Phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo nhỡ qua một số trò chơi dân gian

Dân tộc ta từ ngàn năm xưa đã xây dựng cho mình một nềnvăn hóa riêng đậm đà bản sắc dân tộc, trong đó ngôn ngữ đóng vai trò quantrọng trong cuộc sống của con người trong sự hình thành và

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Từ xưa đến nay ngôn ngữ luôn đóng vai trò quan trọng và cần thiết đối vớicon người việt nam Dân tộc ta từ ngàn năm xưa đã xây dựng cho mình một nềnvăn hóa riêng đậm đà bản sắc dân tộc, trong đó ngôn ngữ đóng vai trò quantrọng trong cuộc sống của con người trong sự hình thành và phát triển của loàingười

Thật vậy, một nhà văn người Pháp có nói rằng: “Ngôn ngữ là chiếc gương

để ta soi mình trong đó” Ngôn ngữ chính là phương tiện để tư duy Nó đóng vaitrò rất lớn trong việc phát triển trí tuệ của con người việt nam vì vậy mà giáoviên cần đưa ra các biện pháp giúp trẻ hiểu hơn và xích lại hơn về ngôn ngữ củadân tộc ta

Ngôn ngữ tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người.Nhờ ngôn ngữ mà con người có sự hiểu biết và phát triển vượt bậc, Nó có vaitrò quan trọng đối với con người, đối với những kho tàng văn hóa, những trithức, những kinh nghiệm lịch sử đều được chứa đựng trong ngôn ngữ Đặc biệt,đối với trẻ sự phát triển ngôn ngữ trong những năm tháng đầu đời có vai tròrất quan trọng với khả năng hình thành và phát triển ngôn ngữ

Đời sống của con người ngày càng phong phú và phát triển nhờ vào ngônngữ

Vì vậy, việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non là rất quan trọng, đặc biệt

ở độ tuổi 4 – 5 tuổi đây là giai đoạn trẻ rất thích học nói vì luôn mongmuốn mình được hòa nhập vào xã hội của người lớn Với tần số nói ngày mộttăng đáng kể, trẻ sử dụng chủ yếu là ngôn ngữ nói để làm phương tiện giao tiếpcho mình Đôi khi cũng chính vì điều đó mà trẻ dễ mắc phải một số lỗi sai vềngôn ngữ nên cần đưa ra các giải pháp giúp trẻ phát triển toàn diện về ngôn ngữ.Đây là thời điểm tốt để rèn luyện phát âm chuẩn và phát triển ngôn ngữ cho trẻnhằm hoàn thiện hơn cho trẻ

Trẻ em với hai từ ngắn ngủi nhưng dường như đã nói lên hết đặc điểm của

cả lứa tuổi này,ở giai đoạn này giáo viên cần phải có sợ kết hợp giữa thể lực vàngôn ngữ để giúp trẻ phát triển một cách toàn diện Không chơi, trẻ không pháttriển được

Không chơi đứa trẻ chỉ tồn tại chứ không phải là đang sống Đó là một thực

tế mang tính quy luật Trẻ chơi với niềm đam mê, hứng thú của mình, chơimột cách vô tư không đắn đo, toan tính,… bởi “trẻ em như búp trên cành”

Có thể nói rằng những hiểu biết về đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ nói trên

là cơ sở lí luận để người viết nghiên cứu những phương pháp, biện pháp pháttriển ngôn ngữ ở trẻ qua hoạt động vui chơi, cụ thể ở đây là những trò chơi dân gian

Mặt khác, trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khoẻ, được học tập,

mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thoả mãn nhu cầu vui chơi Chính trò chơi

đã giúp cho sự phát triển của trẻ được toàn diện, cân bằng và nhịp nhàng, đó

là phương tiện hiệu quả nhất giúp trẻ phát triển Tôi thấy việc tổ chức cho trẻchơi các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa

Trò chơi dân gian cũng là một di sản văn hoá quý báu của dân tộc Trò chơidân gian là những trò chơi được sáng tạo, lưu truyền tự nhiên, rộng rãi từ thế hệnày sang thế hệ khác, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc nó giúp phát triển về

cả thể lực và ngôn ngữ của trẻ

Đối với trẻ em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đãmang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhucầu giải trí, vui chơi Nó làm cho thế giới xung quanh của trẻ có nhiều màu sắchơn,Chính vì vậy trò chơi dân gian rất cần thiết đối với trẻ

Trò chơi dân gian nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo

và giàu bản sắc Những tâm hồn được chắp thêm đôi cánh, giúp trẻ phát triển tưduy và sáng tạo những cái mới và cho trẻ sự khéo léo Không chỉ có vậy mà trẻcòn hiểu thêm về tình bạn,gia đình, quê hương đất nước” nhưng đất nước đangtrên đà hội nhập cùng với sự phát triển của công nghiệp hóa hiện đại hóa, những

trò chơi dân gian dần bị mai một và lãng quên dần thay thế bởi những trò chơiđiện tử, những khoảng đất giờ cũng được thay vào đó là những nhà máy, nhữngcông rình lớn Đó là sự thiệt thòi lớn với trẻ khi không được làm quen và chơivới những trò chơi dân gian như thiếu nhi ngày trước

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Hiện nay cùng với sự phát triển của nền công nghiệp hiện đại thì có biếtbao trò chơi của trẻ dần được thay thế bằng những cỗ máy hiện đại, công phu,với đầy đủ các chức năng, màu sắc sặc sỡ,… Chính vì lẽ đó mà trò chơi dân gianngày dần bị mai một theo sự phát triển của nền công nghiệp hiện đại, tiên tiến.Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi dân gian là một vấn đề hếtsức thiết thực giúp trẻ tăng vốn từ ngữ lên rất nhanh chóng Ngôn ngữ có vai tròquan trọng trong cuộc sống của con người Cho nên ngôn ngữ là tải sản quý báucủa nhân loại Nó là cả kho tàng trí tuệ của con người Nó tồn tại và phát triểncùng với sự thay đổi và phát triển của con người Cũng chính vì lẽ đó mà có biếtbao công trình nghiên cứu được tỏa sáng nhờ có ngôn ngữ Và ngôn ngữ cũngchính là vấn đề mà có rất nhiều các nhà khoa học từ các lĩnh vực khác nhau như:Tâm lí học, triết học, xã hội học, ngôn ngữ học, giáo dục học,… đi sâu, tìmtòi, nghiên cứu và đã đạt được nhiều thành tựu to lớn đáng kể Đã có nhiểu côngtrình nghiên cứu về sự phát triển của trẻ, tiêu biểu là công trình nghiên cứu của: L.X.Vugôtxky, V.X Mukhina, F.D Usinxky, R.O.Shor, O.B.Encônhin, Piegie, M.M.Konxova, M.I.Lixinna, L.I.Bozovich, A.Z Ruxkai,

…

Ví dụ:

- V.X Mukhina với Tâm lí học mẫu giáo: Mukhina đi nghiên cứu về tâm

lí của trẻ em trong độ tuổi Mẫu giáo - Winhem Preyer với Trí óc của trẻ em:Một tác phẩm miêu tả chi tiết về sự phát triển của trẻ em, phát triển về vận động,hình thành ngôn ngữ và trí nhớ cụ thể thông qua cậu bé Alex - Erik Ericksonvới Trẻ em và xã hội: Ông nghiên cứu về sự phát triển của trẻ em, cách đối xử

và giáo dục trẻ - John B Watson với Chăm sóc về tâm lí cho trẻ sơ sinh và trẻ

nhỏ: Nghiên cứu về tâm lí của trẻ ngay từ khi mới sinh và cách chăm sócchúng - A B Zaporojets với Cơ sở tâm lí học của giáo dục mẫu giáo: Nhữngnghiên cứu chuyên biệt về trẻ nhỏ từ lúc mới sinh đến 6 tuổi - M.M.Konxovavới Dạy nói cho trẻ trước tuổi đi học: Các hình thức, biện pháp để nhằm dạy nóicho trẻ trước khi vào tuổi đi học

- A.N.Xookolop với Lời nói bên trong và tư duy: Tác giả nghiên cứu

những vấn đề lí luận về ngôn ngữ và tư duy của trẻ em Ở Việt Nam, vấn đề pháttriển ngôn ngữ cho trẻ cũng được đông đảo các nhà giáo dục quan tâm và đi vào nghiên cứu như: - Các tác giả Nguyễn Quang Ninh, Bùi Kim tuyến, Lưu Thị Lan, Nguyễn Thanh Hồng với: Tiếng việt và phương pháp phát triển lời nói cho trẻ Dựa vào đó tác giả xây dựng các phương pháp nhằm phát triển và hoàn thiệnlời nói cho trẻ - Tác giả Nguyễn Xuân Khoa với: Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo dưới 6 tuổi, đã đưa ra các phương pháp cụ thể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, vốn từ của mình - Tác giả Hoàng Kim Oanh, Phạm Thị Việt, Nguyễn Kim Đức với Phương pháp phát triển ngôn ngữ Tác giả đã đưa ra các phương pháp để giúp trẻ tăng vốn từ của trẻ - Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết, Phạm Hoàng Gia, Đoàn thị Tâm với: Tâm lí trẻ em lứa tuổi mầm non đã tiến hành nghiên cứu sự phát triển tâm lí của trẻ mầm non qua các giai đoạn lứa tuổi - Luận án Phó tiến sĩ của Lưu Thị Lan: Những bước phát triển ngôn ngữ của trẻ từ 1 – 6 tuổi, nội dung luận án nói về các bước, giai đoạn hình thành phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong độ tuổi từ 1 đến 6 tuổi - Luận án Phó tiến sĩ Tâm lý học: Đặc trưng tâm lý của trẻ có năng khiếu thơ Tác giả nghiên cứu tâm

lí của trẻ em có chứa năng khiếu cảm thụ các tác phẩm thơ ca - Nghiên cứu của Nguyễn Xuân Khoa về: Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo từ 0 – 6 tuổi, đã nghiên cứu về sự phát triển vốn từ ngữ của trẻ ở các độ tuổi và đưa

ra các phương pháp nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ em ở độ tuổi mầm non - Luận án Tiến sĩ Nguyễn Thị Oanh: Cơ sở của việc tác động sư phạm đến sự phát triển ngôn ngữ tuổi Mầm non Dựa trên cơ sở của ngành sư phạm tác giả

đã nghiên cứu tới sự phát triển ngôn ngữ của trẻ em mầm non

3 Mục đích nghiên cứu

Nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua các trò chơi dân gian

Giúp trẻ phát triển hoàn thiện về cả trí tuệ và cả thể lực

tạo điều kiện phát phát triển về sau của trẻ Không chỉ vậy mà đối với trẻ, ngôn ngữ còn là qua những hiểu biết về đặc điểm trò chơi dân gian với sự phát triển ở trẻ 4 – 5 tuổi, về đặc điểm tâm lí của trẻ Mầm non tác giả đã mạnh dạn đưa

ra một số biện pháp, quy trình tổ chức các trò chơi dân gian nhằm nâng cao hiệu quả việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi.với những trò chơi dân gian đó có thể một phần nào phát triển hết khả năng nhận thức của trẻ ở lứa tuổi mầm non

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non thông qua một số trò chơi dân gian nhằm giúp trẻ hoàn thiện hơn về khả năng ngôn ngữ

4.2.Phạm vi nghiên cứu

- Trẻ 4 – 5 tuổi (60 trẻ), giáo viên (23 giáo viên) ở ba trường Mầm non

Trường Mầm non Quyết Thắng – thành phố Sơn La – Sơn La

Trường Mầm non Liên Cơ – Lương Sơn – Hòa Bình

Trường Mầm non Long Sơn – Lương Sơn – Hòa Bình

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu một số cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn có liên quan đến vấn đề nghiêncứu và khảo sát thực trạng trẻ 4 – 5 tuổi ở trường Mầm non

- Xây dựng một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non trong độ tuổi

từ 4 - 5 tuổi thông qua trò chơi dân gian

- Tổ chức thể nghiệm để ứng dụng đề xuất tính khả thi của các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non (4 – 5 tuổi) thông qua trò chơi dân gian mà

đề tài nghiên cứu

- Xử lí kết quả nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

Đọc sách, báo và các tài liệu có liên quan tới vấn đề đang nghiên cứu Từ đó chọn lọc để xây dựng nên cơ sở lí luận cho đề tài

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Dùng phiếu Anket điều tra kết hợp với việc trao đổi những thông tin có liên quan về vấn đề nghiên cứu với các giáo viên ở trường mầm non, nhằm phát triển

ngôn ngữ cho trẻ mầm non từ 4 – 5 tuổi thông qua trò chơi dân gian

6.3 Phương pháp quan sát:

-Quan sát những hoạt động của trẻ để đưa

ra các phương pháp hợp lí với tâm sinh lí của trẻ 4 – 5 tuổi

- Ngoài ra, dùng phương pháp nghiên cứu sản phẩm để xác định mục

đích nghiên cứu

-Giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi qua trò chơi dân gian

7.3 Phương pháp thể nghiệm sư phạm

- Sử dụng các phương pháp tác động đến một nhóm trẻ được chọn để thực nghiệm

- Xử lí kết quả nghiên cứu bằng phương pháp thống kê toán học

chúng tôi thấy rằng mức độ phát triển ngôn ngữ thông qua các trò chơi dân gian cho trẻ mầm non từ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non hiện nay ngày càng bị hạn chế đi rất nhiều và chưa phát huy hết năng lực của trẻ ở lứa tuổi này hoặc nếu cóthì chưa gây được hứng thú thực sự đối với

trẻ, eo hẹp về cách bố trí thời gian tổ chức trò chơi nên chưa đạt được hiệu quả cao

Do vậy, nếu các biện pháp trong đề tài mang tính khả thi thì sẽ góp

phần nâng cao hiệu quả phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi dân gian, góp phần vào phong trào đổi mới giáo dục phát triển mầm móng tương lai của đất nước ta sau này

Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người do đó việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là vô cùng cần thiết

9 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, nội dung

đề tài gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề nghiên cứu Chương này chúng tôi đề cập tới những cơ sở lí luận về ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo, cụ thể là trẻ MGN (4 - 5 tuổi), đặc biệt phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi dân gian

Chương 2: Một số biện pháp nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ MGN (4 - 5tuổi) thông qua trò chơi dân gian Chương này, khóa luận đã xây dựng một số biện pháp, quy trình vận dụng phương pháp giáo dục mầm non mới để tổ chức các trò chơi dân gian và thiết kế một số mẫu giáo án theo phương pháp mới về trò chơi dân gian

Chương 3: Thiết kế thể nghiệm một số trò chơi dân gian cho trẻ MGN (4 -

5 tuổi) Khóa luận thiết kế một số biện pháp để ứng dụng nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua một số trò chơi dân gian nhằm để chứng minh tính khả thicủa các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ

NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Cơ sở ngôn ngữ học

1.1.2.1 Khái niệm về ngôn ngữ

Ngôn ngữ là một hệ thống tín hiệu đặc biệt gồm các âm, các từ, các quy tắckết hợp từ một cộng đồng dân tộc dùng làm phương tiện giao tiếp cơ bản và quan trọng nhất của các thành viên trọng một cộng đồng người; đồng thời ngôn ngữ cũng là phương tiện để phát triển tư duy, truyền đạt đời sống văn hóa - lịch

sử từ thế hệ này qua thế hệ khác Cũng có khái niệm khác về ngôn ngữ theo E

L Tikhêeva - Nhà giáo dục học Liên Xô cũ đã khẳng định rằng: “Ngôn ngữ là công cụ để tư duy, là chìa khóa để nhận thức, là vũ khí để chiếm lĩnh kho tàng kiến thức của dân tộc, của nhân loại Do ngôn ngữ giữ vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống con người…”,

Không chỉ có vậy, ngôn ngữ tạo nên những con người có linh hồn Ngôn ngữ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nên tư duy, nhân cáchcủa con người, thúc đẩy quá trình tự điều chỉnh hành động chính bản thân mình Đối với trẻ em, ngôn ngữ là cầu nối để đến với thế giới của nhân loại Ngôn ngữ trở thành công cụ để trẻ bày tỏ suy nghĩ, những tâm tư, tình cảm, những mong muốn của cá nhân mình Bởi lẽ, trẻ có nhu cầu rất lớn trong việc nhận thức thế giới xung quanh, mong muốn hòa nhập với xã hội của loài người

1.1.2.2 Vai trò của ngôn ngữ đối với sự phát triển của trẻ

a Ngôn ngữ là phương tiện hình thành và phát triển nhận thức của trẻ về

thế giới xung quanh Ngôn ngữ chính là cơ sở của mọi sự suy nghĩ và là công cụ của tư duy Trẻ em có nhu cầu rất lớn trong việc nhận thức thế giới xung quanh Trong quá trình nhận thức những sự vật và hiện tượng, các em phải sử dụng từ ngữ để phân biệt được vật này với vật khác, biết được tên gọi, màu sắc, hình dáng, công dụng và những thuộc tính cơ bản của vật

Trẻ tiếp thu kiến thức từ môi trường xung quanh thông qua khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, trên cơ sở đó trẻ khái quát về vật

có thể nhận thức về môi trường xung quanh Thật vậy, hầu hết trẻ thơ đều có một tâm hồn nhạy cảm Đối với các em, thế giới xung quanh chứa đựng biết baonhiêu điều mới lạ, hấp dẫn Ngay trong những cái tưởng chừng như bình thường

và giản dị thì các em cũng phát hiện ra những điều lí thú Chẳng vậy mà

Pauxtopxky có nhận xét rằng: “Thời thơ ấu không còn mãi,… Trong thời thơ ấu tất cả đều khác Trẻ em đã nhìn thế giới bằng đôi mắt trong sáng và đối với tất cảvới chúng đều rực rỡ hơn nhiều Mặt trời chói lọi hơn, đồng ruộng được cày sâu hơn, tiếng sấm vang rền hơn, mưa to hơn, cỏ mọc cao hơn và cả lòng người cũng mở rộng hơn Nỗi đau thương cũng sâu sắc hơn và mảnh đất quê hương cũng chứa đầy bí ẩn, nhiều hơn gấp hàng nghìn lần” Khi người lớn đưa ra các câu hỏi, câu trả lời hay khi đàm thoại trực tiếp với trẻ thì cũng đồng thời ngay lúc đó trẻ làm quen được với các sự vật, hiện tượng có ở môi trường xung

quanh, và trẻ hiểu được những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự vật cùng với các từ tương ứng với nó thông qua các từ ngữ đó Trẻ thường nhìn sự vật trong tính toàn vẹn của nó mà chưa hề bị chia cắt ra từng mảng, từng bộ phận rạch ròi khô cứng Những thuộc tính cụ thể - cảm tính sinh động như màu sắc, âm thanh … có tác động mạnh mẽ lên giác quan và ghi dấu ấn sâu đậm

trong tâm trí của trẻ Từ ngữ và hình ảnh trực quan của các sự vật cùng đi vào nhận thức của trẻ Nhờ có ngôn ngữ, trẻ nhận biết được ngày càng nhiều các sự vật, hiện tượng từ đơn giản dần tới phức tạp mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày, giúp trẻ hình thành, phát triển phong phú các biểu tượng về thế giới xung quanh

Ngôn ngữ và tư duy có mối quan hệ mật thiết với nhau Cả hai cùng song song tồn tại và phát triển với nhau, Những ý tưởng của trẻ được bộc lộ bằng ngôn ngữ Ngôn ngữ là phương tiện giúp trẻ hình thành và phát triển tư duy Ngôn ngữ của trẻ được phát triển dần theo lứa tuổi, điều đó sẽ giúp trẻ không chỉtìm hiểu những hiện tượng, sự vật gần gũi xung quanh, mà còn có thể tìm hiểu

cả những sự vật không xuất hiện trước mắt trẻ, những sự việc xảy ra trong quá khứ và tương lai Trẻ hiểu được những lời giải thích, sự gợi ý của người lớn, biết

so sánh, khái quát và dần dần hiểu được bản chất của sự vật, hiện tượng, hình thành những khái niệm sơ đẳng Sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh ngày càng rộng lớn hơn Nhận thức của trẻ được rõ ràng, chính xác và trí tuệ củatrẻ không ngừng được phát triển Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoạt động vui chơi và nhận thức thế giới xung quanh một cách phong phú hơn Bởi chơi là phương tiện mở rộng, củng cố chính xác hóa biểu tượng của trẻ về cuộc sống xung quanh Nội dung chủ yếu của chơi là phản ánh thế giới xung quanh trẻ, nênkhi tham gia vào hoạt động này trẻ càng hiểu sâu hơn về cuộc sống xung quanh mình Tất cả những điều trẻ lĩnh hội trước lúc chơi dưới nhiều hình thức hoạt động khác nhau sẽ được chính xác hơn, phong phú hơn Khi tham gia vào trò chơi, trẻ sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp với bạn, trao đổi, phân vai trong trò chơi: Chọn vai nào, chơi như thế nào, và quá trình thỏa thuận này không thể thiếu vai trò của ngôn ngữ Trẻ bộc lộ những suy nghĩ của mình với các bạn và nghe ý kiến của các bạn để đi đến thỏa thuận trong khi chơi,… Sử dụng ngôn ngữ để suy nghĩ thực hiện hành động chơi, giao lưu với các bạn trong nhóm và các bạn chơi khác nhóm, đánh giá, nhận xét, tuyên dương, Không chỉ khi tham gia hoạt động vui chơi cùng với các bạn mà ngay cả khi trẻ chơi tưởng tượng với

một đồ vật thì ngôn ngữ vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình chơi của trẻ.Qua đó, ngôn ngữ của trẻ được phát triển, trẻ giao lưu tình cảm trong lúc chơi, phát triển khả năng tư duy và trí tưởng tượng của trẻ b Ngôn ngữ là phương tiện để phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ Ngay cả những bộ lạc lạc hậu nhất

mà người ta mới phát hiện ra, họ cũng dùng ngôn ngữ để nói chuyện với nhau Đặc biệt đối với trẻ nhỏ, đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh, hình thành những cảm xúc tích cực Ngôn ngữ dùng để diễn đạt, để trình bày ý tưởng, nguyện vọng của mình cho người khác biết

Đặc biệt, ngôn ngữ đóng vai trò rất lớn trong việc điều chỉnh những hành

vi và việc làm của trẻ Trong giao tiếp hàng ngày, thông qua truyện kể, ca dao, đồng dao, nhất là trong các trò chơi dân gian,… trẻ cảm nhận được cái hay cái đẹp trong ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ, cái đẹp trong hành vi, trong cuộc sống Đặc biệt là qua lời ru, mẹ đã dạy cho con nghệ thuật âm nhạc, thơ ca dân tộc để con biết yêu vẻ đẹp của thiên nhiên, yêu quê hương đất nước, yêu bà con làng xóm, truyền cho con những ý niệm cơ bản về thiện ác để hun đúc ở đứa con lòng nhân

ái Ngay cả những lúc nựng con thì đây là cuộc trò chuyện đằm thắm nhất, đầy tình yêu thương và lòng tin cậy, trong đó người mẹ đã nói với con bằng cả tấm lòng và đứa con đã nghe mẹ với tất cả sự sung sướng và niềm say mê Dù có ý thức hay chưa có ý thức rõ ràng, người mẹ cũng đã dạy con học ăn, học nói, học gói, học mở - học làm người bằng những phương thức nghệ thuật đó khiến cho việc tiếp thu của đứa con vừa rất tự nhiên lại có hiệu quả cao giúp cho trẻ tiếp cận dễ dàng hơn với văn hoá của dân tộc Khi giao tiếp với người lớn, trẻ tiếp nhận được những sắc thái tình cảm khác nhau Qua nét mặt, giọng nói, ngữ điệu,ngữ nghĩa chứa đựng trong các từ, các câu nói, dần dần trẻ cũng biết thể hiện những cảm xúc khác nhau của mình Người lớn như là chiếc gương để trẻ soi mình vào trong đó Trong quá trình giao tiếp, người lớn luôn hướng dẫn, uốn nắn hành vi của trẻ bằng lời nói, nét mặt, nụ cười, giúp trẻ có thể nhận ra được hành vi của mình là đúng hay là sai Bằng cách đó, ở trẻ dần dần hình thành những thói quen tốt và học được những cách ửng xử đúng đắn Người lớn có thể

khen trẻ khi chúng làm đúng và tốt, cổ vũ, động viên kịp thời cho những hành viđúng đắn hay có những ý tưởng hay của trẻ Khi trẻ làm sai hay nói sai, người lớn tỏ vẻ không bằng lòng bằng ánh mắt, nét mặt nghiêm nghị kèm theo lời nói với giọng điệu nghiêm túc thì trẻ sẽ nhận thức được cái sai của mình và sửa sai Ngôn ngữ có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển trí tưởng tượng của trẻ Nótác động có mục đích, có hệ thống nhằm phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ cái đẹp và hiểu đúng đắn cái đẹp trong tự nhiên, trong đời sống xã hội, trong nghệ thuật Các sự vật, hiện tượng mà trẻ quan sát được trong môi trường sống được

in hằn trong trí não của trẻ Nhưng để trẻ biết cái lá có màu xanh, bông hoa có màu đỏ, con cá vàng bơi trong nước, con chim bay trên bầu trời,… nó trở nên đẹp như thế nào thì thông qua ngôn ngữ trẻ sẽ nhận thức được cái hay, cái đẹp

đó trong cuộc sống xung quanh mình Từ đó hình thành ở trẻ thái độ tôn trọng cái đẹp và đồng thời kích thích sự sáng tạo ra cái đẹp ở trẻ Những hình ảnh tưởng tượng vừa ngây thơ, đôi khi phi lý này không chỉ đem lại cho tuổi thơ niềm hạnh phúc mà còn cần cho mỗi người sau này lớn lên, dù đó là người lao động chân tay, nhà khoa học hay người nghệ sĩ,… phương tiện có hiệu quả nhất

để nuôi dưỡng sự tưởng tượng đó là trò chơi Điều đó giúp trẻ có nhiều ấn tượngđẹp và tâm hồn trẻ sẽ càng thêm phong phú Từ đó, trẻ sẽ biết yêu quý và có ý thức giữ gìn những cái hay cái đẹp trong cuộc sống Khi trẻ được tiếp xúc

thường xuyên với ngôn ngữ văn học như thơ, truyện, ca dao, đồng dao,… trẻ sẽ được chìm vào với thế giới đa dạng màu sắc Bao nhiêu loại người khác nhau, loại người tốt sao gần gũi, mến thương; loại người xấu sao vừa ghét lại vừa sợ…Những phong cảnh xa lạ từ những khu rừng rậm rạp bí hiểm, đến biển cả mênh mông, những lâu đài tráng lệ, những con thú chưa hề thấy,… tất cả đã nhập vào tâm hồn của các em bé với những màu sắc lung linh kì ảo Tâm hồn các em được rộng mở, trí tưởng được kích thích mạnh mẽ, thôi thúc các em muốn khám phá những điều kì lạ và lí thú trong các câu chuyện hết sức hấp dẫn Những câu thơ giàu hình ảnh, nhạc điệu, những bài đồng dao ngộ nghĩnh có đoạn điệp khúc nhắc đi nhắc lại dễ nhớ… khiến trẻ muốn đọc theo và sẽ nhớ rất lâu Đây chính

là thời cơ thuận lợi để trẻ tiếp xúc với ngôn ngữ văn học, đặc biệt là văn học dângian Điều đó giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, nó giúp trẻ sáng tạo ra những cái mới, hình thành những ước mơ táo bạo, những hoài bão về cuộc sống tương lai

c Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hòa nhập với cộng đồng và trở thành thành viên của cộng đồng Những kinh nghiệm lịch sử xã hội được chứa đựng trong các công cụ lao động, đối tượng lao động, trong các chuẩn mực hành vi các mối quan hệ qua lại giữa con người với nhau,… nhưng hầu hết được ghi lại để truyền

bá cho thế hệ sau nhờ ngôn ngữ Ngay từ lúc mới đầu, đứa trẻ không thể nhận thức được những gì đang tồn tại xung quanh nó Để thỏa mãn sự hiểu biết đó mà

nó thường đặt ra hàng vạn câu hỏi cho bố mẹ và người xung quanh chúng Vì thế, người lớn trở thành chiếc cầu nối trẻ với cộng đồng, với thế giới thông qua ngôn ngữ Người lớn đã dẫn dắt trẻ hình thành tình cảm, thái độ, nhận thức về con người, đồ vật gần gũi xung quanh Nhờ sự biết đi, biết nói mà trẻ ngày càng

mở rộng phạm vi tiếp xúc, phát triển nhận thức đối với thế giới xung quanh và hình thành “ý thức bản ngã” Trẻ muốn tự lập hơn, thể hiện các hành vi theo ý nghĩ riêng của mình trong các trò chơi Qua những lời chỉ dẫn của người lớn mà trẻ dần hiểu được những quy định chung của cộng đồng mà mọi 12 thành viên trong cộng đồng đều phải thực hiện Trước tiên, là những nề nếp sinh hoạt của gia đình, nhóm trẻ, trường mầm non Sau đó, là những quy định ngoài xã hội, những gì trẻ được phép làm và không được phép làm Mặt khác, để bày tỏ

những những nhu cầu mong muốn của mình với những thành viên trong cộng đồng, trẻ sử dụng ngôn ngữ để thỏa mãn nhu cầu của cá nhân mình Điều đó giúp trẻ hòa nhập hơn với mọi người xung quanh mình

d Vai trò của ngôn ngữ đối với việc giáo dục thể lực cho trẻ Giáo dục thể lực đối với trẻ em là quá trình tác động chủ yếu vào cơ thể của trẻ, việc vận động, rèn luyện cơ thể, giữ gìn vệ sinh và có chế độ sinh hoạt hợp lý nhằm bảo

vệ và làm cho cơ thể trẻ phát triển hài hòa, cân đối, sức khỏe tăng cường đạt đếntrạng thái hoàn thiện về mặt thể chất Trong chế độ sinh hoạt hàng ngày, cô giáo

và người lớn đã dùng chính ngôn ngữ của mình để nhằm hướng dẫn, chỉ bảo trẻ thực hiện tốt các yêu cầu do mình đề ra góp phần làm cho cơ thể trẻ phát triển Đặc biệt, trong giờ thể dục, giáo viên đã tạo điều kiện giúp trẻ thực hiện chính xác các động tác làm cho cơ thể phát triển được cân đối bằng chính lời nói của mình Ngoài chế độ sinh hoạt hàng ngày, trẻ cần phải được ăn ngon, ăn đủ chất thì cơ thể của trẻ mới phát triển hoàn thiện được Để động viên, khích lệ trẻ ăn được thì người lớn đóng một vai trò rất quan trọng

1.1.2.3 Đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ MGN (4 - 5 tuổi) Sự phát

triển ngôn ngữ gắn liền với sự mở rộng giao lưu của trẻ đối với thế giới xung quanh, với con người, với đồ vật và thiên nhiên Việc mở rộng phạm vi tiếp xúc

và các mối quan hệ xã hội giúp cho khả năng tri giác của trẻ nhanh nhạy hơn Khả năng nhận thức và ngôn ngữ của trẻ ở giai đoạn MGN (4 - 5 tuổi) này có những bước tiến mới đáng kể Ở thời kì này, trẻ hoàn thiện dần về mặt ngữ âm, các phụ âm đầu, âm cuối, âm đệm, thanh điệu dần được định vị Trẻ phát âm tốt hơn, ít ê, a, ậm ừ hơn so với thời kì trước Đặc biệt, đã xuất hiện ở lời nói của trẻnhững khái quát, kết luận đơn giản một cách mạch lạc, song một số trẻ vẫn phát

âm sai thanh ngã, âm đệm và âm cuối Trẻ từ 4 - 5, tuổi khả năng nhận thức vốn

từ tăng lên một cách đáng kể Theo nghiên cứu của yy Y pratuxevich: 4 tuổi trẻ

có 1900 từ và 5 tuổi là 2.500 từ Với sự nghiên cứu của Nguyễn Xuân Khoa về ngôn ngữ của trẻ nội thành thì vốn từ của trẻ là: 4 tuổi từ 1900 từ đến 2000 từ và

5 tuổi trẻ có từ 2500 từ đến 2600 từ Trẻ học từ mới nhanh hơn, phát âm các từ tốt hơn so với các giai đoạn lứa tuổi trước Chính vì lẽ đó mà vốn từ của trẻ ở giai đoạn này phong 13 phú, bao gồm nhiều từ loại Số lượng các từ loại: danh

từ, tính từ, đại từ, trạng từ được tăng lên một cách đáng kể, trẻ hiểu được ý nghĩacủa nhiều từ loại khác nhau và biết sử dụng chúng để thể hiện mối liên hệ đa dạng giữa các sự vật và hiện tượng về thơi gian, định hướng không gian, số lượng, nguyên nhân và kết quả Trẻ có khả năng tri giác âm thanh nhanh nhạy vàkhả năng phát âm mềm dẻo tự nhiên Trẻ ham học hỏi, thích tìm hiểu về xã hội

và tự nhiên Trẻ chủ động giao tiếp ngôn ngữ với những người xung quanh và

hay đặt các câu hỏi như: “như thế nào?”; “làm gì?”; “bao giờ?”; “tại sao?”… Những câu hỏi, câu trả lời hay những câu nói của trẻ ngày càng được hoàn thiện hơn Số lượng các câu nói đúng ngữ pháp cũng được tăng lên một cách rõ rệt, các thành phần trong câu nói được phát triển Bởi trẻ biết lắng nghe các câu trả lời, câu nói của người khác Đặc biệt, ở lứa tuổi này trẻ thích tham gia, hòa nhậpvới tập thể Trẻ hứng thú đặc biệt với việc rèn luyện những kĩ năng vận động mới học được và sử dụng những kĩ năng đó để hoạt động, di chuyển Trẻ biết sử dụng vốn ngôn ngữ của mình để tham gia vào các trò chơi cùng bạn bè, cô giáo một cách say sưa, nhiệt tình và giao tiếp khéo léo hơn Trẻ có thể diễn tả những hành động phức tạp và hăng hái kể về những điều xảy ra với nó Khả năng tiếp thu và sử dụng tiếng mẹ đẻ trong giao tiếp hằng ngày của trẻ ngày càng tốt hơn Trẻ rất thích tưởng tượng, chúng đã biết yêu cái thiện, ghét cái ác Chính vì vậy, trẻ rất thích nghe những câu chuyện về động vật dễ thương, thiện ác phân minh, kết thúc có hậu Trẻ không những tự mình xây dựng cốt truyện mà còn có thể

thuật lại những câu chuyện nó đã nghe người khác kể 1.1.2 Trò chơi dân gian với sự phát triển ngôn ngữ của trẻ 1.1.3.1 Khái niệm trò chơi dân gian Trò chơi dân gian trẻ em là một loại hoạt động văn hóa dân gian dành cho trẻ em,

được lưu truyền từ vùng này sang vùng khác, từ đời này sang đời khác nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi giải trí và giáo dục trẻ em một cách tinh tế nhẹ

nhàng Những trò chơi này được tổ chức nhằm tạo cho trẻ những cảm giác hứng

thú, thoải mái, phát triển vận động kết hợp với lời nói 1.1.3.2 Đặc điểm của trò chơi dân gian trẻ em Trò chơi dân gian

là một loại hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc của mỗi dân tộc Không có dân tộc nào lại không có những trò chơi riêng cho trẻ em Bởi trò chơi dân gian thường đơn giản, dễ chơi, dễ hòa nhập Ở bất cứ đâu, trong gia đình, trong lớp học hay ở thôn xóm, trong các bản làng đều có thể tổ chức trò được trò chơi dân gian phù hợp: ở sân nhỏ thì có thể chơi “ô ăn quan”, “đá cầu”, … rộng hơn thì chơi “bịt mắt bắt dê”, “rồng rắn lên mây”, “trốn tìm”, “mèo đuổi chuột”,… Vật liệu để chơi trò chơi dân gian cũng thật đơn giản, không cầu kỳ, tốn kém, dễ

kiếm, dễ tìm, có sẵn trong thiên nhiên như: nắm sỏi, cọng cỏ, lá hay những mẩu gỗ,… chúng có thể nhặt trong vườn, dưới ruộng Song, hầu hết các trò chơi dân gian của trẻ em đều gắn liền với những bài đồng dao với đặc điểm ngôn ngữ củađồng dao mang tính giản dị, mộc mạc, vô tư, hồn nhiên, vui tươi và ngộ nghĩnh

Có thể đó là những câu vè ngắn gọn, có nhịp điệu, âm thanh dễ thuộc, dễ nhớ thường được sử dụng trong khi chơi các trò chơi như là: “dung dăng dung dẻ”,

“thả đỉa ba ba”, “chi chi chành chành”, hay “rồng rắn lên mây” là trò chơi gắn với đồng dao nhằm rèn luyện sự nhanh nhẹn, khéo léo, phát huy tinh thần đoàn kết, tôn trọng kỷ luật và khả năng đối đáp: “Rồng rắn lên mây Có cây lúc lắc Có nhà khiển binh Hỏi thăm thầy thuốc có nhà hay không? ” Logic của đồng dao chính là logic của trò chơi, nhưng cũng không thể bắt nó phải theo cái logic của hiện thực mà mang tính nhảy cóc Ta có thể hiểu rằng không ai có thể giải thích được: “Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa” Là cái gì? Tại sao lại: “Cái cống nằm trong Con ong nằm ngoài Củ khoai chấm mật Phật ngồi phật khóc Con cóc nhảy ra….” Cũng bởi cái lối nhảy cóc đó lại là yếu tố gắn bó với trò chơi để đưacác em vào với thế giới của trò chơi, khác với thế giới ở bên ngoài lại tạo nên tính hấp dẫn cho đứa trẻ Ta dễ nhận thấy một biện pháp tu từ học rất tiêu biểu cho đòng dao là biện pháp nói ngược, trái hẳn với cái logic thực tế, logic của cuộc đời, chính vì nó đảo như vậy mới tạo sự hấp dẫn Chẳng hạn như: 15 “Trời làm một trận mưa rào Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô Thóc giống đuổi chuột trong bồ Đong đong càn cấn đuổi cò ngoài ao” Hay là: “Bao giờ cho đến tháng

ba Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng Hùm nằm cho lợn liếm lông Một chục quả hồng nuốt lão tám mươi Nắm xôi nuốt trẻ lên mười Chân giò, chai rượu nuốt người lao đao Lúa mạ nhảy lên ăn bò Cỏ năn, cỏ lác rình mò bắt trâu Gà con đuổi bắt diều hâu Chim ri đánh đuổi vỡ đầu bồ nông” Hoặc: “Bao giờ cho chuối

có cành Cho sung có nụ, cho hành có hoa Bao giờ cho khỉ đeo hoa Cho voi đánhsáp, cho gà nhuộm răng” Biện pháp nói ngược ngộ nghĩnh này rất phù hợp với không khí của trò chơi, vì nó làm cho trẻ vui thích, kích thích tính tò mò, ham tìm hiểu của chúng Mặt khác, nội dung của những bài đồng dao chứa đựng nội

dung giáo dục cho trẻ nhiều mặt Bởi lẽ đồng dao có chứa đựng những lời mộc mạc, hồn nhiên có vần có điệu Đồng dao là của trẻ em nên đồng dao có tính chất vui chơi phù hợp với tâm sinh lí của trẻ Đồng dao gợi lên tình yêu hồn nhiên của trẻ đối với con ong, cái kiến, con cò, con vạc, con trâu, con nghé,… Khi trực tiếp tham gia vào trò chơi, trẻ hát đồng dao và qua đó trẻ tiếp thu được những điều hay lẽ phải một cách tinh tế, nhẹ nhàng, thoải mái Trò chơi dân giangắn bó chặt chẽ với thiên nhiên Trong trò chơi, con người (đặc biệt là trẻ) và thiên nhiên hòa quyện vào với nhau, thiên nhiên trở nên có hồn và gần gũi với trẻ từ lúc nào “cây mốt, cây mai, lá trai, lá hến, con nhện chăng tơ, quả mơ có hạt ” là bài đồng dao thường hát để chơi chuyền 16 dụng cụ là một quả bóng (có thể được thay bằng một hòn đá hoặc quả ổi xanh) và 10 que tre được vót tròn Trò chơi dân gian được sáng tác dựa trên mô phỏng bắt chước hoạt động của người lớn trong xã hội nhưng không phụ thuộc vào nghiêm ngặt vào sự thay đổi của cuộc sống đang diễn ra hằng ngày mà phát triển theo những quy luật riêng, ít nhiều mang tính chất ổn định Chúng vẫn tiếp tục tồn tại ngay cả khi cuộc sống đã thay đổi Ví dụ: Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay ngày một phát triển cao, những trò chơi: “bịt mắt bắt dê”, “kéo co”, “trốn tìm”, “ô ăn quan”, “thả diều”,… vẫn còn tồn tại và được trẻ em đón nhận một cách thích thúsay mê Nhưng chính nó vì được sáng tác dựa trên hiện thực cuộc sống lao động

và sinh hoạt của con người, nên khó có thể tìm ra được ai là tác giả của những trò chơi này, và cũng khó xác định được ngày, tháng, năm ra đời của chúng Trò chơi dân gian của trẻ em được chia thành bốn loại:

a Loại trò chơi vận động: Gồm các trò chơi cho trẻ em vận động chân tay,

chạy nhảy, lộn vòng, gây không khí vui nhộn và sinh động như “tập tầm vông”;

“dung dăng dung dẻ”; “lộn cầu vồng”; “lò cò”; “bịt mắt bắt dê”;… Những trò chơi này thường được chơi ở ngoài trời để tiếp xúc với thiên nhiên, với cảnh vật xung quanh, nhằm tăng cường sức khoẻ và các tố chất về thể lực cho trẻ em

b Loại trò chơi học tập: Đó là trò chơi nhằm phát huy trí tuệ của trẻ em, dạy cho các em biết quan sát, tính toán Có khi chỉ là một bài đồng dao, trẻ em

ngồi quây quần với nhau cùng hát, cùng đối thoại để giới thiệu các sự vật xung quanh mình, tiếp thu tri thức về cuộc sống Có khi là trò chơi bày cách tính toán hẳn hoi, như trò chơi: “ô ăn quan”, tập cho trẻ em biết cách làm phép trừ, phép cộng, hoặc như trò chơi “chuyền thẻ”, rõ ràng đây là một bài học đếm từ 1 đến

10, giúp phát triển trí tuệ cho trẻ

c Loại trò chơi mô phỏng: Đây là những trò chơi mà trẻ mô phỏng, bắt chước cách sinh hoạt của người lớn như làm nhà, cấy ruộng, nấu ăn,… Trong khi chơi trẻ em thi nhau xem ai làm đẹp, làm đúng, làm nhanh hơn Đặc biệt những trò chơi này có tác dụng phát huy trí tưởng tượng của trẻ em, mẩu lá cũngđược xem là món ăn ngon, vỏ sò, vỏ hến cũng được xem là những cái nồi niêu, bát đũa, cái mo cau biến thành con ngựa Trong trò chơi này, các em hoá thân, nhập vai thành những người lớn mà các em thích Nhờ đó trẻ nhập vào các mối quan hệ xã hội, học được cách ứng xử giữa người lớn với nhau, qua đó mà trẻ học làm người Loại trò chơi sáng tạo: Đây là những trò chơi trong đó trẻ em tự tay làm nên những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên, như xếp lá dứa thành cái chong chóng, xếp lá đa thành con trâu, xếp lá chuối thành con cào cào, kết hoa thành vòng vàng xuyến bạc, tết những cọng rơm, cọng rạ thành những hình người Những trò chơi này giúp các em khéo tay, phát huy sáng kiến, khơi dậy khiếu thẩm mĩ cần cho cuộc sống và lao động sau này

1.1.3.3 Vai trò của trò chơi dân gian trong việc giáo dục trẻ

Có thể nói rằng, trò chơi dân gian là một hoạt động có tác động mạnh mẽ đến trẻ em, nó là phương tiện giáo dục nhân cách toàn diện cho trẻ em Trước hết, trò chơi dân gian cung cấp cho trẻ những kiến thức xã hội cần thiết cho cuộcsống của trẻ: Trẻ tập đi mua bán, tập làm nhà cửa, tập cưỡi trâu, cưỡi ngựa trongtưởng tượng, trẻ tập làm quen với các nghề nghiệp trong xã hội… Trong khi chơi, trẻ tiếp thu được những điều hay lẽ phải, biết yêu cái đẹp và nhìn nhận cuộc sống một cách phong phú hơn, hơn nữa trẻ còn rèn luyện được những thói quen cần thiết cho cuộc sống hiện thực Khi trẻ hòa mình vào thế giới trò chơi, trẻ sẽ được trải nghiệm với các mối quan hệ giữa con người và con người, giữa

con người với thiên nhiên Vai trò giáo dục nhân cách văn hoá cho trẻ em của tròchơi dân gian là rất có hiệu quả Khôi phục và tổ chức trò chơi dân gian, một di sản văn hoá dân tộc cho trẻ em chúng ta ngày hôm nay nhằm để lại một “nét hoavăn” mang bản sắc dân tộc Việt Nam trong tâm hồn của thế hệ mầm non đang trong thế kỷ XXI Thật vậy, trò chơi dân gian rất giàu yếu tố tưởng tượng, phù hợp với đặc điểm phát triển tâm lí của các em Đối với trẻ em mọi vật đều như

có hồn Chúng có thể trò chuyện với cỏ cây, hoa lá, các loài vật, đồ vật xung quanh và hình dung rất hồn nhiên, chân thực rằng đó là những cuộc đối thoại hếtsức thú vị như được trò chuyện với những người bạn thân thiết của mình Trong khi chơi, trẻ biết sử dụng vật này để thay thế cho vật kia, biết đóng các vai khác nhau khi thì vai người mẹ, khi thì vai người bác sĩ, học sinh, người bán hàng, có thể trẻ sẽ tưởng tượng ra các điều khác nhau mà đối với trẻ cũng trở nên thú vị hơn,… Với đầu óc giàu sức tưởng tượng, trẻ thấy được con sên biết lên công chúa, con cua biết cắp giỏ theo hầu và ông trăng biết xuống chơi cho có bầu, có bạn… Hơn nữa, trò chơi dân gian còn là phương tiện để phát triển ngôn ngữ mạch lạc, chính xác và có hiệu quả Bởi khi tham gia vào trò chơi, trẻ được ca hát, nhảy múa, đối đáp, hay phải sáng tạo từ ngữ,… mục đích phát huy tính tích cực chủ động của trẻ Qua đó, vốn từ của trẻ trở nên phong phú, ngôn ngữ mạch lạc hơn

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Một số trò chơi dân gian thường sử dụng cho trẻ MGN (4 - 5 tuổi)

1.2.1.1 Nội dung Kho tàng các trò chơi dân gian

Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng Với mỗi lứa tuổi lại có những trò chơi phù hợp với đặc điểm hình thành và phát triển của trẻ Ở độ tuổi 4 - 5 tuổi

là giai đoạn trẻ đang phát triển mạnh về ngôn ngữ, trí tuệ, trẻ đã nhận thức rõ rệt hơn, khả năng chú ý của trẻ cũng cao hơn Do vậy, những trò chơi dân gian dànhcho trẻ trong giai đoạn này có phức tạp, dài và khó hơn so với lứa tuổi mẫu giáo

bé, lớp nhà trẻ 1.2.1.2 Định hướng chơi để phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là trẻ vừa chơi vừa hát hay đọc các bài đồng dao đi kèm với trò chơi Chính vì thế mà chúng ta nên sử dụng các các bài hát, các bài đồng dao đó để phát triển ngôn ngữ cho trẻ Với sự phát triển

về trí tuệ của trẻ, nhận thức của trẻ đã nhanh hơn trước Do đó, ta nên cho trẻ đọc và thuộc những bài hát và những bài đồng dao để trẻ củng cố vốn từ, khả năng diễn đạt và phát âm chính xác của trẻ Hơn nữa, việc cho trẻ giao tiếp trongkhi chơi là rất quan trọng, bởi như vậy phát triển khả năng nói mạch lạc của trẻ

1.2.2 Khảo sát thực trạng tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ MGN (4 - 5 tuổi) ở trường mầm non

1.2.2.1 Mục đích khảo sát Quá trình khảo sát nhằm tìm hiểu:

- Thực trạng về trình độ giáo viên đang trực tiếp giảng dạy trẻ MGN (4 - 5 tuổi) - Thực trạng của giáo viên về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ MGN (4 - 5 tuổi) thông qua trò chơi dân gian - Thực trạng mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ MGN (4 - 5 tuổi) thông qua trò chơi dân gian

1.2.2.2 Nội dung khảo sát

- Tìm hiểu nhận thức của giáo viên về việc dạy trẻ MGN (4 - 5 tuổi) qua tròchơi dân gian nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

- Dự giờ quan sát giáo viên tổ chức dạy trẻ MGN (4 - 5 tuổi) chơi trò chơi dân gian, ghi chép các biện pháp giáo viên sử dụng

- Nghiên cứu giáo án (kế hoạch) hướng dẫn trẻ MGN (4 - 5 tuổi) chơi trò chơi dân gian

- Đánh giá thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ MGN (4 - 5 tuổi) thông qua trò chơi dân gian

1.2.2.3 Đối tượng khảo sát

- Giáo viên dạy lớp MGN (4-5 tuổi): 8 giáo viên

- Trẻ lớp MGN (4 - 5 tuổi): 60 trẻ

1.2.2.4 Địa bàn khảo sát - Ba điểm trường mầm non Sao Mai - huyện Mai Sơn - tỉnh Sơn la.