MÔ TẢ SÁNG KIẾN1.1.Xuất phát từ môi trường thực tế của Việt Nam trong những năm gần đây đã và đang chịu hàng loạt các hậu quả do ô nhiễm môi trường gây ra: như ô nhiễm nguồn nước gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt ở 4 tỉnh miền Trung, ở hồ Tây Hà Nội..., ô nhiễm môi trường không khí làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như: hạn hán, lũ lụt ở Miền Trung, Tây nguyên, xâm nhập mặn ở Đồng Bằng Sông Cửu Long, lũ lụt ở miền Trung... Chính vì vậy là 1 công dân Việt Nam là 1 người giáo viên đang giảng dạy ở bậc THCS tôi thiết nghĩ chúng ta cần có sự chung tay của cả cộng đồng, cần có biện pháp ngay, có hành động thiết thực để bảo vệ môi trường sống của chúng ta.Việc tác động đến ý thức và hành động của học sinh chủ nhân tương lai là một việc làm thiết thực mang lại hiệu quả lâu dài. 1.2 Thủ tướng chính phủ đã ban hành Quyết định số 1363QĐTTg ngày 02 tháng 12 năm 2003 phê duyệt “chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020”. Ngày 31 tháng 1 năm 2005 Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chỉ thị về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường. Xác định nhiệm vụ trọng tâm đối với giáo dục là trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường, bảo vệ môi trường bằng hình thức tích hợp, hợp lí trong các môn học, thông qua các hoạt động ngoại khóa và phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.1.3. Kiến thức của học sinh về môi trường còn rất ít và hạn chế vì chưa có một môn học riêng dành cho việc giáo dục môi trường. Các em chưa ý thức được bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính mình. Nhiều học sinh vẫn còn có những hành động và việc làm gây ảnh hưởng xấu tới môi trường.1.4. Hiện nay, ở các trường THCS một số giáo viên dạy địa lý còn chưa coi trọng việc giáo dục môi trường cho học sinh.Việc làm chỉ mang tính hình thức, qua loa đại khái cho xong. Rất lúng túng trong việc tích hợp giáo dục môi trường trong môn địa lý cho các em, chưa tích cực tìm hiểu môi trường và cập nhật thông tin mới về môi trường Việt Nam và môi trường thế giới.Từ kinh nghiệm bản thân qua một vài năm giảng dạy địa lý cùng với lượng kiến thức được đào tạo trong môi trường phổ thông, đại học và qua thực tế dự giờ đồng nghiệp, lòng đam mê khám phá tìm hiểu môi trường xung quanh, mong muốn có một môi trường sống “ xanhsạchđẹp” kết hợp với việc nghiên cứu các tài liệu tôi muốn viết lên những trang: “tích hợp giáo dục môi trường trong môn địa lí cấp THCS ” trong đề tài này.
Trang 1UBND TỈNH HẢI DƯƠNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN ĐỊA
LÍ CẤP THCS MÔN: ĐỊA LÍ
Năm học 2016 - 2017
Trang 2UBND HUYỆN BÌNH GIANG
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾNTÊN SÁNG KIẾN: TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN
ĐỊA LÍ CẤP THCS BỘ MÔN: ĐỊA LÍ
Trang 3Năm học:2016-2017
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: tích hợp giáo dục môi trường trong môn địa lý cấp THCS
2 Lĩnh vực áp dụng chuyên đề: khối lớp 6,7,8,9- Trường THCS Hùng Thắng
3 Tác giả:
Họ và tên:
Ngày tháng/năm sinh:
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THCS
Điện thoại:
4 Chủ đầu tư tạo ra chuyên đề: Trường THCS
5 Đơn vị áp dụng chuyên đề lần đầu (nếu có): Trường THCS
6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng chuyên đề: Sách giáo khoa, Sách giáo viên, bản đồ Địa lý,atlat địa lí Việt Nam học sinh lớp các khối lớp,các tài liệu thamkhảo liên quan tới môi trường
7 Thời gian áp dụng chuyên đề lần đầu: Năm học 20142015 ; 2015
-2016 chuyên đề được áp dụng lần đầu tiên trong thực tế.
TÁC GIẢ
(ký, ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Trang 4TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
Môi trường là điều kiện sống không thể thiếu được của sinh vật trên trái đấttrong đó có con người Hiện nay môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng donhiều nguyên nhân Song nguyên nhân chủ yếu là do con người chưa ý thức đượctầm quan trọng của môi trường và tác hại của ô nhiếm môi trường Trong dạy học
bộ môn địa lí khối lớp 6,7,8,9 có rất nhiều kiến thức về tự nhiên và xã hội, cácchâu lục, các thành phần tự nhiên… có liên quan tới môi trường Vì vậy việc tíchhợp giáo dục môi trường trong môn địa lí cho học sinh là một việc làm quan trọng
và cấp thiết không thể thiếu được cho mỗi bài học, tiết học và xuyên suốt toàn bộchương trình dạy và học địa lý ở các cấp học đặc biệt là cấp Trung học cơ sở(THCS )
Việc tích hợp giáo dục môi trường trong môn địa lí rất tốt cho các em giúphọc sinh chủ động có kiến thức về môi trường, yêu quý môi trường xung quanh, cóhành động và việc làm tốt để bảo vệ môi trường hiện nay và thêm yêu quê hương,đất nước của mình
Có rất nhiều biện pháp để giáo dục môi trường cho các em trong quá trìnhgiảng dạy: sử dụng các phương pháp đàm thoại, thảo luận, dạy học phát hiện vàgiải quyết vấn đề, sử dụng phương tiện trực quan, tranh ảnh địa lí, sử dụng băngđĩa hình,…
Hiện nay, ở các trường THCS một số giáo viên dạy địa lý còn chưa ý thứcđược tầm quan trọng của việc tích hợp giáo dục môi trường trong bộ môn nênkhông hoặc rất ít khi tích hợp trong bài dạy và việc làm còn mang tính đối phócho xong Đặc biệt đối với học sinh thì ý thức tìm hiểu về môi trường và thói quengiữ gìn môi trường là chưa thường xuyên, tự giác…
Từ kinh nghiệm bản thân qua một số năm giảng dạy địa lý và qua thực tếtìm hiểu về môi trường qua tài liệu, sách báo, thông tin đại chúng… , được đào tạo
ở môi trường phổ thông, đại học kết hợp với việc nghiên cứu các tài liệu tôi muốn
viết lên vài trang: “tích hợp giáo dục môi trường trong môn địa lí cấp THCS”
trong đề tài này
Trang 52 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến:
-Học sinh khối 6,7,8,9 trong trường
3 Nội dung sáng kiến: tích hợp giáo dục môi trường trong môn địa lý cấp
THCS
3.1 Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến:
Việc giáo dục môi trường trong môn địa lí cấp THCS có được đầy đủ những kiến
thức, kĩ năng, hiểu biết về môi trường,vai trò môi trường, hiện trạng môi trườnghiện nay Qua đó giúp học sinh rèn luyện thói quen, ý thức giữ gìn và bảo vệ môitrường “xanh-sạch-đẹp” Đẩy lùi tình trạng ô nhiễm môi trường nước, không khí…như hiện nay để cải thiện cuộc sống, hạn chế những hiện tượng thời tiết cực đoan,giữ gìn môi trường sống của sinh vật…
3.2 Khả năng áp dụng của SK:
Có thể áp dụng sáng kiến này một cách rộng rãi cho tất cả mọi người dân đangsinh sống trên trái đất này, cho việc dạy học sinh đại trà các khối lớp 6,7,8,9 , ônthi THPT và bồi dưỡng học sinh giỏi lớp 9
3.3 Lợi ích thiết thực của sáng kiến
Sáng kiến này được áp dụng chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả vô cùng lớn, mangtầm vóc vĩ mô Đây là một vấn đề lớn và cấp thiết mà toàn thế giới quan tâm đangcùng tay chung sức và giáo dục cho học sinh là một việc làm thiết thực, hiệu quảmang tính chiến lược với những chủ nhân tương lai của đất nước
Trang 64 Giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:
Sáng kiến giúp cho việc dạy và học địa lý có hiệu quả hơn, giúp học sinh có
kiến thức sâu, rộng, thực tế Qua đó giáo dục cho các em ý thức quan tâm thườngxuyên đến môi trường, dần dần hình thành ở các em lòng yêu thích, tôn trọng thiênnhiên,biết bảo vệ : môi trường sống, phong cảnh đẹp, các di tích văn hoá lịch sửcủa đất nước Cải thiện đáng kể tình trạng ô nhiểm môi trường và hậu quả của việc
ô nhiễm môi trường gây ra hiện nay Hình thành con người Việt Nam phát triểntoàn diện: Đức-trí-thể -mĩ
5 Đề xuất và kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến:
Sáng kiến có thể áp dụng rộng rãi trong dạy các bài mới, thực hành, ôn tập môn địa lý lớp 6,7,8, 9 cấp THCS
Trang 7MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
1.1.Xuất phát từ môi trường thực tế của Việt Nam trong những năm gần đây
đã và đang chịu hàng loạt các hậu quả do ô nhiễm môi trường gây ra: như ô nhiễmnguồn nước gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt ở 4 tỉnh miền Trung, ở hồ Tây HàNội , ô nhiễm môi trường không khí làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cựcđoan như: hạn hán, lũ lụt ở Miền Trung, Tây nguyên, xâm nhập mặn ở Đồng BằngSông Cửu Long, lũ lụt ở miền Trung Chính vì vậy là 1 công dân Việt Nam- là 1người giáo viên đang giảng dạy ở bậc THCS tôi thiết nghĩ chúng ta cần có sựchung tay của cả cộng đồng, cần có biện pháp ngay, có hành động thiết thực để bảo
vệ môi trường sống của chúng ta.Việc tác động đến ý thức và hành động của họcsinh - chủ nhân tương lai là một việc làm thiết thực mang lại hiệu quả lâu dài
1.2 Thủ tướng chính phủ đã ban hành Quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày 02tháng 12 năm 2003 phê duyệt “chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm
2010 và định hướng đến năm 2020” Ngày 31 tháng 1 năm 2005 Bộ trưởng Giáodục và Đào tạo đã ban hành chỉ thị về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệmôi trường Xác định nhiệm vụ trọng tâm đối với giáo dục là trang bị cho học sinhkiến thức, kĩ năng về môi trường, bảo vệ môi trường bằng hình thức tích hợp, hợp
lí trong các môn học, thông qua các hoạt động ngoại khóa và phong trào xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực
1.3 Kiến thức của học sinh về môi trường còn rất ít và hạn chế vì chưa cómột môn học riêng dành cho việc giáo dục môi trường Các em chưa ý thức đượcbảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính mình Nhiều học sinh vẫn còn cónhững hành động và việc làm gây ảnh hưởng xấu tới môi trường
1.4 Hiện nay, ở các trường THCS một số giáo viên dạy địa lý còn chưa coitrọng việc giáo dục môi trường cho học sinh.Việc làm chỉ mang tính hình thức, qualoa đại khái cho xong Rất lúng túng trong việc tích hợp giáo dục môi trường trongmôn địa lý cho các em, chưa tích cực tìm hiểu môi trường và cập nhật thông tinmới về môi trường Việt Nam và môi trường thế giới
Từ kinh nghiệm bản thân qua một vài năm giảng dạy địa lý cùng với lượngkiến thức được đào tạo trong môi trường phổ thông, đại học và qua thực tế dự giờđồng nghiệp, lòng đam mê khám phá tìm hiểu môi trường xung quanh, mongmuốn có một môi trường sống “ xanh-sạch-đẹp” kết hợp với việc nghiên cứu các
tài liệu tôi muốn viết lên những trang: “tích hợp giáo dục môi trường trong môn
địa lí cấp THCS ” trong đề tài này.
2 Cơ sở lý luận của vấn đề
2.1 Giáo dục môi trường là quá trình giáo dục nhằm giúp cho mỗi học sinh
có nhận thức về môi trường thông qua kiến thức về môi trường (khái niệm, mốiliên hệ, quy luật, nguyên nhân, biện pháp bảo vệ ) tạo cho học có ý thức, thái độđối với môi trường; trang bị các kĩ năng thực hành Kết quả là học sinh có ý thức
Trang 8trách nhiệm với môi trường và biết cách hành động thích hợp để bảo vệ môitrường, ứng xử thích nghi thông minh với môi trường.
Giáo dục môi trường sẽ tạo ra ở học sinh:
- Nhận thức đúng đắn về môi trường
- Ý thức thái độ thân thiện với môi trường
- Kĩ năng thực tế hành động trong môi trường
- Về môi trường
- Vì môi trường
- Trong môi trường
Kết quả cần đạt được:
- Có ý thức trách nhiệm sâu sắc với môi trường
- Có được những hành động thích hợp để bảo vệ môi trường
2.2 Bảo vệ môi trường là vấn đề rộng lớn của toàn xã hội, nó có liênquan trực tiếp không những với từng cá nhân con người, từng nhóm người mà với
cả cộng đồng, quốc gia và quốc tế Việc giáo dục môi trường ở nhà trường phổthông là một quá trình nhận thức giúp các em hiểu biết về thiên nhiên và môitrường, từ đó giáo dục cho các em ý thức quan tâm thường xuyên đến môi trường,dần dần hình thành ở các em lòng yêu thích tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ môitrường sống, phong cảnh đẹp, các di tích văn hoá lịch sử của đất nước Kiến thức
về môi trường chỉ được lồng ghép vào một số bài học ở một số bộ môn Nhận thứcđược vấn đề giáo dục môi trường là rất cần thiết, trong những năm gần đây khi dạy
bộ môn địa lí ở trường THCS Hùng Thắng, tôi dã lồng ghép việc giáo dục bảo vệmôi trường góp phần đáng kể vào việc giữ gìn môi trường “xanh –sạch –đẹp” củaquê hương, đất nước trong tương lai
Trang 9Đây là một môi trường biển trong sạch,
lí tưởng mà tương lai nước ta cần đạt
tới
Hãy bảo vệ môi trường để ngăn chặn sự
nóng lên của trái đất
Bảo vệ rừng vàng –biển bạc là bảo vệ chính cuộc sống của chúng ta
Tất cả hãy chung tay để bảo vệ môi trường trong sạch
Trang 103 Thực trạng của vấn đề
3.1 Thực trạng về môi trường :
Môi trường là toàn bộ các điều kiện tự nhiên tác động trực tiếp hoặc gián tiếp
đến đời sống của sinh vật Môi trường đó đồng nghĩa với “môi trường sống” hay
“môi trường tự nhiên” Người ta phân biệt 5 dạng ô nhiễm môi trường sinh sốngnhư sau :
3.1.1.Ô nhiễm không khí như xả khói chứa bụi hay khí thải các chất hóa học vàobầu không khí
3.1.2.Ô nhiễm nước thải như nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp vào cácvùng nước biển, sông hồ cũng như các chất ô nhiễm trên mặt đất thấm xuống mạchnước ngầm
3.1.3.Ô nhiễm đất là đất bị nhiễm các hoá chất độc hại như sử dụng phân bónhoá học hoặc thuốc trừ sâu hay những rác thải của sản xuất công nghiệp
3.1.4.Ô nhiễm phóng xạ chất thải từ các nhà máy điện hạt nhân, kho vũ khí nổbom hạt nhân …
3.1.5.Ô nhiễm tiếng ồn do các động cơ từ xe cộ, ôtô, tiếng ồn từ nhà máy sảnxuất, xây dựng … Bắt nguồn từ những ô nhiễm trên nó đã đẻ ra biết bao hệ lụylàm thay đổi môi trường sống mà những hiện tượng ô nhiễm sau đây là những điểnhình:
- Hiện tượng nhiễm độc phóng xạ
- Hiện tượng biến đổi khí hậu
- Hiện tượng sa mạc hoá
- Hiện tượng xói mòn bờ biển
- Hiện tượng bão tố
- Hiện tượng hạn hán
- Hiện tượng lụt lội
- Hiện tượng cháy rừng
3.2 Tình trạng môi trường thế giới:
Khủng hoảng môi trường ngày càng trầm trọng hơn.Trong 20 năm gần đây,
sự phá hoại sinh thái gia tăng, hố ngăn cách giàu nghèo càng rộng thêm và trẻ emtrở thành những nạn nhân đầu tiên của sự quản lý kém cỏi về môi trường
Theo một báo cáo quan trọng hàng đầu của chương trình LHQ về môi trường(PNUE), sự ô nhiễm không khí và nước xuyên biên giới tiếp tục gia tăng, theo đó
là sự phá rừng, mở rộng diện tích sa mạc, sự giảm sút sản xuất đất nông nghiệp, tỷ
lệ gia tăng dân số quá cao trong lịch sử nhân loại Sự tàn phá đã đạt đến tầm vóchành tinh và bao gồm sự giảm tầng ozone, sự thay đổi khí hậu và sự nóng lên toàncầu, sự gia tăng chất thải độc hại và sự tuyệt chủng hàng loạt của sinh vật Báo cáo
Trang 11về tình trạng môi trường 1972 - 1992 mô tả những yếu tố chủ yếu đã ảnh hưởnglên môi trường và phát triển trong suốt 2 thập kỉ qua Sau đây là một số vấn đềđáng kể.
3.2 1 Dân số hiện nay là 7.29 tỷ người(theo ban dân số liên hợp quốc), đó là sựgia tăng nhanh nhất trong lịch sử 90% các ca đẻ ở trong những nước đang pháttriển nơi mà đã có 1,1 tỷ đang sinh sống trong nghèo khó Mỗi ngày có 35 ngàn trẻ
em dưới 15 tuổi chết vì bệnh tật lẽ ra có thể tránh được nếu có biện pháp phòngngừa
3.2.2 Sự suy giảm của tầng ozone có thể từ 5-10% ở những vĩ độ trung bình vàomùa hè Người ta dự kiến là sự mất 10% của tầng ozone sẽ gây ra sự gia tăng ungthư da đến mức 26% Sự giảm ozone có thể làm gia tăng các trường hợp đui mù dođục thuỷ tinh thể, làm suy giảm hệ thống miễn nhiễm ở người và giảm sự sản xuấtthực vật
3.2 3 Khoa học khẳng định rằng sự thay đổi khí hậu đă xảy ra rồi Những ảnhhưởng có thể là: sự giảm sút nghiêm trọng sản lượng nông nghiệp ở một số vùng,một sự gia tăng khô hạn, đặc biệt trong những quốc gia khô ráo và sự gia tăng mựcnước biển đe dọa các vùng (bờ biển) thấp trong đó có Việt Nam (Vùng Đồng bằngSông Cửu Long)
3.2.4 Những xứ đang phát triển chiếm 77% dân số thế giới nhưng chỉ có 15%thu nhập toàn cầu
3.2.5 Gần 900 triệu người sống trong vùng đô thị là nạn nhân của SO2 Nhiềuthành phố Châu Âu, trong đó có Paris, còn cả Trung Quốc thường có mức độ ônhiễm vượt quá giới hạn chứng nhận được đối với SO2 và sự thải các hạt (bụi) lơlửng trong không khí
3.2.6 Một phần tư dân Châu Âu uống nước chứa lượng Nitrat cao hơn mức tốithiểu là 25 mg/1, tiêu chuẩn của liên minh Châu Âu
3.2.7 Hằng năm, thế giới săn bắt cá (kể cả động vật thuỷ sinh khác) từ 31 triệutấn năm 1970 lên đến con số 91 triệu tấn năm 1989 Sự khai thác ở tầm thế giớikhông được vượt quá trị số 100 triệu tấn /năm nếu không muốn phức tạp hoá việcphục hồi
3.2.8 Có khoảng từ 200.000 đến 300.000 tấn chất thải nguy hiểm được mang từLiên Hiệp Châu Âu sang các nước trung Âu và Đông Âu hàng năm
3.2.9 Ước lượng 75% vùng Châu Âu bị thiệt hại do mức độ quá cao của Sulfure
và 60% bị hại do mức độ quá lớn của Nitrogen
3.2.10 Một phần tư của đa dạng sinh học của hành tinh có thể bị tuyệt diệt trong
Trang 12vòng 20- 30 năm tới do hoạt động của con người Có khoảng từ 100- 200 loài biếnmất hàng ngày.
3.2.11 Sự xói mòn quá đáng làm biến mất hàng năm 25 tỷ tấn đất canh tác trênthế giới
3.2.12 Số người bị đói kinh niên trên thế giới từ 460 triệu, năm 1970 gia tăngđến 550 triệu người năm 1990
Chúng ta có thể thấy rằng mặc dù khoa học về môi trường có một số thành tựulớn, nhưng tình trạng môi trường vẫn xấu đi so với 20 năm trước
Tình trạng môi trường thế giới đang
ngày càng xấu đi làm cá chết hàng loạt
Cùng với sự phát triển của công nghiệpchất thải ra bầu không khí ngày càng nhiều
3.3 Tình trạng môi trường Việt Nam
Theo bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, 1994 thì môi trường của nước
ta bị suy thoái và ô nhiễm trầm trọng, thể hiện qua các mặt sau đây:
3.3.1 Suy thoái và ô nhiễm đất
Trang 13
Có đến hơn 13 triệu đất suy thoái, đất trồng đồi núi trọc Độ ẩm cao, mưanhiều, bão lớn nên các quá trình suy thoái diễn ra nhanh chóng, việc khai thác đấtkhông hợp lý, nhất là vùng đất dốc không có rừng che phủ Các dinh dưỡng bị rửatrôi có thể đến 150- 170 tấn /ha/năm ở đất dốc 20- 220 Ngoài ra hàm lượngkhoáng vi lượng rất ít, PH giảm mạnh, lớp mặn bị kết vón, đá ong hoá dẫn tới mấtkhả năng canh tác.
Ngoài việc đất mất khả năng canh tác, hay giảm độ phì nhiêu của đất, thì việc sửdụng không hợp lý đất và nước trên các lưu vực sẽ gây hiện tượng bồi lấp dòngsông, lòng hồ, cửa biển
Ở miền Trung, gió đẩy các cồn cát duyên hải vào đất liền gây suy thoái đấttrầm trọng Ở đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ, hàng trăm ngàn ha đất màu mỡ đã bịnhiễm mặn và nhiễm phèn Đất còn bị xói mòn, sạt lở lở các vùng dân cư vensông, ven biển Ngoài ra đất còn bị suy thoái hoặc ô nhiễm do khai thác nôngnghiệp quá đáng, không bù đắp đủ số chất khoáng lấy đi qua nông sản
Đất trống, đồi trọc ngày càng gia tăng,
3.3.2 Sự suy thoái rừng
Rừng nước ta bị giảm sút nghiêm trọng về số lượng cũng như chất lượng Từ
hơn 14 triệu ha (44% diện tích) năm 1945, hiện nay chỉ còn khoảng 30- 35 % diệntích đất còn rừng Trong đó rừng giàu ,tốt chỉ chiếm dưới 10% ,rừng trung bình
Trang 1423%,còn lại là rừng nghèo và mới hồi phục Rừng còn tiếp tục bị suy thoái nếukhông còn biện pháp hữu hiệu thì trong vài thập kỷ tới nước ta sẽ không cònrừng.Thực tế thì rừng có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống của conngười dặc biệt là môi trường Rừng được coi là “ lá phổi xanh” Vậy chúng ta cầnphải làm gì để bảo vệ rừng?
Vào mùa khô, nhiều vùng bị thiếu nước trầm trọng, đăc biệt là Nam Trung Bộ
và Tây Nguyên Hạn hán kéo dài trong năm 1993 và 1994 tại nhiều tỉnh Trung Bộ,đặc biệt là Quảng Trị gây thiệt hại nghiêm trọng Ngược lại mùa mưa, xuất hiệnnhiều cơn lũ đặc biệt lớn, lũ các dòng sông lên cao kéo dài nhiều ngày gây úngngập, làm thiệt hại nghiêm trọng đến người và tài sản
Ô nhiễm nước mặt ngày càng phát triển do chất thải công nghiệp, nông nghiệp,giao thông vận tải thuỷ bộ, khu dân cư và sự rửa trôi trên các bề mặt sông suối Nước ngầm ngày càng sử dụng nhiều Nhưng do không quản lý tốt, sử dụngquá mức nên suy thoái về lượng và chất Từ đó nước mặn xâm nhập nhiều nơi,cùng lớp nước thải sinh hoạt, công nghiệp, gây lún đất, nước ngầm không đủ haykhông còn sử dụng được
Đặc biệt trong năm 2015-2016 nguồn nước bị ô nhiễm nặng nề ở 4 tỉnh miềnTrung (Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình, Hà Tĩnh) làm nguồn nước biển ônhiễm nặng nề làm các sinh vật biển bị tiêu diệt hàng loạt đặc biệt là cá do chấtthải ở nhà máy của khu cn Fomusa ở Hà Tĩnh gây ra làm ảnh hưởng lớn tới đờisống của nhân dân 4 tỉnh
Trang 15Rác thải công nghiệp, sinh hoạt thải ra
3.3 4 Suy thoái và ô nhiễm không khí(ONKK)
Môi trường không khí ở các đô thị, khu công nghiệp và các vùng sản xuất bị suythoái ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân ONKK là do các chất độc trong sản xuấtcông nghiệp (chì, benzen, clor…) trong nông nghiệp (nông dược) và sinh hoạt(chật chội, đông đúc, nhà ổ chuột)
bầu không khí
Trang 16
3.3.5 Suy thoái và ô nhiễm môi trường biển
Việt Nam có 3260 km bờ biển và trên 3000 đảo với các vùng đặc quyền kinh
tế trên 1triệu km2 Tỷ lệ ở các thành phố lớn ven biển chiếm đến 53% dân số cảnước Biển Đông có nhiều cá nhưng có nhiều nguy cơ bị nhiễm bẩn do các luồngtàu đi và tại các cảng, nên ô nhiễm Hyđrocacbon ở đây là khá cao
Các vùng ngập mặn, đầm phá và rạng san hô bị khai thác quá đáng và sử dụngnhững phương tiện không hợp pháp(mìn, thuốc độc, lưới diệt chủng, phá rừng nuôitôm…)
Rác thải của các khu công nghiệp, sinh hoạt, nông nghiệp trực tiếp đổ rasông, ra biển làm nhiễm độc nước biển gây tác hại vô cùng lớn đến nguồn tàinguyên sinh vật nước ta Đặc biệt là thảm họa cá chết hàng loạt ở 4 tỉnh miềnTrung
Bốn tỉnh miền Trung đang kêu cứu
3.3.6 Suy thoái sự đa dạng sinh học
Tài nguyên sinh học của nước ta rất phong phú Đã thống kê được 12.000 loài
thực vật, trong đó có gỗ quý, làm dược liệu và các mục đích khác
Động vật gồm 273 loài thú, 774 loài chim, 180 loài bò sát, 80 loài lưỡng thê,
475 loài cá nước ngọt, 1650 loài cá biển và hàng ngàn động vật không xương sống
Trang 17Sự tàn phá rừng, săn bắt quá mức, đánh cá bằng mìn…phá huỷ và thu hẹp môitrường sống làm giảm số lượng loài, gây tuyệt chủng hoặc nguy cơ tuyệt chủngmột số loài Việc bán thịt thú rừng, xuất lậu thú, chim qua biên giới …góp phầnlàm suy thoái tài nguyên sinh vật nước.
3.3 7 Suy thoái và ô nhiễm môi trường đô thị:
Nước ta có khoảng 500 đô thị lớn nhỏ (1992) Dân đô thị tăng nhanh làm tăng
lượng chất thải (rác, nước thải, khí thải) làm giảm chất lượng cuộc sống và sứckhoẻ con người
Rác thải sinh hoạt tràn lan,bừa bãi
3.3.8 Suy thoái và ô nhiễm môi trường nông thôn
Diện tích đất trồng chia đầu người ngày càng giảm do dân số tăng nhanh.Thâm
canh đất quá đáng không đúng kĩ thuật, phá rừng để lấy đất canh tác làm đất bị suythoái
Nhà ở chưa đảm bảo cho cuộc sống, thiếu vệ sinh, thiếu diện tích…nước uốngsạch cho vùng nông thôn nhất là vùng rừng núi là vấn đề cấp thiết
Vấn đề nhiễm độc do hoá chất trong nông nghiệp cho rau, quả, cá tôm…là vấn
đề y tế công cộng không riêng cho dân nông thôn mà cho cả đô thị Nhiễm độc vô
ý hay cố ý (tự tử do thuốc sát trùng) gây nhiều hậu quả xấu cho gia đình và xãhội.Việc sử dụng nông dược tràn lan còn làm giảm đa dạng sinh học
Trang 18Rác thải ở nông thôn.
Sự ô nhiễm các loại có liên quan và tácảnh hưởng trực tiếp tới môi trường
3.3.9 Làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan ở nước ta:
Thời tiết nước ta trong những năm gần đây có nhiều diễn biến thất thường nhưnăm rét sớm, năm rét muộn, năm mưa nhiều, năm mưa ít, xuất hiện các hiện tượngsương muối, sương giá, rét đậm, rét hại, Đặc biệt trong năm nay khí hâu có sự
Miền Nam thì bị xâm nhập mặn, mới đây miền Trung bị lũ lụt làm thiệt hại rất nhiều tài sản thậm chí có thiệt hại về người.
Nhà cửa, ruộng vườn ngập lụt
Trang 19Đám cưới trong những ngày ngập lụt.
4.Các giải pháp và biện pháp thực hiện:
4.1 Nội dung và phương pháp nghiên cứu để tích hợp nội dung giáo dục môi trường trong các khối lớp cấp THCS
Vấn đề môi
trường
Kiến thức địa lí được khai thác
Dạng khai thác GDMT
Tên bài dạy lớp
I Bài 56: Khu vực Bắc Âu. 7
I
Bài 20: Đặc điểm kinh
tế các nước Đông Nam Á
8
Địa hình nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa
ẩm và chịu tác động mạnh mẽ của con người
I Bài 30: Đặc điểm địa hình Việt Nam. 8
Đẩy mạnh khâu tu
bổ và trồng rừng
đã trở nên cấp bách
I Bài 25: Duyên hải Nam Trung Bộ. 9
Trang 20Vấn đề
môi trường
Kiến thức địa lí được khai thác
Dạng khai thác GDMT
Tên bài dạy Lớp
Chất thải từ dầu mỏ,các khu công nghiệpquanh nhà máy thuỷđiện làm ô nhiễm nguồn nước
Thâm canh đi đôi
Vùng đồng bằng sông
Nạn phá rừng, đốt nương làm rẫy ở miền đòi núi các nước Đông Nam Á
I Bài 13: Đông Nam Á đất liền và hải đảo 7
Diện tích hoang mạcđang ngày càng mở rộng
I Bài 25: Vùng duyên hải Nam Trung Bộ 9
Vấn đề sử dụng và cải tạo đất ở Việt Nam
I Bài 36: Đặc điểm đất Việt Nam 8