Năng lực cạnh tranh của các cảng hàng không quốc tế kinh nghiệm một số quốc gia châu á và hàm ý cho việt nam

VIỆN HÀNLÂMKHOAHỌCXÃHỘIVIỆTNAMHỌCVIỆNKHOAHỌCXÃHỘI NGUYỄNTIẾNĐỨC NĂNGLỰCCẠNHTRANHCỦA CÁCCẢNGHÀNGKHÔNGQUỐCTẾ:KINHNGHIỆMMỘTSỐ QUỐCGIACHÂUÁVÀHÀMÝCHOVIỆTNAM LUẬNÁNTIẾNSĨKINHTẾ HÀNỘI-2018... H

VIỆN HÀNLÂMKHOAHỌCXÃHỘIVIỆTNAM

HỌCVIỆNKHOAHỌCXÃHỘI

NGUYỄNTIẾNĐỨC

NĂNGLỰCCẠNHTRANHCỦA CÁCCẢNGHÀNGKHÔNGQUỐCTẾ:KINHNGHIỆMMỘTSỐ

QUỐCGIACHÂUÁVÀHÀMÝCHOVIỆTNAM

LUẬNÁNTIẾNSĨKINHTẾ

HÀNỘI-2018

HỌCVIỆNKHOAHỌCXÃHỘI

NGUYỄNTIẾNĐỨC

NĂNGLỰCCẠNHTRANHCỦA CÁCCẢNGHÀNGKHÔNGQUỐCTẾ:KINHNGHIỆMMỘTSỐ

QUỐCGIACHÂUÁVÀHÀMÝCHOVIỆTNAM

Ngành:KinhtếquốctếM ãsố:9310106

LUẬN ÁN TIẾNSĨKINHTẾ

NGƯỜI HƯỚNGDẪNKHOAHỌC:1 PGS.TS.NguyễnAnHà

2.PGS.TS.NguyễnThanh Đức

HÀNỘI-2018

Tôixincamđoanrằng,đâylànghiêncứucủatôi.Các sốliệuvàkếtquảnghiêncứutrongluậnánnàylàtrungthựcvàchưatừngđượcdùngđểbảovệmộthọcvịnào

Tôixincamđoanrằng,mọisựgiúpđỡchoviệcthựchiệnluậnánđãđượcc ảmơ

nv à c á c thôngtintríchdẫntrongluậná n n à y đ ề uđ ư ợ cchỉrõnguồngốc

Tácgiảluậnán

NguyễnTiếnĐức

LỜICẢMƠN Trongquátrìnhthựchiệnluậnánvớichủđề:“Nănglựccạnh

tranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế:KinhnghiệmmộtsốquốcgiaChâuÁvàhà

mý choViệtNam”,tôiđãnhậnđượcrấtnhiềusựhướngdẫn,cổvũđộngviênvàhỗtrợcủa

cácThầyCô,giađình,bạnbèvànhiềucánhânvàtổchức

Trướctiên,tôixinbàytỏsựbiếtơnsâusắctớigiáoviênhướngdẫnlàPGS.TS.N guyễnAnHàvàPGS.TS.NguyễnThanhĐức.Dướisựhướngdẫnnhiệttìnhcủath

ầycôđãgiúptôitừnhữngbướcđầuđịnhhướngvềđềtàinghiêncứucủamình,tiếptụchướngdẫn,giúpđỡtôitrongquátrìnhnghiêncứuvàhoànthiệnluậnán.Nhữngnhậnxétvàđánhgiácủathầycô,đặcbiệtl à nhữnggợiývềhướnggiảiquyếtvấnđềtrongsuốtquátrìnhnghiêncứu,thựcsựlànhữngbàihọcvôcùngquýgiákhôngchỉtrongquátrìnhviếtluậná n màcảtronghoạtđộngnghiêncứuchuyênmônsaunày.TôicũngxinchânthànhcảmơnHọcviệnKhoahọcXãhội,ViệnHànLâmKhoaHọcXãHộiViệtNam,đãgiúpđỡ,gópývàtạomọiđiềukiệntốtnhấtchotôitrongquátrìnhnghiêncứuvàhoànthiệnluậnán

TôixincảmơnBanLãnhđạoTổngCảngHàngkhôngViệtNam,BanGiámđ ố

c CảngHàngkhôngNộiBàiv à c á c đồngnghiệpđ ã giúpđỡ,c ó nhữngýkiếngợimởvềđịnhh ướ ng chínhsách,traođổikinhnghiệmthựctiễnvàhỗtrợtôithựchiệnluậnán

Cuốicùng,tôixindànhsựyêuthươngvàbiếtơntớigiađìnhtôi,vợtôivàcácconTáovàNắngđãluônlànguồnđộnglựcmạnhmẽ,đầytintưởng,chỗdựavữngchắcđểgiúptôihoànthànhluậnán

Tácgiảluậnán

NguyễnTiếnĐức

MỞĐẦU 1

Chương1:TỔNGQUANTÌNHHÌNHNGHIÊNCỨU 11

1.1 Tìnhhìnhnghiêncứuliênquantớiđềtài 11

1.1.1 Cáccôngtrìnhnghiêncứuliênquanđếncạnhtranhvànănglựccạnhtranh 11

1.1.2 Cácnghiêncứuliênquanđếnnănglựccạnhtranhcủac á c cảnghàngkhôngthế giới 17 1.1.3 Cácnghiêncứuliênq u a n đếnnănglựccạnhtranhcủac á c cảnghàngkhôngVi ệtNam23 1.2.Khoảngtrốngnghiêncứu 23

Chương2:CƠS Ở L LUẬNVÀT H Ự C T I Ễ N VỀNĂNGL Ự C CẠNH TRANHCỦACÁCCẢNGHÀNGKHNGQUỐCTẾ 27

2.1 Cơsởlýluậnvềnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế 27

2.1.1 Mộtsốkháiniệmcơ bản 27

2.1.2 Cácmôhìnhđánhgiánănglựccạnhtranh 31

2.1.3 CácnhântốảnhhưởngđếnnănglựccạnhtranhcủaCHKquốctế 39

2.1.4 CácchỉtiêuđánhgiánănglựccạnhtranhCHKQT 45

2.2 Yêucầuv àtínhtấtyếuphảinângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôn gquốctế 53

2.2.1 Yêucầunângc a o nănglựccạnhtranhcủac á c cảnghàngkhôngquốctế: 53

2.2.2 Tínhtấtyếuđểnângcaonănglựccạnhcủacáccảnghàngkhôngquốctế: 55

Chương 3:NĂNGLỰCCẠNHTRANHCỦAMỘTSỐCẢNGHÀNGK H NGQUỐC T Ế Ở CHÂUÁ VÀNHỮNGĐỐISÁNHVỚIVIỆTNAM 58

3.1 NănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếởChâuÁ 59

3.1.1 PhântíchthựctrạngnănglựccạnhtranhcủaCảnghàngkhôngquốc

tếSingapore 59

3.1.2 PhântíchthựctrạngnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếNhật Bản 73 3.1.3 PhântíchthựctrạngnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếẤnĐộ 83 3.2 NănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngViệtNamtrongđốisánhvớimộtsốc ảnghàngkhôngởChâuÁ 94

3.2.1 Phântíchthựctrạngnănglựccạnhtranhcủacảnghàngkhôngquốc tếViệtNam 94

3.2.2 NănglựccạnhtranhcủamộtsốCHKởViệtNam 102

Chương4:PHƯƠNGHƯỚNGVÀGIẢIPHÁPNÂNGCAONĂNGL Ự C C ẠNHTRANHCỦACÁCCẢNGHÀNGKHNGQUỐCTẾCỦAVIỆTNAM TRÊNCƠS Ở CÁCBÀIH Ọ C KINHNGHIỆMCỦAQUỐCTẾ 112

4.1 TổngkếtkinhnghiệmcủacáccảnghàngkhôngquốctếChâuÁvà bàihọcchoViệtNam 112

4.1.1 SosánhnănglựccạnhtranhcủacácCHKViệtNamvàbaCHKquốctếnổitiến gởChâuÁ 112

4.1.2 KinhnghiệmnângcaonănglựccạnhtranhcủacácCHK ChâuÁ 115

4.1.3BàihọcchoViệtNam 122

4.2 ĐịnhhướngpháttriểncáccảnghàngkhôngquốctếởViệtNam 124

4.2.1 MụctiêupháttriểncáccảnghàngkhôngViệtNam 124

4.2.2 ChiếnlượcpháttriểncáccảnghàngkhôngViệtNam 125

4.3 Mộtsốquanđiểmnângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếcủa ViệtNamđếnnăm2020,tầmnhìnđếnnăm2030 129

4.4 ChínhsáchvàgiảiphápđốivớiChínhphủ 134

4.5 GiảiphápđốivớicáccảnghàngkhôngquốctếcủaViệtNam 136

4.5.1 Nhómgiảiphápcảithiệnnguồnlực,môitrườngcảnghàngkhông 136

4.5.2 NhómgiảiphápnângcaonănglựcquảnlýcủaACV 140

4.6 KiếnnghịđốivớiCụchàngkhôngViệtNam 143

KẾTLUẬN 146

DANHMỤCCNG TRÌNHCNGBỐCỦATÁCGIẢ 148

TÀILIỆUTHAMKHẢO 149

PHỤ LỤC 159

6 ICAO International Civil

AviationOrganization

TổchứcHàngkhôngDândụngQuốctế

7 IMF InternationalMonetaryFund Qut i ề n tệthếgiới

8 NAA Narita International

AirportCorporation

TậpđoàncảnghàngkhôngquốctếNarita

9 NIA NoiBaiInternationalAirport CảnghàngkhôngquốctếNộiBà

i

10 SWOT Strengths,

WeaknessesOpportunitiesandThreats

Môhìnhđánhgiánănglựccủadoanhnghiệpbaogồmđiểmmạnh,yếu,cóhộivàtháchthức

11 TSA Tan Son Nhat

InternationalAirport

CảnghàngkhôngquốctếTânSơnNhất

Bảng1.1:Mộtsốđịnhnghĩav ề ngành,cạnhtranhv à nănglựccạnhtranhcấpngành 12

Bảng2.1:CácnhântốảnhhưởngtớiNLCTcủaCHKQT 44

Bảng2.2:CáctiêuchíđánhgiánănglựccạnhtranhcủaCHKQT 46

Bảng2.3:PhânloạinănglựccạnhtranhcủaCHK 52

Bảng2.4:Chúthíchcácchỉsốviếttắtvànguồnthuthậpdữliệu 53

Bảng3.1:LợinhuậnsauthuếvàtỷsuấtlợinhuậntrênvốncủaChangiAirportGroupg iaiđoạntháng4/2011–tháng3/2017 72

Bảng3.2:LượnghànhkháchquamộtsốCHKNhậtBảnnăm2016-2017 82Bảng3.3:Chỉtiêutài chínhcủaACV giaiđoạntháng4-12/2016 100

Bảng4.1:Chỉsốnănglựccạnhtranhcảnghàngkhôngnăm2016 112

Hình2.1:MôhìnhkimcươngcủaMichaelPorter 32

Hình2.2:MôhìnhphântíchSWOT 34

Hình2.3:MôhìnhphântíchPEST 37

Hình3.1:LượngkháchquacảngChangigiaiđoạn2012-2017 71

Hình3.2:LượnghànghóavậnchuyểntạisânbayChangi 71

giaiđoạn2012-2017 71

Hình3.3:LưulượnghànhkháchtạicảngIndiraGandhitừnămtàichính2012/13đến2 017/18 92

Hình3.4:LưulượnghànghóaquaIndiraGandhitừnămtàichính2012/13đến2017/18 .92

Hình3.5:Dựbáotốcđộtăngtrưởngcủangànhhàngkhôngtạimộtsốkhuvực, 2014– 2034 94

Hình3.4:MôhìnhSWOTcủaTổngcôngtyCHKViệtNamACV 101 Hình4.1:Tổnghợpcácđánhgiávềnănglựccủa cácCHKquốctế ởVN.132

1 Tínhcấpthiếtcủađềtài

MỞĐẦU

Trongbốicảnhhộinhậpkinhtếquốctếhiệnnay,ngànhHàngkhôngtrênthếgiớiđangpháttriểnhếtsứcnhanhchóngvàmạnhmẽ.Sovớicácloạihìnhvậntảikhác,vậntảihàngkhônglàmộttrongnhữngloạihìnhđượcưachuộngnhất.BáocáothườngniêncủaHiệphộiVậntảihàngkhôngquốct ế (IATA,2018)chothấysốlượnghànhkháchcóthểsẽtăngvọttronghaithậpk ỷ t ớ i IATAdựđoánn ă m 2035sẽc ó khoảng7,2tỉhànhkháchdichuyểnbằngđườnghàngkhông,gầngấpđôimức3,8tỉhànhkháchởthờiđiểmhiệntại.Thốngkê2017củaHộiđồngCảnghàngkhôngquốctế(ACI,2017)cũngchobiếtlưulượnghànhkháchtoàncầutạicácsânbaylớntrênt hế giới tănggần6%mỗinăm

ỞViệtNam,n g à n h Hàngkhôngbắtđầuc ó bướcchuyểnmìnhtăngtrưởngkhichínhphủMgỡbỏlệnhcấmvậnvàtăngtrưởngnhanhhơnkhiViệtNamgianhậpWTO.Hơnthếnữa,ngànhhàngkhôngđượchưởnglợinhờnềnkinhtếtăngtrưởngnhanhcũngnhưviệcViệtNamđẩymạnhhộinhậpkinhtếgiớibằngcáchiệpđịnhFTA.SốliệucủaHiệphộiVậntảihàngkhôngquốctế(IATA,2018)chothấysựgianhậpcủacáchãnghàngkhôngg i á rẻđãđưangànhhàngkhôngViệtNamtăngtrưởngcaonhấtn

hìthếgiớitừ n ă m 2010đếnnay( khôngtínhcácquốcgiacólượthànhkháchhàngkhô

ngnhỏhơn6triệulượt/

năm).ViệtNamđượcđánhgiátiếptụclàquốcg i a nằmtrongnhómcóngànhhàngk

hôngtăngtrưởngnhanhnhấtthếgiới.Dựbáođếnnăm2034vàngànhhàngkhôngViệtNamsẽphụcvụ340triệulượtkhách,tươngđươngvớitốcđộtăngtrưởngbìnhquângiaiđoạn2018-2034là7,97% (IATA, 2018)

Sựmởcửagiaothôngvớicácnềnkinhtế,sựhợptácvềmọimặtcũngđãthúcđẩyngànhhà ng khôngdândụngViệtNa mnóichungv à cá c cảng

hàngkhôngnóiriêngkhôngngừngpháttriểnnhưngcũngtạorakhôngítáplựccạnhtranhđốivớicáccảnghàngkhôngtrongkhuvực.Hiệntại,hệthốngcảnghàngkhôngViệtNamgồm21cảnghàngkhôngdândụngtrảirộngtrênkhắpcảnước,đượcquảnlý,điềuhànhvàkhaithácbởimộtđơnvịduynhấtl à Tổngcôngty CảnghàngkhôngViệtNam(ACV)trongđó9 cảnghàngkhôngquốctếvà12cảnghàngkhôngnộiđịa.TrongđóbacảnghàngkhôngquốctếTânSơnNhất,NộiBàivàĐàNẵngchiếm76%tổnglượtkháchtoànquốc.Tuynhiên,sựpháttriểngiữacáccảnghàngkhôngquốctếởViệtNaml ạ

i chưathựcsựđồngđều.TheođánhgiácủatổchứcSleepingairports,năm2014cảnghàngkhôngquốctếNộiBàibịnằmtrongdanhsáchlà10sânbayt ệ nhấtchâuÁ.Đếnnăm2016,cảnghàngkhôngquốctếNộiBàivớisựrađờicủanhàgaT2đãcósựbứtphátăng136bậcsovớinăm2015.BáocáocủaSleepingairportscũngchothấynăm2016cảnghàngkhôngquốctếĐàNẵnglọttop30sânb a y t ố t nhấtchâuÁ.Điềunàychứngtỏ,cảnghàngkhôngquốct ế ở ViệtNamkhôngphảikhôngthểnângcaot h ứ b ậ c cạnhtranh.CáccảnghàngkhôngViệtNamcònnhiềutiềmnăngđểkhaithácvànângcaonănglựccạnhtranhkhuvựcvàquốctế

Cáccảnghàngkhôngquốct ế ViệtNamđ ã thayđ ổ i , nângcấpchấtlượngdịchvụđ ể tiếnl ê n nhữngthứhạngcaohơns o vớicáccảnghàngkhôngquốctếkhuvựcvàthếgiới.Tuynhiên,cáccảnghàngkhôngquốctếViệtNamvẫntồntạinhiềuyếuké mvềnănglựccạnhtranh,quymôhoạtđộng.Vídụ,cảnghàngkhôngquốctếNộiBàibịcáchãnghãnghàngkhôngv à hànhkháchđánhgiáyếukémvềc ơ sởhạtầngvàsốlượngđườngbay.TuyđượcđặttạivịtríquantrọnglàThủđôHàNộinhưngsânbayquốctếNộiBàihiệntạichỉđónmáybay

cóđườngbaythẳngtừcácquốcgiachâuÁv à mộtvàiđiểmởChâuÂu.Ngoàira,lưulượngkháchtạisânbayNộiBàicònrấtnhỏsovớicácsânbayquốctếkháctrongkhuvực.Cảnghàngkhông

quốctếNộiBàivẫnchưapháthuyđượchếtcácnănglựccạnhtranhvốncó,c á c tàinguyênhiệntạicủasânbayđangtrongtìnhtrạngdưthừavàcầnđượctậndụngpháthuyc á

c côngdụngcủamộtcảnghàngkhôngquốct ế TráingượcvớitìnhtrạnghoạtđộngtạiCảnghàngkhôngquốctếNộiBài,CảnghàngkhôngquốctếTânSơnNhất(TSA)lànơicólưulượngkháchlớnnhấtViệtNamvớivịtríđịalýthuậnlợi.Tuynhiên,cácquyhoạchdànhchopháttriểnsânbaynàychưađượcthựchiệntốtvàđồngbộdẫnđếntìnhtrạngquátảicảvềhànhkháchvàsốlượngchuyếnbayliêntụcdiễnra.Hệquả,cảnghàngkhôngquốctếTânSơnNhấtbịđánhgiálàmộttrongnhữngsânbaycóchấtlượngkém.ViệcphụcvụmộtlượngkháchkhổnglồhàngnămmanglạilợinhuậnrấtlớnchocảnghàngkhôngquốctếTânSơnNhấtnhưnghànhkháchkhônghàilòngvớinhữnggìhọđượcphụcvụtạicảnghàngkhôngquốctếnày(BáocáothườngniênACV,2017).Nhậnthấyđượcđềunày,chínhphủvàBộGiaothôngvậntảiđãcónhữngđộngtháiquantâmpháttriểncảnghàngkh

vớicácdựánmởrộng,cảitạocảng.Tuynhiên,cácdựáncảitạođềubịđìnhtrệkhiếnchohoạtđộngcủacảngkhôngđượccảithiện,khôngcạnhtranhđượcvớicáccảnghàngkhôngkháctrongkhuvực

Đứngtrướcáplựccạnhtranhtừcácđốithủtrongkhuvựcvàdưđịapháttriểncủacáccảnghàngkhôngtưnhântrongthờigiantới,

bàitoánđặtrachocáccảnghàngkhôngquốctếViệtNamlàphảilàmgìđểcóthểnângcaonănglựccạnhtranhnhằmgiữđượcvịtríhiệntạicũngnhưrútngắnkhoảngc á c h vớicáccảnghàngkhôngquốctếkháctrongkhuvựcvàthếgiới?

Vớimụctiêunày,cáccảnghàngkhôngquốctếViệtNamkhôngchỉcầntổngkếtkinhnghiệmtrongnước,màc ò n phảihọchỏikinhnghiệmc ủ a c áccảnghàngkhôngkhuvựcvàthếgiới

ViệclựachọnChâuÁvới3quốcgiađạidiệngồmSingapore,NhậtvàẤ n

đ ộ , đểđưavàonghiêncứubởisựthayđổitíchcựccủacáccảnghàngkhông

ngvớiẤnđộ.V ớ i tấtcảnhữnglýdonóitrên,tácgiảquyếtđịnhchọnđềtài:“Nănglựccạ nhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế:KinhnghiệmmộtsốquốcgiachâuÁ vàhà mýchoViệtNam”.

2 Mụcđíchvàcâuhỏinghiêncứucủaluậnán

2.1 Mụcđíchnghiêncứu

Trêncơsởphântích,nghiêncứu,đánhgiávềnănglựccạnhtranhcủamộtsốcảnghàngkhôngquốctếđặcbiệtkinhnghiệmởmộtsốquốcgiatiêubiểuởChâuÁkếthợpnhữngsosánhvớicáccảnghàngkhôngởViệtNam,luậnántừđóđềxuấtmộtsốhàmýchínhsáchvàgiảipháptoàndiệnchochínhphủ,cụchàngkhôngViệtNamcũngn

h ư Tổngcôngt y c ả n g hàngkhôngViệtNamnóichungvàcáccảnghàngkhôngnóiriêngđểl àm cơsởgiúpnângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếởViệtN a m cũngnhưbắtnhịpđượcvớixuhướngvàguồngquaypháttriểncủacáccảngtrongkhuvựcvàtrênthếgiới.Cáchàmýchínhsáchvàgiảiphápdựkiếnchogiaiđoạn2020-2025và tầmnhìn2035

2.2 Câuhỏinghiêncứu

Đểđạtđượcmụctiêuđặtra,nghiêncứunàyhướngtớitrảlờicáccâuhỏisau:(i) Nhậndiệnnhữngnhântốquantrọngnàogópphầnnângcaonănglựccạnhtranhcủacácc á c hàngkhôngquốctếlớnở b a nướcSingapore,NhậtBản, ẤnĐộ?

(ii) NănglựccạnhtranhcáccảnghàngkhôngquốctếtạiViệtNamhiệnnayđangởvịtrínàotrongbảnđồcạnhtranhcáccảnghàngkhôngthếgiới?

(iii) Giảiphápvàhàmýnà ochoViệtNamtừkinhnghiệmcủacácCảnghàngkhôngquốctếChâuÁ?

3 Đốitƣợngvàphạmvinghiêncứucủaluậnán

3.1 Đốitượngnghiêncứu

Đốitượngnghiêncứucủaluậnánlàmộtsốcáccảnghàngkhôngquốct ế ởChâuÁ,cụthểlànănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếChâuÁ.Trongluậná

n , đốitượngc ụ thểl à cảnghàngkhôngquốct ế ở Singapore,cảnghàngkhôngquốctếởNhậtBảnvàcảnghàngkhôngquốctếởẤnĐộ.TạiViệtNam,cáccảnghàngkhôngquốctếcũngđượcđưavàođốitượngnghiênc ứ u Trong9 cảnghàngkhôngquốct ế ởViệtNam,t á c giảnghiêncứu3 cảnghàngkhôngquốct ế làNộiB à i , ĐàNẵngv à TânSơnNhất.Lýdolựachọnnàylà3cảngnàycókhảnăngđốisánhvớicáccảnghàngkhôngquốctếtiêuchuẩntừsứcchứachođếnkhảnăngđóncácmáybaydânsựcỡlớn

…

ViệcđưacáccảnghàngkhôngViệtNamvàođốisánhvớimộtsốcáccảnghàngkhôngquốctếChâuÁgiúpluậnáncóđượcnhữnggiảiphápkhảthi,giúpnângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảngnàytrongbốicảnhViệtNamhộinhậpdịchvụgiaothônghàngkhôngvớithếgiới

3.2 Phạmvinghiêncứu

PhạmviKhônggiannghiêncứu:CáccảnghàngkhôngquốctếChâuÁ màtiêubiểulà

3trườnghợpSingapore,ẤnĐộ,NhậtBản.CácCảngHàngkhôngViệtNam,cụthểlà3cảnghàngkhôngquốctế:NộiBài,ĐàNẵngvàTânSơnNhất,sẽđượcđưavàođốisánh

Nộidungnghiêncứu:tácgiảgiớihạnphạmvinghiêncứuởcácnộidungchủyếusau:

4 Phươngphápluậnvàphươngphápnghiêncứucủaluậnán

Ngoàicácphươngphápnghiêncứuthôngthườngđượcsửdụngtrongnghiêncứukinhtế,luậnánsửdụngmôtsốphươngphápcơbảnsau:

Kếthừa:Thuthập,tổnghợp,phântíchvàđánhgiácáctàiliệutrongnướccũng

nhưngoàinướccóliênquantớinộidungcủaluậnán.Sauđókếthừacóchọnlọccácnộidungphùhợp.Phươngphápnghiêncứunàygiúpt á c giảtổngquanđượccácnghiêncứuđitrướcvềnănglựccạnhtranhvàcácyếutốảnhhưởngđếnnănglựccạnhtranhcủamộtcảnghàngkhôngquốctế

Phântíchsosánh:phântích,tổnghợp,sosánhđốichiếu,kếthợpgiữal ý luậnvề

nănglựccạnhtranhvàthựctiễnkhảnăngcạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếtạiViệtNam

Khảosát:Trêncơsởlýthuyếttrìnhbàyởchương2vàthựctiễnápdụnglýthuy

ếtđểphântíchcáccảnghàngkhôngquốctếởChâuÁởchương3 ,tácgiảthựchiệnmộtcuộckháosátchitiếtdựatrêncácbiếnsốcótronglýthuyếtvàcácbiếnđượcsửdụngđểphântíchthựctrạngnănglựccạnhtranh

Nộidungđiềutrakhảosátnhằm mụcđíchtìmhiểuthựctrạngnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếViệtNamđểcóđượcsựsosánhvớicáccảnghàngkhôngquốctếChâuÁđượcnghiêncứutrongbài.CuộckhảosátsẽgiúpnghiêncứucónhữngđánhgiákháchquantrêncơsởthuthậpdữliệutừcácmẫucóhiểubiếtkvềcảnghàngkhôngquốctếởViệtNam

Bảngkhảosátliênquanđến10tiêuchíchủyếuc ó ả n h hưởngđếnnănglựccạnhtranhcủacảnghàngkhôngquốctế.Mẫukhảosáttậptrungvào3nhómđốitượnggồm:(i)nhânviên,nhữngngườilàmviệctạicáccảnghàngkhôngquốctế;

(ii)nhânviêncáccôngtyhàngkhông;và(iii)cáchànhkháchsửdụngdịchvụtạicáccảnghàngkhôngquốctế ởViệtNam

Bảnkhảosátsẽđượcgửitrựctuyếnchocácđốitượngnàytheo2cáchemailvàpháttrựctiếp.Quátrìnhgửibảnkhảosátđượcxácnhậntrựctiếptừngườigừi

vàngườinhậnđể

xácthựckếtquảkhảosátđượcthựchiệnnghiêmt ú c Saukhithucácphiếukhảosátvề,sốliệuđượclọcvàlàmsạchđểcóthểs ử dụngphântích.Sốliệusaukhiđiềutrađ ư ợ c phântíchvớiphầnmềmSPSSvàxửlýtrựctuyếntrênchuyêntranghỗtrợđiềutracủagoogledocs

Chuyêngia:Mộts ố k ế t quảphântíchc ủ a luậná n đượcđánhgiá(phỏngvấ

n)đốivớicácnhómđốitượngcóliênquanbaogồmcáchãnghàngkhông,cácnhânviênlàmtạicảnghàngkhôngquốctếvàkháchhàng.Cácnhậnđịnhcủachuyêngiakếthợpvớikếtquảthốngkêsẽgópphầnđưaranhữnggợiýquantrọng,củngcốhơncácgiảipháp,đềxuấtnhằmgiúpViệtNamnângcaonănglựccạnhtranhcủamìnhtrongngànhhàngkhông

Nghiêncứutrườnghợpđiểnhình(Casestudy):phươngphápnàyđượcs ử dụn

gđ ể chứngminhchomộts ố luậnđiểmtrongluậnán.Đểc ó được

v à phântíchmộtsốtrườnghợpthựctếđiểnhìnhđã tham giathànhcôngvàongànhhàngkhôngvànhữngnhântốthựctếliênquanđếnchủđềnghiêncứu.Nhữngphântíchnàysẽchothấymộtcáchrõnhấtnhữngthànhtựucũngnhưthấtbạikhithamgiavàongànhhàngkhông,quađóđưaranhữnggiảiphápphùhợpđểnângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngViệtNamtrongngànhhàngkhông

Phươngphápthuthậpvàxử

lýdữliệu:Cácdữliệutrongluậnánđượcthuthậplànguồnthứcấptừcáctàiliệucósẵn,

nguồnsơcấpthôngquađiềut r a , thựcnghiệm,p h i thựcn g h i ệ m b a o gồmc á c nghiêncứuđượccôngbốtrêncáctạpchítrongvàngoàinước,cácbáocáothườngniêncủacáccảnghàngkhôngquốct ế , c ủ a HiệphộivậntảihàngkhôngquốctếITTA,Hộiđồngcảnghàngkhôngquốct ế ACI,Tổngcôngt y CảnghàngkhôngViệtNam trêncáctrangwebtrongvàngoàinướcvềcáccảnghàngkhôngquốct ế(chương2,3,4).Cácdữliệuđượcthuthậpsauđóđượcphântíchbằngmộts ố phươngphápnhư:phươngphápthốngkêmôtả,phânbốdữliệuđểthiếtk ếcácbảngthốngkê,sosánhcácchỉsố,từđóđưaranhữngnhậnxét,đánhg i á vềnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế(chương3vàchương4).Ngoàira,luậnáncũngthuthậpbổsungdữliệusơcấpthôngquađiềutrakhảosátvàkếtquảđượcxửlýtrênSPSS như đãtrìnhbàyởtrên

5 Đónggópmớivềkhoahọccủaluậnán

Luậnáncónhữngđónggópmớinhưsau:

Tổngquancácnghiêncứuvềnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế,đặcbiệtlànhữngnghiêncứuvềcáccảnghàngkhôngquốctếở ChâuÁ

Kháiquáthóanhữngvấnđềlýluậncơbảnvềnănglựccạnhtranhvànângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế

Phântíchthựctrạngnănglựccạnhtranhc ủ a mộts ố c á c cảnghàngkhôngquốctế ởmộtsốnướcChâuÁ,cụthểlàNhậtbản, Singapore, ẤnĐộ.

NhậndiệnnănglựccạnhtranhcủamộtsốcảnghàngkhôngquốctếởViệtNam(cụthểlà3cảngNộiBài,TânSơnNhất,ĐàNẵng)trongtươngquanvớicáccảnghàngkhôngquốctế ởChâuÁ

Cuốicùng,việchọctậpkinhnghiệmthànhcôngvàthấtbạitronghoạtđộngnângcaonănglựccạnhtranhcủamộtsốcảnghàngkhôngChâuÁ,kếthợpvớiviệcđánhgiáđịnhhướngpháttriểncáccảnghàngkhôngquốctếtạiViệtNam,tácgiảđềxuấtcácgiảiphápnhằmnângcaonănglựccạnhtranhchocáccảnghàngkhôngquốctếởViệtNam

6 nghĩalýluậnvàthựctiễncủaluậnán

Vềmặtl ý luận,luậná n l à tàiliệuthamkhảovàcungcấpkhunglýthuyếtchocácnhànghiêncứu,giảngviên,sinhviênvàcácnhàhoạchđịnhchínhsáchquantâmđếnchủđềnănglựccạnhtranhvànângcaonănglựccạnhtranh,

đặcbiệttạicáccảnghàngkhôngquốctế

Kếtquảcủaluậnáncóthểdùnglàmtàiliệuthamkhảochocácnhàquảnlývàngườikhaitháccảnghàngkhông;choTổngcôngtyCảnghàngkhôngViệtNam;v à c

ó khảnăngứngdụngchocá c cánbộnhânviênl àm việctrongngànhhàngkhôngnóichungv à cảnghàngkhôngnóiriêng.Nhữnggiảiphápluậnánđưaracóthểsửdụngtrongtươnglailàmcơsởxâydựngbổsungvànângcaonănglựccạnhtranhcủacáccảngtrongquátrìnhhộinhậpquốctế;

7 Kếtcấucủaluậnán

Ngoàiphầnmởđầu,kếtluậnvàdanhmụccáctàiliệuthamkhảo,bàinghiêncứugồm4chương:

Chương1:Tổngquantìnhhìnhnghiêncứu

Chương3:NănglựccạnhtranhcủamộtsốcảnghàngkhôngquốctếởChâuÁvànhữngđốisánhvớiViệtNam

Chương4:Phươnghướngvàgiảiphápnângcaonănglựccạnhtranhc ủ a cáccảnghàngkhôngquốctếcủaViệtNamt r ê n c ơ s ở bàihọckinhnghiệmcủa quốctế

Chương1 TỔNGQUANTÌNHHÌNHNGHIÊN CỨU

mộtcáchđầyđủvàchưacómộtđịnhnghĩanàođượcchấpnhậnmộtcáchthốngnhất.Tuynhiên,nănglựccanhtranhvẫnlàmộttrongnhữngkháiniệmrộngvàchưađượchiểuthiếuđầyđủ,phụthuộcvàonhữngngànhkhácnhaumànộihàmcủakháiniệmlạikhácnhau.Kháiniệmnănglựccanhtranhđượccácnhàhoạchđịnhchínhsách,cácnhàkinhtế,cácnhàbáo,cáchọcgiảhiểukhácnhau.Tổngquancáctàiliệunghiêncứuvềnănglựccạnhtranh,cóthểthấyRogerFlanagan,WeishengLu,LiyinShenCarolJewell(2007),trongnghiêncứuc ó tên:“Competitivenessinconstruction:acriticalreviewofresearch,ConstructionManagementandEconomics”,đãchỉralýthuyếtvềnănglựccạnhtranhtrênth ếgiớibướcvàothờikbùngnổv ớ i sốlượngcôngtrìnhnghiêncứuđượccôngbốrấtlớn.Cáchướngnghiêncứuvềnănglựccạnhtranhquanghiêncứucủatácgiảđượcchiathành5hướngchính:

Nănglựccạnhtranhtiếpcậntheoquanđiểmc ủ a l ý thuyếtcạnhtranhtruyềnthống;

Nănglựccạnhtranhtiếpcậntheochuỗigiátrị;

NănglựccạnhtranhtiếpcậntheolýthuyếtnguồnlựcDN;

Nănglựccạnhtranhtiếpcậntheolýthuyếtnănglực

Cónhiềucáchtiếpcận,nhậnthứcvềngành,cạnhtranh,nănglựccạnhtranh,cấpngành.Trướctiên,cóthếxemxétđếnmộtsốkháiniệmliênquanđếnc á c thuậtn g ữ này.B ả n g 1.1tómt ắ t mộts ố địnhnghĩaliênquanđếnngành,cạnhtranhv à nănglựccạnhtranhc ấ p n g à n h trongmộtvàinghiêncứutrênthếgiới:

TheoMichaelPorter(1985),cạnhtranh(kinhtế)tạoranăngsuấtnh

ằmgiànhlấythịphần.Năngsuấtlàgiátrịsảnlượngdomộtđơnvịlaođộnghoặcvốnsinhra,nóphụthuộcvàochấtlượngvàđặcđiểmcủasảnphẩm(yếutốquyếtđịnhgiácủasảnphẩm)

Theotừđiểnkinhdoanh(xuấtbảnnăm1992ởAnh),cạnhtranhtro

ngc ơ chếthịtrườngđượcđịnhnghĩal à S ự ganhđua,s ự kìnhđịchg

iữac á c nhàkinhdoanhnhằmgiànhtàinguyênsảnxuấtcùngmộtloạihànghoávềphíamình”

TheoP A Samuelsonvà W.D.Nordhaus(1989),cạnhtranh

(Competition)làs ự kìnhđịchgiữac á c doanhnghiệpcạnhtranhvớinhauđểdànhkháchhànghoặcthịtrường.Haitácg i ả nàychocạnh

tranhđồngnghĩavớicạnhtranhhoànhảo(PerfectCompetition).T heoD.Begg,S Fischerv à R Dornbusch(2007),mộtcạnhtranh

hoànhảol à ngànhmàtrongđómọingườiđềutinrằnghànhđộngcủ

ahọkhônggâyảnhhưởngtớigiácảthịtrường,phảicónhiềungườibánvànhiềungườimua

TheoDiễnđànkinhtếthếgiới(2006),“Nănglựccạnhtranhlàkhản

ăngcủamộtđấtnướctrongviệcđạtđượctỷlệthunhậpbìnhquânđầungườicaovàbềnvững”

TheoUnitedNations(2001),năngl ự c cạnhtranhcủamộtngànhl

à nănglựcduyt r ì đượcl ợ i nhuậntrênthịtrườngtrongnướcvàqu

ốctế

Nguồn:Tổnghợpcủatácgiả

(1) Đặctrưngsảnphẩmhànghóavàdịchvụ;

(2) Nguồnnguyênliệuđầuvàovàquytrìnhcôngnghệ;

(3) )Côngdụngcủasảnphẩmhànghóavàdịchvụ

MichealPorter(1980),nghiêncứusâuvềcạnhtranhđộcquyền.Chamberlin(1933)bànv ề cạnhđồngnhấtnguồnlựcvớichiếnlượckinhdoanh.Barney(1991)chorằngkhimôitrườngkinhdoanhthayđổi cótácđộngđếnchiếnlượckinhdoanh.Chamberlin(1933)nhấnmạnhtrongđiềukiệnmấtcânbằngcủathịtrườngvànềnkinhtếđộcquyềnvớigiảđịnhDNc ólợithếtuyệtđốivềcáctàisản,nguồnlực.Dovậy,trongmôitrườngkinhdoanhthayđổinhanhchóngthìcácđiềukiệnvềchíphí,côngnghệ,quymô,

đãkhôngcònlàlợithếcủadoanhnghiệp

Lýthuyếtnănglựccạnhtranhc ó nhữngquanđiểmkhácnhaugồm:quanđiểmquyếtđịnh(Shapiro,1988),quanđiểmthôngtinthịtrường(Kohli

Jaworski,1990),quanđiểm

hànhvivănhóa(Day,1994;Deshpandectg,1993;SlaterNarver,1990),quanđiểmtrọngt â m chiếnlược(Ruekert,1992),quanđiểmđịnhhướngkháchhàng(Deshpandéctg,1993.),quanđ i ể m dựatrênhệthống(BeckerHomburg,1999;HuntMorgan,1995),quanđiểmtổchứchọctậpdựatrênthịtrường(Sinkula,1994)vàquanđiểmquanhệkháchhàng(BakerSinkula,1999)

Ki-chunHo(2005)trongcuốn“CorporateGovermance-AnInternatonalreview”đãnghiêncứumốiquanh ệ gia cáchoạtđộngquảntrịtro ngoanhnghiệpvànănglựccạnhtranh.Tácgiảđưaramôhìnhđolườngcáchoạtđộ

ngquảntrịtrongdoanhnghiệpthôngquanămkhíacạnh,

(4)Sởhữutậptrungvàcácmốiquanhệvốn-thịtrường;

(5)Tráchnhiệmxãhộicómốiquanhệvớinănglựccạnhtranh.Nghiêncứuđãcungcấpnhữngbằngchứngcụthểrằnghầuhếtcáccôngty quốctếđềutuânthủcácthựchànhquảntrịdoanhnghiệp;mốiquanhệgiữaquảntrịdoanhnghiệpvàkhảnăngcạnhtranhcủadoanhnghiệpmạnhh ơ n rấtnhiềukhiquảnt r ị doanhnghiệpđượcđánhgiátrêncơsởtoàndiệnhơn;vàcuốicùng,cácthuộctínhquảntrịdoanhnghiệpliênquanđếnnhauvàthíchhợphơnđểtheođuổihoặcnghiêncứuchúngtrêncơsởtậpthể

Thompson,StricklandGamble(2007)trongcuốn“CraftingandExecutingSt

rategy:TheQuestf o r CompetitiveAdvantage.ConceptsandCases”đ ã đ ề xuấtcá

cn h â n tốảnhh ư ngđ ế n năngl ự c cạnhtranhtngt hcủamộtDNdựatrên10yếut

ố(Hìnhảnh/uytín,côngnghệ,mạnglướiphânphối,

khảnăngpháttriểnvàđổimớisảnphẩm,chiphísản xuất,dịchvụkháchhàng,nguồnnhânlực,tìnhhìnhtàichínhvàtrìnhđộquảngcáo,khảnăngquảnlýthayđổi)

ArnisSauka(2014)trongbáocáo“MeasuringthecompetitivenessofLatvia

ncompanies”đượccôngbốtêntạpchíBalticJournalofEconomicssố14năm2014.

Nghiêncứudựatrêncuộckhảosátchủcácdoanhnghiệpđểc h ỉ racácyếut ốảnhhưởngđếnNLCTc ủa các côngtyởLatvia.Kếtquảnghiêncứuđ ã xácđịnh7 nhântốảnhhưởngđếnNLCTc ấ p côngty,b a o gồm:(1)Nănglựctiếpcậncácnguồnlực;(2)Nănglựclàmviệccủanhânviên;(3)Nguồnlựctàichính;

(4)Chiếnlượckinhdoanh;(5)Tácđộngcủamôitrường;

(6)Nănglựckinhdoanhsovớiđốithủ;

(7)Sửdụngcácmạnglướithôngtinliênlạc.Nghiêncứunày

chỉsửdụngphươngphápthốngkêvàđưar a nhậnxétdựatrêngiátrịtrungbìnhv à x á cđịnhnhữngyếutốảnhhưởngđếnNLCTcủadoanhnghiệpcũngnhưđolườngmứcđộcủachúng

thôngquakhảosátnhưngkhôngđ ề cậpđếnmốiquanh ệ vớiNLCTcủadoanhnghiệp.

Lê

ThịHằng(2013)trongluậnánTiếnsNângcaonănglựccạnhtranhtrongcungứng ịchvụthôngtini độngcủacáccôngtyvin thôngViệtN a m ,ĐạihọcKinht ế quốcd â

n Tácgiảđ ã là mrõc ơ sởlýluậnv ề nănglựccạnhtranhtrongcungứngdịchvụthôngtin

diđộngcủaDN,sựcầnthiếtphảinângcaoNLCTtrongcungứngdịchvụthôngtindiđộngcủacáccôngt y viễnthông;phântíchv à đánhgiáthựctrạngnănglựccạnhtranhtrongcungứngdịchvụdiđộngcủamộtsốcôngtyviễnthôngViệtNam,sosánhđiểmmạnh,

điểmyếucảviệccungứngdịchvụgiữacáccôngtynàyvớinhauvàtìmranhữngvấnđềcầngiảiquyếtđểnângcaoNLCTcủamình

NguyễnDuyHùng(2016)trongluậnánTiếnsNângcaonănglựccạ nh tran hcủacáccôngtychứngkhoánViệtNam,ĐạihọcKinhtếquốcdân.Tácgiảđãvậndụ

ngmôhìnhđánhgiácácyếutốnộibộcủaThompsonv à Strickland(2001)đểxácđịnhhệthống07yếutốbêntrongtácđộngđếnnănglựccạnhtranhcủacáccôngtychứngkhoánViệtNam,baogồmyếutốv ề tiềmlựctàichính;vốntrítuệ;chấtlượngsảnphẩm;trìnhđộcôngnghệ;chấtlượngdịchvụ;thươnghiêu,u y t í n v à hoạtđộngxúctiến;mạnglướihoạtđộng

NguyễnTú(2015)trongluậnánTiếnsNângcaonănglựccạnhtranhcủaNgân hàngThưngmạicphn quốctếtrênthịtrưngViệtnam ĐạihọcKinhtếquốcdân[21Tá

cgiảđãđãnghiêncứuhoạtđộngcủahệthốngngânhàngthươngmạiViệtnamtrênmộtsốcácchỉtiêuchínhvàtổnghợpthành4nhómtiêuchíđểđolườngnănglựccạnhtranh,baogồm:Sứcmạnhnộitại;sảnphẩmdịchvụ;kháchhàng,thịphầnvàthươnghiệu;lợinhuận

HoàngNguyênKhai(2016)trongluậnánTiếnsNângcaonănglựcc ạ n h t ranhcủangânhàngthưngmạicp h nNgoạithưng,Đạihọc

hcủangânhànglà:“s”;đãxâydựngcácchỉtiêuđánhgiánănglựccạnhtranhcủaNHTM

cụthểnhư:Nănglựctàichính;Nănglựcvềsảnphẩmdịchvụ;Trìnhđộcôngnghệngânhàng;Nguồnnhânlựcvànănglựcquảntrịđiềuhành;Thịphầnvàtốcđộtăngtrưởngthịphầncủangânhàngthươngmại

HồTrungThành(2012)đãđềxuấtcáctiêuchíđánhgiáNCTđộngc ủ a cácD Nngành Côngthư ng,baogồmnănglựcsángtạo,địnhhướnghọchỏi,sựhộinhậpt

oàndiện,nănglựcMarketing,địnhhướngkinhdoanh,v à kếtquảkinhdoanh

BùiĐứcTuân(2011)trongluậnánTiếns“Nângcaonănglựccạnhtranhcủa ngànhchếiếnthủysảnViệtNam”,ĐạihọcKinhtếquốcdân.Tácgiảđãđánhgiá

đượcnhữngyếutốràocảnảnhhưởngđếnnângcaonănglựccạnhtranhcủangànhchếbiếnthủysảnViệtNam

1.1.2 Cácnghiêncứuliênquanđếnnănglựccạnhtranhcủacáccảnghà ngkhôngthếgiới

YonghwaPark(2003)vớibàibáocáo“Ananalysisforthecompetitivestrengt hofAsianmajorairports”đượcđăngtrêntạpchí“JournalofAirTransportManageme

nt”sốthứ9,xuấtbảntháng11/2003,trang353-360;bàiviếtnàytrìnhbàymộtphântíchvềtìnhtrạngcạnhtranhcủacácsânbaylớntrongkhuvựcĐôngÁ.Phân tích đánhgiácácsân baynàydựatrênnămyếutố:chấtlượngdịchvụ,nhucầu,quảnlý,cơsởvàkhônggian.Đểphântíchtìnhtrạngcạnhtranhcủacácsânbayđãchọn,nghiêncứunàyđãápdụngphươngpháptiếpcậnđaquyếtđịnhtiêuchuẩnvàdựatrênsosánhdữliệuđịnhtính.Tìnhtrạngcạnhtranhcủamỗisânbaycóthểđượcphânloạilàmộttrongcácmứcsau:hầuhết,nhiềuhơn,íthơnhoặcítcạnhtranhnhất

D.Starkie(2008)vớicuốn“Theairportindustryinacompetitiveenvironme nt– t h e UnitekingomPerspective”xuấtb ả n ngày1/7/2008.

MartinGrancay(2009)trongbàinghiêncứumangtêngọi:“Evaluatingcomp etitivenesso f airports-

Airportcompetitivenessinex”,đãtìmra,phântíchcácyếutốảnhhưởngđếnnăngl

ựccạnhtranhc ủa cáccảnghàngkhôngquốctế,từđóxâydựngcácchỉsốvàcôngthứccụt h ể đ ể tínhtoánvàđánhgiánănglựccạnhtranhcủa19cảnghàngkhôngquốctếtrênthếgiới

E.Fernandes,R.R.Pacheco(2010)trongbáocáo“Aqualityapproachtoairp ortmanagement”đượccôngbốtrongcuốn“QualityQuantity”xuấtbảntháng4/201

0,số44, trang551-564,bàiviếtđãthảoluậnvề cáckhíacạnhcủađánhgiáchấtlựongdịchvụsânbaybằngcáchsửdụngphântíchđatiêuchuẩnảovàkháiniệmalpha-cutđểphântíchmộttậphợpcácbiếnchấtlượngphứctạp.Phươngphápnàypháttriểntừngbướccácchỉsốchophépngườiquảnlýcócáinhìntoàndiệnvềchấtlượng.Nógiúptheodõicácvấnđ ềđangdiễnravàđođiểmchuẩncủachấtlượng.Từkháiniệmalpha-

cut,bằngcáchxácđịnhgiớihạntrênvàdưới,phươngphápnàytìmcáchhỗtrợcácnhàquảnlýđánhgiácáctiêuchíchấtlượngphứctạpv àchor a quyếtđịnh

PhươngphápnàyđãđượcápdụngchosáusânbayquốctếtạiBrazil

AnneGraham(2010)vớib à i viết“AirportStrategiest o gainCompetitive

A vantage”đượccôngbốtrongsách“AirportCompetition–

TheEuropeanExperience”,chương7,trang14;bàiviếtđãchỉrarằng,việcthươngmạihoávàtưnhânhoácácsânbaykếthợpvớiviệcbãibỏquyđịnh

củanhiềuthịtrườnghàngkhôngđãmangđếnc á c khảnăngmớiđ ể cạnhtranhgiữacácsânbay.Điềunàycónghĩalàcóthểtăngcơhộichocácsânb a y đểpháttriểncácchiếnlượcmớiđểđạtđượclợithếcạnhtranh.Dođó,mụctiêuởđâylàđiềutracácchiếnlượcmàcácsânbayđãthựchiện.Điềunà yđượctiếnhànhbằngcáchthựchiệnmộtphântíchcạnhtranhcủangànhcôngnghiệpvàđánhgiámứcđộảnhhưởngmàmộtnhàđiềuhànhsânbaycódựatrêncácyếutốảnhhưởngđếnkhảnăngcạnhtranhcủanó.

P.S.Senguttuvan(2011)trongnghiêncứu“InianAirportCompetitivenessa nditsEfficiency:KeyStrategytoDevelopaAirportHu”,đãphântíchthànhcôngtầ

mquantrọngcủacáccảnghàngkhôngđốivớinềnkinhtếcủamộtquốcgia,đồngthờichỉralợithếcạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngởẤnĐộ,từđónhấnmạnhvàkhẳngđịnhtínhthiếtthựcc ủ a chiếnlượcpháttriểncảnghàngkhôngẤnĐộtrởthànhnmộttrungtâmtrungchuyểnhàngkhông

R.Lieshout,H.Matsumoto(2012)vớibàiviếtNewinternationalservicesan dthecompetitivenessofTokyoInternationalAirportđượcđăngtrêntạpchíJournal

o f TransportGeographys ố

22,xuấtbảntháng5/2012trang53-64.bàinghiêncứuđãchỉraVớiviệchoànthànhsânbayquốctếNarita(Narita)tạikhuvựcGreaterTokyo,sânbayquốctếTokyo(Haneda)đ ã đượchạcấpxuốngsânbaynộiđịa.NóbịmấtvịthếlàmộttrungtâmgiaothôngquantrọngchovậnchuyểnhàngkhôngquốctếtrongnướctạiNhậtB ản BâygiờchínhphủNhậtBảnđangcốgắngmởrộngvaitròquốctếcủamìnhmộtlầnnữabằngviệcnốilạicácdịchvụhàngkhôngquốctếtạisânbay.MôhìnhxácsuấtlựachọntuyếnđườngđượcápdụngđểchothấyvịtrícạnhtranhtrungtâmcủaHanedatrongcácthịtrườngkếtnốitừNhậtBảnđãth ay đổinhưthếnàokể từkhinốilạicácdịchvụnày

QiangCui,Hai-boKuang,Chun-youWu,YeLia(2013)vớibàiviếttrêntạpchíTransportationResearchPartA:PolicyandPracticesố47,xuất

bảntháng1/2013,trang10-18"Dynamicformationmechanismofairportcompetitiveness:ThecaseofCh ina,nhómtácgiảđãxâydựnghệthốngchỉs ố cạnhtranhsânbaytừbốnkhíacạnh:ph

áttriểnkhuvực,cácyếutốsảnxuất,điềukiệnnhucầuvàcôngnghiệpphụtrợ.cơchếhìnhthànhnănglựccạnhtranhsânbayđượcnghiêncứuthôngquamôhìnhphươngtrìnhcấutrúccũngnhưhệthốngđộngvớidữliệucủa25sânbayTrungQuốctừ2006đến2010.Sauđó,cơchếảnhhưởngcủamộtsốyếutốquantrọngđượcphântíchvớisựtrợgiúpcủaphầnmềmVensim.Kếtquảchothấyđầutưsânbayv àđầuvàoRDcủathànhphốlàhaiyếutốảnhhưởng

quantrọngnhấtcủakhảnăngcạnhtranhsânbay,cóthểcungcấphướngdẫnchongườiraquyếtđịnhvềquyhoạchsânbay

Tae-wonChung,Jong-khilHan(2013)vớibàiviếttrêntạpchíTheAsianJournalofShippingandLogisticssố29,xuấtbảntháng12/2013,trang377-

394,"EvaluatingCompetitivenessofTranshipmentCargoin MajorAirportinN ortheastAsia:AirportBrandingnhằmmụcđíchcungcấpcácchiếnlượcđ ể nângc a

o khảnăngcạnhtranhcủac á c cảnghànghoátrungchuyểntrongkhuvựcĐôngB ắ cÁ.Bàiviếtxácđịnhtầmquantrọngcủathươnghiệunhưlàmộtyếutốcạnhtranhchocáccảnghàngkhông

EdgarJimenez,JoãoClaro,JorgePinhodeSousa(2014)vớibàiviếttrêntạpchíkhoahọcProcedia-

SocialandBehavioralSciencessố111xuấtbảnngày5/12/2014,trang947-954,"Theairportbusinessinacompetitiveenvironmentđãchỉr arằngtựdohóathịt

rườngvậntảihàngkhôngtrêntoàncầuđãgiớithiệuđộnglựcmớivàongànhcôngnghiệpsânbay.Sựxuấthiệncủacạnhtranhvàquátrìnhchuyểnđổisởhữu(đốivớitưnhânhóahoặcthươngmạihóa)đòihỏimộtquanđiểmkháctrongquảnlýs â n bay.Bàiviếtnàynhằmmụcđíchgiảithíchsựphứctạpcủakinhdoanhsânbay,đặcbiệtlànhữnggìliênquanđếnvaitròcủasânbaynhưmộtcông

TổchứcOGAPunctualityLeague(2015)vớinghiêncứu“Annualon

- timeperformancer e s u l t sforairlineanairport”.Nghiêncứun à y phânloạic á c

cảnghàngkhôngquốct ế theoquymôt ừ n hỏ tớilớnv à đánhgiátheotiêuchíphầntrămkhởihànhđúnggiờcủacácchuyếnbayởcáccảngđ ó Đồngthờithốngkêtopđầucáchãnghàngkhônggiárẻđikèmvớimứcđ ộ đúnggiờcủacácchuyếnbay.Từđó,đánhgiámứcđộcảithiệncủacáccảnghàngkhôngthếgiớinóichungvàđưarabảngxếphạngtopcáccảnghàngkhôngcảithiệnnhấttheotừngvùngmiềnnóiriêng

BáocảocủacảnghàngkhôngquốctếSingaporeChangiAirport(2015)vớchủ

đềJourneyofTransformation,đãđưarabứctranhtổngquanv ề cáchoạtđộngvậnh

ành,hoạtđộngkinhdoanhcủacảnghàngkhôngquốct ế Changitronggiaiđoạn2015–2016.Cụthểlàphântíchcácconsốthốngk ê lượngvậntảihànhkhách,hànghóathươngmại,phântíchchiếnlượchoạtđộngđ ể g i ữ vữngvịt r í cảngChangiluônl à mộttrungt â m trungchuyểnhàngđầuthếgiới.Nhữngtrảinghiệmđ ặ c biệtchỉcóở cảnghàngkhôngquốctếChangicũngđượcthểhiệnrấtsốngđộngtrongbàibáocáonày

WorldEconomicForum,v ớ i t ê n 2016”,làbảnbáocáocụthểvàchitiếtvềcácchỉsốnănglựccạnhtranhcủacácquốcgi

gọi“Gloalcompetitivenessreport2015-atrênthếgiới,cungcấpthôngtinvềmộtsốchỉsốđểđánhgiánănglựccạnhtranhcủangànhhàngkhông

BáocáoIATA(2016)vớichủđ ề “AirPassengerMarketAnalysisNovembe r”,đ ã phântíchs ự tăngtrưởnghànhkháchhàngkhôngtoàncầutheotừngthịtrườngv

ànhữngphântíchvềcácchỉsốảnhhưởngđếnsựtăngtrưởngnày:lưulượnghànhkhách,hệsốtải, chỗngồicósẵn

NghiêncứukháccủaIATA(2012)vớitiêuđ ề “StrengtheningJapan'sAviat ionCompetitiveness-

ReucingCosto f Infrastructure”,đãphântíchcáclợiíchkinhtếcủaNhậtBản,từđó

đềxuấtgiảiphápkhaithácchúngvàovậntảihàngkhông:cảithiệnkhảnăngcạnhtranhcủangànhhàngkhôngquaviệcnângcấpcơsởhạtầng,cắtgiảmchiphí

BáocáothườngniêncủasânbayChangiAirportGroup(2016),“CAGAnnu alReport”,chothấyviệctậpđoàncảnghàngkhôngChangiSingaporephântíchtổng

quannhấtvềcơcấutổchức,bộmáyquảnlýtậpđoàntừcaoxuốngthấp;thốngkêsơlượcvềsựpháttriểntrongcáchoạtđộngvậntảiởcảnghàngkhôngChangigiaiđoạn2015–

2016,Nhữngphântíchnàynằmdướigócđộtàichính,tậptrungvàothểhiệnsựtăngtrưởngtronglợinhuận.B á o cáocũngliệtkênhữnggiảithưởngdanhgiámàcảnghàngkhôngquốct ế Changiđãđạtđượctrongthờigianqua

Tae-wonChung,HyunMiJang,JongJooLee(2017)vớibàibáocáotrêntạpchíTheAsianJournalofShippingandLogisticss ố 33pháthànhtháng12/2017,trang237–

244cónghiêncứumangtên" AComparativeAnalysisofThreeMajorTransferAir portsinNortheastAsiaFocusingonIncheonInternationalAirportUsingaConj ointAnalysis",Nghiêncứunàynhằmmụcđ í c h điềut r a k h ả năngcạnhtranhcủas

ânb a y quốctếIcheon(IIA)vớicácsânbaylớnkhácởĐôngBắcÁtrongviệcvậnchuyểnhànhkháchgiữaĐôngNamÁvàTrungQuốcđếnBắcM.Kếtquảđãchỉrarằngthươnghiệusânbaylàthuộctínhquantrongnhấtchokhảnăngcạnhtranhc ủ a sânbay,tiếp theolàchiphí,kếtnối vàcửahàngmiễnthuế.Nhómtácgiảphântíchsâuhơnvàogiátrịthươnghiệu,dựatrênkếtquảthuđượcđểđềxuấttănggiátrịthươnghiệu

KarlaStraker,CaraWrigley(2018)vớibàiđăngtrêntạpchíJournalo f Hospitalitya n d TourismManagementsố34,pháthànhtháng4/2018,

trang82-89,vớitiêuđề"Engagingpassengersacrossdigitalchannels:Aninternationalstu dyo f 100airports",đ ã t ì m hiểuv a i tròcủaviệcs ử dụngkênhk thuậtsốv à xếphạng

sânbayb ằ n g trênc ơ s ở khámphákênhk thuậtsốhàngđầucủa100sânbay.Nhữngpháthiệnchothấyrằngviệcsửdụngcôngnghệsânb ay khôngảnhhưởngđếnxếphạngdịchvụtổngthể.Kếtquảcủanghiêncứunàycungcấpthôngtinvàđềxuấtvềsửdụngkênhk thuậtsốhiệnđạiđểnângcaotínhcạnhtranhchocácsânbay

1.1.3 Cácnghiêncứuliênquanđếnnănglựccạnhtranhcủacáccảnghà ngkhôngViệtNam

Trongbáocáothườngniên,LêTrungBình(2006)vớinghiêncứu“Nângcaok hảnăngcạnhtranhcủacụmcảnghàngkhôngm i ề n Namtronggiaiđoạnhộinhậ pquốctế”đ ã hémởnhiềukinhnghiệmc h o cáccảnghàngkhôngquốctế.Nghiêncứ

unàyđưaracơsởlýluậnvàthựctiễnv ề nănglựccạnhtranhcủacáchoạtđộngdịchvụhàngkhông,trìnhbàythựctrạnghoạtđộngcủacáccụmcảnghàngkhôngvềcơchếquảnlý,lợithếvàb ấ t lợitrongcạnhtranh.Từđó,đưaracácgiảiphápnhằm

2020củangànhHàngkhôngViệtNam

1.2.Khoảngtrốngnghiêncứu

Nhữngcôngtrìnhnghiêncứutrongvàngoàinướcvềnănglựccạnhtranhcủacảnghàngkhôngquốctếlànhữngtàiliệucógiátrị,giúpchotác

giảcónhữngýtưởnghiệnthựchoánộidungnghiêncứu.Nhữngcôngtrìnhđượct ác giảđềcậpởtrênđãđạtđượcnhữngkếtquảnhấtđịnhnhư:kháiquátnhữngvấnđềlýluậnvềnănglựccạnhtranhcủacảnghàngkhôngquốct ế (kháiniệmvềnănglựccạnhtranh,cácnhântốảnhhưởngđếnnănglựccạnhtranh,cácchỉtiêuđánhgiánănglựccạnhtranh…).Tiêubiểutrongsốđ ó lànghiêncứucủaRogerFlanagan,WeishengLu,LiyinShen& CarolJewell(2007)đãchỉranhữngđiểm thiếusótcủakháiniệmnănglựccạnhtranhtrongnhữngnghiêncứutrướcđây;phântíchthựctrạng,cảmặtyếuvàmạnhcủacáccảnghàngkhôngquốctế.Ngoàira,nhữngnguyênnhândẫnđếnnhữngthànhcôngvàhạnchếtronghoạtđộngnângcaonănglựccạnhtranhđượcphântíchtoàndiệntro

Quaviệctổngquanc á c nghiêncứuở trên,t á c giảnhậnthấycácnghiêncứun

à y thườngt ậ p trungphântíchnhữngmặtmạnhc ủ a c á c cảnghàngkhôngquốctếởcácquốcgianhưngcònthiếunhữngphântíchchuyênsâ u cácmặttồn tạicũngnhưnguyênnhândẫnđếnnhữngtồntạiđótừgócđộ

ởnơiđó,t ại địabànnghiêncứuđó

Nhiềutàiliệuthamkhảocónguồnsốliệutốtnhưngthườngtậptrungvàobáocáohàngnămcủacáchãnghàngkhông,tiếpcậntừphíacôngtynênchưathểđưar a nhữngnhậnđịnhcụt h ể v ề nănglựccạnhtranht ừ nhữngngườiđếns ử dụngdịchv ụmặtđ ấ

t , chưarõđượcs ự pháttriểnc ủ a ngànhhàngkhông,đặcbiệtlàvềtrườnghợpViệtNamcònthiếunhiềuvớinhữngnhậnđịnhc ả m tínhmchungchung.C á c t à i liệuở ViệtNamthiếuđ ề cậpnhữngáplựcphảithayđổiđểnângcaonănglựccạnhtranhtrongxuhướnghộinhậpvàtoàncầuhóađangpháttriểnmạnhmẽnhưhiệnnay

TàiliệuphầnViệtNamtácgiảtổngquanmớidừngởviệccungcấpmộtvàigócđộcủanănglựccạnhtranhcũngnhưlợithếvềmôitrườngvĩmôởViệtNam,h a y mớiđ

ề cậpđếns ự pháttriểncủatừngcảnghàngkhôngquốctế màchưathểnêulênđầyđủnhữnglợithếcạnhtranhvốncócủac á c cảnghàngkhôngquốctế.Vìvậy,cònthiếucácnghiêncứutoàndiệnvềs ự pháttriển,vềnănglựccạnhtranhhaycácyếutốkìmhãmsựpháttriểncảnghàngkhôngquốctếtạiViệtNam.Xuyênsuốtcácnghiêncứu,tácgiảchưathấynhữngnghiêncứuchuyênbiệtvềcảnghàngkhôngquốctếởViệtNam.Ngoàira,cácphântíchthựctrạngcũnggiảipháppháttriểnchocảnghàngkhôngquốctếởViệtNamcònvắngbóngtrongcácnghiêncứuchínhthức.CácnghiêncứuvềViệtNamđượctácgiảtổnghợpchưađưarađượcc á i nhìntoàndiệnvề

sựpháttriển,vềnănglựccạnhtranhhaycácyếutốkìmh ã m sựpháttriểncảnghàngkhôngquốctếtạiViệtNamnóiriêngvàngànhhàngkhôngViệtNamnóichung.NghiêncứucủaLêTrungBình(2006)thiếusựhìnhthànhtổngcôngtyCảnghàngkhôngViệtNamACV,dovậy

khiphântích,chưakhaithácđượclợithếnhờquymôcủatổngcôngtycảngs a u khiđượcthànhlập.

Bêncạnhđó,cácbàinghiêncứuởnộidungViệtNammớichỉđưaramộtsốsosánhchungvềngànhhàngkhôngViệtNamvớimộtvàicácquốcgiakháctrongkhuvựcChâu

Á,chưaphântíchđượcnộidungvềcảnghàngkhông.CáctàiliệutổngquantácgiảtìmđượcđềuchưarútrađượcnhữngthếmạnhriêngcủacảnghàngkhôngđangnghiêncứucóthểápdụnghiệuquảtạiViệtNamhaynhững

yếutốtácđộngkhiếnchocáccảnghàngkhôngquốctếtạiViệtNamkhôngthểpháttriểntoàndiện.Vềnộtdunggợiýgiảipháphayhàmýchínhsáchcóthểthấycáctácgiảchỉtốiưuhoáđượcmộtphầncácvấnđềtồntạinhưmôitrường,thểchế.Nhiềunghiêncứuchỉgiớihạnởmộtvàigócđộcủanănglựccạnhtranhnênvôhìnhchungcácgiảiphápđưarakhôngthểápdụngtriệtđểdocácvấnđềtồnđọngcònmâuthuẫnvớinhau

Chínhvìvậy,đểkhaitháctriệtđểcácnộidungliênquantớinănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctếởViệtNam,tácgiảluậnánsẽđis â u khaithácvàlàmrõcá c yếutốảnhhưởngđếnnănglựccạnhtranhcủac á c cảnghàngkhôngquốctế.Từviệcnghiêncứucácyếutốảnhhưởngđếnnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốctế,tácgiảsẽphântíchc á c trườnghợpđiểnhìnhở mộts ố cảnghàngkhôngChâuÁ.KhôngchỉdừnglạiởviệcphântíchmộtsốcảnghàngkhôngquốctếChâuÁ,tácgiảsẽphântích3cảnghàngkhôngquốctếtốtnhấtViệtNamđểthấyđượcnhữngvấnđ ề cầnkhắcphụcở ViệtNamđểt ừ đ ó t á c giảcóđượcnhữnghàmýchínhsáchvàgợiýgiảipháptốtnhấtchocảphíachínhphủ,doanhnghiệpv à c á c bêncóliênquan

Chương2 CƠSỞLLUẬNVÀTHỰCTIỄNVỀNĂNGLỰCCẠNHTRANHCỦA

CÁCCẢNGHÀNGKHNGQUỐCTẾ

2.1 Cơsởlýluậnvềnănglựccạnhtranhcủacáccảnghàngkhôngquốc tế

2.1.1 Mộtsốkháiniệmcả n

2.1.1.1 Cảnghàngkhôngquốctế

Trongkháiniệmcảnghàngkhông,thuậtngữ“hàngkhông”đượchiểul àngànhsử dụngmáybay,máymócd o conngườichếtạoracóthểb a y trongkhíquyển.Vậnchuyểnhàngkhôngl à việcvậnchuyểnhànhkhách,hànhlý,hànghóa,bưugửibằngđườnghàngkhông.“Cảng”đượchiểulànơin ằ m ởsông,hồ,biểnvớicáctrangthiếtbịphụcvụchoviệcđưađónhànhkháchđilạihoặcbốcdỡhànghóathườngbằngđườngthủy

Nhưvậy,“cảnghàngkhông”(haymộtsốnghiêncứugọilàKhôngcảng)l ànicungcấptrangthiếtịphụcvụchovậnchuynhàngkhông.

Theođiều47,chương3LuậthàngkhôngdândụngViệtNam,cảnghàngkhôngđượcđịnhnghĩanhư

sau:Cảnghàngkhônglàkhuvựcxácđịnh,aogồmsânay,nhàgavàtrangị , thiếtị,c ôngtrìnhcnthiết khácđượcsử

dịchvụliênquanđếnhàngkhôngvàphihàngkhông

Vềmặtkinhtế:Cảnghàngkhôngđượccoilàmộttổhợpkinhtế-kthuật-Mỗicảnghàngkhôngđềuđượcchiathành2khuvực:

- Khub ay (Airside)gồm:đườngbăng,đườnglăn,sânđỗmáybay,hệthốngthôngtintínhiệu(đèntínhiệu,đàipháttínhiệuhệthốngbiểnbáochỉdẫn…).Khuvựcnàyphụcvụchocáctàubay,máybayđỗvàhạ/cấtcánh

- Khumặtđất(Landside):khunhàgalàkhuvựccungcấpdịchvụhàngkhôngđểlàmthủtụcchohànhkhách,hànhlývàhànghóa.Khunhàgabaogồm:gahànhkhách,gahànghóavànhàgadùngchungchocảhànhkháchv à hànghóa

Vìvậy,cóthểhiểucảnghàngkhônglànơiđỗcũngnhưcấthạcánhc ủ a máybay.Máybaychỉcóthểbaytừđiểmnàyđếnđiểmkiakhicócảnghàngkhông,sânbay.Đồngthờicảnghàngkhônglànơicungcấpcácđiềukiệnvậtchấtkthuậtvàcácdịchvụliênquantớivậnchuyểnhàngkhôngvàphihàngkhông

2.1.1.2 Cạnhtranhvànănglựccạnhtranh

Cónhiềucáchtiếpcậnvềthuậtngữ“ngành”,“cạnhtranh”,“nănglựccạnhtranhcủangành”.Ngànhlàmộthệthốngtậphợpcácdoanhnghiệp,tổchức,cánhânsửdụngcácyếutốđầuvào,quytrìnhsảnxuất,côngnghệđểsả n xuấtv à cungcấpnhữngsảnphẩmtươngtự,thayt h ế chonhau.TheoTổngcụcthốngk ê (2012),phânngànhkinh

t ế thựcchấtlàphânloạihoạtđộngkinhtếxãhộicócùngđặctrưnghoạtđộngvàocácngànhtươngứng(víd ụ nhưcùngquytrìnhsảnxuấthays ả n phẩmc ó cùngcôngdụng).Nguyêntắcphânngànhdựavào3yếutốchính:

TạidiễnđànLiênhợpquốctrongbáocáovềcạnhtranhtoàncầunăm2003,cạnhtranhđ ố i v ớ i mộtquốcg i a đượcđịnhnghĩal à “Khảnăngcủanướcđóđạtđượcnhữngthànhquảnhanhvàbềnvữngvềmứcsống,nghĩalàđ ạ t đựơccáctỷlệtăngtrưởngkinhtếcaođượcxácđịnhbằngcácthayđổicủatổngsảnphẩmquốcnội(GDP)tínhtrênđầungườitheothờigian”.TheoPorter(1985),bảnchấtcủacạnhtranhlàtìmkiếmlợinhuậncaohơnmứclợinhuậntrungbìnhmàdoanhnghiệpđangcó.Cácdoanhnghiệp,tổchức,cánhânđóganhđua,đấutranh,tìmmọibiệnpháp,phươngthứcvàcáchthức

địavịhaynhữngthứkhácmàcác bênmongmuốnđạtđược

Nănglựccạnhtranhc ó thểhiểul à khảnăngchủthể(cóthểl à cácdoanhnghiệ

p,tổchức,cánhân)trongviệckiểmsoát,làmchủ,sửdụngcáclợithế,nguồnlựcmộtcáchhiệuquảnhằmđạtkếtquảcaohơnsovớinộitạiv àsovớicácđốithủcạnhtranh.Nănglựccạnhtranhcũngđượchiểutheonhiềuphạmvivàcấpđộkhácnhau.Nănglựccạnhtranhcấpngànhđượcthểhiệnquac á c chỉsốnhư:tổngdoanhthu,tốcđộtăngtrưởngvà pháttriển,chấtlượnghànghóavàdịchvụ ngànhđócungc ấ p chox ã hội,…Đâylànhữngchỉsốquantrọngquyếtđịnhđếnsựhấpdẫnđầutưhaykhông,hấpdẫndòngtiềntrongthịtrườngsẽchảyvềngànhđónhiềuhayít,cónănglựccạnhtranhcaohaythấp.Nếukhôngcónhiềudoanhnghiệpcónănglựccạnhtranhtốt,sảnphẩmcónănglựccạnhtranhtốtthìngànhcũngsẽkhôngcónănglựccạnhtranhcao.Ởcấpđộdoanhnghiệp,nănglựccạnhtranhđượct h ể hiệnquac á c kếtq u ả kinhdoanhtàichính(nhưdoanhthu,t ỷ s u ấ t lợinhuậnvàdoanhs ố bánhàng)h a y c á c kếtquảphitàichính( n h ưvănhóadoanhnghiệp,vịthế,thươnghiệu,s ự gắnbóđoànk ế t v à hìnhảnhdoanhnghiệpvớixãhội).Mộtdoanhnghiệpcónhữngsảnphẩmhànghóahaydịchv ụ cónănglựccạnhtranhtốthơnsovớiđốithủthìdoanhnghiệpđómớicónănglựccạnhtranhcaohơncácdoanhnghiệpkhác

Đốivớinănglựccạnhtranhcấpquốcgia,nănglựccạnhtranhđượcthểhiệnở khảnăngsảnxuấtsảnphẩmhànghóavàdịchvụphùhợpvớithịtrườngquốctế,cókhảnăngthâmnhậpvàothịtrườngquốctếđồngthờinângcaothunhậpchongườidânquốcgiađó.Mộtquốcgiamuốncónănglựccạnhtranhtốtthìcầnphảicónhữngsảnphẩm,nhữngdoanhnghiệpvànhữngngànhcónănglựccạnhtranhtốt