhà trường về việc nhận xét thực hiện các nhiệm vụ năm học của

tổ chuyên môn; Các minh chứng khác (nếu có) Ở nội dung này cần so sánh những hoạt động của tổ chuyên môn với các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ trường trung học; so sánh những hoạt động của tổ chuyên môn với các nhiệm vụ do lãnh đạo nhà trường giao?

b) Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác: Minh chứng là các biên bản sinh hoạt chuyên môn của

tổ hoặc nhóm chuyên môn; Sổ nhật ký hoặc biên bản đánh giá chất lượng về hiệu quả hoạt động giáo dục của các thành viên trong tổ; Biên bản đánh giá, xếp loại GV; Các thông tin, minh chứng khác liên quan đến chỉ số Chú ý đánh giá chất lượng của các buổi sinh hoạt chuyên môn

c) Hằng tháng, rà soát, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công: Minh chứng là các biên bản rà soát, đánh giá để cải tiến các biện pháp thực hiện nhiệm vụ được giao của tổ chuyên môn, biên bản chỉnh sửa, bổ sung các nội dung mới, các biện pháp mới vào kế hoạch Chú ý đánh giá hiệu quả các hoạt động cải tiến, điều chỉnh tăng hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của tổ

1.3.5 Hoạt động tổ chuyên môn trong trường Trung học cơ sở

1.3.5.1 Sinh hoạt chuyên môn

Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dạy học Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng Do vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú, có thay đổi và phải có chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện

Sinh hoạt CM giúp mỗi GV nâng cao năng lực CM cho bản thân, nắm bắt kế hoạch hoạt động của tổ trong tuần, tháng; SHCM còn giúp đỡ, hỗ trợ đồng nghiệp với nhau trong công tác, hình thành môi trường giáo dục tốt đẹp cũng như truyền thống, bản sắc văn hóa riêng của mỗi nhà trường Việc sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo định kì quy định trong Điều lệ trường THCS, THPT (2 tuần/lần Thời gian do Hiệu trưởng quy định và tuỳ yêu cầu về tính chất, nội dung công việc)

Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo nhiệm vụ quy định (tránh việc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc và/hoặc mang tính hành chính), bao gồm:

(1) Xây dựng và triển khai kế hoạch chung của tổ theo tháng tuần;

(2) Sinh hoạt TCM theo định kì 2 lần/ tháng;

(3) Hoạt động học tập, thảo luận các nội dung cụ thể gắn với nhiệm vụ năm học, những điểm đổi mới về CM và đặc điểm tình hình cũng như điều kiện thực tế của nhà trường;

(4) Hoạt động bồi dưỡng HSG; phụ đạo HS yếu, kém;

(5) Hoạt động sinh hoạt chuyên môn trên trường học kết nối

1.3.5.2 Sinh hoạt chuyên đề, rút kinh nghiệm các tiết thao giảng, hội giảng

Thông qua các tiết hội giảng, thao giảng, dạy tốt, sinh hoạt chuyên đề, giáo viên kết hợp và sử dụng linh hoạt các phương pháp, vận dụng phương pháp giảng dạy tích cực, nâng cao chất lượng giảng dạy Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn, tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ giáo viên nâng cao chất lượng nội dung bài giảng, đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và tạo điều kiện để các tổ chuyên môn trong nhà trường tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, chuyên môn, nghiệp vụ giảng dạy, thúc đẩy hoạt động thi đua “dạy tốt, học tốt”,

Sinh hoạt chuyên đề, rút kinh nghiệm các tiết thao giảng, hội giảng cần đáp ứng được các yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Đó là: Dạy học theo đúng chuẩn kiến thức và kỹ năng theo quy định của chương trình các bộ môn; Dạy học phù hợp với đối tượng HS từng khối lớp của nhà trường; Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học có hiệu quả, thiết thực; Thực hiện đúng quy trình khoa học của việc soạn giảng và thực hiện dạy trên lớp: giáo viên đề xuất phương án dạy học, soạn giảng và lấy ý kiến thống nhất của tổ chuyên môn; dạy mẫu, dạy thử (nếu cần thiết) Mỗi tiết dạy phải đảm bảo ít nhất một đổi mới phương pháp dạy học Không lặp lại, mắc phải những nhược điểm đã rút kinh nghiệm từ những năm học trước (phương pháp, công nghệ thông tin, hệ thống bài dạy chưa tinh gọn, v.v )

Yêu cầu về số tiết thực hiện trong năm học:

+ Tiết hội giảng: 2 tiết/ tổ/năm học

+ Tiết thao giảng: 4 tiết/ tổ/ năm học

+ Tiết dạy tốt: 4 tiết/ tổ/ học kì

Ngoài ra, tổ trưởng chuyên môn (phối hợp với các thành viên trong nhà trường) dự giờ thêm 4 tiết/giáo viên/năm để đánh giá xếp loại trình độ tay nghề của giáo viên

Tóm lại, các tổ chuyên môn cần thực hiện sinh hoạt chuyên đề, rút kinh nghiệm các tiết thao giảng, hội giảng đạt các yêu cầu sau:

(1) Tổ nhóm thực hiện đủ các giờ chuyên đề, hội giảng theo qui định;

(2) Xây dựng dựng chuyên đề theo đúng qui trình;

(3) Rút kinh nghiệm các tiết thao giảng, hội giảng

1.3.5.3 Hoạt động học tập, bồi dưỡng thường xuyên của GV

Giáo viên học tập, bồi dưỡng thường xuyên để cập nhật kiến thức về chính trị, kinh tế – xã hội, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học, năng lực giáo dục và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn hiệu trưởng, chuẩn nghề nghiệp GV, yêu cầu nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển giáo dục của địa phương, yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục trong toàn ngành Trong đó chú trọng phát triển năng lực tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên; năng lực tự đánh giá hiệu quả bồi dưỡng thường xuyên; năng lực tổ chức, quản lý hoạt động

tự học, tự bồi dưỡng GV của nhà trường, của phòng GDĐT

Việc triển khai công tác bồi dưỡng thường xuyên phải gắn kết chặt chẽ với việc triển khai đánh giá GV theo chuẩn hiệu trưởng, chuẩn nghề GV và theo chỉ đạo đổi mới giáo dục của ngành để từng bước cải thiện và nâng cao năng lực đội ngũ CBQL và GV qua từng năm Bổ sung, nâng cao một số kĩ năng chuyên môn và phương pháp giảng dạy, chú trọng đến tất cả các bộ môn trong nhà trường; thực hiện thí điểm việc tổ chức lớp học theo mô hình trường học mới, đổi mới sinh hoạt chuyên môn và nâng cao hiệu quả giáo dục của cấp học

Nội dung bồi dưỡng ở trường THCS nằm trong 120 tiết, trong đó có 60 tiết thông qua hình thức tự học, tự nghiên cứu tài liệu, tự nghiên cứu chương trình bồi dưỡng thường xuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo và tự học có hướng dẫn của báo cáo viên (khi có nhu cầu)

Tổ chuyên môn tổ chức thực hiện hướng dẫn cho giáo viên xây dựng kế hoạch BDTX của cá nhân, tổ chức triển khai kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên giáo

viên của tổ, tổ chức đánh giá, tổng hợp, xếp loại, báo cáo kết quả bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên về Ban giám hiệu

Như vậy, hoạt động học tập, bồi dưỡng thường xuyên của GV của tổ chuyên môn cần thực hiện các nội dung sau:

(1) Bồi dưỡng CM thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề các cấp;

(2) Bồi dưỡng CM nghiệp vụ thông qua các khóa học ngắn hạn do ngành tổ chức; (3) Nâng cao trình độ CM đạt chuẩn và trên chuẩn;

(4) Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ CM

1 4 Nộ un quản lý oạt độn ủ tổ uyên môn tron trườn THCS

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS là quá trình tác động của hiệu trưởng một cách có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức tới TCM và tới các thành viên nhằm đạt thành tích với kết quả cao nhất, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục bậc Trung học cơ sở

Căn cứ vào quy định của Điều lệ trường học về nhiệm vụ của tổ chuyên môn

có thể xác định các nội dung cơ bản quản lý tổ chuyên môn gồm:

1.4.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn

Kế hoạch TCM thể hiện tầm nhìn của tổ trưởng chuyên môn về phương hướng phát triển các mặt hoạt động của TCM trong năm học, thể hiện qua các mục tiêu, yêu cầu, các biện pháp và nguồn lực thực hiện mục tiêu đó

Kế hoạch TCM là phương tiện quan trọng trong công tác quản lý, chỉ đạo phát triển nhà trường của Hiệu trưởng nhất là phương diện chuyên môn nghiệp vụ; đồng thời là một trong những cơ sở cho hoạt động kiểm tra, đánh giá của hiệu trưởng

Kế hoạch hoạt động tổ bao gồm (kế hoạch năm học, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần; Kế hoạch dạy học, kế hoạch thao giảng, kế hoạch kiểm tra, kế hoạch ôn thi, phụ đạo HS, kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ, sinh hoạt chuyên đề, kế hoạch thực tế, giao lưu học hỏi…); hướng dẫn GV xây dựng các kế hoạch cá nhân tương ứng với nhiệm vụ của họ

Bên cạnh đó Hiệu trưởng quản lý việc xây dựng hệ thống hồ sơ, biểu mẫu theo dõi việc thực hiện các công việc theo định kỳ, xây dựng hệ thống giám sát đến GV; thực hiện kiểm tra thường xuyên, liên tục, đối chiếu những công việc đã thực hiện với kế hoạch đặt ra để nắm bắt công việc; đảm bảo kế hoạch cụ thể, chi

tiết, rõ ràng để Hiệu trưởng có thể nắm bắt thông tin kịp thời nhất và có những điều chỉnh kịp thời Cụ thể như sau:

(1) TTCM xây dựng kế hoạch hoạt động của TCM theo năm học Quán triệt các văn bản chỉ đạo các cấp, các văn bản kế hoạch chiến lược của nhà trường

(2) Hướng dẫn GV xây dựng kế hoạch hoạt động theo năm học

(3) Tổ chức điều tra khảo sát tình hình thực tế

(4) Thiết kế mẫu, xây dựng kế hoạch

(5) Tổ chức duyệt kế hoạch hoạt động của GV

(6) TTCM chỉ đạo, giám sát KTĐG việc thực hiện kế hoạch của GV

(7) Chỉ đạo kiểm tra, đánh giá và báo cáo kế hoạch, triển khai và kết quả dạy và học

bộ môn

1.4.2 Quản lý triển khai hoạt động dạy học

(1) Quản lý thực hiện kế hoạch dạy học của GV

Việc xây dựng kế hoạch phải dựa vào chương trình dạy học quy định, kỹ năng sư phạm của GV,khả năng HS, kết quả học tập năm trước và điều kiện cụ thể của nhà trường đảm bảo cho dạy học để xây dựng kế hoạch các nhân, kế hoạch tổ bộ môn

Quản lý lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch thực chất là thiết kế chương trình dạy học chi tiết Công đoạn này phải dựa trên kết quả đánh giá đầu vào về khả năng, nhu cầu năng lực, cách học và điều kiện học tập của học sinh Việc thực hiện chương trình phải dựa vào sự lựa chọn của HS và của GV qua các mức độ khó,nhịp

độ, hình thức học tập của HS một cách phù hợp Các HS giỏi phải được học ngang tầm với khả năng để có thể phát triển tối đa tiềm năng, ngược lại học sinh yếu/kém phải được học phù hợp với khả năng sao cho có thể nâng cao trình độ, không có cảm giác sợ hoặc chán nản với việc học tập Nhiệm vụ chủ yếu của nhà quản lý làm sao cho mọi thành viên biết và nghiên túc thực hiện kế hoạch đạt mục tiêu đề ra

Để đảm bảo chất lượng dạy học, Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn phải chỉ đạo sát sao tổ chuyên môn chủ động, linh hoạt trong việc thực hiện chương trình, kế hoạch giáo dục thông qua việc đối chiếu, rà soát nội dung giữa các môn học để điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng tích hợp, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương, đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng

Trong khi giám sát kế hoạch hoạt động của giáo viên trong tổ chuyên môn thì tổ trưởng phải phát hiện kịp thời những vấn đề chưa hợp lí để điều chỉnh, hỗ trợ cho Gv thực hiện tốt kế hoạch của mình Khi kiểm tra giáo án cần xem xét việc đảm bảo dạy học theo chuẩn, chú ý đến mức độ hợp lý của chương trình; khi dự giờ cần quan sát tính phù hợp của PPDH với đặc thù bộ môn

Bên cạnh đó cũng phải quản lý giờ ra vào lớp, hồ sơ chuyên môn của giáo viên bởi vì các yếu tố đó sẽ đảm bảo cho việc thực hiện tốt kế hoạch dạy học

Như vậy, quản lý thực hiện kế hoạch dạy học của GV cần chú ý các nội dung chính sau:

(1) Quản lý thực hiện chương trình dạy học;

(2) Quản lý thực hiện soạn giáo án hàng tuần;

(3) Quản lý việc dự giờ, hội giảng, thao giảng của GV;

(4) Quản lý chỉ đạo bồi dưỡng thường xuyên của GV;

(5) Quản lý giờ lên lớp của GV;

(6) Quản lý hồ sơ CM của GV

(2) Quản lý hoạt động ôn thi vào lớp 10 THPT

Việc thi đỗ vào lớp 10 THPT là một trong những tiêu chí đánh giá thi đua của nhà trường và là khẳng định chất lượng giáo dục của mỗi trường Do vậy việc quản lý tốt hoạt động ôn thi vào lớp 10 THPT là nhiệm vụ quan trọng mà nhà trường đặc biệt quan tâm

Nội dung quản lý hoạt động ôn thi vào lớp 10 THPT bao gồm: Xây dựng kế hoạch và lộ trình ôn tập cho HS lớp 9; xây dựng các chuyên đề ôn thi vào lớp 10 THPT; phân loại HS lớp 9, phối hợp với gia đình học sinh và làm tốt công tác tư vấn hướng nghiệp; tổ chức rút kinh nghiệm sau mỗi kỳ thi vào lớp 10 THPT

Nội dung quản lý hoạt động ôn thi vào lớp 10 THPT bao gồm:

(1) Xây dựng kế hoạch và lộ trình ôn tập cho HS lớp 9;

(2) Phân loại học sinh lớp 9;

(3) Xây dựng các chuyên đề ôn thi vào lớp10 THPT;

(4) Phối hợp với gia đình học sinh và làm tốt công tác tư vấn hướng nghiệp;

(5) Tổ chức rút kinh nghiệm sau mỗi kỳ thi vào lớp 10 THPT

(3) Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi; phụ đạo học sinh yếu, kém

Đối với mỗi nhà trường việc đánh giá nhà trường chủ yếu dựa trên chất lượng giáo dục của nhà trường do vậy công tác quản lý bồi dưỡng học siinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu kém được đặt lên hang đầu

Đối với quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi: phải chủ trì tổ chức xây dựng nội dung và kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi, lựa chọn các giáo viên chuyên môn giỏi để bồi dưỡng, phải tổ chức triển khai, giám sát việc bồi dưỡng HS giỏi nhằm giúp các em hiểu rộng và sâu hơn về chương trình môn học, tạo điều kiện cho các em phát huy được năng lực của mình Các nhiệm vụ chính cần đạt được như sau:

(1) Xây dựng kế hoạch có lộ trình và kết quả thực hiện cụ thể

(2) Kế hoạch bồi dưỡng, giúp đỡ đảm bảo phát huy thế mạnh của từng GV (3) Quản lý chỉ đạo TCM kiểm tra phân loại HS

(4) Giao chuyên đề cho từng thành viên

(5) Tiếp thu ý kiến phản hồi từ HS, điều chỉnh kế hoạch

Đối với quản lý hoạt động phụ đạo HS yếu, kém: TTCM phải tổ chức xây dựng nội dung và KH phụ đạo HS yếu, kém, tổ chức triển khai và giám sát việc thực hiện kế hoạch của các môn học mình phụ trách nhằm giúp học sinh nắm được kiến thức, kĩ năng cơ bản trong chương trình

Yêu cầu đối với quản lý hoạt động phụ đạo học sinh yếu, kém bao gồm: (1) Xây dựng kế hoạch có lộ trình và kết quả thực hiện cụ thể

(2) Tìm hiểu nguyên nhân, đề ra biện pháp giúp đỡ đảm bảo khắc phục được nhược điểm của HS

(3) Quản lý chỉ đạo GV kiểm tra phân loại HS

(4) Giao chuyên đề cho từng thành viên

(5) Chỉ đạo GV phụ trách HS yếu kém

(6) Tiếp thu ý kiến phản hồi từ HS, rút kinh nghiệm điều chỉnh kế hoạch

1.4.3 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

Quan điểm chỉ đạo đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông là chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Do vậy phải đổi mới PPDH khắc phục lối truyền thụ

áp đặt một chiều sang phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến

thức, kĩ năng của người học, tập trung dạy cách học, cách nghĩ và tự học theo phương châm “giảng ít, học nhiều” Việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học cần tập trung làm một số vấn đề sau:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động đổi mới phương pháp dạy học một cách khoa học và thực tế trong đó chỉ rõ các bước đi, các biện pháp thực hiện và nguồn lực để đạt được các mục tiêu đề ra

- Tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học một cách chặt chẽ: phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh; kết hợp nhuần nhuyễn và sáng tạo các phương pháp dạy học khác nhau (truyền thống và hiện đại) sao cho vừa đạt mục tiêu dạy học vừa phù hợp với đối tượng và điều kiện thực tiễn

- Tăng cường chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học Chỉ đạo giáo viên trong trường thực hiện đúng yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học, gắn nội dung thực hiện đổi mới PPDH vào việc dự giờ, thanh tra, kiểm tra GV đặc biệt

là trong các tiết hội giảng

- Kiểm tra, đánh giá hoạt động đổi mới phương pháp dạy học nhằm: khuyến khích, biểu dương những giáo viên thực hiện tốt về đổi mới phương pháp dạy học; uốn nắn những lệch lạc, hạn chế nếu có trong quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học; đưa ra những quyết định điều chỉnh kịp thời giúp giáo viên đạt được mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học

- Quan tâm, động viên, khích lệ giáo viên tăng cường trao đổi chuyên môn, đổi mớ về phương pháp dạy học

- Huy động các nguồn lực để đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho việc đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học

Tóm lại, quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học cần thực hiện tốt các nội dung sau:

(1) Quản lý bồi dưỡng nâng cao nhận thức của GV về kiến thức, kỹ năng đổi mới PPDH

(2) TTCM chỉ đạo việc xây dựng các báo cáo điển hình về đổi mới phương pháp giảng dạy của GV và phương pháp học tập của HS

(3) Chỉ đạo GV hướng dẫn HS kỹ năng, phương pháp tự học, tự bồi dưỡng cho HS

(4) Tham khảo ý kiến phản hồi của HS và PHHS về PPDH của GV

(5) Tổ chức hội giảng, sinh hoạt cấp trường, cụm, huyện về Huyện môn một cách hiệu quả, không hình thức, gắn liền với thực thực tiễn giảng dạy

(6) Quản lý bồi dưỡng nâng cao nhận thức của GV về kiến thức, kỹ năng đổi mới PPDH

1.4.4 Quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra, đánh giá

Đổi mới phương pháp dạy học đồng thời phải đổi mới kiểm tra, đánh giá Để quản lý việc đổi mới kiểm tra đánh giá cần thực hiện những nội dung sau:

Hiệu trưởng phải xây dựng kế hoạch hoạt động kiểm tra đánh giá một cách khoa học và thực tế, trong đó chỉ rõ các bước đi, các biện pháp thực hiện và đảm bảo các nguồn lực để đạt các mục tiêu đề ra

Quản lý hướng dẫn giáo viên thực hiện đúng quy định về đánh giá, xếp loại học sinh

Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quy định về kiểm tra, cho điểm, đánh giá nhận xét của giáo viên Hàng tháng ghi nhận xét và ký xác nhận vào sổ gọi tên và ghi điểm của các lớp

Quản lý chỉ đạo GV thực hiện nghiêm túc việc xây dựng ngân hàng đề kiểm tra, đối với các đề kiểm tra phải xây dựng ma trận đề kiểm tra phù hợp với chương trình môn học, điều kiện thực tế tại nhà trường; tăng cường ra câu hỏi kiểm tra để

bổ sung cho thư viện câu hỏi của trường Chỉ đạo GV cho điểm kết hợp giữa đánh giá bài làm với sự theo dõi tiến độ của HS Chỉ đạo GV hướng dẫn HS biết tự đánh giá và đánh giá kết quả học tập của bạn

Tổ chức kiểm tra lại các môn học theo quy định, phê duyệt, công bố kết quả học sinh được lên lớp sau khi có kết quả kiểm tra lại các môn học, kết quả rèn luyện

về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè

Xét duyệt danh sách học sinh lên lớp, không được lên lớp; phê duyệt kết quả đánh giá xếp loại của giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm trong sổ điểm lớn, học bạ

Kiểm tra, yêu cầu người có trách nhiệm thực hiện quy chế này cần phải khắc phục ngay sai sót trong kiểm tra, đánh giá

1.4.5 Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của GV và hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật của HS

TCM có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến

kinh nghiệm, đề tài nghiên cứu khoa học, biên soạn chuyên đề, ứng dụng và phát triển những đề tài, sáng kiến kinh nghiệm vào giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường Qua các buổi sinh hoạt CM về nghiên cứu khoa học GV nâng cao được kiến thức CM, khả năng nghiên cứu khoa học của bản thân góp phần nâng cao chất lượng các giờ dạy

Hướng dẫn HS nghiên cứu khoa học là nội dung trong sinh hoạt CM của TCM Bên cạnh việc phát triển năng lực của HS, hoạt động triển khai nghiên cứu khoa học - kỹ thuật còn tạo động lực, thúc đẩy GV nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi, bồi dưỡng kiến thức, từ đó nâng cao năng lực, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học - kỹ thuật Qua đó giúp nâng cao chất lượng các đề tài nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, sáng kiến cải tiến; hỗ trợ đổi mới sinh hoạt TCM theo hướng tăng cường trao đổi, thảo luận về dự án nghiên cứu của HS, những khó khăn vướng mắc cần tháo gỡ, giải quyết

(1) TCM tổ chức các hoạt động sinh hoạt chuyên đề về NCKH, sáng kiến cải tiến kỹ thuật;

(2) Tổ chức hướng dẫn HS tập NCKH;

(3) Báo cáo đề cương và kết quả nghiên cứu trong sinh hoạt chuyên đề; (4) Tổ chức đánh giá các hoạt động NCKH của GV và tập NCKH của HS; (5) Thực hiện nhân rộng kết quả NCKH trong TCM

1.4.6 Quản lý hoạt động tham gia sinh hoạt chuyên môn của GV

(1) Quản lý thực hiện ngày giờ công lao động của GV

Ngày giờ công lao động của giáo viên quyết định chất lượng dạy học, giáo viên là người trực tiếp điều khiển, hướng dẫn HS học tập đạt kết quả Người quản lý tác động gián tiếp đến hiệu quả giờ lên lớp, cho nên để quản lý tốt ngày giờ công lao động cần tập trung vào vấn đề sau:

+ Phải xây dựng nề nếp lên lớp của GV và có tác động tích cực để nâng cao chất lượng DH Thực hiện nghiêm túc quy chế CM

+ Quy định rõ chế độ thực hiện và kiểm tra, sử dụng thời khóa biểu nhằm kiểm soát các giờ lên lớp, duy trì nền nếp DH

(1) Quản lý việc thực hiện ngày công giờ công;

(2) Quản lý việc thực hiện chương trình DH, kế hoạch DH và kế hoạch GD;

(3) Quản lý việc học tập, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ CM, nâng cao chất lượng giảng dạy;

(2) Quản lý sinh hoạt chuyên đề, thao giảng, hội giảng của GV

Việc dự giờ, thăm lớp, tham gia các giờ hội giảng, thao giảng là các tiết dạy thể nghiệm, rất cần thiết để GV nâng cao phương pháp giảng dạy, học tập kinh nghiệm giảng dạy của đồng nghiệp Hiệu trưởng phải quản lý việc xây dựng kế hoạch dự giờ, hội giảng, thao giảng; góp ý, xây dựng bài dạy theo hướng nghiên cứu bài học về mục tiêu, phương pháp, nội dung kiến thức cần đạt trước giờ dạy

Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm tổ chức và hỗ trợ việc dạy học các chuyên đề theo những hướng dẫn dạy học tự chọn và theo nhu cầu của HS và theo các điều kiện của nhà trường Khi dạy học chuyên đề Gv cần quan tâm:

+ Xác định tên và nội dung các chuyên đề theo nhu cầu HS, trên cơ sở đó lựa chọn những kiến thức HS cần được hệ thống hóa hoặc bổ xung, mở rộng Lượng kiến thức mỗi chuyên đề cần phù hợp

+ Chuẩn bị bài giảng chuyên đề: cần trình bày rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp, các hoạt động cần triển khai, các hoạt động dự kiến sau bài giảng chuyên đề

+ Trao đổi về bài giảng chuyên đề với GV cùng chuyên môn và với TTCM + Xác định thời điểm và địa điểm thực hiện chuyên đề

+ GV dạy chuyên đề với sự trợ giúp của đồng nghiệp

+ Trao đổi trong TCM về kết quả và rút kinh nghiệm việc dạy học chuyên đề

(3) Quản lý học tập nâng cao trình độ của GV

Ngay từ đầu năm học Hiệu trưởng yêu cầu giáo viên phải xây dựng kế hoạch và đăng kí nội dung bồi dưỡng thường xuyên, trong năm học căn cứ vào kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên của GV để Hiệu trưởng kiểm tra tiến độ thực hiện nội dung bồi dưỡng có đúng kế hoạch không, chất lượng và hiệu quả bồi dưỡng đến đâu

Bên cạnh việc giáo viên tự bồi dưỡng chuyên môn dưới hình thức bồi dưỡng thường xuyên thì tổ chuyên môn cũng cần xây dựng các chuyên đề dạy học, chuyên

đề đổi mới phương pháp dạy học nhằm giúp giáo viên trau dồi thêm kiến thức chuyên môn

Quản lý việc tự học, tự bồi dưỡng trong đội ngũ giáo viên, đối với các đợt tập huấn thì phải tổ chức ngayviệc trao đổi giữa giáo viên được tham gia tập huấn

với các giáo viên không được đi tập huấn nhằm giúp giáo viên không đi tập huấn nắm được những nội dung tập huấn

Sau mỗi kỳ và năm học cần phải tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên

1.4.7 Quản lý thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn

(1) Quản lý hồ sơ chuyên môn, hồ sơ thi đua

Hồ sơ chuyên môn là bộ tập hợp các tài liệu có liên quan đến việc dạy học của từng GV trong TCM và đến những hoạt động của TCM

- Đối với GV, hồ sơ chuyên môn gồm: Kế hoạch công tác cá nhân hàng năm; giáo án; lịch báo giảng; sổ ghi chép; sổ tích lũy tư liệu; sổ điểm các nhân

- Đối với tổ chuyên môn, hồ sơ chuyên môn gồm có: Danh sách và lí lịch trích ngang của GV trong TCM; kế hoạch TCM; sổ ghi nghị quyết TCM; sổ đăng kí các chuyên đề sang kiến kinh nghiệm; sổ lưu báo cáo sơ kết học kỳ, tổng kết năm học, lưu các quyết định khen thưởng

Hiệu trưởng cần phải kiểm tra hồ sơ của các tổ chức trong nhà trường theo

kế hoạch kiểm tra nội bộ đã xây dựng, quy định các loại hồ sơ của nhà trường các ban ngành đoàn thể đã quy định theo kiểm định chất lượng

(1) Qui định cụ thể về hồ sơ tổ nhóm, hồ sơ cá nhân, hồ sơ thi đua

(2) Chỉ đạo TCM định kì kiểm tra hồ sơ tổ nhóm và hồ sơ cá nhân

(3) Kiểm tra đột xuất hồ sơ cá nhân

(4) Nhận xét cụ thể, yêu cầu điều chỉnh sau kiểm tra

(5) Sử dụng kết quả kiểm tra trong việc đánh giá GV

(2) Quản lý thực hiện KTĐG kết quả hoạt động

Các hoạt động của tổ chuyên môn được diễn ra dưới sự chỉ đạo chung của lãnh đạo nhà trường, cùng thực hiện kế hoạch chung của nhà trường và chịu sự quản

lý trực tiếp của lãnh đạo nhà trường Vì vậy tổ chuyên môn có trách nhiệm báo cáo các hoạt động và kết quả của các hoạt động cho lãnh đạo trực tiếp phụ trách do vậy

tổ chuyên môn phải làm tốt việc kiểm tra đánh giá các hoạt động của tổ Để làm tốt điều này cần phải: xây dựng lộ trình thanh kiểm tra cụ thể; xây dựng thanh điểm đánh giá rõ ràng, chi tiết; khi đánh giá phải đảm bảo công bằng, công khai và minh bạch Kết thức thanh tra, kiểm tra, đánh giá phải có nhận xét rút kinh nghiệm để chỉ

ra những ưu điểm cần phát huy, những tồn tại cần khắc phục Quản lý thực hiện kiểm tra đánh giá các hoạt động cần:

(1) Xây dựng các tiêu chí KTĐG sát với thực tế

(2) Xây dựng lộ trình thanh kiểm tra theo các đợt thi đua, theo học kì hoặc năm học

(3) Thành lập ban thanh tra thường trực thanh kiểm tra chất lượng, tiến độ thực hiện các kế hoạch CM

(4) Tổ chức đánh giá kết quả thanh kiểm tra và rút bài học kinh nghiệm (5) Điều chỉnh kế hoạch thanh tra phù hợp

1 5 N ữn yếu tố ản ƣởn đến quản lý oạt độn tổ uyên môn

1.5.1 Yếu tố chủ quan

* Quản lý của Hiệu trưởng

Ảnh hưởng của Hiệu trưởng đối với mỗi nhà trường là rất nhiều, nó không chỉ ảnh hưởng tới chất lượng dạy học mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần tới cán bộ giáo viên và nhân viên trong nhà trường Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đòi hỏi thay đổi cách quản lý của người Hiệu trưởng và đây là khâu then chốt để đổi mới giáo dục Hiệu trưởng là người thiết kế và định hướng phát triển nhà trường và đề ra kế hoạch thực hiện nhiệm vụ Với mục tiêu sát hợp khả thi, phân công khoa học, hợp lý đồng thời xác định các điều kiện thực hiện thích hợp Ngoài ra, Hiệu trưởng còn có nhiệm vụ tổ chức, điều hành và phối hợp các lực lượng thực hiện nhiệm vụ Hiệu trưởng biết phát động và thúc đẩy hài hòa giữa khâu then chốt và không then chốt, giữa người tích cực và chưa tích cực

* Năng lực quản lý điều hành của tổ trưởng

Tổ trưởng chuyên môn là người có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín với đồng nghiệp, sống trung thực, lành mạnh là tấm gương sang cho học sinh và đồng nghiệp noi theo Trong công tác quản lý tổ chuyên môn thì tổ trưởng chuyên môn biết tập hợp lực lượng, định hướng dẫn dắt, xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch để các thành viên trong tổ thực hiện theo Tổ trưởng chuyên môn biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng và khéo léo trong giao tiếp, ứng xử thì luôn được sự ủng hộ của các thành viên giúp cho công việc tổ chức các hoạt động của tổ chuyên môn đạt được theo kế hoạch, nhưng nếu không công bằng, không tạo

được sự đoàn kết thì việc tổ chức các hoạt động tổ chuyên môn gặp phải khó khăn nhất định Bên cạnh đó tổ trưởng chuyên môn phải có năng lực tổ chức các hoạt động chuyên môn, kiểm tra đánh giá chuyên môn và đặc biệt còn phải biết tư vấn chuyên môn cho lãnh đạo nhà trường

* Năng lực và tinh thần làm việc của GV

Các cá nhân trong tổ là những nhân tố có ảnh hưởng quan trọng đến hoạt động của TCM, các cá nhân trong tổ quyết định đến chất lượng DH và giáo dục của TCM Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động TCM là:

- Tổ chuyên môn có nhiều giáo viên có trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm giỏi sẽ giúp cho chất lượng giáo dục ở tổ nói riêng và nhà trường nói chung đạt hiệu quả mong đợi, đội ngũ giáo viên có nhiều người năng lực sư phạm hạn chế

ít nhiều cũng ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay đòi hỏi đội ngũ phải tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn mới đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục

- Các giáo viên trong tổ có tinh thần trách nhiệm cao, đoàn kết cùng nhau xây dựng tổ chuyên môn thì mọi hoạt động chuyên môn sẽ diễn ra thuận lợi, tuy nhiên trong tổ có những giáo viên thiếu tinh thần trách nhiệm và đặc biệt là mất đoàn kết nội bộ thì việc tổ chức các hoạt động gặp nhiều khó khăn

1.5.2 Yếu tố khách quan

(1) Điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị trường học

Trong việc đổ mới giáo dục hiện nay thì việc đầu tư cơ sở vật chất là hết sức cần thiết, bởi có hệ thông cơ sở vật chất tốt sẽ trợ giúp cho việc đổi mới phương pháp dạy học Một trong yếu tố quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học đó

là có sự kết hợp của thiết bị dạy học đồ dùng giáo cụ trực quan đóng một vai trò rất quan trọng Thiết bị dạy học tăng hiệu quả trực quan, chất lượng giờ học, tiết thí nghiệm thực hành Nó giúp cho giờ học thêm sinh động, hấp dẫn

Quản lý dạy học không thể thiếu các điều kiện thiết yếu hỗ trợ như cở sở vật chất trường học Quản lý tốt các điều kiện này sẽ tác động mạnh đến chất lượng dạy học Đó là phương tiện giúp GV chuyển tải tri thức, rèn luyện kĩ năng cho học sinh Người quản lý phải quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ thông tin để giúp giáo viên biết khai thác công nghệ giúp hỗ trợ công tác giảng dạy

Người quản lý phải quan tâm đảm bảo cơ sở vật chất cho nhà trường, nhiệm vụ chung là cung cấp đầy đủ các điều kiện về trường lớp, phòng thí nghiệm, thực hành Khi điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường thiếu thốn, một

số hoạt động CM của tổ không thực hiện được Đặc biệt là các phòng học bộ môn giúp học sinh được tăng thực hành giúp minh chứng cho học sinh thấy được ngoài lý thuyết các em còn được thực hành để kiểm nghiệm lại kiến thức lý thuyết đã học

(2) Kinh phí dành cho việc học tập, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho tổ trưởng chuyên môn

Nhà trường cần bố trí nguồn kinh phí nhất định phục vụ cho các hoạt động của TCM như làm đồ dùng cho các tiết dạy chuyên đề, kinh phí tổ chức các hoạt động ngoại khóa Đặc biệt là nên dành một phần có kinh phí khen thưởng cho giáo viên, tổ chuyên môn có thành tích trong hoạt động chuyên môn hàng năm, hoặc có thành tích tiêu biểu sáng tạo trong từng học kì

Kết luận ƣơn 1

Tổ chuyên môn là nơi có quyền quyết định trực tiếp tới quá trình dạy và học

từ chương trình chi tiết, nội dung dạy học môn học, phương pháp bộ môn đến nhiều yếu tố khác Các tổ chuyên môn tăng cường trao đổi chuyên môn định kỳ và đột xuất khi có vấn đề phát sinh để kịp thời điều chỉnh Với quan điểm trên, HT phải chỉ đạo đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo tinh thần đổi mới GD hiện nay: giảm bớt tính hành chính trong sinh hoạt tổ chuyên môn, tăng cường tính học thuật

và chuyên sâu về công tác đổi mới hoạt động dạy học môn học, bài học hướng vào mục tiêu phát triển năng lực của HS thông qua việc nghiên cứu bài học, tranh luận phản biện các giờ, các bài lên lớp hiệu quả, hướng vào mục tiêu đổi mới…HT có

kế hoạch nâng cao vai trò của tổ chuyên môn trong quá trình triển khai hoạt động dạy và học theo mục tiêu đã xác định và bám sát các yêu cầu đổi mới được đề cập trong chỉ thị nhiệm vụ năm học Chỉ đạo các TTCM quản lý đội ngũ GV đổi mới dạy học, chuyển từ mục tiêu coi trọng kiến thức sáng mục tiêu hình thành và phát triển năng lực của HS Nội dung quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS hướng vào các hoạt động sau:

(1) Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn;

(2) Quản lý triển khai hoạt động dạy học của tổ chuyên môn;

(3) Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của GV thông qua tổ CM; (4) Quản lý hoạt động đổi mới KTĐG của GV thông qua tổ CM;

(5) Quản lý hoạt động NCKH của GV và HS;

(6) Quản lý hoạt động tham gia sinh hoạt chuyên môn của GV;

(7) Quản lý thực hiện hoạt động của tổ chuyên môn

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong

trường THCS gồm: yếu tố chủ quan (Quản lý của Hiệu trưởng; Năng lực quản lý

điều hành của tổ trưởng chuyên môn; Năng lực và tinh thần làm việc của GV) và

yếu tố khách quan (Điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị trường học; Kinh phí dành

cho việc học tập, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho tổ trưởng chuyên môn)