Chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở huyện quảng uyên, tỉnh cao bằng

Từ mụctiêu trên đề tài đề ra các mục tiêu cụ thể bao gồm: 1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận vàthực tiễn về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tổ chức cơ sở Đoàn, cán bộ Đoàncấp cơ sở và ch

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

HÀ NGỌC HUY

CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ ĐOÀN CẤP CƠ SỞ

HUYỆN QUẢNG UYÊN, TỈNH CAO BẰNG

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Thị Ngân

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế: “Chất lượngđội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng” là đề tài nghiêncứu của riêng tôi Các nội dung của luận văn được trình bày dựa trên quan điểm của cánhân, cơ sở nghiên cứu lý thuyết và phân tích thực tiễn, dưới sự hướng dẫn khoa họccủa TS Lê Thị Ngân Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trungthực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám

ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc./

Hà Nôi, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Hà Ngọc Huy

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám đốc, các thầy giáo,

cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, các thầy, cô giáo của Học viện Nôngnghiệp Việt Nam đã tận tình giảng dạy truyền đạt kiến thức và tạo điều kiện tốt nhất chotôi thực hiện đề tài này

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đối với TS Lê Thị Ngân, người hướngdẫn khoa học trực tiếp cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong Hội đồng chấm luận văn

đã có những đóng góp quý báu để tôi hoàn thiện luận văn của mình

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới các đồng chílãnh đạo, cán bộ đang công tác tại Tỉnh Đoàn Thanh niên Cao Bằng, lãnh đạo Ủy bannhân dân huyện Quảng Uyên, các cơ quan, phòng, ban chuyên môn thuộc Ủy ban nhândân huyện Quảng Uyên, Huyện Đoàn Quảng Uyên và các đồng chí Lãnh đạo Đảng ủy

xã, cán bộ Đoàn cơ sở, Chi đoàn cơ sở, Chi đoàn, Đoàn viên, thanh niên tại QuảngUyên đã giúp đỡ cung cấp số liệu, thông tin, tài liệu và đóng góp ý kiến trong quá trìnhhoàn thành luận văn

Cuối cùng tôi muốn bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến gia đình và bạn bè đãluôn ủng hộ, động viên, tạo điều kiện để tôi có thể hoàn thành luận văn

Hà Nôi, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Hà Ngọc Huy

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn

ii Mục lục

iii Danh mục chữ viết tắt vi Danh mục bảng vii Danh mục sơ đồ, biểu đồ ix Danh mục hộp x Trích yếu luận văn xi Phần 1 Mở đầu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

1 1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Câu hỏi nghiên cứu

3 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu 3

1.5 Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn

3 Phần 2 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 5

2.1 Cơ sở lý luận

5 2.1.1 Các khái niệm 5

2.1.2 Khái quát chung về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

8 2.1.3 Cán bộ Đoàn cấp cơ sở 11

2.1.4 Nội dung nghiên cứu 15

2.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở

18 2.2 Cơ sở thực tiễn

20 2.2.1 Tình hình đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại Việt Nam 20

2.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước về nâng cao chất lượng

đội ngũ cán bộ Đoàn 222.2.3 Bài học kinh nghiệm từ cơ sở thực tiễn cho địa bàn nghiên cứu 26

Phần 3 Phương pháp nghiên cứu 28

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 28

3.2 Phương pháp nghiên cứu 33

3.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 33

3.2.2 Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu, thông tin 34

3.2.3 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu, thông tin 36

3.2.4 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 37

Phần 4 Kết quả và thảo luận 38

4.1 Khái quát về hệ thống tổ chức và đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng 38

4.1.1 Hệ thống tổ chức cơ sở Đoàn 38

4.1.2 Cơ cấu tổ chức cơ sở Đoàn tại Quảng Uyên 39

4.1.3 Chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn 40

4.1.4 Đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở 41

4.1.5 Đánh giá chung về tổ chức cơ sở Đoàn tại huyện Quảng Uyên 47

4.2 Chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng 47

4.2.1 Giới tính, độ tuổi, kinh nghiệm 47

4.2.2 Trình độ của đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở 50

4.2.3 Kỹ năng, nghiệp vụ đoàn 55

4.2.4 Phẩm chất đạo đức, lối sống 58

4.2.5 Mức độ hoàn thành công việc 62

4.2.6 Kết quả triển khai các hoạt động, phong trào cách mạng của Đoàn 64

4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng 69

4.3.1 Lòng yêu nghề, trách nhiệm với công việc 69

4.3.2 Công tác quy hoạch, cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ Đoàn 70

4.3.3 Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ 71

4.3.4 Điều kiện làm việc 74

4.3.5 Chính sách đãi ngộ 77

4.3.6 Các yếu tố khác 79

4.4 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở

huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng 80

4.4.1 Quan điểm, định hướng xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở 80

4.4.2 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở trên địa bàn huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng 81

Phần 5 Kết luận và kiến nghị 91

5.1 Kết luận 91

5.2 Kiến nghị 93

5.2.1 Đối với Trung ương 93

5.2.2 Đối với Tỉnh uỷ, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng 93

5.2.3 Đối với Cấp ủy, chính quyền cấp huyện, cấp xã của huyện Quảng Uyên 94

Tài liệu tham khảo 95

Phụ lục 99

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt

BHXH Bảo hiểm xã hộiBHYT Bảo hiểm y tế

SL Số lượng

TNCS Thanh niên cộng sảnTTN Thanh thiếu niên UBND Ủy Ban nhân dân

VH, TT Văn hóa, thể thao

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Tình hình dân số huyện Quảng Uyên qua 3 năm 2013 -2015 29

Bảng 3.2 Giá trị sản xuất của huyện Quảng Uyên giai đoạn 2013 – 2015 31

Bảng 3.3 Cách thu thập nguồn thông tin thứ cấp 34

Bảng 3.4 Đối tượng điều tra và số lượng mẫu điều tra 35

Bảng 4.1 Cơ cấu tổ chức cơ sở Đoàn huyện Quảng Uyên phân theo các khối chuyên môn 39

Bảng 4.2 Kết quả đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn năm 2015 tại huyện Quảng Uyên 40

Bảng 4.3 Cơ cấu cán bộ Đoàn cấp cơ sở phân theo chức danh và độ tuổi 43

Bảng 4.4 Giới tính, độ tuổi và kinh nghiệm của các cán bộ Đoàn cấp cơ sở được điều tra 48

Bảng 4.5 Trình độ của các cán bộ Đoàn cấp cơ sở được điều tra 52

Bảng 4.6 Đánh giá của cán bộ Đoàn cơ sở và Chi đoàn cơ sở về kỹ năng nghiệp vụ của bản thân 56

Bảng 4.7 Đánh giá của cán bộ các Chi đoàn về kỹ năng nghiệp vụ của bản thân 57

Bảng 4.8 Kết quả đánh giá về phẩm chất, đạo đức lối sống của cán bộ Đoàn cấp cơ sở 60

Bảng 4.9 Kết quả đánh giá, phân loại cán bộ Đoàn cơ sở, Chi đoàn cơ sở huyện Quảng Uyên giai đoạn 2013 - 2015 62

Bảng 4.10 Đánh giá về khả năng giải quyết công việc của cán bộ Đoàn cơ sở, Chi đoàn cơ sở trên địa bàn huyện Quảng Uyên 63

Bảng 4.11 Đánh giá về khả năng giải quyết công việc của cán bộ các Chi đoàn trên địa bàn huyện Quảng Uyên 64

Bảng 4.12 Kết quả tổ chức các hoạt động của tổ chức cơ sở Đoàn trên địa bàn huyện Quảng Uyên (2013 – 2015) 67

Bảng 4.13 Đánh giá của ĐVTN về lòng yêu nghề, trách nhiệm với công việc của cán bộ Đoàn cấp cơ sở 69

Bảng 4.14 Công tác quy hoạch cán bộ đoàn cấp cơ sở trên địa bàn huyện Quảng Uyên 70

Bảng 4.15 Công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở

huyện Quảng Uyên giai đoạn 2013 - 2015 71Bảng 4.16 Các kỹ năng cần trang bị cho Cán bộ đoàn cấp cơ sở 72Bảng 4.17 Đánh giá của cán bộ Đoàn cấp cơ sở về các lớp đào tạo, bồi dưỡng

và tập huấn 73Bảng 4.18 Điều kiện cơ sở vật chất cho hoạt động Đoàn tại các Đoàn cơ sở và

Chi đoàn cơ sở 76Bảng 4.19 Nhận xét, đánh giá của cán bộ Đoàn cơ sở về chế độ chính sách 77Bảng 4.20 Đánh giá về mức độ quan tâm của chính quyền địa phương tới đội ngũ

cán bộ Đoàn cấp cơ sở 79Bảng 4.21 Đánh giá của cán bộ Đoàn cấp cơ sở về khen thưởng, kỷ luật 80

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 4.1 Tổ chức hệ thống Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

huyện Quảng Uyên 38Biểu đồ 4.1 Số lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên giai đoạn

2013 – 2015 42Biểu đồ 4.2 Cơ cấu cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại Quảng Uyên phân theo giới tính 45Biểu đồ 4.3 Trình độ của cán bộ Đoàn cấp cơ sở trên địa bàn huyện Quảng Uyên 46Biểu đồ 4.4 Kết quả tự đánh giá về trình độ ngoại ngữ, tin học của cán bộ Đoàn

cấp cơ sở 53Biểu đồ 4.5 Đánh giá của lãnh đạo về trình độ ngoại ngữ, tin học

của cán bộ Đoàn cấp cơ sở 54Biểu đồ 4.6 Đánh giá của lãnh đạo và Đoàn viên, thanh niên về kỹ năng, nghiệp vụ

của cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại Quảng Uyên 58Biểu đồ 4.7 Đánh giá về chất lượng hoạt động Đoàn tại huyện Quảng Uyên 68

DANH MỤC HỘP

Hộp 4.1 Nhận xét về tác phong làm việc của cán bộ Đoàn cấp cơ sở

tại địa phương 61Hộp 4.2 Ý kiến về điều kiện thời gian làm việc của cán bộ đoàn cấp cơ sở 74Hộp 4.3 Ý kiến về điều kiện thời gian làm việc của cán bộ Chi đoàn cơ sở 74

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

1 Tên tác giả: Hà Ngọc Huy

2 Tên Luận văn: “Chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở huyện Quảng Uyên, tỉnhCao Bằng”

3.Ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 60.34.04.10

4 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Tổ chức cơ sở Đoàn là nền tảng của tổ chức Đoàn, là cấp gần gũi nhất với đoànviên, thanh niên, trực tiếp thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Đoàn ở cơ sở Đội ngũcán bộ Đoàn cấp cơ sở đòi hỏi phải có trình độ, kỹ năng nghiệp vụ, phẩm chất chính trị,đạo đức tốt, nếu không sẽ không thể phát huy được vai trò của tổ chức cơ sở Đoàn vàtiềm năng của Đoàn viên, thanh niên Cũng như vai trò của đội ngũ cán bộ Đoàn trên cảnước, đội ngũ cán bộ Đoàn tại huyện Quảng Uyên có vai trò quan trọng trong công tácđoàn kết, tập hợp, chăm lo, bồi dưỡng và phát huy thanh niên, góp phần vào quá trìnhphát triển kinh tế - xã hội của địa phương Do đó, việc tìm hiểu, phân tích thực trạngchất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, từ đónghiên cứu, đề xuất một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũcán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng là rất cần thiết Từ mụctiêu trên đề tài đề ra các mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) Hệ thống hóa cơ sở lý luận vàthực tiễn về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tổ chức cơ sở Đoàn, cán bộ Đoàncấp cơ sở và chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở; (2) Đánh giá thực trạng chấtlượng của cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng; (3)Phân tíchcác yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng của đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyệnQuảng Uyên, tỉnh Cao Bằng; (4)Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng độingũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng trong thời gian tới

Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Vềthu thập số liệu thứ cấp, đề tài tiến hành thu thập các tài liệu đã công bố chính thức vàtiến hành kiểm định thực tế, khi sử dụng có trích dẫn đầy đủ Về thu thập số liệu sơ cấp,

đề tài sử dụng phương pháp chọn điểm nghiên cứu tại 3 xã là xã Quốc Phong, xã PhiHải và thị trấn Quảng Uyên; sử dụng phương pháp chọn mẫu điều tra và điều tra bằngbảng hỏi đã chuẩn bị trước để phỏng vấn các đối tượng mà đề tài cần điều tra, thu thập

số liệu; Ngoài ra, để thu thập số liệu sơ cấp đề tài còn sử dụng một số phương pháp như:Hội thảo, thảo luận nhóm PRA, phương pháp quan sát… Sau khi thu thập, số liệu được

xử lý trên phần mềm excel và sử dụng phương pháp phương pháp thống kê mô tả,phương pháp thống kê so sánh để phân tích số liệu

Qua nghiên cứu cho thấy, số lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở trong trong nhữngnăm qua có tăng lên nhưng hiện nay vẫn còn thiếu và yếu Cán bộ Đoàn cấp cơ sở lànam chiếm tỷ lệ chủ yếu (trên 82,14%) Tỷ lệ cán bộ Đoàn có trình độ văn hóa cấp 3 đạt

84,09% tương ứng 259 người, trình độ văn hóa của cán bộ Chi đoàn vẫn còn 49 người

có trình độ văn hóa cấp 2, tương ứng 19,37% Toàn huyện có 01 cán bộ đoàn cấp cơ sở

có trình độ trên đại học, tương ứng với tỷ lệ 0,32%, có 61 cán bộ có trình độ đại học,cao đẳng tương ứng tỷ lệ 19,81% Về trình độ lý luận chính trị, chưa có cán bộ Đoànnào có trình độ cao cấp, 19 cán bộ có trình độ trung cấp tương ứng 5,19%, 36 cán bộ cótrình độ sơ cấp tương ứng 11,69% Đối với trình độ tiếng anh, tin học của đội ngũ cán

bộ Đoàn cấp cơ sở hiện nay nhìn chung vẫn còn rất yếu Kỹ năng, nghiệp vụ của cán bộĐoàn cơ sở, Chi đoàn cơ sở đã được đảm bảo, tuy nhiên đối với cán bộ Chi đoàn vẫnchưa thực sự tốt, đòi hỏi trong thời gian tới cần được tập huấn, bồi dưỡng thêm

Đối với các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sởtrên địa bàn huyện Quảng Uyên hiện nay, qua điều tra cho thấy, lòng yêu nghề, tráchnhiệm với công việc, đa số cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại địa phương được đánh giá cao;Đối với công tác quy hoạch cán bộ Đoàn cấp cơ sở hiện nay còn một số bất cập ảnhhưởng không nhỏ đến chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn; Công tác đào tạo, bồi dưỡngnâng cao trình độ tuy đã có bước tiến mới nhưng còn hạn chế về nội dung, phươngpháp, chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng của cán bộ Đoàn cấp cơ

sở tại địa phương; Thời gian làm việc của cán bộ Đoàn cấp cơ sở nhìn chung khá eohẹp, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động đoàn trên địa bàn còn hạn chế, trang thiết bịcòn rất thiếu Chế độ chính sách đối với cán bộ Đoàn cơ sở hiện nay chưa đảm bảo,chưa tương xứng, nhất là chính sách đãi ngộ và chính sách tiền lương

Để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cơ sở trên địa bàn huyện QuảngUyên trong thời gian tới, đề tài đã đề xuất các nhóm giải pháp bao gồm: (i) Hoàn thiệncông tác quy hoạch, tuyển chọn cán bộ Đoàn cấp cơ sở; (ii) Nâng cao chất lượng đàotạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn; (iii) Hoàn thiện công tác đánh giá đối với cán bộ Đoàn cấp

cơ sở; (iv) Đẩy mạnh công tác khen thưởng, kỷ luật; (v) Thực hiện tốt chế độ chính sáchđối với cán bộ Đoàn cấp cơ sở; (vi) Trang bị thêm cơ sở vật chât, kỹ thuật phục vụ hoạtđộng Đoàn; (vii) Tăng cường sự quan tâm, lãnh đạo của Đảng và chính quyền địaphương

3.Major: Economic Management Code: 60.34.04.10

4 Institution: Vietnam National University of Agriculture

Youth grass-root units are ground base of Youth Union, closest to the Unionmember, youngers, and they directly conduct functions, tasks of Youth Union in grassroot Staff of Youth grass-root units are required profession, knowledge, politicalquality unless they cannot fulfill role of Youth Union and potentials of the Unionmembers as well as youngers As role of Youth Union staff over the country, the staff inQuang Uyen has played an important role in solidarity movement to gather, take care,train and develop youngers in order to contribute to socio-economic development of thedistrict Therefore, to understand and analyze quality status of Youth Union grass-rootstaff in Quang Uyen district, Cao Bang province are needed The research objectivesinclude: (1) To systemize theoretical and empirical base of Ho Chi Minh CommunistYouth Union, Youth Union grass-root units, the Union grass-root staff and quality ofthe staff; (2) To evaluate quality status of the Union grass-root staff in Quang Uyendistrict, Cao Bang province; (3) To analyze factors effecting on quality of the Uniongrass-root staff in Quang Uyen district, Cao Bang province; (4) To recommendsolutions in order to improve quality of the Youth Union grass-root staff in Quang Uyendistrict, Cao Bang province

In this research, I use methods including: About collecting secondary data, Icollect officially published documentaries and test in reality as well as use them withcitation About collecting primary data, I use sampling method with 03 communes ofQuoc Phong, Phi Hai and Quang Uyen town; using sampling method on survey byquestionnaire to collect information needed by the thesis; Besides, to collect primarydata, I also use several other methods including: workshop, focus group discussion,observation… After collecting data, the data is processed on Excel and analyzed bystatistic descriptives, comparison statistics

The research shows that, number of Youth Union grass-root staff has increasedrecent years but still small and poor quality Male proportion of grass-root staff isdominated (over 82,14%) High-school proportion of the grass-root staff reachs to84,09% with 259 personnel, there are still 49 personnel in the grass-root units atsecondary level (19,37%) In the district, there is only one grass-root staff at higheruniversity level, equivalently 0,32%, there are 61 staff at college and university level,equivalently 19,81% About level of political understanding, there is no staff at senior

level, 19 staff at junior level equivalently 5,19%, 36 staff at secondary levelequivalently 11,69% About English fluency and computer level, Youth Union grass-root staff still are at poor level in genera Professional skills of the Union grass-rootstaff and grass-root units are guaranteed but that of grass-root unit staff are not good,need more time to be trained and developed

About factors effecting on quality of Youth Union grass-root staff in QuangUyen district, the analysis shows that love and responsibility in the job should beappriciated; About personnel master plan in grass-root units, there are several constrainswhich strongly effect on quality of the Union grass-root staff; Training activities inprofession have been upgraded but still have limitations in content, methodology andhave not meet the demand of training for the Union grass-root staff in the district;Working time of the Union grass-root staff is quite limited, facilities for Youth Unionoperation in the communes are limited and poor Supporting policy for the Union grass-root staff has not been appreciated especially policies of salary and living support

To improve the quality of Youth Union grass-root staff in Quang Uyen district

in the future, the thesis recommends groups of solutions including: (i) To fulfilpersonnel master plan and to recruit high quality staff for the Union grass-root units; (ii)

To improve quality of training for the Union grass-root staff; (iii) To enhance evaluation

of the Youth Union grass-root staff; (iv) To enhance activities of appreciation andpunishment; (v) To well conduct supporting policies for the Union grass-root staff; (vi)

To supply more facilities for Youth Union operation; (vii) To enhance appreciation ofcommunal and district leaders to Youth Union grass-root staff

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Việt Nam đang ở trong thời kỳ “cơ cấu dân số vàng”, số người trong lứatuổi thanh thiếu niên (từ 10 – 30 tuổi) tính đến ngày 01/6/2015 là 25.078.764người chiếm 27,7% dân số cả nước (Bộ Nội vụ và Quỹ dân số Liên hợp Quốc tạiViệt Nam, 2015), đây là lực lượng xã hội to lớn giữ vai trò quan trọng trongchiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Hiểu rõ tầm quan trọng của thanh thiếu niên, công tác thanh niên và vaitrò của đội ngũ cán bộ Đoàn, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao vị trí, vai trò củathanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn Thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy, tổ chức Đoàn là mắt xích quantrọng trong hệ thống chính trị; công tác thanh thiếu niên là vấn đề sống còn củadân tộc Bên cạnh đó Đảng ta cũng xác định cán bộ là nhân tố quyết định sựthành bại của cách mạng Về vai trò quan trọng của người cán bộ, Chủ tịch HồChí Minh đã chỉ rõ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “Muôn việc thànhcông hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” Gắn với công tác thanh niên, Đảngđặt ra nhiệm vụ cấp bách là phải tập hợp sâu rộng lực lượng thanh niên, bồidưỡng, xây dựng một lớp thanh niên “vừa hồng, vừa chuyên” Để thực hiện đượcđiều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ Đoàn phải có chất lượng, đáp ứng được yêu cầucông việc

Trong hệ thống tổ chức của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thìcấp cơ sở là cấp thấp nhất nhưng lại đặc biệt quan trọng Vì tổ chức cơ sở Đoàn

là nền tảng của tổ chức Đoàn, là cấp gần gũi với đoàn viên, thanh niên nhất, trựctiếp thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Đoàn ở cơ sở; triển khai các phongtrào cách mạng của Đoàn; đại diện cho lợi ích và quyền làm chủ của thanh niên;trực tiếp tham gia xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở Do đó, nếu độingũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở nếu không có trình độ, kỹ năng nghiệp vụ, phẩm chấtchính trị, đạo đức tốt sẽ không thể phát huy được những tiềm năng, thế mạnh củađoàn viên, thanh thiếu niên, của tổ chức cơ sở Đoàn, đồng thời cũng không thểhạn chế, ngăn chặn, đẩy lùi những tác động tiêu cực tác động đến đoàn viên,thanh thiếu niên Vì vậy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở làviệc làm hết sức quan trọng, cấp bách cả về lý luận lẫn thực tiễn

Cũng như vai trò của đội ngũ cán bộ Đoàn trên cả nước, đội ngũ cán bộĐoàn tại tỉnh Cao Bằng có vai trò quan trọng trong công tác đoàn kết, tập hợp,bồi dưỡng và phát huy thanh niên, góp phần vào quá trình phát triển kinh tế - xãhội của địa phương Đứng trước yêu cầu mới trong giai đoạn phát triển kinh tế xãhội hiện nay về nguồn nhân lực trẻ, để thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ của

tổ chức Đoàn ở cơ sở thì việc nâng cao chất lượng, chuẩn hóa đội ngũ cán bộĐoàn tại địa phương là rất cần thiết

Với 11.495 người trong lứa tuổi thanh niên (chiếm khoảng 28,4% dân sốtoàn huyện), huyện Quảng Uyên là một trong những huyện có tỷ lệ dân số tronglứa tuổi thanh thiếu niên cao của tỉnh Cao Bằng, bởi vậy công tác thanh thiếuniên là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng của các cấp bộ Đoàn toànhuyện Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, đội ngũ cán bộ Đoàn, nhất là đội ngũ cán

bộ Đoàn cấp cơ sở đóng vai trò đặt biệt quan trọng Tuy nhiên, hiện nay đội ngũcán bộ Đoàn cấp cơ sở tại địa phương vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như trình độchuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ chưa cao, còn hiện tượng quá tuổi so với quyđịnh Bên cạnh đó, việc đánh giá, tổng kết một cách có hệ thống chất lượng độingũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên chưa được tiến hành và chưa

có giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng Do đó, việc tìm hiểu chất lượngđội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở cũng như các yếu tố ảnh hưởng để từ đó đề xuấtcác giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại địaphương là rất cần thiết Xuất phát từ nhận định trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề:

“Chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở huyện Quảng Uyên, tỉnh CaoBằng” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học của mình

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, tổchức cơ sở Đoàn, cán bộ Đoàn cấp cơ sở và chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp

cơ sở

1.3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức Đoàn và chất lượng đội ngũ cán bộĐoàn cấp cơ sở gồm những nội dung gì? Các yếu tố cấu thành chất lượng đội ngũcán bộ Đoàn cấp cơ sở được thể hiện qua các chỉ tiêu nào?

- Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện QuảngUyên hiện nay như thế nào?

- Các yếu tố có ảnh hưởng thế nào đến chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàncấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên?

- Cần những giải pháp gì để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp

cơ sở huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng trong thời gian tới?

1.4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượngcán bộ Đoàn cấp cơ sở, chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cơ sở, các yếu tố ảnhhưởng đến chất lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở, các giải pháp nâng cao chất lượngcán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng

- Đối tượng khảo sát:

+ Cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng;

+ Cán bộ lãnh đạo huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng;

+ Đoàn viên, thanh niên đang sinh hoạt tại địa phương

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu chất lượng đội ngũ cán bộĐoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng; nghiên cứu các yếu tốảnh hưởng và các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp

cơ sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng trong thời gian tới

- Phạm vi không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu trên địa bàn tại huyệnQuảng Uyên, tỉnh Cao Bằng

- Phạm vi thời gian của số liệu:

Số liệu đã công bố phục vụ cho nghiên cứu về số lượng, cơ cấu, trình độ,kết quả đánh giá mức độ thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ

sở tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng được thu thập trong thời gian 3 năm từ

2013 đến 2015

Số liệu sơ cấp thu thập từ các cán bộ Đoàn cấp cơ sở, các cán bộ Đoàn cấptrên (Huyện Đoàn), các cấp ủy Đảng, chính quyền và Đoàn viên, thanh niên tạihuyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng trong năm 2016

Thời gian nghiên cứu của đề tài: từ ngày 01/11/2015 đến ngày 01/9/2016.1.5 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN

Đề tài nghiên cứu góp phần làm rõ thêm những lý luận và thực tiễn về tổchức Đoàn, tổ chức Đoàn cấp cơ sở, đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở, đây lànhững luận cứ khoa học cho nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở

Đề tài nghiên cứu một cách hệ thống thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộĐoàn cấp cơ sở huyện Quảng Uyên hiện nay, đồng thời phân tích, đánh giá cácyếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở huyện QuảngUyên So với các đề tài nghiên cứu trước đây về đội ngũ cán bộ Đoàn ở cơ sở,chủ yếu tập trung nghiên cứu đội ngũ cán bộ Đoàn cơ sở ở xã, phường, thị trấn

Đề tài này mở rộng nghiên cứu tới đội ngũ cán bộ Chi đoàn cơ sở và Chi đoànvới mục tiêu tìm hiểu khái quát những hạn chế, khó khăn mà đội ngũ cán bộĐoàn cấp cơ sở tại huyện Quảng Uyên đang gặp phải, từ đó có các giải pháp gópphần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở trên địa bàn

Quảng Uyên là một huyện có tỷ lệ dân số trong lứa tuổi thanh thiếu niên caocủa tỉnh Cao Bằng, vì vậy đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở đóng vai trò quan trọngtrong công tác đoàn kết, tập hợp, chăm lo, bồi dưỡng và phát huy thanh niên, gópphần vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Tuy nhiên, việcđánh giá, tổng kết một cách có hệ thống chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ

sở tại địa phương chưa được tiến hành thường xuyên và chưa có giải pháp đồng

bộ để nâng cao chất lượng Do đó, nghiên cứu này mong muốn đánh giá mộtcách khách quan về chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở Từ đó làm căn cứ

để cấp ủy, chính quyền các cấp, các cấp bộ Đoàn có những chính sách phù hợp,định hướng linh hoạt và các giải pháp thực tế nhằm nâng cao chất lượng đội ngũcán bộ Đoàn cấp cơ sở tại địa phương, góp phần xây dựng tổ chức Đoàn ở cơ sởngày càng vững mạnh

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Các khái niệm

2.1.1.1 Khái niệm cán bộ Đoàn cấp cơ sở

Để làm rõ khái niệm về cán bộ Đoàn cấp cơ sở, trước tiên cần làm rõ kháiniệm về tổ chức cơ sở Đoàn, cán bộ, cán bộ Đoàn

a Khái niệm Tổ chức cơ sở Đoàn

Điều 17, chương IV, Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa X (2012)quy định: "Tổ chức cơ sở Đoàn gồm Đoàn cơ sở, Chi Đoàn cơ sở và Chi Đoàn, lànền tảng của Đoàn, được thành lập theo địa bàn dân cư, theo ngành nghề, theođơn vị học tập, công tác, lao động, nơi cư trú và đơn vị cơ sở trong lực lượng vũtrang nhân dân Tổ chức cơ sở Đoàn có thể trực thuộc huyện Đoàn, tỉnh Đoàn,hoặc Đoàn khối, Đoàn ngành tuỳ thuộc vào tính đặc thù của từng đơn vị theohướng dẫn của Ban Thường vụ Trung ương Đoàn Chi đoàn là tổ chức tế bào củaĐoàn, là hạt nhân nòng cốt đoàn kết, tập hợp thanh thiếu nhi, Đoàn cơ sở là cấptrên trực tiếp của Chi đoàn"

Như vậy, tổ chức Đoàn cấp cơ sở (cơ sở Đoàn) bao gồm: Đoàn cơ sở, ChiĐoàn cơ sở, Chi Đoàn Trong đó, Chi Đoàn là đoàn cấp dưới và trực thuộc Đoàn

cơ sở

b Khái niệm cán bộ

Trong cuốn Những vấn đề cơ bản về Hành chính Nhà nước và chế độcông vụ, công chức do Viện Khoa học tổ chức Nhà nước (2011) biên soạn cónêu: "Cán bộ là một trong những thuật ngữ cơ bản của chế độ công vụ, côngchức, thường xuyên xuất hiện trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trongkhoa học hành chính, theo các cách tiếp cận khác nhau, người ta đưa ra nhữngcách giải thích khác nhau về thuật ngữ “cán bộ” Thuật ngữ “cán bộ” được sửdụng khá lâu tại các nước xã hội chủ nghĩa và bao hàm trong phạm vi rộngnhững người làm việc trong khu vực nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chứcchính trị xã hội"

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Cán bộ là những người đem chính sáchcủa Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời

đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặtchính sách cho đúng Cán bộ là cái gốc của mọi công việc Công việc thành cônghay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” (Đức Vượng và cs., 2000)

Cán bộ là người làm công tác nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan Nhànước, Đảng và các đoàn thể; người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan,một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ (Thái Xuân Đệ, 2010)

Cán bộ được định nghĩa là: “Người làm công tác nghiệp vụ chuyên môntrong cơ quan nhà nước, đảng, đoàn thể” (Nguyễn Như ý và cs., 2008)

Luật Cán bộ, công chức năm 2008 quy định: "Cán bộ là công dân ViệtNam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳtrong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội

ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sáchnhà nước Theo quy định này thì tiêu chí xác định cán bộ gắn với cơ chế bầu cử,phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ"

Nói tóm lại: Cán bộ chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòngcốt trong một tổ chức, có tác động ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và cácquan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành góp phần định hướng sự pháttriển của tổ chức

c Khái niệm cán bộ Đoàn

Quy chế cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2010) quy định: "Cán bộĐoàn là những người giữ chức danh Bí thư chi đoàn, Phó bí thư, Bí thư Đoàn cấp

cơ sở trở lên Cán bộ Đoàn được Đại hội, hội nghị của Đoàn tổ chức theo nhiệm

kỳ qui định tín nhiệm bầu vào chức danh Bí thư và được Đoàn cấp trên côngnhận Các qui trình giới thiệu nhân sự, bầu cử phải thực hiện theo đúng hướngdẫn của TW Đoàn Một số trường hợp đặc biệt được Đoàn cấp trên và cấp uỷĐảng cùng cấp chỉ định phân công nhiệm vụ"

Trong cuốn Tài liệu bồi dưỡng công tác tổ chức – kiểm tra do Trung ươngĐoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (2016) biên soạn có nêu: "Cán bộ Đoàn

là những người hoạt động trong tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trực tiếp thựchiện công tác vận động, tập hợp, đoàn kết, giáo dục TTN và xây dựng tổ chứcĐoàn vững mạnh theo quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

và Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh"

Cán bộ Đoàn bao gồm cán bộ chuyên trách, bán chuyên trách, khôngchuyên trách và kiêm nhiệm công tác Đoàn Cán bộ Đoàn chuyên trách là ngườiđược hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, các doanh nghiệp chi trả để thực hiệncông tác Đoàn, Hội, Đội Cán bộ Đoàn bán chuyên trách, không chuyên trách làngười chỉ được hưởng phụ cấp hoặc tính giá trị lao động trong chi phí trả lương

để thực hiện công tác Đoàn, Hội, Đội Cán bộ kiêm nhiệm công tác Đoàn làngười không được hưởng lương, phụ cấp từ việc tham gia công tác Đoàn, Hội,Đội (Lê Văn Cầu, 2010)

d Khái niệm cán bộ đoàn cấp cơ sở

Như vậy, căn cứ theo khái niệm về tổ chức cơ sở Đoàn, khái niệm cán bộ

và khái niệm về cán bộ Đoàn thì cán bộ Đoàn cấp cơ sở là công dân Việt Nam,

có phẩm chất đạo đức và năng lực công tác; được đoàn viên thanh niên tín nhiệm

và bầu cử qua Đại hội của Đoàn; được phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chứcdanh theo nhiệm kỳ trong tổ chức Đoàn cấp cơ sở Cán bộ Đoàn cấp cơ sở baogồm: Bí thư Chi Đoàn; Bí thư, Phó bí thư Đoàn cơ sở; Bí thư, phó Bí thư Chiđoàn cơ sở

2.1.1.2 Khái niệm chất lượng cán bộ

Đề có khái niệm chính xác về khái niệm chất lượng cán bộ thì đầu tiênchúng ta cần hiểu rõ khái niệm về chất lượng

Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể tạo cho thực thể đókhả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra và nhu cầu tiềm ẩn (Bộ Khoa học vàCông nghệ, 2007)

Nguyễn như ý và cs (2008) định nghĩa về chất lượng như sau: “Chất lượng:

1 Cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật 2 Cái tạo nên bản chất sựvật, làm cho sự vật này khác với sự vật kia”

Chất lượng là giá trị về mặt lợi ích (Thái Xuân Đệ, 2010)

Ngô Thị Bích Hường (2011) cho rằng: “Hiểu một cách khái quát chấtlượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự việc” Theocách hiểu như vậy, chất lượng đội ngũ cán bộ được xem xét dưới nhiều giác độkhác nhau:

Thứ nhất, chất lượng đội ngũ cán bộ được xác định trong mối quan hệgiữa số lượng với vai trò, vị trí và chức năng nhiệm vụ được giao Tính hợp lý

được biểu hiện ở sự tinh giảm đến mưc tối ưu Đảm bảo gọn nhẹ, hoạt động cóhiệu lực, hiệu quả Trong đó, mỗi cá nhân phát huy được hết năng lực, sở trườngcủa mình hoàn thành tốt công việc được giao, góp phần thúc đẩy cho bộ máy vậnhành thông suốt và đạt hiệu quả cao nhất

Thứ hai, chất lượng đội ngũ cán bộ được thể hiện ở hiệu lực, hiệu quả hoạtđộng và phụ thuộc nhiều yếu tố như: Năng lực, phẩm chất, tính tích cực, tự giáccủa mỗi cán bộ Điều kiện cơ sở vật chất, tính tổ chức khoa học, tính hợp lý tronghoạt động của bộ máy

Thứ ba, chất lượng đội ngũ cán bộ là sự tổng hợp chất lượng của từng cán

bộ thể hiện qua các giác độ sau:

- Phẩm chất chính trị đạo đức: Đó là quan điểm, lập trường tư tưởng, đạođức lối sống của cán bộ, sự tín nhiệm của nhân dân và uy tín của họ trước tập thể,cộng đồng

- Trình độ năng lực: Bao gồm trình độ học vấn, trình độ chuyên mônnghiệp vụ, trình độ lý luận chính trị, kiến thức về quản lý Nhà nước, quản lý kinh

tế, sự am hiểu và năng lực thực hiện tốt đường lối của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước

- Khả năng hoàn thành nhiệm vụ: Đó là tập hợp khả năng của cán bộ như:Khả năng quản lý điều hành, khả năng giao tiếp, khả năng thích ứng và xử lý

Như vậy, chất lượng đội ngũ cán bộ bao gồm trình độ năng lực, khả nănghoàn thành nhiệm vụ, phẩm chất chính trị đạo đức, ý thức trách nhiệm với côngviệc, ý thức tự giác…

2.1.2 Khái quát chung về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa X (2012) khái quát về tổ chứcĐoàn như sau: "Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xãhội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ ChíMinh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến,phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh"

Hệ thống tổ chức của Đoàn gồm 4 cấp: Cấp Trung ương, cấp tỉnh vàtương đương, cấp huyện và tương đương, cấp cơ sở

2.1.2.1 Vị trí, vai trò của Đoàn thanh niên Hồ Chí Minh

Trong cuốn sách Tài liệu bồi dưỡng cán bộ Đoàn các trường đại học, caođẳng do Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (2011a) biên soạn

có nêu về vị trí, vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh như sau:

+ Đoàn là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổHiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trong hệthống này Đảng là người lãnh đạo, Đoàn là một trong các tổ chức thành viên tạonên quyền lực của nhân dân theo cơ chế: " Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ vànhà nước quản lý" Với vị trí này Đoàn sẽ phối hợp với các cơ quan Nhà nuớc,các đoàn thể và tổ chức xã hội, các tập thể lao động và gia đình chăm lo, giáodục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên và thanh niên tíchcực tham gia vào việc quản lý Nhà nước và xã hội

+ Đối với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn giữ vai trò làngười phụ trách trực tiếp và có trách nhiệm xây dựng tổ chức Đội, giúp đỡ vậtchất, tài chính và lựa chọn cán bộ làm công tác thiếu niên nhi đồng

+ Đối với phong trào thanh niên và các tổ chức xã hội của thanh niên(gồm: Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam…) Đoàn làhạt nhân chính trị, đóng vai trò nòng cốt trong các phong trào và tổ chức thanhniên Đoàn ủng hộ giúp đỡ các Hội thanh niên thực hiện mục đích, tôn chỉ theoĐiều lệ của các Hội

2.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Hệ thống tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh gồm có 4 cấp, tùy theo mỗicấp lại có những chức năng, nhiệm vụ cụ thể Theo cuốn Tài liệu chuyên đề bồidưỡng lý luận chính trị dành cho cán bộ Đoàn ở cơ sở do Trung ương ĐoànThanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (2011b) biên soạn thì chức năng, nhiệm vụtổng quát của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh gồm có:

+ Đoàn là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, là đội quânxung kích cách mạng Chức năng này biểu hiện ở việc Đoàn luôn xác định nhiệm

vụ của mình là tích cực tham gia xây dựng Đảng, là nguồn cung cấp cán bộ choĐảng và là người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vangcủa Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh

+ Đoàn là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Đào tạo môi trườngđưa thanh niên vào các hoạt động, giúp đỡ họ rèn luyện và phát triển nhân cách,năng lực của con người lao động mới phù hợp với yêu cầu hiện nay

+ Đoàn là người đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho tuổitrẻ Chức năng này khẳng định rõ tổ chức của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổchức của thanh niên, vì thanh niên

+ Đoàn là người phụ trách đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Chứcnăng này thể hiện trách nhiệm của Đoàn trong việc giáo dục thiếu niên nhi đồngtạo nguồn bổ sung cho Đoàn

2.1.2.3 Nguyên tắc tổ chức và hoạt động

Căn cứ theo Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa X (2012) thì ĐoànTNCS Hồ Chí Minh được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dânchủ Thực hiện nguyên tắc này đảm bảo để tổ chức Đoàn thực sự là một tổ chứcquần chúng tiên tiến tự nguyện, dân chủ và tự quản của thanh niên

Nguyên tắc tập trung dân chủ của Đoàn được thể hiện ở các mặt sau:+ Cơ quan lãnh đạo các cấp của Đoàn đều do bầu cử lập ra và thực hiệnnguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

+ Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đoàn là Đại hội đại biểu toàn quốc Cơquan lãnh đạo của Đoàn ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đoàn viên ởcấp ấy Giữa hai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo là Ban chấp hành, cơ quan lãnh đạo

là Ban thường vụ do Ban chấp hành cùng cấp bầu ra

+ Ban chấp hành Đoàn các cấp có trách nhiệm báo cáo về hoạt động củamình với đại hội hoặc hội nghị đại biểu cùng cấp, với Ban chấp hành Đoàn cấptrên, với cấp ủy Đảng cùng cấp và thông báo cho Ban chấp hành Đoàn cấp dưới

+ Nghị quyết của Đoàn phải được chấp hành nghiêm chỉnh, cấp dưới phụctùng cấp trên, thiểu số phục tùng đa số, cá nhân phục tùng tổ chức

+ Trước khi quyết định các công việc và biểu quyết nghị quyết củaĐoàn, các thành viên đều được cung cấp thông tin và phát biểu ý kiến củamình, ý kiến thuộc về thiểu số được quyền bảo lưu báo cáo lên Đoàn cấp trêncho đến đại hội đại biểu toàn quốc, song phải nghiêm chỉnh chấp hành nghịquyết hiện hành

2.1.2.4 Vai trò, chức năng của tổ chức cơ sở Đoàn

Như đã giới thiệu ở trên, hệ thống tổ chức của Đoàn gồm 4 cấp: CấpTrung ương, cấp tỉnh và tương đương, cấp huyện và tương đương, cấp cơ sở Do

đề tài tập trung vào nghiên cứu đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở nên cần làm rõ vai

Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa X (2012) quy định về chức năng,nhiệm vụ của tổ chức cơ sở Đoàn như sau:

+ Đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng củacán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi

+ Tổ chức các hoạt động, tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên,thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa –

xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương, đơn vị

+ Phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế - xã hộilàm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ sởĐoàn, Hội, Đội ở địa bàn dân cư, tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chínhquyền

2.1.3 Cán bộ Đoàn cấp cơ sở

2.1.3.1 Vai trò của cán bộ Đoàn cấp cơ sở

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc".Trong công tác Đoàn cũng vậy, hoạt động của cơ sở Đoàn có hiệu quả, thiết thực,

ý nghĩa và phát huy hết được tiềm năng của tuổi trẻ hay không, là do vai trò quyếtđịnh của người cán bộ Đoàn Nhất là trong bối cảnh, kinh tế- xã hội đã có nhiềuthay đổi, đòi hỏi cán bộ Đoàn cũng phải đổi mới, nâng cao trình độ, nhận thức đểđáp ứng yêu cầu công tác Đoàn trong thời kỳ mới (Đức Vượng và cs., 2000)

Theo Hà Xuân Duy (2006), cán bộ Đoàn nói chung, cán bộ Đoàn cấp cơ

sở nói riêng có những vai trò như sau:

- Vai trò của cán bộ Đoàn trong hệ thống chính trị

Đoàn thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh là một thành viên trong hệ thốngchính trị Việt Nam Đoàn lấy mục đích, lý tưởng của Đảng Cộng Sản Việt Nam

làm mục đích cho chính mình Đó là lấy chủ nghĩa Mác-Lê - Nin và tư tưởng HồChí Minh làm kim chỉ nam cho xây dựng cơ sở lý luận và hành động thực tiễncủa mình Đoàn lấy lập trường của giai cấp công nhân làm lập trường của mìnhtrong đấu tranh cách mạng Đoàn thừa nhận sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam - lãnh tụ chính trị của mình

Đoàn thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh được Đảng Cộng sản Việt Nam

và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng xác định Đoàn làlực lượng cách mạng hùng hậu nhất Là đội quân xung kích, đội dự bị tin cậy củaĐảng Đảng tin tưởng tuyệt đối vào lực lượng cách mạng trẻ là Đoàn thanh niên

Đảng ta khẳng định cán bộ Đoàn là một bộ phận của cán bộ Đảng, xâydựng Đoàn vững mạnh là một nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng Đảng, cán bộĐoàn là nguồn bổ sung cán bộ cho cán bộ Đảng, Nhà nước và các tổ chức khác.Đảng có trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp, sử dụng đội ngũ cán bộ Đoànthanh niên trong các thời kỳ cách mạng và nhất là trong công cuộc đổi mới đấtnước hiện nay Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định "Bồi dưỡng thế hệ cáchmạng nay cho tới sau là một việc quan trọng và cần thiết" Đào tạo, bồi dưỡngcán bộ Đoàn là đào tạo bồi dưỡng cán bộ nguồn cho Đảng, Nhà nước

- Vai trò của cán bộ Đoàn trong thanh thiếu niên

Cán bộ Đoàn, người "thủ lĩnh" của Đoàn viên thanh niên, là người định rachủ trương, nghị quyết hoạt động đồng thời cũng là người chỉ đạo tổ chức cáchoạt động nhằm thực hiện các chủ trương, nghị quyết đó Là những người vừalãnh đạo, tổ chức quản lý, vừa giáo dục, thuyết phục và là người bạn, đồngnghiệp tin cậy của thanh thiếu niên Tính "Thủ lĩnh" còn được thể hiện tính chủđộng của cán bộ Đoàn, đó là tính tập trung, tính "Thủ trưởng " trong cơ quan củaĐoàn Thanh niên Để được lớp trẻ tin yêu và quí mến, cán bộ Đoàn cần phải đảmbảo một số yêu cầu sau :

+ Cán bộ Đoàn Thanh niên phải được xuất thân từ phong trào, được quầnchúng thanh niên bầu ra phải có tín nhiệm trong đoàn viên thanh thiếu niên Thanh niên phải tin tưởng, bày tỏ quan điểm, lý tưởng, lập trường của mình

+ Cán bộ Đoàn là người đại diện cho các cấp bộ Đoàn, cho Đoàn viênthanh niên bày tỏ thái độ, lý tưởng, trách nhiệm của mình trước Đảng, trước dântộc, là người bảo vệ mọi quyền lợi của tuổi trẻ: quyền được học tập, quyền đượcviệc làm thu nhập, quyền tự do bình đẳng trước pháp luật

+ Cán bộ Đoàn là người đoàn kết, tập hợp mọi tầng lớp thanh thiếu niênvào tổ chức Là người có ảnh hưởng lớn trong xã hội, là trung tâm đoàn kết thanhthiếu niên, đưa họ vào tổ chức để giáo dục Giúp thanh thiếu niên phát huy đượcmọi tài năng, năng lực của mình; phát hiện các tài năng trẻ cho Đoàn cho xã hộitrong mọi lĩnh vực Là người đại diện cho Đoàn trong các tổ chức quần chúngthanh niên như: Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam; Hội Sinh viên Việt Nam;Hội nghề nghiệp, Hội Phụ nữ trẻ…

- Vai trò của người cán bộ Đoàn Thanh niên trong sự nghiệp đổi mớiđất nước

+ Là đội ngũ cán bộ tiếp thu nhanh, tuyên truyền quảng bá, và định hướng

tư tưởng quần chúng thanh thiếu niên về tư duy đổi mới, sự nghiệp đổi mới đấtnước của Đảng đến Đoàn viên, thanh thiếu niên một cách chính xác và nhanhchóng , rộng rãi nhất

+ Là đội ngũ cán bộ xung kích trên mọi lĩnh vực trong công cuộc đổi mới đất nước; là những người cán bộ trẻ tuổi, năng động, sáng tạo và nhận thứcnhanh

+ Là lực lượng lao động trẻ, có kiến thức, có khoa học, có trình độ và taynghề cao; là lực lượng lao động làm ra nhiều sản phẩm cho xã hội, không nhữngsản phẩm vật chất mà còn sản phẩm văn hoá, chính trị và tinh thần

+ Là lực lượng cán bộ bổ sung cho Đảng, cho Chính phủ và dân tộc hùnghậu nhất, tinh nhuệ nhất: Đã có trên 90% Bí thư Đoàn Thanh niên tham gia quản

lý, điều hành đất nước; Đoàn là một thành viên trong hệ thống chính trị, hệ thốngquản lý của địa phương Nhiệm vụ của Đoàn nói chung và của người cán bộĐoàn các cấp nói riêng là tổ chức, quản lý và giáo dục đoàn viên thanh thiếuniên Đây cũng là một công việc giúp Đảng, giúp Nhà nước quản lý đào tạo conngười, quản lý đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước

2.1.3.2 Đặc điểm cán bộ Đoàn cấp cơ sở

+ Cán bộ Đoàn cấp cơ sở hầu hết là dân bản địa, cư trú sinh sống tại địaphương, có quan hệ gắn bó với nhân dân địa phương về mọi mặt kinh tế, vănhoá, tình cảm và đời sống sinh hoạt hàng ngày (Hà Xuân Duy, 2006)

+ Phần lớn đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở trưởng thành từ các phong trào

ở địa phương, nguồn khác là sinh viên các trường đại học, cao đẳng, bộ đội saukhi hoàn thành nghĩa vụ quân sự và một số ít là cán bộ tăng cường (Hà XuânDuy, 2006)

+ Cán bộ Đoàn đa số là những người trẻ tuổi, đây là nét đặc trưng mangtính đặc thù trong hệ thống tổ chức Đoàn Cán bộ Đoàn đòi hỏi phải trẻ về tuổiđời, cả về tư duy Thông thường trẻ thì năng động, sáng tạo, nhiệt tình, có thểlực, trí tuệ tốt, hăng hái tham gia các hoạt động Tuy nhiên, tuổi trẻ thường có ítkinh nghiệm, do vậy cán bộ Đoàn đòi hỏi phải thường xuyên rèn luyện thông qua

đi cơ sở, tích cực hoạt động trong thực tiễn (Hà Xuân Duy, 2006)

+ Do nhiều nguyên nhân, đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở ít được đào tạo(nhất là đối với miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo), thường xuyênbiến động, không ổn định Điều đó gây khó khăn trong công tác đào tạo, bồidưỡng đội ngũ cán bộ, nhất là việc tập huấn, bồi dưỡng, cập nhật những kiếnthức mới để ngày càng phù hợp với yêu cầu phát triển của phong trào thanh thiếuniên cũng như nhu cầu tâm lý của ĐVTN, khó khăn trong việc triển khai tổ chứcthực hiện các nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong ĐVTN (LôVăn Điệp, 2012)

2.1.3.3 Tiêu chuẩn cán bộ Đoàn cấp cơ sở

Theo Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh (2010) thìcán bộ Đoàn cấp cơ sở cần có những tiêu chuẩn sau:

- Về tiêu chuẩn chung

Có trình độ chính trị, chuyên môn, năng lực tham mưu, chỉ đạo và khảnăng tiếp thu, tổ chức, triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sáchcủa Đảng, Nhà nước, Nghị quyết của Đoàn, chương trình công tác của đơn vịtrong phạm vi, trách nhiệm được giao

Có kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ công tác thanh vận, ngoại ngữ, tin họcphù hợp với lĩnh vực công tác Nhiệt tình và trách nhiệm với sự nghiệp giáo dục,đào tạo thể hệ trẻ, được rèn luyện từ thực tiễn phong trào, được thanh thiếu nhitín nhiệm

+ Tiêu chuẩn cán bộ Chi đoàn cơ sở trong cơ quan, doanh nghiệp: Đối với

cơ quan: Trình độ chuyên môn từ đại học trở lên, trình độ lý luận chính trị từ sơcấp trở lên, giữ chức vụ không quá 35 tuổi Đối với doanh nghiệp: Trình độchuyên môn từ đại học trở lên, trình độ lý luận chính trị từ sơ cấp trở lên (riêngdoanh nghiệp ngoài nhà nước có thể tốt nghiệp phổ thông trung học trở lên, đãđược bôi dưỡng chương trình lý luận chính trị tương đương sơ cấp), giữ chức vụkhông quá 40 tuổi

+ Tiêu chuẩn cán bộ Chi đoàn: Là Đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minhhoặc Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam; có quá trình sinh hoạt, hoạt độngĐoàn; có trình độ hiểu biết, có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kỹ năng hoạtđộng Đoàn; được sự tín nhiệm của tập thể đoàn viên, được đoàn viên lựa chọnthông qua bầu cử trong Đại hội chi đoàn

2.1.4 Nội dung nghiên cứu

2.1.4.1 Hệ thống tổ chức cơ sở Đoàn

Tổ chức cơ sở Đoàn gồm Đoàn cơ sở và Chi Đoàn cơ sở, là nền tảng củaĐoàn, được thành lập theo địa bàn dân cư, theo ngành nghề, theo đơn vị học tập,công tác, lao động, nơi cư trú và đơn vị cơ sở trong lực lượng vũ trang nhân dân

Tổ chức cơ sở Đoàn có thể trực thuộc huyện Đoàn, tỉnh Đoàn, hoặc Đoàn khối,Đoàn ngành tuỳ thuộc vào tính đặc thù của từng đơn vị theo hướng dẫn của BanThường vụ Trung ương Đoàn Chi đoàn là tổ chức tế bào của Đoàn, là hạt nhânnòng cốt đoàn kết, tập hợp thanh thiếu nhi, Đoàn cơ sở là cấp trên trực tiếp củachi đoàn (Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh khóa X, 2012) Nhưvậy, tổ chức Đoàn cấp cơ sở (cơ sở Đoàn) bao gồm: Đoàn cơ sở, Chi Đoàn cơ sở,Chi Đoàn Trong đó, Chi Đoàn là đoàn cấp dưới và trực thuộc Đoàn cơ sở

Nội dung nghiên cứu tổ chức cơ sở Đoàn bao gồm: hệ thống tổ chức cơ sởĐoàn; cơ cấu và chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn; số lượng cán bộ, cơ cấu cán bộ,trình độ đội ngũ cán bộ đang làm việc trong tổ chức cơ sở Đoàn

2.1.4.2 Chất lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở

Nội dung nghiên cứu chất lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở dựa trên các tiêuchuẩn đã được quy định trong quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ ChíMinh năm 2010 và khả năng đáp ứng những nhiệm vụ của tổ chức sơ sở Đoàn,theo đó các tiêu chí cơ bản để đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sởbao gồm: phẩm chất chính trị, trình độ (trình độ học vấn, trình độ chuyên môn,trình độ lý luận chính trị), các kỹ năng, nghiệp vụ…

- Về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống:

Phẩm chất chính trị là tiêu chí quan trọng, quyết định đến chất lượng củamỗi cán bộ Phẩm chất chính trị là động lực tinh thần, là kim chỉ nam để địnhhướng và thúc đẩy cán bộ thực hiện xuất sắc nhiệm vụ được giao Phẩm chấtchính trị cũng là yêu cầu cơ bản nhất đối với cán bộ Đó là nhiệt tình cách mạng,tuyệt đối trung thành với Chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý tưởngcủa Đảng Cộng sản Việt Nam, tinh thần tận tuỵ với công việc, hết lòng hết sứcphục vụ nhân dân (Ngô Thị Bích Hường, 2011)

Phẩm chất đạo đức, lối sống của người cán bộ quan hệ mật thiết với phẩmchất chính trị Phẩm chất chính trị chi phối, quy định phẩm chất đạo đức; phẩmchất đạo đức tác động tới sự phát triển phẩm chất chính trị Người cán bộ có giácngộ chính trị, có niềm tin sâu sắc vào lý tưởng cộng sản chủ nghĩa sẽ giúp họ cótình yêu thương đồng chí, kính trọng nhân dân, quan tâm giúp đỡ mọi người, biết

hy sinh lợi ích cá nhân cho lợi ích cách mạng Những phẩm chất đạo đức tốt đẹpnhư trung, hiếu, dũng, liêm,… sẽ giúp người cán bộ củng cố, phát triển các phẩmchất chính trị như sự kiên định lập trường, tư tưởng, tính tiên phong gương mẫucủa người cán bộ Quan hệ biện chứng giữa phẩm chất chính trị và phẩm chấtđạo đức của người cán bộ tạo nên phẩm chất đạo đức cách mạng của người cán

bộ thường được gọi là “phẩm chất” hay mặt “đức” mặt “hồng” của cán bộ (ĐặngThị Hồng Thoa, 2016)

- Về trình độ:

+ Trình độ học vấn: Học vấn không phải là yếu tố duy nhất quyết địnhchất lượng và hiệu quả hoạt động của cán bộ nhưng đây là tiêu chí quan trọngảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả công việc Nó là tiền đề, là nền tảng cho việcnhận thức tiếp thu và đưa đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànước vào cuộc sống Hạn chế về trình độ học vấn sẽ dẫn đến hạn chế về khả năng

nhận thức và năng lực tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, các qui địnhcủa pháp luật, cản trở việc thực hiện chức trách nhiệm vụ được giao (Ngô ThịBích Hường, 2011)

+ Trình độ chuyên môn: Trình độ chuyên môn nghiệp vụ được hiểu lànhững kiến thức chuyên sâu về một lĩnh vực nhất định được biểu hiện qua nhữngcấp độ: sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học, sau đại học Đây là những kiến thức

mà cán bộ phải có ở một trình độ nhất định để giải quyết các công việc, nhiệm vụđược giao (Ngô Thị Bích Hường, 2011)

+ Trình độ lý luận chính trị: Trình độ lý luận chính trị là cơ sở xác địnhquan điểm lập trường giai cấp công nhân của cán bộ nói chung và cán bộ cấpĐoàn nói riêng Đối với cán bộ Đoàn công tác ở các vị trí, lĩnh vực khác nhau thìtiêu chuẩn về trình độ lý luận chính trị cũng khác nhau (Ngô Thị Bích Hường,2011)

về mặt tư tưởng, nắm bắt tư tưởng đoàn viên thanh niên, tác động, tổ chức sinhhoạt tư tưởng (Lê Văn Cầu, 2010)

+ Lập kế hoạch công tác: lập kế hoạch giúp cho tổ chức Đoàn hình dungtrước và chỉ ra được các công việc phải làm cụ thể, nhiệm vụ từng cá nhân, tậpthể, thời gian thực hiện công việc, nguồn lực được đảm bảo như thế nào Đặc biệt

là các biện pháp thực hiện và các phương thức kiểm tra, đề phòng rủi ro ra sao(Lê Văn Cầu, 2010)

+ Điều hành, quản lý: Điều hành sinh hoạt chi đoàn, hoạt động của Banchấp hành, phân công phân nhiệm vụ cho ủy viên Ban chấp hành; Quản lý cán bộchi đoàn về công việc, về tư tưởng; Quản lý hồ sơ đoàn viên, cán bộ, sổ chi đoàn,các văn bản quyết định (Lê Văn Cầu, 2010)

+ Tổ chức hoạt động: Thiết kế nội dung chương trình một hoạt động, đợthoạt động, tổ chức phát động phong trào; Biết làm công tác đoàn vụ, các hộinghị, buổi lễ kết nạp, trưởng thành Đoàn, đại hội, hội nghị chi đoàn; Biết phâncông đoàn viên phụ trách các công việc trong chương trình hoạt động; Tổ chức

sinh hoạt trò chơi, múa, hát, sinh hoạt tập thể, kể chuyện vui, đọc, ngâm thơ…(Lê Văn Cầu, 2010).

+ Soạn thảo văn bản: Soạn thảo các loại văn bản như: chương trình, kếhoạch, báo cáo, kiểm điểm, biên bản…(Lê Văn Cầu, 2010)

+ Vận động, thuyết phục: Khả năng diễn đạt thông tin dễ hiểu, có sứcthuyết phục; Có khả năng lôi cuốn, tập hợp thanh niên tham gia các phong trào,hoạt động…(Lê Văn Cầu, 2010)

Ngoài ra, chất lượng cán bộ Đoàn còn được thể hiện thông qua một số tiêuchí như: độ tuổi, thể lực, thể chất, tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ Nhữngtiêu chuẩn này dựa trên quy định của Luật cán bộ, công chức năm 2008 và Quychế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh năm 2010

2.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cán bộ Đoàn cấp cơ sở

2.1.5.1 Lòng yêu nghề, trách nhiệm với công việc

Trong thời gian qua, hoạt động Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đã

có nhiều bước chuyển đáng kể, ngày càng khẳng định tính xung kích, tìnhnguyện của thế hệ trẻ Từ những hoạt động tình nguyện đến những công trìnhthiết thực tại đơn vị cơ sở đều mang bóng dáng của đoàn viên thanh niên, đó lànhững người xung kích, luôn tìm tòi cái mới, kích hoạt nhiều phong trào mangtính cộng đồng để thu hút thanh niên Đạt được thành công đó phải nhắc đến vaitrò của người thủ lĩnh thanh niên đó là những cán bộ đoàn nhiệt huyết, góp sứctrẻ vào quá trình phát triển đất nước (Nguyễn Thị Thu Huyền, 2010)

Người thủ lĩnh Đoàn đòi hỏi phải là người nhiệt tình và phải biết truyền sựnhiệt tình đó cho tất cả Đoàn viên, thanh niên của mình, đưa họ đến với phongtrào và họ tự nguyện tham gia những công việc mà xã hội cần, đất nước cần.Nhiệm vụ của Đảng đặt ra cho Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nhữngnhiệm vụ vinh quang và đầy khó khăn trong thời kỳ mới, không chỉ là người thủlĩnh của thanh niên, người cán bộ Đoàn còn phải là người có nhiều, kỹ năng,nhiều ý tưởng thiết thực, ý nghĩa và ý tưởng phải lay động thật nhiều trái timnhiệt huyết của tuổi trẻ (Nguyễn Thị Thu Huyền, 2010)

2.1.5.2 Công tác quy hoạch, cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ Đoàn

Công tác quy hoạch, chuẩn bị lực lượng kế cận là một trong những nộidung quan trọng của công tác cán bộ, công tác quy hoạch cán bộ Đoàn nhằm đảm

bảo cho công tác cán bộ đi vào nề nếp, chủ động, có tầm nhìn xa, đáp ứng cảnhiệm vụ trước mắt của tổ chức Đoàn và nhiệm vụ lâu dài là tạo nguồn cán bộcho hệ thống chính trị Việc lựa chọn những người có phẩm chất, đạo đức, trình

độ để đưa vào quy hoạch sẽ giúp cho đội ngũ tổ chức Đoàn có được những cán

bộ ưu tú, đáp ứng nhu cầu công việc, từ đó góp phần nâng cao chất lượng của độingũ cán bộ, nâng cao chất lượng công việc (Doãn Đức Hảo, 2009)

Cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm là một trong những yếu tố ảnh hưởng tớichất lượng cán bộ, nếu như có cơ chế phù hợp, tìm được những người có phẩmchất, năng lực, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ tốt sẽ góp phần nâng caochất lượng của đội ngũ cán bộ, ít tốn kém chi phí để đào tạo, bồi dưỡng Ngượclại, nếu tuyển dụng, bổ nhiệm những người yếu kém về phẩm chất, năng lực,trình độ làm ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng của đội ngũ cán bộ (Ngô ThịBích Hường, 2011)

Hiện nay, việc tuyển dụng để làm việc tại cơ quan đoàn chuyên trách từcấp huyện trở lên được thực hiện theo hình thức xét tuyển hoặc thi tuyển Thựchiện thi tuyển đối với các chức danh thuộc công chức nhà nước Thực hiện việcxét tuyển đối với các đối tượng thuộc vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo

và đối tượng chính sách Đối với chức danh Bí thư Đoàn cơ sở, Chi Đoàn đượcbầu cử thông qua Đại hội của Đoàn; chức danh Bí thư Chi Đoàn hầu hết do cấp

ủy cùng cấp chỉ định Nhìn chung, việc tuyển dụng, bổ nhiệm đối với cán bộĐoàn cấp cơ sở chưa gắn với việc thi tuyển để lựa chọn cán bộ theo trình độchuyên môn, nghiệp vụ Thực tế hiện nay, cơ chế xét tuyển và bầu cử khó tránhkhỏi cảm tính cá nhân dẫn đến tuyển dụng, bổ nhiệm những người yếu kém vềphẩm chất, năng lực, trình độ (Doãn Đức Hảo, 2009)

2.1.5.3 Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ

Đào tạo, bồi dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng cao trình độ, từ

đó ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng của đội ngũ cán bộ Đoàn Đào tạo, bồidưỡng là con đường duy nhất để nâng cao trình độ kiến thức trong điều kiện độingũ cán bộ Đoàn, nhất là đội ngũ cán bộ đoàn cấp cơ sở bị thiếu hụt về trình độ,

kỹ năng, nghiệp vụ như hiện nay Mặc dù trình độ của đội ngũ cán bộ Đoànkhông cao nhưng nếu được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên thì họ sẽ

có kỹ năng vững vàng, trình độ đáp ứng tiêu chuẩn (Lô Văn Diệp, 2012)

Hiện nay trình độ, kỹ năng đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở, đặc biệt là độingũ Bí thư Chi Đoàn ở khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn, vùng sâu, vùng

xa, vùng dân tộc thiểu số còn thấp Vì vậy, cần có những chính sách ưu tiên, tạođiều kiện để những cán bộ này được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ đểđảm bảo yêu cầu công việc, từ đó nâng cao chất lượng công việc, chất lượng cán

bộ (Nguyễn Thị Thu Huyền, 2010)

2.1.5.4 Điều kiện làm việc

Điều kiện làm việc có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đoàn và mức độthực hiện công việc của cán bộ Đoàn cấp cơ sở Điều kiện làm việc bao gồm điềukiện vật chất và điều kiện phi vật chất Đối với cán bộ đoàn cơ sở, điều kiện làmviệc có ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động bao gồm: thời gian thực hiện côngviệc và các trang thiết bị phục vụ cho triển khai các hoạt động Đoàn tại cơ sở.Khi có điều kiện làm việc tốt, đảm bảo thì cán bộ Đoàn sẽ phát huy được hết khảnăng của mình Từ đó thúc đẩy nâng cao chất lượng hoạt động Đoàn và chấtlượng cán bộ Đoàn cơ sở (Doãn Đức Hảo, 2009)

2.1.5.5 Chế độ chính sách

Chế độ tiền lương, phụ cấp: một trong những khó khăn của người cán bộĐoàn cấp cơ sở là chế độ đãi ngộ rất thấp, chỉ có đội ngũ Bí thư Đoàn cơ sở vàChi Đoàn cơ sở là được hưởng lương, còn Phó bí thư Đoàn cơ sở, Chi Đoàn cơ

sở và Bí thư Chi Đoàn chỉ được hưởng phụ cấp Đặc thù công việc của người cán

bộ đoàn là phải đảm nhận rất nhiều công việc, thường xuyên phải tiếp cận cơ sở

vì thế tiền lương, phụ cấp để đảm bảo cuộc sống, yêu cầu công việc có ảnhhưởng rất lớn tới tâm lý, sự nhiệt tình, lòng đam mê từ đó ảnh hưởng tới chấtlượng của người cán bộ đoàn (Nguyễn Thị Thu Huyền, 2010)

Chính sách quan tâm, tạo đầu ra cho cán bộ Đoàn: do đặc thù của côngviệc yêu cầu người cán bộ đoàn phải có sức khỏe, sức trẻ nên có giới hạn về độtuổi công tác đối với từng chức danh cụ thể trong tổ chức đoàn, một trong nhữngvấn đề đặt ra là đầu ra cho những cán bộ đoàn đã hết tuổi, quá tuổi Thực tế,trong những năm qua, đầu ra cho cán bộ Đoàn các cấp chưa có cơ chế, chưa đượcquan tâm đúng mức, điều này làm cho người cán bộ đoàn không yên tâm côngtác, ảnh hưởng không nhỏ tới tâm lý, sự nhiệt tình của người cán bộ đoàn(Nguyễn Thị Thu Huyền, 2010)

2.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.2.1 Tình hình đội ngũ cán bộ Đoàn cấp cơ sở tại Việt Nam

Báo cáo số 374-BC/TWĐTN ngày 04/9/2012 của BCH Trung ương ĐoànTNCS Hồ Chí Minh về kết quả công tác xây dựng Đoàn, mở rộng mặt trận đoàn

kết tập hợp thanh niên nhiệm kỳ 2007 – 2012 có nêu: “Tính cuối nhiệm kỳ Đạihội Đoàn toàn quốc lần thứ IX, cả nước có 35.945 Đoàn cơ sở và chi Đoàn cơ sởvới hơn 245.106 Chi đoàn (tăng 7.041 Đoàn cơ sở và Chi đoàn cơ sở, 76.544 Chiđoàn so với đầu nhiệm kỳ)”

Với phương châm đào tạo phải gắn với chức danh và phân cấp, Trungương Đoàn đã đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ chủ chốt cấp tỉnh và cấp huyệnvùng khó khăn, đặc thù; cấp tỉnh đào tạo, bồi dưỡng đến cấp cơ sở; cấp huyệnđào tạo, bồi dưỡng đến chi đoàn Trung ương Đoàn đã tổ chức tập huấn cho 187

Bí thư Đoàn cấp tỉnh với nhiều nội dung phong phú Nhiều phương thức đào tạomới có hiệu quả được các tỉnh, thành Đoàn áp dụng như: cử cán bộ đi đào tạo tạiHọc viện thanh thiếu niên Việt Nam; phối hợp với Học viện thanh thiếu niên ViệtNam, các trường chính trị tỉnh, thành phố, các trung tâm bồi dưỡng chính trịhuyện, quận hoặc chủ động mở lớp đào tạo trình độ trung cấp lý luận chính trị vàtrung cấp thanh vận tại chức tại các địa phương; các lớp tập huấn theo chuyên đề,theo khối, theo lĩnh vực, theo nguyện vọng của đội ngũ cán bộ Đoàn cơ sở Từnăm 2008-2011, đã có 53.045 lượt cán bộ Đoàn cấp tỉnh; 180.358 lượt cán bộĐoàn cấp huyện và 500.023 lượt cán bộ Đoàn cấp xã được đào tạo, tập huấn, bồidưỡng nghiệp vụ Đoàn, Hội, Đội (Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, 2012)

Nhìn chung chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn trong cả nước đã được nânglên song vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu Năng lực tham mưu, khả năng tổ chứccác hoạt động thực tiễn còn hạn chế, công tác quản lý, lưu trữ đoàn vụ của cán bộđoàn cơ sở còn nhiều yếu kém, chưa khoa học (Doãn Đức Hảo, 2009)

Theo số liệu khảo sát Bí thư Đoàn cấp cơ sở trên phạm vi cả nước, trongtổng số 10.898 Bí thư đoàn xã, phường, thị trấn về trình độ chuyên môn: đại học

có 1.179 người (chiếm 11%); trình độ cao đẳng có 2.178 người (chiếm 20%);trình độ trung cấp có 5.719 người (chiếm 52%) và 1.822 người (chiếm 17%)chưa có trình độ, số cán bộ đoàn cơ sở này chủ yếu thường ở các xã miền núi,các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ít người Về trình độ lýluận chính trị thì chỉ có 183 người có trình độ cử nhân và cao cấp (chiếm 2%);trung cấp có 3.359 người (chiếm 36%); sơ cấp có 3.401 người (chiếm 37%) và2.305 người chưa qua lớp bồi dưỡng về lý luận chính trị (chiếm 25%) (Doãn ĐứcHảo, 2009)

Độ tuổi của đội ngũ cán bộ Đoàn cơ sở đang dần được trẻ hóa: từ 20 đến

25 là 1.714 người (chiếm 15,9%); từ 25 đến 30 là 4.582 người (chiếm 42,7%); từ

30 đến 35 là 3.920 người (chiếm 36,5%); từ 35 đến 40 là 518 người (chiếm4,8%), trên 40 tuổi là 154 người (chiếm 0,1%); Số đông có kinh nghiệm thực tếtrong công tác Đoàn, thời gian tham gia công tác Đoàn từ 5 năm trở lên chiếm61,7%, từ 2-5 năm chiếm tỷ 24,1%; dưới 2 năm chiếm tỷ lệ 14,2% Tuy nhiênnếu so sánh với yêu cầu của Nghị quyết 25 - NQ/TW, ngày 25 tháng 7 năm 2008của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về “Tăng cường sự lãnh đạo củaĐảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạihoá” đề ra chỉ tiêu: “Bảo đảm đủ số lượng cán bộ đoàn chuyên trách theo quyđịnh, ít nhất 70% đội ngũ cán bộ đoàn chuyên trách trong độ tuổi đoàn viên”;Nghị quyết số 02 NQ/TWĐTN, ngày 09/09/2008 của Ban Chấp hành Trungương Đoàn (khoá IX) về “Nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn” cũng đề rachỉ tiêu “Phấn đấu đến cuối nhiệm kỳ Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ IX, 90%cán bộ đoàn chuyên trách cấp cơ sở trong độ tuổi đoàn viên” (tuổi đoàn viên từ

16 đến 30, nghĩa là cán bộ Đoàn cơ sở tuổi trung bình không quá 30), thì chutrình trẻ hóa cán bộ đoàn cơ sở còn chậm (còn tới 41,4% cán bộ đoàn cơ sở trên

30 tuổi) (Doãn Đức Hảo, 2009)

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc trẻ hóa đội ngũ cán bộ Đoàn cònchậm: về mặt chủ quan, một số đồng chí cán bộ đoàn lớn tuổi, song trong quátrình công tác không theo học thêm một chuyên môn, chuyên ngành nào vì thếchưa đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ và trình độ lý luận chính trịtheo yêu cầu điều động, luân chuyển cán bộ; về mặt khách quan do chưa có nhân

sự bổ xung, kế nhiệm kịp thời nên nhiều đồng chí chủ chốt phải tiếp tục đảmnhận công việc - nguyên nhân này thuộc về trách nhiệm của cả cấp ủy Đảng vàcấp bộ Đoàn trong việc quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nguồn thay thế cán bộđoàn cơ sở (Doãn Đức Hảo, 2009)

2.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước về nâng cao chấtlượng đội ngũ cán bộ Đoàn

2.2.2.1 Thái Bình

Xác định “Công tác cán bộ là then chốt”, trong những năm qua ĐoànTNCS Hồ Chí Minh tỉnh Thái Bình đã có nhiều giải pháp nhằm nâng cao chấtlượng đội ngũ cán bộ Đoàn, đặc biệt là trong công tác đào tạo, bồi dưỡng(Nguyễn Thị Thơm, 2014)

Dưới sự chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn Thái Bình công tác đàotạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn có nhiều đổi mới theo hướng phù hợp cho từng đốitượng cán bộ, xây dựng bộ giáo án cụ thể, đổi mới phương pháp giảng dạy theohướng hai chiều để phát huy tính sáng tạo của học viên, đồng thời ứng dụng côngnghệ thông tin trong giảng dạy Cuối mỗi đợt tập huấn, tổ chức cho học viêntham quan, học hỏi mô hình mới trong và ngoài tỉnh Trong năm 2014, đã tậphuấn chuyên môn, nghiệp vụ Đoàn cho 1504 cán bộ đoàn, hội, đội trong toàntỉnh Bên cạnh đó, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn chỉ đạo các chi đoàn tổ chức sinhhoạt chuyên đề 1 lần/tháng về chuyên môn, nghiệp vụ công tác Qua đó, đội ngũcán bộ đoàn trẻ không chỉ được nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ công tác màcòn được trang bị kiến thức toàn diện về công tác Đoàn, Hội, Đội (Nguyễn ThịThơm, 2014)

Việc quyết liệt trong thực hiện các giải pháp về công tác cán bộ Đoànnhằm đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn nói riêng vàđội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của tỉnh Thái Bình nói chung đã góp phần thựchiện thắng lợi Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng(khóa VIII) “về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước” và Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 1/3/2007 của Ban Chấp hànhĐảng bộ tỉnh Thái Bình (khóa XVIII) về “Chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộlãnh đạo quản lý gia đoạn 2007- 2020 và những năm tiếp theo” (Nguyễn ThịThơm, 2014)

2.2.2.2 Huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh

Với mong muốn thu hút thanh niên có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ,phẩm chất chính trị, đạo đức, nhiệt huyết tham gia công tác Đoàn và phong tràoThanh thiếu nhi, thời gian qua, Huyện đoàn Tiên Yên đã phối hợp với Đảng ủyThị trấn Tiên Yên tổ chức thi tuyển nhân sự chức danh Bí thư Đoàn Thanh niênthị trấn Tiên Yên Đây là cách làm mới của Huyện Đoàn và Đảng ủy thị trấn TiênYên đồng thời cũng là lần đầu tiên được thực hiện trên địa bàn huyện góp phần

cụ thể hóa Nghị quyết số 07-NQ/TĐ-QN ngày 16/9/2013 của BCH Tỉnh Đoànkhóa X về một số giải pháp nâng cao chất lượng cơ sở Đoàn trên địa bàn dân cưgiai đoạn 2013-2017, Nghị quyết số 02-NQ/HU ngày 12/11/2015 của Huyện ủyTiên Yên về xây dựng đội ngũ cán bộ lanh đạo, quản lý giai đoạn 2015-2020(Huyện Đoàn Tiên Yên, 2015)

Trải qua nội dung kiểm tra các kỹ năng: kỹ năng viết, kỹ năng thuyết trình

và năng khiếu, các thí sinh đã thể hiện được năng lực tham gia hoạt động phongtrào, khả năng thu hút tập hợp thanh niên, thể hiện ý chí phấn đấu, cống hiến, rènluyện, trưởng thành của tuổi trẻ Vượt lên các thí sinh cùng dự tuyển, thí sinhMai Việt Hồng (sinh năm 1989) – đoàn viên chi đoàn khu phố Đông Tiến 2, trình

độ chuyên môn Thạc sĩ Ngôn ngữ và văn hóa, cử nhân sư phạm Ngữ văn, cửnhân Luật kinh tế đã trúng tuyển vào vị trí Trước khi bầu chính thức chức danh

Bí thư Đoàn Thanh niên thị trấn nhiệm kỳ 2012 – 2017, Mai Việt Hồng sẽ giữchức danh Phó Bí thư Đoàn Thanh niên thị trấn với thời gian thử thách là 03tháng kể từ ngày 01/01/2016 Sau khi có kết quả xét tuyển, Ban Thường vụHuyện đoàn Tiên Yên đã chỉ đạo BCH Đoàn Thanh niên thị trấn kiện toàn chứcdanh đúng quy trình, Điều lệ Đoàn (Huyện Đoàn Tiên Yên, 2015)

Qua cách làm trên đã thu hút, lựa chọn được những người có trình độ, cóphẩm chất đạo đức, thực sự tâm huyết với công tác đoàn trên cơ sở đó làm chohoạt động đoàn tại địa phương ngày càng hiệu quả, có tác dụng lôi cuốn đoànviên thanh niên tham gia sinh hoạt đoàn, xây dựng tổ chức đoàn thực sự là tổchức mạnh, xứng đáng là cánh tay phải của Đảng Mặt khác, cách làm này tạođược tính chủ động, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy,biên chế, chất lượng công tác phù hợp với thực tế địa phương, được dư luận ủng

hộ Nhận xét về vấn đề này, đồng chí Phạm Phú Cam – Phó Ban Tổ chức Huyện

ủy Tiên Yên khẳng định: “Xét tuyển cán bộ Đoàn cơ sở sẽ chọn được cán bộ cóphẩm chất chính trị tốt, có trình độ, sức khỏe, ngoại hình phù hợp với công tácthanh vận, phát huy năng lực, sở trường của cán bộ đoàn” (Huyện Đoàn TiênYên, 2015)

Thấy được tính ưu việt trong xét tuyển nhân sự chức danh Bí thư ĐoànThanh niên thị trấn Tiên Yên, thời gian tới nhiều đơn vị trong huyện cũng dựkiến áp dụng cách làm này để góp phần nâng cao chất lượng cán bộ, tạo nguồncho lãnh đạo quản lý sau này (Huyện Đoàn Tiên Yên, 2015)

2.2.2.3 Nghệ An

Quyết định số 289-QĐ/TW ngày 8/2/2010 của Ban Bí thư Trung ươngĐảng quy định tiêu chuẩn cán bộ Đoàn cấp huyện, xã, thị trấn giữ chức vụ khôngquá 35 tuổi Kể từ khi quy chế được triển khai thực hiện, với sự quan tâm, chỉđạo của các cấp bộ đoàn, cấp ủy, chính quyền thể hiện trong việc tuyển dụng,quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng; nhận xét đánh giá, luân chuyển,