Vật lý 9

Trả lời: Định luật truyền thẳng ánh sáng: Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền theo đường thẳng Định luật phản xạ ánh sáng: Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia

Hãy nêu định luật truyền thẳng ánh sáng và định luật phản xạ ánh sáng?

Trả lời:

Định luật truyền thẳng ánh sáng: Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền theo đường thẳng

Định luật phản xạ ánh sáng:

Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và pháp tuyến tại điểm tới.

Góc phản xạ luôn luôn bằng góc tới.

I- HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG:

1 Quan sát:

Quan sát hình vẽ bên và nêu nhận xét

về đường truyền của tia sáng:

a) Từ S đến I ( trong không khí)

- Truyền thẳng

b) Từ I đến K ( trong nước)

- Truyền thẳng

c) Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.

- Bị gãy khúc tại mặt phân cách

Hiện tượng ánh sáng truyền từ không

khí sang nước có tuân theo định luật

truyền thẳng của ánh sáng không?

Không.

Vậy hiện tượng đó ta gọi là gì?

Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ

ánh sáng.

1 Quan sát:

2 Kết luận:

  Tia sáng truyền từ không khí sang nước (tức là truyền từ môi trường trong

suốt này sang môi trường trong suốt khác ) thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

3 Một vài khái niệm:

 I : Điểm tới

 SI : Tia tơí

 IK: Tia khúc xạ

 NN / : Pháp tuyến

 SIN: G óc tới (i)

 KIN / : Góc khúc xạ (r)

tuyến NN / là mặt phẳng tới.

I- HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG:

1 Quan sát:

2 Kết luận:

 Tia sáng truyền từ không khí sang nước (tức là truyền từ môi trường trong

suốt này sang môi trường trong suốt khác ) thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

3 Một vài khái niệm:

4 Thí nghiệm:

Quan sát đường truyền của một tia sáng từ không khí sáng nước và trả lời câu hỏi:

C1: Hãy cho biết tia khúc xạ có nằm trong mặt phẳng tới không?

Góc tới và góc khúc xạ, góc nào lớn hơn?

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

 Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

C2: Hãy đề xuất phương án thí nghiệm để kiểm tra xem những nhận xét trên có còn đúng khi thay đổi góc tới hay không?

1 Quan sát:

2 Kết luận:

 Tia sáng truyền từ không khí sang nước (tức là truyền từ môi trường trong

suốt này sang môi trường trong suốt khác ) thì bị gãy khúc tại mặt phân cách

giữa hai môi trường Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

3 Một vài khái niệm:

4 Thí nghiệm:

5 Kết luận:

 Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước

thì:

Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

C3: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ:

S

Nước

N

N’

S’

i

r

I- HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG:

1 Quan sát:

2 Kết luận:

3 Một vài khái niệm:

4 Thí nghiệm:

5 Kết luận:

 Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

 Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

II- SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ.

Dự đoán:

không khí hay không? Đề xuất một phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán đó.

S

Nước

N

N’

S’

i

r

II- SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ.

1 Dự đoán:

2 Thí nghiệm kiểm tra:

đinh gim ABC là đường truyền của tia sáng từ

đinh gim A tới nắp.

- B che khuất A chứng tỏ AB là đường truyền của

tia sáng đến mắt

- C lại che khuất B chứng tỏ CB là đường

truyền của tia sáng đến mắt

- Vậy ABC là đường truyền của tia sáng tới

mắt

C6: Nhận xét đường truyền của tia sáng, chỉ ra điểm

tới, tia tới, tia khúc xạ, pháp tuyến So sánh độ lớn

góc khúc xạ và góc tới

3 Kết kuận:

 Khi tia sáng truyền được từ nước sang không

khí thì:

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

 Góc khúc xạ lớn hơn góc tới.

Tia khúc xạ

Điểm tới

Pháp tuyến

Tia sáng bị gãy khúc tại mặt phân cách.

Góc khúc xạ lớn hơn góc tới.

I- HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG:

II- SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ.

III- VẬN DỤNG:

C7 Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.

Trả lời:

Hiện tượng phản xạ ánh sáng Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai

môi trường trong suốt bị hắt trở lại

môi trường cũ.

-Góc phản xạ bằng góc tới

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt bị gãy khúc tại mặt phân cách và tiếp tục đi vào môi trường trong suốt thứ hai

-Góc khúc xạ không bằng góc tới

điểm tới, SI là tia tới, IN là pháp tuyến Cách vẽ nào biễu diễn đúng hiện tượng khúc xạ của tia sáng khi đi từ không khí vào nước? Giải thích lựa chọn.

S’

S

N

N’

C

I

S’

N

N’

S

D

I

N

S

B

I

S’

N

N’

S

A

I

Hình 40-41.1 D biễu diễn đúng hiện

tượng khúc xạ của tia sáng khi đi từ

không khí vào nước vì khi đó góc khúc

xạ nhỏ hơn góc tới.

P Q

Mặt phân cách

S N’

N

I

A

a) Tia IA?

B

b) Tia IB?

C

c) Tia IC?

D

d) Tia ID?

Tia chọn là tia IC vì

khi ánh sáng truyền từ

nước sang không khí

thì góc khúc xạ lớn

hơn góc tới

Nước Không khí

P Q

Mặt phân cách

S

N’

N

I

A

a) Tia IA?

B

b) Tia IB?

C

c) Tia IC?

D

d) Tia ID?

Tia chọn là tia IB vì khi

ánh sáng truyền từ

không khí sang nước thì

góc khúc xạ nhỏ hơn

góc tới

Nước Không khí

Học thuộc phần ghi nhớ.

Xem lại các câu hỏi vận dụng đã làm trên lớp.

Làm bài tập: 40-41.1 SBT.

Đọc trước bài 41 “ QUAN HỆ GIỮA GÓC TỚI VÀ GÓC KHÚC XẠ”

“V iệ

c

th uy

ền đ

i tr

n gư

ợc ,

tiế n

có n

gh ĩa

là lù

n gô

Tia sáng truyền từ không khí sang nước (tức là truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác ) thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa

hai môi trường Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

 Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

Khi tia sáng truyền được từ nước sang không khí thì:

 Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

 Góc khúc xạ lớn hơn góc tới.