Xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục của trung tâm dạy nghề huyện lập thạch tỉnh vĩnh phúc đến năm 2020

5 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC GIÁO DỤC CỦA TRUNG TÂM DẠY NGHỀ HUYỆN LẬP THẠCH .... 40 Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC, GIÁO DỤC CỦA TRU

Trang 1

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––––

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––––

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN XUÂN THỨC

THÁI NGUYÊN - 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://w w w.lrc - t n u.edu vn/

Trang 3

i http://w w w.lrc-t n u.edu vn/

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả Các

số liệu và kết quả đưa ra trong Luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa đượccông bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào

Tác giả luận văn

Đỗ Anh Tuấn

Trang 4

ý tưởng, tư duy của tác giả trong suốt thời gian hoàn thành Luận văn này.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Khoa Đào tạo sau đại họctrường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập vànghiên cứu

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Nguyễn Xuân Thức,

thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi còn nhận được sự giúp đỡ vàcộng tác của các cá nhân và tập thể: Sở Lao động – TB&XH Vĩnh Phúc, UBND,Phòng GD&ĐT huyện Lập Thạch, tập thể cán bộ, giáo viên TTDN Lập Thạch đãtạo điều kiện cho tôi trong quá trình điều tra thu thập số liệu, cũng nhưnghiên cứu thực hiện đề tài, tôi xin trân thành cảm ơn

Tôi xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp và giađình đã giúp đỡ tôi thực hiện luận văn này

Tác giả luận văn

Đỗ Anh Tuấn

Trang 5

3 http://w w w.lrc-t n u.edu vn/

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH vii MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 4

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC GIÁO DỤC CỦA TRUNG TÂM DẠY NGHỀ HUYỆN LẬP THẠCH 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục 9

1.2.1 Kế hoạch chiến lược 9

1.2.2 Kế hoạch chiến lược giáo dục 11

1.2.3 Xây dựng kế hoạch chiến lược (Lập KHCL) 11

1.2.4 Xây dựng KHCLGD (Lập KHCLGD) 13

1.3 Các bước cơ bản của xây dựng kế hoạch chiến lược 15

1.3.1 Xác định hiện trạng 16

1.3.2 Định hướng tương lai của tổ chức 19

Trang 6

http://w w w.lrc-t n u.edu vn/

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 1.3.3 Xây dựng lộ trình 33

1.4 Giám đốc Trung tâm dạy nghề và vấn đề xây dựng chiến lược giáo dục 33

1.4.1 Nhiệm vụ, chức năng của Trung tâm dạy nghề 33

1.4.2 Nhiệm vụ, chức năng của GĐ TTDN 35

1.4.3 Giám đốc TTDN trong việc xây dựng chiến lược giáo dục 36

1.5 Nội dung xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục của TTDN 37

1.5.1 Phân tích hiện trạngTTDN 37

1.5.2 Xác định tương lai của TTDN 38

1.5.3 Xác lập các tầng bậc các mục tiêu chiến lược 39

1.5.4 Các chiến lược trọng tâm 39

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 40

Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC, GIÁO DỤC CỦA TRUNG TÂM DẠY NGHỀ HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC 41

2.1 Một số đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và giáo dục của huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc 41

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

41 2.1.2 Khái quát tình hình giáo dục của huyện Lập Thạch, Vĩnh Phúc 42

2.1.3 Giới thiệu về Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch 44

2.1.4 Thực trạng nhận thức về XDKHCLGD của TTDN Lập Thạch 47

2.2 Thực trạng các lĩnh vực hoạt động chủ chốt của TTDN Lập Thạch 51

2.2.1 Thực trạng hoạt động dạy học 51

2.2.2 Thực trạng hoạt động dạy nghề, bồi dưỡng, liên kết đào tạo

53 2.2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục 54

2.2.4 Thực trạng đánh giá bộ máy quản lý, lãnh đạo Trung tâm 55

2.2.5 Thực trạng đánh giá đội ngũ giáo viên Trung tâm 57

Trang 7

iv2.2.6 Thực trạng học viên của Trung tâm 582.2.7 Thực trạng xây dựng CSVC và quản lý trang thiết bị dạy nghề 60

Trang 8

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 2.2.8 Thực trạng xây dựng hệ thống thông tin 61

2.2.9.Thực trạng về quản lý tài chính 62

2.3 Đánh giá chung 64

2.4 Đề xuất xây dựng KHCLGD của TTDN Lập Thạch đến năm 2020 64

2.4.1 Phân tích môi trường bên trong 65

2.4.2 Phân tích môi trường bên ngoài 67

Chương 3: KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC GIÁO DỤC CỦA TRUNG TÂM DẠY NGHỀ HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC ĐẾN NĂM 2020 73

3.1 Tổ chức nghiên cứu 73

3.2 Xác định tuyên ngôn, tầm nhìn của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 73

3.3 Xác định tuyên ngôn sứ mạng của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 75

3.4 Xác định hệ thống mục tiêu của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 76

3.4.1 Mục tiêu chung 76

3.4.2 Mục tiêu cụ thể 76

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 84

1 Kết luận 84

2 Khuyến nghị 85

2.1 Đối với Sở Lao động – TB&XH Vĩnh Phúc 85

2.2 Đối với TTDN Lập Thạch 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

PHỤ LỤC

Trang 9

KHCLGD : Kế hoạch chiến lược giáo dục

QLCL : Quản lý chiến lược

TTDN : Trung tâm dạy nghề

GĐ : Giám đốc

THPT : Trung học phổ thông

CNTT : Công nghệ thông tin

GD-ĐT : Giáo dục – đào tạo

QLHS : Quản lý học sinh

GV : Giáo viên

CNVC : Công nhân viên chức XDCLGD

: Xây dựng chiến lược giáo dục XDKHCL :

Xây dựng kế hoạch chiến lược TCCN :

Trung cấp chuyên nghiệp TDTT : Thể

dục thể thao

Trang 10

huyện Lập Thạch (2006 – 2013) 46

Bảng 2.3 Thống kê kết quả hoạt động giáo dục, đào tạo nghề của Trung

tâm dạy nghề huyện Lập Thạch (2006 – 2013) 46Bảng 2.4 Thống kê tỉ lệ học viên đỗ tốt nghiệp và có việc làm sau tốt nghiệp 47

Bảng 2.5 Thực trạng đánh giá của CBQL, GV về thực hiện xây dựng kế

hoạch giáo dục của TTDN Lập Thạch 48Bảng 2.6 Thực trạng nhận thức về sự cần thiết phải XDKHCLGD của

CBQL và GV Trung tâm dạy nghề Lập Thạch 48Bảng 2.7 Thực trạng nhận thức về những lợi ích của việc XD KHCLGD

của Trung tâm dạy nghề Lập Thạch 49Bảng 2.8 Thực trạng hoạt động dạy học của TTDN huyện Lập Thạch 52Bảng 2.9 Thực trạng hoạt động dạy nghề, bồi dưỡng, liên kết đào tạo tại

TTDN Lập Thạch 53Bảng 2.10 Thực trạng hoạt động giáo dục của TTDN Lập Thạch 54Bảng 2.11 Thực trạng đánh giá về xây dựng bộ máy quản lý, lãnh đạo của

TTDN huyện Lập Thạch 56Bảng 2.12 Thực trạng xây dựng đội ngũ GV của TTDN Lập Thạch 58Bảng 2.13 Thực trạng đánh giá về học viên của TTDN Lập Thạch 59Bảng 2.14 Thực trạng về xây dựng CSVC và quản lý thiết bị của TTDN

Lập Thạch 60Bảng 2.15 Thực trạng xây dựng hệ thống thông tin của TTDN huyện

Lập Thạch 61

Trang 11

Bảng 2.16 Thực trạng quản lý tài chính của TTDN Lập Thạch 62

Trang 12

Bảng 2.17 Phân tích thực trạng TTDN huyện Lập Thạch 70Bảng 3.1 Đánh giá về tuyên ngôn tầm nhìn của Trung tâm dạy nghề huyện

Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 74Bảng 3.2 Đánh giá về giá trị cốt lõi của Trung tâm dạy nghề huyện Lập

Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 75Bảng 3.3 Đánh giá về tuyên ngôn sứ mạng của Trung tâm dạy nghề huyện

Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 76Bảng 3.4 Đánh giá về hệ thống mục tiêu của Trung tâm dạy nghề huyện

Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 78Bảng 3.5 Các chiến lược cụ thể của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch,

tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 79Bảng 3.6 Đánh giá về hệ thống chiến lược phát triển của Trung tâm dạy

nghề huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 81

Trang 13

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH Biểu đồ: Biểu đồ 2.1 So sánh giữa nhận thức về sự cần thiết và lợi ích XDKHCLGD của TTDN huyện Lập Thạch 50

Biểu đồ 2.2 So sánh kết quả đánh giá về 9 lĩnh vực chủ chốt của TTDN Lập Thạch 63

Biểu đồ 2.3 So sánh giữa nhận thức về mức độ cần thiết XD KHCLGD và mức độ thực hiện các lĩnh vực chủ chốt của TTDN Lập Thạch 64

Biểu đồ 3.1 So sánh mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các mục tiêu trong kế hoạch chiến lược giáo dục của TTDN Lập Thạch 79

Biểu đồ 3.2 So sánh mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các chiến lược cụ thể trong KHCL giáo dục của TTDN Lập Thạch 82

Hình: Hình 1.1 Các giai đoạn phát triển của lập kế hoạch 13

Hình 1.2 Những nội dung cơ bản của xây dựng KHCL 15

Hình 1.3 Mô hình khái quát phân tích SWOT 17

Hình 1.4 Liên đới các đặc trưng của trường học 19

Hình 1.5 Cấu trúc của tầm nhìn 20

Hình 1.6 Nhóm giá trị của tổ chức 21

Hình 1.7 Sơ đồ khái quát tầng bậc mục tiêu trong CLGD 31

Trang 14

Theo Coulter, M., 2002, ngày nay, các nghiên cứu quản lý chiến lượcđều rất công phu và có cơ sở lý thuyết vững chắc Nhấn mạnh đến tầm quantrọng của các nhiệm vụ quản lý chiến lược đối với sự sống của các tổ chức,

Kiggundu, M.N., (1989) cho rằng “Quản lý chiến lược đang được nhìn nhận

như một mục đích thiết yếu cho các tổ chức trong việc nhận biết, phát triển và duy trì sở trường và khả năng phản ứng lại môi trường để tồn tại”.

Để có cơ sở nhìn nhận chiến lược như nền tảng của một tổ chức có hoạt

động hiệu quả Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chiến lược của một tổ chức là

yếu tố chi phối quan trọng nhất đối với hoạt động của tổ chức đó, bối cảnh nền kinh tế cũng là một yếu tố quan trọng nhưng nó không quan trọng bằng chiến lược của tổ chức đó

Thowpson và Strickland (1983) đã khẳng định “Quản lý chiến lược là

nền tảng của quản lý và quá trình quản lý” Mỗi nhà quản lý và nhân viên sẽ

đóng góp nhiều hơn vào hoạt động của tổ chức khi họ thật sự hiểu biết

về hướng đi của tổ chức và vai trò của họ trong việc thực hiện kế hoạchcủa tổ chức phù hợp với các yếu tố của môi trường khách quan, chủ quan

Việc kế thừa và xây dựng những cơ sở lý luận quản lý chiến lược pháttriển giáo dục ở Việt Nam mới đi được những bước đầu tiên Năm 1995 có thểcoi là mốc chính thức đầu tiên, các nhà quản lý giáo dục Việt Nam được làmquen với khái niệm và cách thức xây dựng chiến lược thông qua các Hội thảo

Trang 15

Vì vậy, việc triển khai xây dựng chiến lược giáo dục trong nhà trường và cơ sởgiáo dục vẫn còn là điều mới mẻ và còn gặp nhiều khó khăn

Trang 16

Nghị quyết Trung ương 8, Đại hội Đảng lần XI đã xác định: “Đổi mới

căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” bởi Đảng đã ý thức sâu sắc được sự

bức xúc và cấp bách của vấn đề giáo dục Việt Nam Trong Hội thảo “Đổi mới và

nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông”, tháng 8 năm 2012, Nguyễn Thị Bình

đã khẳng định “ Xác lập chính xác về sứ mạng và mục tiêu giáo dục là điều

quan trọng trong hệ thống quan điểm chi phối, dẫn dắt, tạo nền cho hoạt động giáo dục… Đấy là mục tiêu số một, sứ mạng không thể thoái thác của nhà trường, trước hết là nhà trường phổ thông, nền móng của cả hệ thống giáo dục”.

Ngày 13 tháng 6 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số

711/QĐ-TTg phê duyệt “Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020” xác định

rõ chiến lược phát triển giáo dục quốc gia đòi hỏi cần được cụ thể hóa bằng cácchiến lược của từng địa phương, từng nhà trường, từng cơ sở giáo dục từ mầmnon đến đại học….Trong đó, để đổi mới quản lý giáo dục thì một trong những

biện pháp là: “Thực hiện quản lý theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát

triển giáo dục và quy hoạch phát triển nhân lực của từng ngành, địa phương trong từng giai đoạn phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng – an ninh” [31].

Trước những yêu cầu cấp bách của Đảng, Nhà nước, các Bộ ban ngành

và xã hội đã đặt ra cho lãnh đạo các CSGD phải thay đổi tư duy quản lý, phải

có kiến thức và kỹ năng xác định tương lai của CSGD trong bối cảnh nhiềuthách thức hiện nay Để phát triển CSGD và năng lực lãnh đạo cần đổi mớicách suy nghĩ, phát huy những giá trị của CSGD… tuy nhiên, trên thực tế cácnhà quản lý, lãnh đạo giáo dục vẫn gặp những khó khăn cả về mặt lý luận và kỹnăng xây dựng chiến lược giáo dục cho tổ chức của mình từ chiến lược giáodục chung của quốc gia

Trang 17

1.2 Trong bối cảnh chung đó, Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch nóiriêng và tỉnh Vĩnh Phúc nói chung đều đặt mục tiêu đào tạo cho đội ngũ

lãnh đạo cơ sở về “xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục” và triển khai

chương

Trang 18

trình này tới từng cơ sở như một nhiệm vụ quan trọng từ năm 2012 Tuynhiên việc thực hiện còn chưa hiệu quả do hoạt động xây dựng chiến lược pháttriển giáo dục còn khá trừu tượng và quá mới mẻ, thiếu đội ngũ chuyên gia hỗtrợ

Cũng như một số lãnh đạo các CSDN trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Trungtâm dạy nghề huyện Lập Thạch gặp nhiều khó khăn và chưa xây dựng đượcchiến lược phát triển giáo dục – đào tạo, chủ yếu vẫn tập trung việc xâydựng và thực hiện các kế hoạch chung của đơn vị

Xuất phát từ những lý do trên, đề tài “Xây dựng kế hoạch chiến lược

giáo dục của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh đến năm 2020” cần được đặt ra và nghiên cứu một cách có hệ

thống

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết về xây dựng kế hoạch chiến lược giáodục và khảo sát, đánh giá thực trạng giáo dục của Trung tâm dạy nghề huyệnLập Thạch giai đoạn 2006-2013, đề xuất xây dựng kế hoạch chiến lược giáodục của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020,nhằm phát triển Trung tâm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diệntrong thời gian tới

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Xây dựng kế hoạch chiến lược của các cơ sở Giáo dục – Đào tạo

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục của Trung tâm dạy nghề huyệnLập Thạch đến năm 2020

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

4.1 Về thời gian nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng giáo dục của Trung tâm dạy nghề huyện LậpThạch giai đoạn 2006 - 2013

- Xây dựng kế hoạch chiến lược của Trung tâm dạy nghề huyện Lập

Trang 20

4.3 Về địa bàn nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu tại Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch

5 Giả thuyết khoa học

Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch được đánh giá là Trung tâm trọngđiểm trên địa Tỉnh Vĩnh Phúc, được Bộ Lao động TB&XH công nhận Trungtâm đạt chuẩn cấp độ cao nhất toàn miền Bắc năm 2012

Tuy nhiên trong những năm qua, hoạt động quản lý của BGĐ Trung tâmdạy nghề huyện Lập Thạch chỉ mới tiến hành bằng các kế hoạch năm, nămhọc… nên có nhiều hạn chế nhất định về hiệu quả đào tạo, nhất là trongbối cảnh Trung tâm đang đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục và dạy nghề trong thời gian tới

Do vậy, việc xác định cơ sở khoa học trong “Xây dựng kế hoạch chiến

lược giáo dục của TTDN Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020” nhằm

nâng cao vị thế Trung tâm lên một tầm cao mới, phát triển đúng hướng, vữngchắc, hoàn thành sứ mệnh và góp phần vào sự phát triển sự nghiệp giáo dục –đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục của Trung tâm dạy nghề

6.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn kế hoạch chiến lược giáo dục của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch

Trang 21

6.3 Xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục của Trung tâm dạy nghề huyện Lập Thạch đến năm 2020

Trang 22

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận, văn bảnpháp quy về xây dựng, quản lý chiến lược, quản lý nhà trường có liên quanđến vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra viết

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp dự báo

- Phương pháp SWOT

7.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

Sử dụng một số công thức toán học để xử lý kết quả điều tra thu được

Trang 23

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC GIÁO

DỤC CỦA TRUNG TÂM DẠY NGHỀ HUYỆN LẬP THẠCH 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Quản lý chiến lược là một lĩnh vực nghiên cứu ra đời sau so với các lĩnhvực khác như quản lý nhân sự, quản lý sản xuất nhưng nó đang thu hút sựchú ý rất lớn của các nhà nghiên cứu cũng như các nhà lãnh đạo bởi tính cấpthiết của nó trong quá trình cạnh tranh ngày càng khốc liệt của các quốc gia,các tổ chức, trong đó có tổ chức giáo dục

Theo Kiggundu, M.N (1989) trong các tổ chức, người ta ngày càng chútrọng đến việc kết hợp quản lý chiến lược với các chức năng truyền thống Do

đó, hiện nay có rất nhiều lý thuyết cũng như phương pháp liên quan đến việcquản lý nguồn nhân lực chiến lược, quản lý quốc tế chiến lược, phát triển tổchức chiến lược và các hệ thống hỗ trợ quyết định chiến lược Tất cả nhữngnghiên cứu này đều chỉ rõ sự thâm nhập của quản lý chiến lược vào việc điềuhành tổ chức Chúng cũng cho thấy một cách rõ ràng là các nhà quản lý khôngchỉ cần có năng lực chuyên môn mà cần phải biết cách gắn kết chức năng quản

lý của mình với việc thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ quản lý chiến lược củacông ty mình

Ngày nay, các nghiên cứu quản lý chiến lược đều được tiến hành rấtcông phu và có cơ sở lý thuyết vững chắc Theo Coulter, M, 2002 các nghiêncứu này xem xét rất nhiều vấn đề như khái niệm và hoạt động, các chiến lượcthực hiện, sự phụ thuộc lẫn nhau của ảnh hưởng và thích nghi giữa tổ chức vàmôi trường của nó, các ưu tiên quản lý chiến lược hàng đầu thay đổi ở nhữnggiai đoạn khác nhau trong hoạt động tổ chức ở các công ty thuộc khu vực tưnhân và các doanh nghiệp nhà nước

Trang 24

Trong lĩnh vực giáo dục, những năm gần đây, ở Việt Nam bắt đầu chínhthức chú ý đến việc nghiên cứu về chiến lược và xây dựng chiến lược phát triểngiáo dục một cách hệ thống Về mặt lý luận, có thể coi rằng, lần đầu tiêncác

Trang 25

nhà quản lý giáo dục Việt Nam được làm quen với khái niệm và cách thức xây

dựng chiến lược tại “Hội thảo lập kế hoạch chiến lược trong các trường đại

học” vào năm 1995 do Ban thư ký tổ chức Bộ trưởng giáo dục các nước Đông

Nam Á tổ chức Năm 1999 các tác giả Đặng Bá Lãm, Phạm Thành Nghị đã đưakiến thứ lý luận về chiến lược và chiến lược giáo dục vào Việt Nam trong tác

phẩm “Chính sách và kế hoạch trong quản lý giáo dục”, [20] Năm 200, tác giả Phạm Thành Nghị tiếp tục giới thiệu cuốn “Quản lý chiến lược, kế hoạch trong

các trường đại học, cao đẳng” [25].

Tiếp theo đó, cũng vào năm 2001, Dự án phát triển giáo dục đại học (sửdụng vốn vay của WB) đã tổ chức tập huấn lập kế hoạch chiến lược (LKHCL)cho các trường đại học tham gia dự án Theo đó, một số trường đại học đãlập KHCL như là một tiêu chí quan trọng tham gia thụ hưởng dự án này

Ngày 28/12/2001, Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam đã ký quyết

định phê duyệt “Chiến lước phát triển giáo dục 2001 – 2010” Đây là văn bản

chiến lược chính thức đầu tiên của Việt Nam về lĩnh vực giáo dục Năm 2003,

để phổ biến và triển khai thực hiện “Chiến lược phát triển giáo dục 2001 –

2010”, tác giả Đặng Bá Lãm đã biên soạn cuốn “Giáo dục Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ XXI: Chiến lược phát triển” [21].

Từ năm 1999 đến năm 2006, “Dự án giáo dục đại học” do ngân hàng thế

giới tài trợ đã tiến hành một loạt các khóa đào tạo chuyên sâu về lập KHCL chohầu hết các trường Đại học ở Việt Nam Cùng với các hoạt động này là sự xuấthiện một số tài liệu tập huấn mà trong đó có giới thiệu khá sơ lược về xây dựngchiến lược trong các cơ sở giáo dục

Ngày 11 tháng 01 năm 2005, Thủ tướng chính phủ ký quyết định số

09/2005/QĐ-TTg phê duyệt đề án “Xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà

giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005 – 2010”.

Trang 26

Từ năm 2009 – 2011, “Chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng trường phổ

thông theo hình thức liên kết Việt nam – Singapo” (Theo quyết định số

Trang 27

3502/QĐ-BGDĐT ngày 14/5/2009) đã được triển khai nhằm phát triển nănglực lãnh đạo và quản lý nhà trường trong môi trường có nhiều thay đổi,

trong đó có chuyên đề “lập kế hoạch chiến lược trường phổ thông” [4].

Nhận thức được tầm quan trọng của việc hệ thống hóa một cách đầy

đủ và toàn diện cũng như cập nhật được nghiên cứu của thế giới về các vấn đề

lý luận về xây dựng chiến lược đối với giáo dục Việt Nam, năm 2010, tác giả

Nguyễn Lộc đã biên soạn cuốn chuyên khảo “Cơ sở lý luận xây dựng chiến

lược trong giáo dục” [22].

Ngày 13 tháng 6 năm 2012 Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “chiến

lược phát triển giáo dục 2011 – 2020” theo quyết định số 711/QĐ-TTg [31].

Ngày 20/9/2011 Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc phê duyệt “Quy hoạch

phát triển giáo dục, đào tạo Vĩnh Phúc đến năm 2020 tần nhìn 2030”

theo Quyết định số 2497/QĐ-UBND [27]

Như vậy có thể nói rằng những nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựngchiến lược phát triển giáo dục ở Việt Nam đã được tiến hành từng bước Tuynhiên, việc đưa lý luận về chiến lược giáo dục và LKHCL vào các chương trìnhđào tạo, bồi dưỡng cho các nhà quản lý, lãnh đạo giáo dục còn nhiều hạnchế Từ đó dẫn đến trên thực tế các nhà quản lý, lãnh đạo giáo dục ở các nhàtrường và cơ sở giáo dục – trong đó có các Trung tâm dạy nghề với đặc thù vềngười học, về chức năng… gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai xây dựngchiến lược giáo dục cho tổ chức của mình từ chiến lược chung của Quốc gia

Về luận văn triển khai nghiên cứu mảng đề tài này có tác giả Nguyễn

Văn Chín (2013) đã triển khai nghiên cứu đề tài “Xây dựng kế hoạch chiến

lược giáo dục của Trung tâm Giáo dục Thường xuyên Sóc Sơn – Thành phố Hà Nội (Giai đoạn 2013 - 2020) [11].

Trang 28

Lý luận về xây dựng chiến lược giáo dục là một vấn đề rất mới và trừutượng, bên cạnh đó, hầu hết các nhà quản lý giáo dục ở các địa phương chưahình thành tốt nhận thức, tư duy về kế hoạch chiến lược và kỹ năng lập kế

Trang 29

hoạch chiến lược cho các cơ sở giáo dục Một số luận án, luận văn cũng đãnghiên cứu về LKHCL và LKHCLGD nhưng vẫn còn ít chưa đáp ứng nhu cầunghiên cứu cũng như vận dụng lý thuyết về LKHCLGD vào phát triển TTDN

Vì vậy, có thể khẳng định, cần tiếp tục có những nghiên cứu vững chắc

về cơ sở lý luận, cũng như việc triển khai nghiên cứu lý luận này vào xây dựngchiến lược cho từng TTDN cụ thể, để có thể tiếp tục có những đóng góp về mặt

lý luận và thực tiễn cho lĩnh vực quản lý chiến lược giáo dục ở Việt nam

1.2 Xây dựng kế hoạch chiến lược giáo dục

1.2.1 Kế hoạch chiến lược

Nhà nghiên cứu Bryson (1988) và Hussey (1985) khi bàn về lập kếhoạch chiến lược, đều cho rằng lập kế hoạch chiến lược là một chương trìnhhành động của tổ chức nhằm mục tiêu dài hạn và xác định những cách thứcđạt được những mục tiêu đó trên cơ sở phân tích môi trường bên ngoài, điềukiện bên trong, nhu cầu của tổ chức và các điều kiện tài chính, nguồn lực đã

có và có thể huy động được để thực hiện các mục tiêu đã xác định

Cũng theo Bryson, LKHCL là sự nỗ lực có nguyên tắc để đưa ra các quyếtđịnh và hành động chính nhằm định hình và chỉ đạo chức năng, nhiệm vụ của

tổ chức, các hoạt động, nguyên nhân của các hoạt động, hướng tới tương lai

Theo Thompson Jr và Strickland III (1983), kế hoạch chiến lược củamột tổ chức là lời giải thích bài toán quản lý về ba câu hỏi:

(1) Tổ chức cung cấp dịch vụ gì và phục vụ ai? Trả lời câu hỏi này chính

là xác định lý do tồn tại, sứ mạng của tổ chức và quyết định công việc chínhcủa tổ chức sẽ và phải làm

Trang 30

(2) Tổ chức muốn đạt mục tiêu gì? Trả lời câu hỏi này chính là làm rõnhững ưu tiên của tổ chức, những chỉ số thực hiện nào và kết quả mong đợi sẽđạt được thông qua các hoạt động sẽ tiến hành

Trang 31

(3) Các hoạt động sẽ tiến hành như thế nào để đạt được mục tiêu đặt ra?Trả lời câu hỏi rất lớn này chính là xác định các chiến lược mà tổ chức sẽ thựchiệu quả nhất

Phần trích về định nghĩa này đã cung cấp những yếu tố chính làm cơ sởcho ý nghĩa và sự thành công của quá trình hoạch định chiến lược

Kế hoạch chiến lược phải thể hiện rõ về mục tiêu của tổ chức, phải lànhận thức về các nguồn lực của tổ chức, và sự kết hợp cả hai thành một sựđáp ứng rõ ràng, phù hợp với môi trường thay đổi

Quá trình này mang tính nguyên tắc, trong đó đòi hỏi một trật tự vàmột mô hình nhất định có định hướng và có sản phẩm Quá trình nêu ra mộtchuỗi câu hỏi giúp các nhà hoạch định kiểm tra các thực nghiệm, trắc nghiệmcủa giả thuyết, thu thập và kết hợp thông tin về hiện tại, về môi trường mà

tổ chức sẽ hoạt động trong tương lai

Cuối cùng, quá trình này là những quyết định và hành động chính vì nóphải được thực hiện tuần tự để trả lời được chuỗi 4 câu hỏi:

(1) Hiện nay chúng ta (tổ chức) đang ở đâu?

(2) Chúng ta muốn đi đến đâu?

(3) Chúng ta đến đó bằng cách nào?

(4) Làm thế nào để đánh giá được tiến độ của chúng ta?

Như vậy, Kế hoạch chiến lược là một tập hợp các quyết định về những gì

cần làm, tại sao phải làm, và làm như thế nào Vì không thể thực hiện tất cả những gì cần làm trên thế giới, nên kế hoạch chiến lược hàm ẩn rằng một số quyết định và hoạt động còn lại – và nhiều tình thế chiến lược, trong đó cần lựa xem quyết định nào là quan trọng nhất để đảm bảo cho thành công của tổ chức.

Kế hoạch chiến lược có thể phức tạp, mang tính thử thách và thậmchí hỗn độn, nhưng luôn được xác định bằng các ý tưởng cơ bản đã được đề

Trang 32

cập ở trên – và tổ chức luôn trở lại những ý tưởng cơ bản này trong quá trìnhlập kế hoạch chiến lược của chính mình

Trang 33

1.2.2 Kế hoạch chiến lược giáo dục

Trong lĩnh vực giáo dục, chiến lược cần được xây dựng để định hướngcho sự phát triển của ngành trong bối cảnh xã hội đang có nhiều thay đổi lớn

Sanyan & Martin (1992) định nghĩa kế hoạch chiến lược giáo dục là “sựxác định những mục tiêu cơ bản, dài hạn của hệ thống giáo dục, thông quađường hướng hoạt động và phân bổ nguồn lực cần thiết cho việc thực hiệnmục tiêu đó”

Tác giả Đặng Bá Lãm & Phạm Thành Nghị (1999) cho rằng “ bằng việcxây dựng chiến lược và thực thi kế hoạch chiến lược, chúng ta có thể đưa hệthống giáo dục đến những mục tiêu xác định dài hạn theo “ kịch bản” mongmuốn dựa trên phân tích vấn đề của hệ thống, những yếu tố môi trườngbên trong và bên ngoài những dự báo về tương lai”.[20]

Từ các định nghĩa trên, có thể thấy rằng:

Các chiến lược giáo dục phải được xây dựng trên cơ sở lý luận và phântích thực tiễn của tổ chức một cách chi tiết, cẩn thận

Kế hoạch chiến lược giáo dục là một bản thiết kế sự phát triển dài hạn của hệ thống nên về bản chất, khái niệm chiến lược giáo dục và chiến lược phát triển giáo dục có nghĩa tương tự nhau.

1.2.3 Xây dựng kế hoạch chiến lược (Lập KHCL)

Theo quan niệm của các nhà nghiên cứu, việc lập kế hoạch của một tổchức cũng trải qua các giai đoạn phát triển nhất định và có những đặc trưng cụthể Gluck, F.W., Kaufman, S.P vàWalleck, A.S (1980) đã khái quát về các

giai đoạn phát triển của lập kế hoạch từ cái gọi là Lập kế hoạch tài chính sơ

đẳng thông qua các giai đoạn Lập kế hoạch trên cơ sở dự đoán, rồi đến Lập kế hoạch hướng về bên ngoài và cuối cùng đạt đến đỉnh cao nhất là Lập kế hoạch chiến lược.

Trang 34

Theo Đặng Bá Lãm (2003), “ Lập kế hoạch chiến lược là xác định mụctiêu dài hạn và xác định những cách thức đạt được những mục tiêu đó trêncơ

Trang 35

sở phân tích môi trường bên ngoài, điều kiện bên trong, nhu cầu của tổ chức

và các điều kiện tài chính, nguồn lực đã có và có thể huy động được để thựchiện các mục tiêu xác định”.[21]

Các giai đoạn phát triển của lập kế hoạch được các tác giả Gluck, F.W.,Kaufman, S.P và Walleck, A.S (1980), Lê Thế Giới cùng một số tác giả(2007) đã có một số tổng kết khái quát như sau:

Giai đoạn 1 – Lập kế hoạch tài chính sơ đẳng: Giai đoạn này còn được

gọi là phụ thuộc ngân sách Trong giai đoạn đầu sơ khai này các nhà quản lýthấy cần phải có một quá trình hoạch định chặt chẽ để lập ra hệ thốngngân sách cho năm sau Quá trình này không tốn kém quá nhiều về thời gian

và do vậy yếu tố chiến lược hết sức mờ nhạt

Giai đoạn 2 – Lập kế hoạch trên cơ sở dự đoán: Giai đoạn này có đặc

trưng là dự đoán tương lai Vì việc lập ngân sách ít có ý nghĩa thúc đẩy việchoạch định dài hạn, và chính các nhà quản lý cũng cảm thấy bị động trongnhiều tình huống thây đổi của môi trường nên họ cố gắng đề ra các kếhoạch dài hơi hơn

Giai đoạn 3 – Lập kế hoạch bên ngoài: Từ tư duy trừu tượng là nét chủ

đạo của giai đoạn này Các nhà quản lý bắt đầu chú trọng đến việc tăng cườngkhả năng đáp ứng đối với các thị trường đang thay đổi và thích nghi với các áplực cạnh tranh

Giai đoạn 4 – Lập kế hoạch chiến lược: Đây là mức độ cao nhất của lập

kế hoạch mang đặc thù của cái gọi là kiến tạo tương lai Trong quá trình thựchiện kế hoạch hóa từ trên xuống các nhà quản lý cấp cao thấy rằng ngay

cả chiến lược tốt nhất cũng ít có giá trị nếu không có các dữ liệu và sự cam kếtcủa nhà quản lý cấp dưới Họ xây dựng và tích hợp một loạt các kế hoạchchiến lược nhằm đạt được các mục tiêu chủ yếu của tổ chức

Trang 36

Hiệu quả của

Chú ý tăng trưởng Phân tích môi trường.

Dự báo nhiều năm.

Phân bổ nguồn lực tĩnh.

Dự đoán Tương lai

Lập kế hoạch Hướng về bên ngoài

Tăng thích ứng với thị trường cạnh tranh.

Phân tích và đánh giá thấu đáo về hoàn cảnh và cạnh tranh.

Cân nhắc các phương

án chiến lược.

Phân bổ nguồn lực động.

Tư duy trừu tượng

Lập kế hoạch Chiến lược

Huy động toàn bộ nguồn lực để xây dựng ưu thế cạnh tranh.

Áp khung chiến lược.

Quy trình lập kế hoạch linh hoạt và sang tạo.

Hệ thống trợ giúp

về giá trị.

Kiến tạo Tương lai Các giai

đoạn

Hình 1.1 Các giai đoạn phát triển của lập kế hoạch (Nguồn:

Gluck, F.W., Kaufman, S.P and Walleck, A.S (1980) Strategic

Management for Advantage, Harvard Business Review.

Như vậy, lập kế hoạch chiến lược là thiết kế sự đổi mới, tiến hành trên cơ

sở xác định sứ mạng, các mục tiêu dài hạn và xác định những cách thức hay chiến lược đạt đạt được những mục tiêu đó với nguồn lực đã có và sẽ khai thác Lập kế hoạch được coi là sự tương tác giữa các cấp chứ không phải từ cấp cao Con người ở tất cả các cấp đều có thể tham gia vào quá trình lập kế hoạch.

1.2.4 Xây dựng KHCLGD (Lập KHCLGD)

Trang 37

Xây dựng chiến lược giáo dục quốc gia và lập kế hoạch chiến lược củatừng cơ sở giáo dục đang là công việc quan trọng của các nhà quản lý giáo dục.Xây dựng KHCLGD nếu được tiến hành theo những quy trình hợp lý và sử

Trang 38

dụng các phương pháp, kỹ thuật khoa học thì sẽ đảm bảo tính khả thi và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thực tiễn giáo dục.

Trên cơ sở phân tích khái niệm xây dựng kế hoạch chiến lược và lập kế

hoạch chiến lược, đề tài xác định khái niệm công cụ: Xây dựng kế hoạch chiến

lược giáo dục là thiết kế một chương trình hành động nhằm mục tiêu dài hạn và xác định những cách thức đạt được những mục tiêu đó trên cơ sở phân tích môi trường bên ngoài, điều kiện bên trong, nhu cầu của cơ sở giáo dục và các điều kiện tài chính, nguồn lực đã có và có thể huy động được để thực hiện các mục tiêu đã xác định”.

Dựa vào quan điểm Certo, S.C.Peter, J.P (1988), Higgins, J.M , Vincze,J.W (1989), Coulter M (2002), Lê Thế giới, Nguyễn Thanh Liêm, Trần HữuHải (2007), Nguyễn lộc (2010), đề tài xác định các bước XD KHCLGD gồm:

(1) Phân tích môi trường của cơ sở giáo dục gồm các yếu tố của môitrường bên ngoài và môi trường bên trong và các liên đới

(2) Xác định sứ mạng và tầm nhìn của cơ sở giáo dục

(3) Xác định mục tiêu của cơ sở giáo dục

(4) Hình thành các chiến lược của cơ sở giáo dục

Như vậy, lập kế hoạch chiến lược giáo dục khác với những cái gì đangphổ biến được sử dụng trong các mẫu lập kế hoạch, vì lập kế hoạch chiến lượcgiáo dục thường:

- Chú trong đến tư duy và hành động chiến lược, chứ không phải văn bảnlập kế hoạch

- Chú trọng tới tương lai, nó được xây dựng nhằm giúp nhà trường hìnhdung được các mong muốn và có thể đạt được trong tương lai

- Tìm kiếm cách tiếp cận tích cực trong quản lý Nó không đơn giản chỉ

là việc chống lại hoặc thích nghi với những thay đổi Nhà trường nào quản lýmột cách chiến lược thì lúc nào cũng luôn tìm kiếm cơ hội tác động lẫn nhau

Trang 39

thông qua môi trường của mình, vì vậy họ có thể đạt được các mục đích chung

và tầm nhìn một cách thành công

Trang 40

1.3 Các bước cơ bản của xây dựng kế hoạch chiến lược

Chiến lược có thể được định nghĩa như một bản kế hoạch tổng thể định

ra phương hướng dài hạn và phân bổ nguồn lực nhằm giúp nhà trường (tổchức) đạt tới các mục tiêu đề ra (Richard L Daft, 1999)

Về cơ bản, xây dựng chiến lược của một tổ chức hay một cơ sở giáo dục

là những quyết định và hành động chính vì nó phải được thực hiện tuần tự

để trả lời được chuỗi 4 câu hỏi:

1 Hiện nay chúng ta (tổ chức) đang ở đâu?

2 Chúng ta muốn đi đến đâu trong tương lai?

3 Chúng ta đến đó bằng cách nào?

4 Làm thế nào để đánh giá được quá trình thực hiện?

Trả lời bốn câu hỏi trên cần phải xác định các nội dung tương ứng:

1 Hiện nay chúng ta (tổ chức) đang ở

đâu?

- Đánh giá môi trường

- Phân tích các liên đới

2 Chúng ta muốn đi đến đâu trong

Hình 1.2 Những nội dung cơ bản của xây dựng KHCL

Những nội dung cơ bản của XDKHCL nêu trên chỉ mang tính tương đối

vì tùy theo quan niệm mà số lượng các nội dung này có thể nhiều hoặc ít hơn.Tuy vậy, dù quan điểm về các nội dung của XDKHCL thế nào thì ta có thể hệthống chúng thành các bước lớn như sau:

Định dạng
Số trang	178
Dung lượng	3,13 MB