PHƯƠNG PHÁP dạy học được sử DỤNG TRONG môn tự NHIÊN và xã hội lớp 1

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1 Các phương pháp thường dùng là: quan sát, động não, đóng vai, thảo luận,tham quan, giảng giải, trò chơi học tập… GV cầ

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

LỜI CẢM ƠN 2

A.TỔNG QUAN VỀ TỰ NHIÊN-XÃ HỘI 1 3

•MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1 3

1 Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản ban đầu và thiết thực về : 3

2 Bước đầu hình Thành và phát triển cho học sinh số kĩ năng ban đầu : 3

3 Hình thành và phát triển cho học sinh những hành vi và thái độ : 3

II NỘI DUNG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1 3

1 Chủ đề: Con người và sức khỏe 4

2 Chủ đề: Xã hội 4

3 Chủ đề: Tự nhiên 4

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1 6

1 Phương pháp quan sát: 6

2 Dạy - học hợp tác trong nhóm: 8

3.Phương pháp trò chơi học tập 10

IV.CÁCH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI 1 12

1 Kết quả đạt được 12

2.Nội dung đánh giá 13

3.Hình thức kiểm tra, đánh giá 14

IV CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC TNXH 1 15

B GIÁO ÁN 18

GIÁO ÁN 1: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI 1 18

GIÁO ÁN 2: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI 1 21

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bài tiểu luận của mình, với tình cảm chân thành em xin chânthành cảm ơn Ban giám hiệu, cán bộ giảng viên Trường Đại học Quảng Bình,giảng viên Khoa Sư phạm Tiểu học – Mầm non đã tận tình giảng dạy, động viên,khích lệ, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập tại trường Đặc biệt em xin tỏlòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo Đoàn Kim Phúc người đã tận tình hướng dẫn,giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện

Cảm ơn tất cả bạn bè đã lo lắng, động viên, giúp đỡ ủng hộ em trong thờigian học tập và hoàn thành bài tiểu luận Do điều kiện về thời gian cũng nhưnăng lực nghiên cứu của bản thân còn hạn chế, đề tài sẽ không tránh khỏi nhữngthiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp của thầy và các bạn sinh viên để đềtài được hoàn chỉnh hơn

Cuối cùng em kính chúc thầy , chúc các bạn sức khỏe và thành công trong

sự nghiệp cao quý

Em xin chân thành cảm ơn!

Đồng Hới, ngày 26 tháng 12 năm 2018

Người thực hiện

A.TỔNG QUAN VỀ TỰ NHIÊN-XÃ HỘI 1

• MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1

1 Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản ban đầu và thiết thực về :

- Con người và sức khoẻ

của bản thân, gia đình và cộng đồng

• Phân tích, so sánh, rút ra những đặc điểm chung và riêng của một số sự vật và hiện tượng đơn giản trong tự nhiên.

• Quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi và diễn đạt những hiểu biếtcủa mình về sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự

• nhiên và xã hội

3 Hình thành và phát triển cho học sinh những hành vi và thái độ :

- Tự giác thực hiện các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình

và cộng đồng

- Ham hiểu biết khoa học, có ý thức vận dụng những kiến thức đã học vàođời sống

- Yêu thiên nhiên, gia đình, trường học, quê hương

- Có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh

II NỘI DUNG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1

Sách giáo khoa môn tự nhiên và xã hội lớp 1 được viết theo chương trình

môn khoa học lớp 1 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tháng 02 năm 2011 gồm 3 chủ đề với 35 bài tương ứng với 35 tiết của 35 tuần thực học Trong đó

31 bài mới và 4 bài ôn tập kiểm tra Cụ thể

1 Chủ đề: Con người và sức khỏe

• Cơ quan vận động (cơ xương, khớp xương; một số cử động vận động;phòng chống cong vẹo cột sống; tập thể dục và vận động thường xuyên để cơ,xương phát triển)

• Cơ quan tiêu hóa (nhận biết trên sơ đồ; vai trò của từng cơ quan tronghoạt động tiêu hóa); ăn sạch, uống sạch, phòng nhiễm giun

2 Chủ đề: Xã hội

• Gia đình: Công việc của các thành viên trong gia đình; cách bảo quản và

sử dụng mộ số đồ dùng trong nhà; giữ sạch môi trường xung quanh nhà ở và khu

vệ sinh, chuồng gia súc; an toàn khi ở nhà (phòng tránh ngộ độc)

• Trường học: Các thành viên trong nhà trường và công việc của họ; cơ sởvật chất của nhà trường; giữ vệ sinh trường học; an toàn khi ở trường

• Huyện hoặc quận nơi đang sống: Cảnh quan tự nhiên; nghề chính củanhân dân; các đường giao thông, các phương tiện giao thông, một số biển báogiao thông; an toàn giao thông (quy tắc đi những phương tiện giao thông côngcộng)

Phân phối nội dung chương trình TN-XH lớp 1

•CON NGƯỜI VÀ SỨC KHỎE

Bài 1 Cơ thể chúng ta

Bài 2 Chúng ta đang lớn

Bài 3 Nhận biết các vật xung quanhBài 4 Bảo vệ mắt và tai

Bài 5 Vệ sinh thân thể

Bài 6 Chăm sóc và bảo vệ răng

Bài 7 Thực hành: Đánh răng và rửa mặtBài 8 Ăn, uống hàng ngày

Bài 9 Hoạt động và nghỉ ngơi

Bài 10 Ôn tập: Con người và sức khỏe

•XÃ HỘI

Bài 11 Gia đình

Bài 12 Nhà ở

Bài 13 Công việc ở nhà

Bài 14 An toàn khi ở nhà

Bài 15 Lớp học

Bài 16 Hoạt động ở lớp

Bài 17 Giữ gìn lớp học sạch, đẹp

Bài 18 Cuộc sống xung quanh

Bài 19 Cuộc sống xung quanh (tiếp theo)Bài 20 An toàn trên đường đi học

Bài 21 Ôn tập - Xã hội

•TỰ NHIÊN

Bài 22 Cây rau

Bài 23 Cây hoa

Bài 28 Con muỗi

Bài 29 Nhận biết cây cối và con vật

Bài 30 Trời nắng, trời mưa

Bài 31 Thực hành: quan sát bầu trời

Bài 32 Gió

Bài 33 Trời nóng, trời rét

Bài 34 Thời tiết

Bài 35 Ôn tập: Tự nhiên

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1

Các phương pháp thường dùng là: quan sát, động não, đóng vai, thảo luận,tham quan, giảng giải, trò chơi học tập… GV cần hướng dẫn HS biết cách quansát, nêu thắc mắc, tìm tòi, phát hiện những kiến thức mới về tự nhiên và xã hộiphù hợp với lứa tuổi của các em

GV cũng cần tăng cường tổ chức những hoạt động thực hành để HS biếtcách thực hiện những hành vi có lợi cho sức khỏe của bản thân, gia đình và cộngđồng

Sau đây là những gợi ý cụ thể về việc áp dụng một số phương pháp dạy –học trong nhóm để nâng cao hứng thú học sinh tìm hiểu về tự nhiên

1 Phương pháp quan sát:

* Khái niệm

Phương pháp quan sát được dùng để dạy học sinh cách sử dụng các giácquan để tri giác trực tiếp, có mục đích các đối tượng trong tự nhiên – xã hội,nhằm tiếp nhận thông tin mà không có sự can thiệp vào quá trình diễn biến củacác sự vật, hiện tượng đó

• Phương pháp quan sát được vận dụng trong môn TN&XH như thế nào?Phương pháp quan sát được sử dụng phổ biến trong các tiết học mônTN&XH HS quan sát chủ yếu là để nhận biết hình dạng, đặc điểm bên ngoài

của cơ thể người, của một số cây xanh, một số động vật; hoặc để nhận biết cáchiện tượng đang diễn ra trong môi trường tự nhiên, trong cuộc sống hằng ngày.Mục tiêu quan sát phải đơn giản, phù hợp với đặc điểm nhận thưc và tư duyhình tượng của HS Trong quá trình quan sát, GV cần đặt ra các câu hỏi ngắn và

rõ ràng để hướng dẫn HS tập trung vào các kiến thức cần tìm kiếm

GV có thể tổ chức cho HS quan sát ở trong lớp hay ngoài lớp (sân trường,vườn trường, các địa điểm xung quanh trường…)

Với thực vật, GV cần tổ chức cho HS quan sát các cây trồng trong sântrường, vườn trường hay trên đường phố… Khi không có điều kiện tiếp xúc vớivật thật thì GV nên cho các em quan sát tranh ảnh, mô hình… Khi học về một sốđộng vật, về cơ thể người hay về cuộc sống xã hội, GV nên phối hợp hướng dẫn

HS quán sát các con vật thật, quan sát chính cơ thể các em và cuộc sống xungquang lẫn tranh ảnh hoặc sơ đồ Khi quan sát vật thật, cuộc sống thật, HS hìnhthành được những biểu tượng sinh động, còn tranh ảnh hay sơ đồ thể hiện được

sự vật, hiện tượng ở trạng thái tĩnh với sự khái quát cao Điều đó rất có lợi cho

sự phát triển tư duy của HS

Có thể tổ chức cho HS quan sát cá nhân, quan sát theo nhóm hay cả lớp tùytheo số đồ dùng học tập có được hoặc khả năng quản lí của GV và kĩ năng tựquản, làm việc hợp tác nhóm của HS (nhất là khi cho HS học ngoài lớp)

GV cần chỉ dẫn cho HS sử dụng nhiều giác quan để tri giác (mắt nhìn, tainghe, tay sờ, mũi ngửi…), để cảm nhận một cách đầy đủ các sự vật và hiệntượng

• Các bước của phương pháp quan sát

Phương pháp quan sát gồm 2 bước:

• Quan sát để thu thập thông tin

Để thu thập thông tin về các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, giáo viênphải hướng dẫn học sinh quan sát bằng cách sử dụng một hay nhiều giác quan.Ghi chép những thông tin thu thập được trong quá trình quan sát

• Xử lí thông tin đã thu thập được để rút ra kết luận

Sau khi đã quan sát, học sinh phải tập xử lí các thông tin đã tìm được để rút

ra kết luận khoa học

2 Dạy - học hợp tác trong nhóm:

a Tại sao tổ chức cho HS học theo nhóm lại quan trọng?

Việc tổ chức cho HS học tập theo nhóm là quan trọng kể cả HS mới bắt đầuvào lớp 1 bởi nhiều lí do Trước hết, nó cho phép HS có nhiều cơ hội hơn đểdiễn đạt và khám phá ý tưởng của chúng, mở rộng suy nghĩ, hiểu biết và rènluyện kĩ năng nói Học tập theo nhóm tạo HS có cơ hội để học hỏi từ các bạn,phát huy vai trò trách nhiệm, điều đó làm phát triển những kĩ năng xã hội vàhình thành tính cách của trẻ

b Tổ chức cho HS học theo nhóm như thế nào?

Một bài học của môn TNXH thường được chia thành 3 giai đoạn chính+ Giới thiệu bài

+ Phát triển bài (có từ 2 – 3 hoạt động)

c Dạy - học hợp tác theo nhóm bao gồm những bước nào?

Dạy - học hợp tác trong nhóm bao gồm các bước sau:

- Chuẩn bị: vật thật

+ Tổ chức các nhóm 2 hoặc nhóm 4 đôi khi sử dụng nhóm 6, 8

+ Giao nhiệm vụ cho từng nhóm cụ thể tới từng HS trong nhóm

- Nhóm trưởng điều hành chung.

- Thư kí ghi chép nội dung

- Các thành viên tham gia tích cực

+ Hướng dẫn cách làm việc của nhóm (có thể thông qua việc bồi dưỡng cácnhóm trưởng)

Qua việc giao nhiệm vụ trên tất cả các em đều được hoạt động tích cực

- Làm việc theo nhóm

+ Từng cá nhân làm việc độc lập, theo sự phân công của nhóm Ví dụ: Các

cá nhân phải quan sát kĩ một bức tranh, một mẫu hay thực hiện một nhiệm vụnào đó

(Bước này có thể không xảy ra Các thành viên trong nhóm có thể cùng làmviệc chung hoặc thảo luận nhóm luôn)

+ Tập hợp các kết quả làm việc của từng cá nhân để thành sản phẩm chungcủa nhóm hoặc thảo luận về những gì từng cá nhân đã quan sát được Việc thảoluận nhóm phải thực sự có sự tham gia của mọi thành viên, thể hiện:

- Các em phải được nói với nhau nhằm sự chủ động, tự tin khi phát biểutrước đám đông

- Nghe lẫn nhau để học sinh cùng nhau đánh giá

- Đáp lại điều bạn khác nói HS được rèn kĩ năng nói tốt

- Đưa ra ý kiến riêng của mình HS có lập trường vững vàng trong cuộcsống

+ Các nhóm có thể đi lại trong lớp để quan sát kết quả của nhóm bạn Cáchoạt động này giúp HS học tập kinh nghiệm lẫn nhau giữa các nhóm (Bước này

có thể không xảy ra khi GV chuyển sang làm việc chung cả lớp luôn)

+ Trong quá trình các nhóm hoạt động GV cần theo dõi và hướng dẫn, uốnnắn kịp thời

- Làm việc chung cả lớp

+ Đại diện các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

+ Các nhóm khác bổ sung, góp ý…

+ GV kết luận

Ví dụ:

dạy bài: Một số loài cây sống dưới nước – bài 26 TN&XH lớp 2 có thể sửdụng nhiều phương pháp phối hợp như: quan sát, thảo luận

* Bước 1: GV giao nhiệm vụ, tổ chức hướng dẫn cho HS quan sát

- GV nêu mục đích quan sát tranh hoặc vật thật các em đã sưu tầm được vàtrả lời: Bạn thường nhìn thấy cây mọc ở đâu? Cây này có hoa không? Hoa của

nó thường có màu gì? Cây này được dùng để làm gì? Cây này sống trôi nổi trênmặt nước hay cây có rễ bám vào bùn đất?

* Bước 2: Tổ chức cho HS quan sát theo nhóm 2 hoặc 4… Tất cả các nhóm

có nội dung thảo luận như nhau Tất cả các thành viên trong nhóm đều tham gia.Đại diện nhóm báo cáo kết quả

* Bước 3: Tổ chức cho HS báo cáo kết quả quan sát

Những điểm cần lưu ý khi sử dụng phương pháp này là:

- Thảo luận tránh làm hình thức chỉ có cá nhân nhóm trưởng tham gia

- GV bao quát được lớp học tránh lộn xộn khi thảo luận

Qua phương pháp trên GV cần chỉ dẫn cho HS biết vai trò, công việc củatừng em trong nhóm một cách rõ ràng, cặn kẽ chi tiết; từ nhóm trưởng đến cácthành viên, ai cũng có thể nhắc lại nhiệm vụ mình sẽ phải làm gì trước khi nhómbắt đầu làm việc Có như vậy các nhóm mới hoạt động tốt

• Làm thay đổi hình thức học tập của học sinh

• Làm cho không khí học tập trong lớp được thoải mái và dễ chịu hơn

• Làm cho quá trình học tập trở thành một hình thức học tập vui chơi hấp dẫn

• Học sinh thấy vui, nhanh nhẹn và cởi mở hơn

• Học sinh tiếp thu tự giác và tích cực hơn

• Học sinh được củng cố và hệ thống hóa kiến thức.

Nhược điểm

• Nếu tổ chức không tốt sẽ khó kiểm soát và dễ “cháy giáo án”

• Mất nhiều thời gian cho việc thiết kế, xây dựng trò chơi tiết học

• Học sinh có thể quá hưng phấn và có thể ảnh hưởng đến việc học phầntiếp theo hoặc môn khác

c Các bước tiến hành

• Nêu tên trò chơi, cách chơi, luật chơi, thời gian chơi và giải thưởng (nếu có);

• Học sinh thực hiện trò chơi;

• Nhận xét, đánh giá, rút ra ý nghĩa của trò chơi

Bước 1: Yêu cầu HS quan sát sách giáo khoa

• Quan sát và kể tên tên các loài cây trong tranh

• HS quan sát và trả lời

• GV gọi HS khác nhận xét câu trả lời của bạn

• GV nhận xét đánh giá câu trả lời

Bước 2: Làm việc theo nhóm

• Gợi ý hs quan sát, trả lời theo câu hỏi:

• Bạn thường nhìn thấy cây này mọc ở đâu?

• Cây này có hoa không?

• Hoa của nó thường có màu gì?

• Cây này được dùng để làm gì?

• HS thảo luận và trả lời

• Mời nhóm khác nhận xét

• GV nhận xét đánh giá Giới thiệu thêm những đặc điểm và lợi ích của một

số cây trong hình

• GV đặt câu hỏi cho cả lớp cùng suy nghĩ: Đố các em trong số những câyđược giới thiệu trong SGK cây nào sống trôi nổi trên mặt nước, cây nào có rễcắm sâu xuống bùn dưới đáy ao, hồ?

• GV Chốt nội dung: Trong số những cây được giới thiệu trong SGK các

cây: lục bình, rong sống trôi nổi trên mặt nước; cây sen có rễ dài cắm sâu xuốngbùn dưới đáy ao, hồ Cây sen có cuống lá và cuống hoa mọc dài ra đưa lá và hoavươn lên trên mặt nước

• Mỗi cây sống dưới nước đều có ích lợi riêng: cây bèo,cây rong làm thức

ăn cho vật nuôi, cây sen dùng làm cảnh, làm thuốc và thức ăn

IV CÁCH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC MÔN

a Đối với giáo viên:

• Chủ động hơn trong những giờ lên lớp

• Luôn tích cực tự đổi mới việc giảng dạy, có ý thức sử dụng đồ dùng dạyhọc và ý thức tìm hiểu việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

• Tự tin hơn về kết quả giảng dạy của mình

• Đối với học sinh:

• Hứng thú, yêu thích môn học

• Tích cực tham gia giao tiếp và tham gia hoạt động trong giờ học

• Tạo thói quen học tập tự giác, tích cực, sáng tạo và thân thiện trong giờhọc

• Tạo ra những giờ học sôi nổi và hiệu quả

2 Nội dung đánh giá

Nội dung đánh giá của môn TNXH bao gồm cả kiến thức, kĩ năng và thái

• Nêu những việc cần làm và không nên làm để giữ vệ sinh;

• Kể tên một vài loài cây sống dưới nước ;

b Hiểu: HS so sánh những đặc điểm giống và khác nhau và giải thíchnguyên nhân giống nhau và khác nhau đó Các yêu cầu đánh giá chỉ dừng lại chủyếu ở mức độ so sánh, còn giải thích được sử dụng ở mức độ đơn giản, liên quanđến những kiến thức thực tế mà qua bài học, HS có thể giải thích được, ví dụ:

• So sánh để phân biệt giữa quang cảnh ở trường và ở nhà

c Áp dụng: Sử dụng kiến thức, kĩ năng để giải thích những tình huốngmới Nội dung đánh giá thường được kết hợp với việc đánh giá kĩ năng

d Phân tích, tổng hợp, đánh giá

Phân tích nguyên nhân hay kết quả của hiện tượng; kết hợp với các kiếnthức đã có để khái quát bằng sự sáng tạo của học sinh; HS nhận định, phán đoán

ý nghĩa của kiến thức, vai trò và giá trị của một vấn đề học tập nào đó

Đây là mức độ cao của việc đánh giá kiến thức nhằm đánh giá tư duy họcsinh Mức độ này được chú ý đánh giá hơn ở các lớp 4, 5 Một số dạng câu hỏiđánh giá trong dạy học môn TNXH

• Phân tích các đoạn thông tin, phân tích các bức tranh,…

• Quan sát một số hình vẽ, dự đoán…

• Vì sao, tại sao…

2.2 Đánh giá kĩ năng