Tính cấp thiết của đề tài Vấn đề nghiên cứu của Luận án: “Văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam hiện nay” được xuất phát từ những lý do cụ thể sau: Một là, văn hóa
Trang 1VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học Xã hội
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Võ Khánh Vinh
vào hồi…… giờ……phút, ngày……tháng……….năm……
Luận án có thể tìm thấy tại thư viện: Học viện Khoa học Xã hội ,
Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Vấn đề nghiên cứu của Luận án: “Văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam hiện nay” được xuất phát từ những lý do cụ
thể sau:
Một là, văn hóa pháp luật luôn giữ một vai trò rất quan trọng trong
tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính
Hai là, Nhà nước ta luôn nhận thức rõ tầm quan trọng của xây dựng
văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính, đã ban hành nhiều chính sách, văn bản nhằm xây dựng, nâng cao văn hóa pháp luật nói chung, trong
đó có văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính
Ba là, thời gian qua mặc dù việc xây dựng văn hóa pháp luật trong
các cơ quan hành chính đã được quan tâm, chú trọng và bước đầu đạt được những kết quả nhất định, nhưng trên thực tế vẫn còn những bất cập, hạn chế cần khắc phục
Bốn là, trong giai đoạn hiện nay khi chúng ta chủ trương xây dựng
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống cơ quan nhà nướcthì việc nhận diện và phát huy các giá trị văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính trở nên vô cùng cần thiết
Chính vì những lý do trên nghiên cứu sinh đã quyết định lựa chọn
vấn đề “Văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay” làm chủ đề cho luận án tiến sĩ luật học của mình
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính; đánh giá thực trạng văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính ở nước ta hiện nay, chỉ ra các kết quả, hạn chế và nguyên nhân; luận án đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm tiếp tục xây dựng, nâng cao văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam đáp ứng yêu cầu của bối cảnh, tình hình mới
Trang 42.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Một là, tìm hiểu tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề
tài luận án; đánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình và xác định
những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
Hai là, nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận về văn hóa pháp
luật trong các cơ quan hành chính
Ba là, đánh giá thực trạng văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành
chính ở Việt Nam hiện nay
Bốn là, đề xuất quan điểm, các giải pháp nhằm tiếp tục xây dựng,
nâng cao văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính ở Việt Nam
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu lý luận và thực tiễn về văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lý
luận về văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính, thực trạng văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính ở Việt Nam hiện nay, bao gồm các vấn
đề về trình độ nhận thức, sự hiểu biết pháp luật; thái độ, tình cảm, tâm lý pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức; chất lượng hệ thống văn bản pháp luật trong lĩnh vực quản lý hành chính và kết quả hoạt động thực thi, áp dụng pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức; trách nhiệm công vụ và kỷ luật, kỷ cương hành chính…
Phạm vi về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu về văn hóa
pháp luật trong các cơ quan hành chính của Việt Nam từ năm 1945 cho đến
nay
Phạm vi về không gian: Luận án nghiên cứu về văn hóa pháp luật
của các cơ quan hành chính và đội ngũ cán bộ, công chức làm việc trong cơ quan hành chính ở trung ương và địa phương
4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp luận
Luận án dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa duy vật biện chứng; chủ nghĩa Mác Lê nin và tư tưởng Hồ Chí
Trang 5Minh về nhà nước và pháp luật, xây dựng văn hóa pháp luật, về cải cách hành chính và cải cách chế độ công chức, công vụ
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận trên, luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp tổng hợp; Phương pháp phân tích; Phương pháp so sánh; Phương pháp lịch sử cụ thể
5 Đóng góp mới về khoa học của luận án
Một là, luận án phân tíchlàm rõ những vấn đề lý luận về văn hóa
pháp luật trong cơ quan hành chính gồm:Khái niệm, nội dung, đặc điểm của văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính; Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành, phát triển văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính; Kinh nghiệm quốc tế về văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính
Hai là, Luận án đã đánh giá được thực trạng văn hóa pháp luật
trong cơ quan hành chính ở Việt Nam,nêu rõ những kết quả đã đạt được; những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế Trên cơ sở đó xác định những vấn đề đặt ra đối với việc tiếp tục nâng cao văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam hiện nay
Ba là, Luận án đã đề xuất các quan điểm, các giải pháp nhằm nâng
cao văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính như: Xác định, thể chế hóa các giá trị chuẩn mực của văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính nhà nước; Nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật, từ đó hình thành thói quen tôn trọng và tuân thủ pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức; Xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật hành chính theo hướng đồng
bộ, thống nhất, khả thi và ổn định; Xây dựng môi trường công vụ trong sạch, minh bạch, thượng tôn pháp luật; Đề cao và có cơ chế hữu hiệu đảm bảo trách nhiệm công vụ, trách nhiệm của người đứng đầu trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước; Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực thi, áp dụng pháp luật trong các cơ quan hành chính
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
6.1 Ý nghĩa lý luận của luận án
Luận án góp phần làm phong phú thêm các luận cứ khoa học về văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính Luận án đã phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản, đặc biệt là xác định được các khái niệm công
Trang 6cụ, nội dung biểu hiện và những yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng, nâng cao văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính Trên cơ sở đó soi vào thực tiễn văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam hiện nay, rút ra những nhận định cụ thể về những kết quả tích cực, những hạn chế và xác định nguyên nhân của những hạn chế đó Từ đó, đề xuất các quan điểm, giải pháp tiếp tục xây dựng, nâng cao văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam đáp ứng yêu cầu của bối cảnh, tình hình mới
6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận án
Trong giai đoạn hiện nay, khi Đảng và Nhà nước ta chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách chế độ công chức công vụ thì việc tăng cường, nâng cao văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính trở nên vô cùng cấp thiết Chính vì vậy việc thực hiện luận án là rất có ý nghĩa về mặt thực tiễn Những kết quả nghiên cứu và kiến nghị của luận án có ý nghĩa và giá trị tham khảo trong quá trình xây dựng và không ngừng nâng cao văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính ở Việt Nam
7 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận án được kết cấu gồm 04 chương
Trang 7Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU,
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN NGHIÊN CỨU
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án
1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
Thứ nhất, nhóm các công trình nghiên cứu bàn về những vấn đề lý
luận chung về văn hóa pháp luật và văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính ở Việt Nam
Thứ hai, nhóm các công trình nghiên cứu có liên quan đến thực
trạng văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính ở Việt Nam
Thứ ba, nhóm các công trình nghiên cứu liên quan đến giải pháp
nâng cao văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính
1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
- Nhóm các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về văn hóa pháp luật và văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính
Phần lớn các công trình nghiên cứu của nước ngoài đề cập nhiều đến VHPL nói chung, trong đó tập trung làm rõ khái niệm, cấu trúc và chức năng, vai trò của VHPL trong đời sống xã hội Có thể kể đến những công
trình nghiên cứu như: The concept of legal culture (Thuật ngữ văn hóa pháp luật), Ali ACAR, Ankara Law Review, Vol.3 No2 (Winter 2006); The legal Culture and Migration: structure, antecedents and consequences (Sự du
nhập của văn hoá pháp luật: Lịch sử, cấu trúc và kết quả), Julia Shamir;
Legal Culture và Legal Consciousness (Văn hóa pháp luật và Ý thức pháp
luật), International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences, 2001
www Iesbs.com; The Legal Cultures of Europe (Văn hóa pháp luật châu Âu), James L.Gibson and Gregory A.Caldeira, Law and Society review,
vol 30, No 1 (1996)…
- Nhóm các công trình đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính ở Việt Nam.Hiện
chưa có một công trình nghiên cứu quốc tế độc lập về đánh giá thực trạng,
đề xuất giải pháp đối với VHPL trong các CQHC ở Việt Nam, tuy nhiên có một số công trình nghiên cứu, các báo cáo điều tra của các tổ chức quốc tế
Trang 8như World Bank, UNDP… đã có những số liệu điều tra, đánh giá về thực trạng một số nội dung của VHPL như trình độ hiểu biết pháp luật của CB,
CC, chất lượng hệ thống pháp luật và các kết quả thực thi pháp luật trong
các CQHC ở Việt Nam hiện nay Cụ thể như: Tổng quan báo cáo Papi
2017 (chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam); Công khai thông tin quản lý đất đai ở Việt Nam, World Bank, NXB Hồng Đức, năm 2014; Báo cáo khảo sát thực trạng thu nhập ngoài lương trong tiền lương – thu nhập của cán bộ, công chức, thuộc dự án “Hỗ trợ triển khai
các dự án cải cách hành chính ở Bắc Giang, Cần Thơ, Đà Nẵng và Hà Tĩnh” của UNDP phối hợp với Bộ Nội vụ…
1.2 Nhận xét tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu của luận án
1.2.1 Những ưu điểm, những nội dung nghiên cứu đã sáng tỏ và được luận án kế thừa, tiếp tục phát triển
Một là, trên phương diện lý luận, nhận thức chung về VHPL cơ bản
đã được làm sáng tỏ Các công trình nghiên cứu đã có sự thống nhất cao về quan niệm, vị trí, tầm quan trọng của VHPL nói chung, coi VHPL là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người đã sáng tạo ra trong lĩnh vực pháp luật, bao gồm các yếu tố: ý thức pháp luật, hệ thống pháp luật, hành vi, kỹ thuật và nghệ thuật sử dụng pháp luật… Trên phương diện lý luận, các công trình nghiên cứu đều gắn VHPL với hoạt động quản lý hành chính, hoạt động thực thi công vụ của đội ngũ CB, CC trên cả ba phương diện chính: ý thức pháp luật, hệ thống pháp luật và hành vi, hoạt động sử dụng pháp luật
Hai là, trên phương diện thực tiễn, các công trình nghiên cứu đã
phân tích về quá trình hình thành và phát triển VHPL nói chung của Việt Nam, VHPL trong CQHC cũng nằm trong tiến trình chung đó Đồng thời, nhiều công trình đã phân tích, đánh giá từng nội dung của VHPL trong CQHC như: ý thức pháp luật của CB, CC; thể chế hành chính; hoạt động thực thi pháp luật của đội ngũ CB, CC… Một số kết quả đánh giá, điều tra
xã hội học của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (World Bank), Chương trình phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP)… đã cung cấp những
số liệu, nhận định có giá trị tham khảo tin cậy, đảm bảo
Trang 9Ba là, trên phương diện đề xuất, kiến nghị, một số công trình đã
phân tích yêu cầu, đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao VHPL trong các CQHC Các giải pháp được nhiều tác giả đề cập là: đổi mới nhận thức,
tư duy theo hướng đề cao pháp quyền, phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân; tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho CB, CC; Xây dựng môi trường công vụ trong sạch, minh bạch, thượng tôn pháp luật; Đề cao và có cơ chế hữu hiệu đảm bảo trách nhiệm công vụ, trách nhiệm của người đứng đầu trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước…
1.2.2 Những vấn đề liên quan đến chủ đề luận án nhưng chưa được giải quyết thấu đáo hoặc chưa được đặt ra trong các công trình nghiên cứu đã công bố
Một là, phần lớn các công trình nghiên cứu mới chỉ tập trung phân
tích, làm rõkhái niệm, vị trí, tầm quan trọng của VHPL nói chung trong sự nghiệp xây dựng và phát triển của đất nước Chưa có nhiều công trình nghiên cứu bàn về VHPL trong CQHC Chính vì vậy, những vấn đề lý luận
cơ bản của VHPL trong các CQHC thì chưa nhiều công trình nghiên cứu đề cập cụ thể
Hai là, hiện vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào đánh giá
đầy đủ, toàn diện về thực trạng VHPL trong các CQHC ở Việt Nam Đây chính là điểm chưa được đề cập trong các công trình nghiên cứu đã công bố
có liên quan đến chủ đề nghiên cứu của luận án
Ba là, một số công trình nghiên cứu đã phân tích bối cảnh, yêu cầu
về tình hình mới để từ đó đề xuất giải pháp nhằm tiếp tục nâng caoVHPL trong CQHC.Tuy nhiêncác công trình này chưa đưa ra được hệ thống giải pháp một cách đầy đủ, tổng thể gồm vấn đề chính sách, các giải nâng cao nhận thức, trình độ hiểu biết pháp luật của đội ngũ CB, CC; hoàn thiện hệ thống thể chế hành chính; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thực thi công vụ…
1.3 Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
1.3.1 Giả thuyết nghiên cứu của luận án
Văn hóa pháp luật trong các CQHC là một bộ phận cấu thành của VHPL, vừa có những đặc điểm của VHPL nói chung, vừa có những nội dung, đặc điểm đặc thù bắt nguồn từ vị trí, vai trò, đặc điểm quản lý hành
Trang 10chính của các CQHC và chịu sự tác động của các yếu tố khách quan và chủ quan khác nhau VHPL trong các CQHC có vai trò rất quan trọng, gắn liền với hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý hành chính nhà nước
Văn hóa pháp luật trong các CQHC ở Việt Nam có quá trình hình thành và phát triển từ năm 1945 Trong giai đoạn hiện nay, xây dựng VHPL trong các CQHC luôn là vấn đề được Nhà nước quan tâm, chú trọng Tuy nhiên bên cạnh những kết quả, ưu điểm, vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập cần khắc phục và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết nhằm nâng cao VHPL trong các CQHC
Trong bối cảnh hiện nay việc nhận diện, đánh giá và phát huy các giá trị VHPL trong các CQHC đã trở nên vô cùng cần thiết Từ đó đặt ra yêu cầu phải có những quan điểm, giải pháp hữu hiệu về nhận thức, về xây dựng thể chế, về tổ chức, hoạt động của CQHC, về nâng cao trình độ, năng lực thực thi pháp luật cho đội ngũ CB, CC… nhằm không ngừng nâng cao VHPL trong các CQHC ở Việt Nam hiện nay
1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu của luận án
Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận án đứng trước một số câu hỏi nghiên cứu quan trọng cần tiến hành giải đáp như sau:
- Những vấn đề lý luận về VHPL trong CQHC được luận giải như thế nào?
- Thực trạng VHPL trong CQHC ở nước ta hiện nay có những ưu điểm, hạn chế gì và những vấn đề gì cần rút ra để tiếp tục hoàn thiện?
- Cần có các quan điểm, giải pháp nào nhằm tiếp tục nâng cao
VHPL trong CQHC ở nước ta hiện nay?
Có một số câu hỏi nhỏ được đặt ra để giải quyết các câu hỏi lớn của Luận án
Trang 11Chương2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA
PHÁP LUẬT TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH
2.1 Khái niệm văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính
2.1.1 Khái niệm văn hóa
Văn hóa là “toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người nói chung, hoặc do một cộng đồng người tạo dựng nên, nhằm mục đích đáp ứng và thoả mãn những nhu cầu của con người và các cộng đồng người nhất định”
2.1.2 Khái niệm văn hóa pháp luật
Văn hóa pháp luật được hiểu là “tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần mà con người sáng tạo ra trong lĩnh vực pháp luật; phản ánh truyền thống và lối sống pháp luật của một cộng đồng, quốc gia, dân tộc; hình thành nên khuôn mẫu hành vi, định hướng sống theo pháp luật của từng cá nhân trong xã hội”
2.1.3 Khái niệm văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính
Văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính được hiểu là “hệ thống các yếu tố, giá trị vật chất và tinh thần được sáng tạo trong lĩnh vực pháp luật, gắn liền với tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước và hoạt động thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức”
2.2 Đặc điểm văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính
- Văn hóa pháp luật trong CQHC là hệ thống giá trị phản ánh sự đúng đắn, tính nhân bản, nét đẹp và niềm tin được hình thành trong quá trình hoạt động, thực thi pháp luật, được các CB, CC tin theo, tự giác thừa nhận, phát huy trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước
- Văn hóa pháp luật trong các CQHC luôn phản ánh diện mạo của đời sống chính trị - xã hội, bản chất dân chủ của xã hội
- Văn hóa pháp luật trong các CQHC gắn liền với tổ chức và hoạt động của CQHC, với hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội
- Văn hóa pháp luật trong các CQHC gắn liền với hoạt động thực thi công vụ của đội ngũ CB, CC hành chính
Trang 12- Văn hóa pháp luật trong CQHC mang tính kế thừa, phủ định và tiếp biến các giá trị cụ thể
Để làm rõ hơn đặc điểm của VHPL trong CQHC, luận án đã làm rõ
- Trình độ nhận thức, hiểu biết pháp luật của CB, CC
- Thái độ, tình cảm, niềm tin đúng đắn của người CB, CC đối với
pháp luật
-Chất lượng hệ thống văn bản pháp luật quản lý hành chính nhà nước
- Sự nghiêm minh trong hoạt động áp dụng, thực thi pháp luật
- Trách nhiệm công vụ được đề cao và đảm bảo thực hiện
- Kỷ luật, kỷ cương hành chính được coi trọng và tuân thủ đầy đủ
2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa pháp luật trong cơ quan hành chính
-Các giá trị văn hóa pháp luật truyền thống của dân tộc
- Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
- Hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho đội ngũ CB, CC trong cơ quan hành chính
- Trách nhiệm, sự gương mẫu của CB, CC lãnh đạo, quản lý trong việc xây dựng văn hóa pháp luật trong các cơ quan hành chính
- Hoạt động kiểm tra, giám sát, phản biện từ phía người dân và các
Trang 13các quy định về hành vi, thái độ tôn trọng và tuân thủ pháp luật của đội ngũ công chức cũng như cơ chế giám sát, hệ thống chế tài xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của công chức ở một số quốc gia như Liên bang Nga, các nước thuộc Liên minh châu Âu (Cộng hòa Liên bang Đức, Vương quốc Anh, Cộng hòa Pháp, Cộng hòa Ailen), châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore), châu Mỹ (Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Canada) Thể
hiện qua những nội dung cụ thể sau đây:
- Hoạt động quản lý hành chính nhà nước, hoạt động thực thi công
vụ của công chức luôn được thể chế hóa, quy định trong nhiều văn bản khác nhau do nhiều cấp có thẩm quyền ban hành, tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ, minh bạch cho tổ chức và hoạt động của các cơ quan công quyền
- Hệ thống thể chế hành chính của các nước luôn phản ánh những giá trị cốt lõi của nền công vụ, đó là: lòng trung thành, tính liêm chính, khách quan, chuyên nghiệp
- Các quốc gia đều chú trọng thiết lập hệ thống các chuẩn mực hành
vi, thái độ của công chức trong khi thi hành công vụ
- Các quốc gia đều quy định rõ cơ chế kiểm tra, giám sát và chế tài
xử lý đối với những hành vi vi phạm pháp luật của đội ngũ công chức