vào chương trình, sách giáo khoa của hệ thống giáo dục quốc dân, tăng dần thờilượng và tiến hành môn học chính khoa đối với các cấp phổ thông”+ Thực hiện theo yêu cầu nghị quyết số 1363/
Trang 1MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 2
1 Lí do chọn đề tài 2
2 Mục đích nghiên cứu 4
3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
4 Đối tượng nghiên cứu 4
5 Giới hạn nghiên cứu 4
6 Phương pháp nghiên cứu 4
B NỘI DUNG 5
I Cơ sở lí luận 5
1 Các khái niệm có liên quan 5
2 Đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 5 5
3 Mục tiêu dạy học môn Khoa học lớp 5 6
4 Nội dung chương trình môn Khoa học lớp 5 7
5 Ý nghĩa của việc giáo dục môi trường cho học sinh 8
-6 Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được tích hợp trong môn Khoa học lớp 5 8
7 Nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh 10
-II Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ở trường tiểu học Đồng Phú 10
1 Vài nét về trường tiểu học Đồng Phú 10
-2 Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ở trường tiểu học Đồng Phú 11
-III Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học 15
1 Xác định mục tiêu giáo dục môi trường trong môn Khoa học lớp 5 15
-2 Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học 16
C KẾT LUẬN 28
TÀI LIỆU THAM KHẢO 30
Trang 2-A MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Ngày nay, cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, trình độkhoa học - kĩ thuật ngày càng nâng cao kéo theo đó là những hậu quả nghiêmtrọng của nó Cùng với vấn đề dân số, ô nhiễm môi trường đã trở thành mộttrong những vấn đề quan trọng của toàn cầu Từ nạn lũ lụt, hạn hán, động đất, sựnóng lên của trái đất, băng tan ở hai cực, nước biển dâng cao đã gây ảnhhưởng trực tiếp đến đời sống con người và gây nhiều thiệt hại lớn cho con ngườicũng như mọi sinh vật trên trái đất Môi trường đang ngày càng ô nhiễm bởi chấtthải công nghiêp, chất thải nông nghiệp, chất thải sinh hoạt, tác động của cáckhu công nghiệp, đô thị Ở Việt Nam, trong tương lai không xa 90% diện tíchđất trồng của đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị ngập nước trong vòng bốn đếnnăm tháng vào mùa mưa, sẽ bị ngập mặn do sự xâm nhập của nước biển vàomùa khô Nhiều vùng đất khác ở ven biển cũng lâm vào tình trạng tương tự.Chất thải, rác thải ngày càng gia tăng trong khi đó ý thức của người dân về bỏrác đúng quy định ngày càng hạn chế, các nguồn chất thải công nghiệp, chất thải
y tế không được xử lí Nguồn nước ô nhiểm, không khí ô nhiểm,sức khỏe conngười bi ảnh hưởng nặng nề Sự xuất hiện của các làng ung thư, tỉ lệ người chết
do các căn bệnh xuất phát từ vấn đề môi trường ngày càng gia tăng Tài nguyênsinh vật cạn kiệt, thiếu nước sinh hoạt Đây phải chăng là cái giá mà toàn thểnhân loại phải gánh chịu vì những việc làm gây ảnh hưởng đến môi trường của
mình “Gieo gió, gặt bão” đó là quy luật nhưng quy luật đó sẽ được thay đổi nếu
mỗi chúng ta có nhận thức và ý thức về từng việc làm của mình
Thực tế cho thấy, cách ứng xử đối với xã hội, thiên nhiên và môi trườngcủa mỗi người phần lớn được hình thành và căn bản được hoàn thiện ngay từ khicòn ngồi trên ghế nhà trường Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệmôi trường trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Ở nước ta nhiềuthời gian qua nhiều văn bản đã được hình thành nhằm thể chế hóa công tác bảo
vệ môi trường trong đó có công tác giáo dục bảo vệ môi trường:
+ Nghị quyết 41/NQ/TW về bảo vệ môi trường, nghị quyết coi trọng tuyêntruyền giáo dục nâng cao nhận thức là một trong bảy giải pháp bảo vệ môitrường của nước ta và chủ trương “Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường
Trang 3vào chương trình, sách giáo khoa của hệ thống giáo dục quốc dân, tăng dần thờilượng và tiến hành môn học chính khoa đối với các cấp phổ thông”
+ Thực hiện theo yêu cầu nghị quyết số 1363/QĐ-TTG ngày 17/10/2001của Thủ tướng chính phủ về việc “Đưa các nội dung giáo dục bảo vệ môi trườngvào hệ thống giáo dục quốc dân” với mục tiêu: “ Giáo dục học sinh các cấp học,bậc học, trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân có hiểu biết về phápluật và chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về bảo vệ môi trường, cókiến thức về bảo về môi trường để tự giác thực hiện bảo vệ môi trường”
Trước tình hình môi trường hiện nay thì vấn đề cần đặt ra là giáo dục ýthức cho tất cả mọi thành phần trong xã hội đặc biệt là tập trung vào những đốitượng còn ngồi trên ghế nhà trường để góp phần đào tạo những thế hệ con người
có đầy đủ năng lực và nhận thức Trong tất cả các bậc học thì Tiểu học là bậchọc cơ sở, là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Học sinh tiểu học ở độtuổi đang phát triển và hoàn thiện dần về nhân cách chính vì vậy cần phải chútrọng giáo dục các em ngay từ bậc học này Thông qua thực tế giảng dạy, thôngqua nội dung môn học sẽ hình thành và bồi dưỡng cho học sinh năng lực nhậnthức để từ đó có hành vi, thái độ ứng xử đúng đắn góp phần vào công tác bảo vệmôi trường
Thưc tế cho thấy, sách giáo khoa môn Khoa học lớp 5 đã lồng ghép, tíchhợp ở nhiều mức độ khác nhau về những kiến thức nhằm giáo dục môi trườngcho học sinh Đây là căn cứ, là cơ sở quan trọng để thực hiện mục tiêu giáo dụcmôi trường cho các em Chính giáo viên là người dẫn dắt, giúp các em nhậnthức để từ đó có ý thức tích cực hơn trong vấn đề bảo vệ môi trường Việc giáodục môi trường cho học sinh lớp 5 lâu nay vẫn được thực hiện và ít nhiều đemlại hiệu quả Tuy nhiên, ở một số trường việc giáo dục môi trường cho học sinhlớp 5 thông qua môn khoa học vẫn chưa đạt được hiệu quả cao như mong muốn.Vậy làm thế nào để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học
sinh lớp 5 thông qua môn khoa học tôi đã chọn vấn đề “ Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học”
làm đề tài nghiên cứu
Trang 42 Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng giáo dục môi trường hiên nay để đề ra các biện phápnhằm nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông quamôn Khoa học
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5thông qua môn Khoa học
- Tìm hiểu thực trạng của việc giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5thông qua môn Khoa học
- Đề ra các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môi trường chohọc sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
4 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp nâng cao chất giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông quamôn Khoa học
5 Giới hạn nghiên cứu
Vấn đề giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ởtrường Tiểu học Đồng Phú, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
6 Phương pháp nghiên cứu
1 Phương pháp nghiên cứu, tổng hợp tài liệu
2 Phương pháp điều tra
3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Trang 5- Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanhcon người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của conngười và sinh vật (Điều 3, luật bảo vệ môi trường, 2005)
b Giáo dục môi trường
Là quá trình thông qua các hoạt động giáo dục chính quy và không chínhquy nhằm giúp con người có được sự hiểu biết, kĩ năng, giá trị và quan tâm tớinhững vấn đề về môi trường, tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một
xã hội bền vững về sinh thái
c Học sinh lớp 5
Là trẻ em trong độ tuổi 10 đến 11 tuổi đang học lớp 5 tại các trường tiểuhọc
d Môn Khoa học
Là một trong số những môn học bắt buộc được dạy trong chương trình lớp
5 Môn khoa học cung cấp cho học sinh các kiến thức xoay quanh các chủ đề vềcon người và sức khỏe, vật chất và năng lượng, thực vât và động vật, môi trường
và tài nguyên thiên nhiên
2 Đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 5
Học sinh lớp 5, đây là lứa tuổi các em còn ngây thơ, trong sáng Bản tínhcủa trẻ luôn được thể hiện ra bên ngoài không hề che dấu Đây là lứa tuổi đanglớn lên, đang hoàn thiện về cơ thể và đang phát triển vầ tâm hồn Các em đangdần dần bắt đâu hình thành về nhân cách cá nhân
Trước hết về tính cách: ở lứa tuổi học sinh tiểu học các em mới có được sựhình thành về tính cách, chưa ổn định nên dễ có sự thay đổi dưới tác động củagia đình, nhà trường và xã hôi Tính cách các em thường bất thường, bướng bỉnhnhưng cũng có nhiều nét tốt như hồn nhiên, ham hiểu biết, lòng thương
Trang 6người Hồn nhiên trong quan hệ với mọi người, các em rất cả tin, tin vào thầy
cô, tin vào sách vở, tin vào vào người lớn và tin vào khả năng của bản thân Các
em rất thích hoạt động và làm việc gì đó phù hợp với khả năng của mình nên cóthể sớm hình thành thói quen đối với lao động Ở độ tuổi này, tính bắt chước củacác em còn rất đậm nét Các em bắt chước hành vi, cử chỉ của giáo viên, củangười mà các em coi là thần tượng
Đối với nhu cầu nhận thức: các em có nhu cầu tìm hiểu thế giới xungquanh, khát vọng hiểu biết mọi thứ có liên quan Nhu cầu nhận thức của các emngày càng tăng theo độ tuổi, nên ở lớp 2, 3 các em có nhu cầu tìm hiểu: Đây làgì? Thì sang lớp 4, 5 các em lại muốn tìm hiểu: Tại sao có? Nó như thế nào?Nhu cầu này có thể bị ức chế, dập tắt từ chính việc học của các em
Cuối cùng về tình cảm: Đây là cái quan trọng để gắn kết nhận thức với vớihoạt động của trẻ Xúc cảm của các em thường nảy sinh từ các tác động củangười xung quanh, từ các sự vật, hiện tượng cụ thể, sinh động Tuy nhiên ở độtuổi này các em dễ xúc cảm, xúc động và khó kìm hảm cảm xúc của mình Đồngthời tình cảm của các em cũng rất mỏng manh, chưa bền vững và sâu sắc Nếucác em ưa thích đối tượng này nhưng đối tượng khác hấp dẫn hơn thì các em dễdàng bị lôi cuốn vào đó và lãng quên đối tượng cũ đó Nhưng nếu cảm xúc vềmột sự vât, hiện tượng, nhân vật nào đó được cũng cố thường xuyên trong cuộcsống thông qua các hoạt động thì sẽ hình thành tình cảm sâu đậm, bền vững.Học sinh lớp 5 là độ tuổi mà mà tính cách, nhận thức, tình cảm còn chưabền vững Các em còn hồn nhiên, trong sáng và rất cả tin Đây là đặc điểm thuậnlợi để giáo dục học sinh Cần tận dụng những đặc điểm về tình cảm, nhận thức
mà các em đang có để kết hợp giáo dục môi trường một cách có hiệu quả Dựatrên những đặc trưng nhân cách đang hình thành ở học sinh tiểu học để các lựclượng giáo dục có phương pháp giáo dục đúng đắn Đảm bảo vừa cung cấp kiếnthức, vừa hình thành nhận thức cho học sinh
3 Mục tiêu dạy học môn Khoa học lớp 5
- Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản ban đầu và thiết thực về:+ Sự trao đổi chất, nhu cầu dinh dưỡng và sự lớn lên của cơ thể người; cáchphòng tránh một số bệnh thông thường và một số bệnh truyền nhiễm
+ Sự trao đổi chất, sự sinh sản của động vật và thực vật
Trang 7+ Đặc điểm và ứng dụng của một số chất, một số vật liệu và dạng nănglượng thường gặp trong đời sống và sản xuất.
- Bước đầu hình thành và phát triển ở học sinh những kĩ năng:
+ Ứng xử phù hợp với các vấn đề về sức khỏe bản thân, gia đình và cộngđồng
+ Quan sát và làm một số thí nghệm thực hành khoa học đơn giản và gầngũi với đời sống sản xuất
+ Nêu thắc mắc và đặt câu hỏi trong quá trình học tập, biết tìm thông tin đểgiải đáp, diễn đạt những hiểu biết bằng lời, bài viết, hình vẽ, sơ đồ
+ Phân tích, so sánh, rút ra những dấu hiệu chung và riêng giữa các sự vật,hiện tượng đơn giản trong tư nhiên
- Hình thành ở học sinh những thái độ, hành vi, thói quen:
+ Tự giác thực hiện các quy tắc vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình vàcộng đồng
+ Ham hiểu biết khoa học, có ý thức vận dụng những kiến thức đã học vàođời sống
+ Yêu thiên nhiên, con người, đất nước, yêu cái đẹp, có ý thức và hànhđộng bảo vệ môi trường xung quanh
4 Nội dung chương trình môn Khoa học lớp 5
Nội dung chương trình Khoa học lớp 5 xoay quanh những kiến thức xoayquanh bốn chủ đề
+ Con người và sức khỏe gồm:
Sự sinh sản ở người, sự lớn lên và phát triển cơ thể Vệ sinh tuổi dạy thì.Chất gây nghiện
Trang 8Sự biến đơi hóa học của một số chât.
Tầm quan trọng và cách sử dựng của một số năng lượng: than đá, dầu
mỏ, khí đốt, mặt trời, gió, nước, năng lượng điện
+ Thực vật và động vật gồm:
Sự sinh sản của cây xanh
Sự đẻ trứng và đẻ con của một số loài động vật
+ Môi trường và tài nguyên thiên nhiên gồm:
Một số ví dụ về môi trường và tài nguyên
Vai trò đối với con người Tác động của con người đối với môi trường tựnhiên Dân số và tài nguyên
5 Ý nghĩa của việc giáo dục môi trường cho học sinh
Giáo dục môi trường nhằm làm cho các em hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệmôi trường, hình thành và phát triển ở các em thói quen, hành vi văn minh, lịch
sự và thân thiện với mọi người Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, những cảm xúc
và hình thành thói quen, kĩ năng sống bảo vệ môi trường cho các em
Sự thiếu hiểu biết về môi trường và bảo vệ môi trường của con người làmột trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm và suy thoái môi trường Dovậy cần phải giáo dục cho học sinh biết và hiểu về môi trường, tầm quan trọngcủa môi trường trong sự phát triển bền vững và làm thế nào để bảo vệ môitrường Do đó giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những nội dung quantrọng nhằm đào tạo những có kiến thức về môi trường, có đạo đức về môitrường, có năng lực phát hiện và xử lí các vấn đề về môi trường trong thực tiễn
6 Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường được tích hợp trong môn Khoa học lớp 5
Đây là chuẩn chung đã được Bộ giáo dục đặt ra cho tất cả các lớp 5 ởtrường tiểu học, đây là căn cứ để giáo dục các em theo một hướng nhất định.Đối với môn Khoa học, nội dung sách giáo khoa đã được xây dựng với một
số lượng tương đối các kiến thức có tác dụng giáo dục môi trường cho học sinh
và các kiến thức đó được tích hợp ở nhiều mức độ khác nhau như:
- Mức độ toàn phần là những bài có nội dung, mục tiêu bài học trùng hợp
phần lớn hoặc hoàn toàn với nội dung giáo dục môi trường như thuộc chủ đề
Trang 9Môi trường và tài nguyên thiên nhiên có các bài: Bài 68-Một số biện pháp bảo
vệ môi trường, Bài 69-Ôn tập: Môi trường và tài nguyên thiên nhiên
- Mức độ bộ phận là những bài chỉ có một phần bài học có nội dung giáo
dục môi trường được thể hiện bằng mục riêng, một đoạn hoặc một vài câu như:
ở chủ đề Con người và sức khỏe có các bài :Bài 12-Phòng bệnh sốt rét, Bài Phòng bệnh sốt xuất huyết, Bài 14- Phòng bệnh viêm não, Bài 15- Phòng bệnhviêm gan A Ở chủ đề Môi trường và tài nguyên thiên nhiên có các bài: Bài 65-Tác động của con người đến môi trường rừng, Bài 66- Tác động của con ngườiđến môi trường đất, Bài 67- Tác động của con người đến môi trường không khí
13-và nước
- Mức độ liên hệ là bài học mà các kiến thức giáo dục môi trường không
được nêu rõ trong sách giáo khoa nhưng dựa vào kiến thức bài học, giáo viên cóthể bổ sung, liên hệ các kiến thức giáo dục môi trường Cụ thể có các bài như: Ởchủ đề Vật chất và năng lượng có
Bài 22: Tre, mây, song;
Bài 29: Thủy tinh;
Bài 30: Cao su;
Bài 31: Chất dẻo;
Bài 32: Tơ sợi;
Bài 40: Năng lượng;
Bài 42, 43: Sử dụng năng lượng chất đốt;
Bài 44: Sử dụng năng lượng gió, năng lượng nước chảy;
Bài 45: Sử dụng năng lượng điện;
Bài 48: An toàn và tránh lãng phí khi sử dựng điện;
Bài 49,50: Ôn tập về vật chất, năng lượng
Và phần lớn các bài trong chủ đề Thực vật và động vât đều có thể liên hệnội dung giáo dục môi trường
Trang 10Đây là cơ sở quan trọng nếu giáo viên có phương pháp giảng dạy thích hợp
sẽ đem lại hiệu quả cao trong công tác giáo dục môi trường cho học sinh
7 Nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh
Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm giúp cho học sinh có sự hiểu biết và
sự nhạy cảm về vấn đề môi trường cùng với các vấn đề của nó (nhận thức)
Hình thành những khái niệm cơ bản về môi trường và bảo vệ môitrường (kiến thức)
Hình thành những tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và bảo vệmôi trường (hành vi, thái độ)
Có những kĩ năng giải quyết cũng như thuyết phục các thành viên kháccùng tham gia (kĩ năng)
Thể hiện được tinh thần, trách nhiệm trước các vấn đề môi trường và cóhành động thích hợp giải quyết vấn đề (tham gia tích cực)
II Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ở trường tiểu học Đồng Phú
1 Vài nét về trường tiểu học Đồng Phú
Trường Tiểu học Đồng Phú thuộc phòng Giáo dục - Đào tạo Thành phốĐồng Hới, tỉnh Quảng Bình
Địa chỉ: Đường Hai Bà Trưng - tổ dân phố 7 phường Đồng Phú - Thànhphố Đồng Hới - tỉnh Quảng Bình
Trường Tiểu học Đồng Phú được thành lập trên cơ sở trường PTCS ĐồngPhú vào ngày 30 tháng 5 năm 1990
Từ 1990 đến nay, thực hiện cải cách giáo dục, trường Tiểu học Đồng Phúđược tách ra từ trường Phổ thông cơ sở, được Phòng GD-ĐT Thị xã và Sở GD
- ĐT Quảng Bình chọn làm trường trọng điểm chất lượng cao của giáo dục Tiểuhọc Trường liên tục đạt danh hiệu trường tiên tiến cấp tỉnh, 13 năm được nhận
cờ dẫn đầu của bậc Tiểu học tỉnh Trường đã được nhận bằng khen của Thủtướng Chính phủ và nhiều bằng khen của Bộ Giáo dục, của tỉnh và thành phố;được Nhà nước tặng Huận chương lao động hạng Ba, Huân chương lao độnghạng Nhì Đặc biệt, ngày 17/ 03/ 2006, trường được Nhà nước phong tặng danhhiệu cao quý “Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới”
Trang 11Hiện nay trường có 34 lớp học với 1304 học sinh, hơn 50 cán bộ giáo viên.
Cơ sở vật chất khá đầy đủ với 34 phòng học, 4 phòng làm việc, các bép ăn bántrú, có nhà đa năng và phòng chức năng
2 Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ở trường tiểu học Đồng Phú
a Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ở trường tiểu học Đồng phú:
Trước tình hình môi trường hiện nay, công tác giáo dục môi trường đangđặt ra nhiệm vụ quan trọng cho cho mỗi cá nhân làm trong ngành giáo dục.Nhận thấy được vai trò của mình trong việc giáo dục môi trường cho thế hệ trẻ,nhằm đem lại cho các em kiến thức và nhận thức về các vấn đề môi trường.Trong những năm qua, trường tiểu học Đồng Phú đã có nhiều kế hoạch trongcông tác giáo dục học sinh Cụ thể, nhà trường luôn chỉ đạo, quán triệt thực hiệncông tác giáo dục môi trường cho học sinh thông qua việc lồng ghép, tích hợpnội dung giáo dục qua các môn học Trong số đó việc giáo dục môi tường chohọc sinh lớp 5 thông qua dạy học môn Khoa học đã đạt được một số kết quảnhất định
Nhà trường đã chỉ đạo toàn thể giáo viên, đảm bảo trong môn Khoa họcvừa hình thành kiến thức bộ môn vừa nâng cao nhận thức môi trường cho họcsinh
Bên cạnh đó nhà trường có một đội ngũ giáo viên luôn nhiệt tình với côngviệc, bản thân mỗi giáo viên đều nhận thức được nhiệm vụ của mình trong việcgiáo dục các em
Theo kết quả điều tra đối với 6 giáo viên lớp 5 thì cả 6 giáo viên tức 100%giáo viên lớp 5 đều cho rằng nhà trường luôn thường xuyên quán triệt, chỉ đạocông tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn khoa học Đồngthời có 1 giáo viên chiếm 16,7% cho rằng mình thỉnh thoảng có tích hợp giáodục môi trường cho học sinh và 83,3% số giáo viên còn lại cho rằng mình luônthường xuyên tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thôngqua môn Khoa học Tuy việc tích hợp giáo dục môi trường thông qua môn Khoahọc đối với một số giáo viên còn gặp khó khăn mà cụ thể là 4 giáo viên chiếm66,6% cho rằng còn gặp khó khăn, 33,45% giáo viên không cảm thấy khó khăn
Trang 12tuy nhiên tất cả các giáo viên đều ý thức về trách nhiệm của mình trong công tácgiáo dục môi trường cho học sinh Cùng với việc nhà trường luôn tạo điều kiện,giúp đỡ các giáo viên thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, các thầy cô đã khôngngừng tìm tòi học hỏi qua sách báo, các phương tiện thông tin đại chúng để tìmhiểu, mở rộng các kiến thức về môi trường để có thể phục vụ cho nội dung giảngdạy về môi trường, đem đến cho học sinh những kiến thức chính xác và phongphú về các vấn đề môi trường.
Đối với môn Khoa học lớp 5, đây là môn học mà các em được tìm hiểunhiều kiến thức về thiên nhiên, môi trường và trong bản thân các chủ đề kiếnthức như : con người và sức khỏe, vật chất và năng lượng hay thực vật và độngvật cũng có tích hợp một số lượng lớn các kiến thức về môi trường Thực hiệnnhiệm vụ chung là giáo dục môi trường cho học sinh thông qua môn học, hầuhết các giáo viên lớp 5 khi dạy môn khoa học đều tuân thủ các yêu cầu Tùytừng bài học mà giáo viên chuẩn bị về soạn bài, các kiến thức có liên quan đếngiáo dục môi trường để đảm bảo việc hình thành kiến thức bài học phải kết hợpvới bổ sung kiến thức về môi trường Nhiều tiết học đã được các thầy cô đầu tư,chuẩn bị kĩ lưỡng
Một điều kiện thuận lợi của trường so với các trường ở các khu vực khác làtrường có cơ sở vật chất khá đầy đủ như các phương tiện máy chiếu, tivi, đầuđĩa, băng hình, tranh ảnh đã tạo điều kiện cho giáo viên hoàn thành tốt tiết dạygiáo dục môi trường của mình Theo ý kiến của 100% giáo viên lớp 5 thì cơ sởvật chất của nhà trường đã có thể đáp ứng nhu cầu giảng dạy các nội dung giáodục môi trường thông qua môn Khoa học Bên cạnh đó, học sinh là đối tượngtrực tiếp tiếp thu kiến thức, các em hầu như đều rất hứng thú khi được tìm hiểunhững kiến thức về môi trường đặc biệt những tiết học giáo viên có chuẩn bị tròchơi hay các tình huống để các em đóng vai giải quyết Cụ thể theo các giáoviên thì 33,3% cho rằng học sinh rất tích cực khi học các nội dung tích hợp giáodục môi trường, 50% giáo viên khác thì cho rằng phần lớn học sinh tích cực vàmột số khác thì không và 16,6% giáo viên thì cho rằng phần lớn học sinh tíchcực, một số ít có thái độ bình thường như khi học các môn học khác và cũng cómột số em đôi khi không chú tâm Qua những số liệu này cho thấy đa số họcsinh đã có thái độ tích cực khi học các nội dung lồng ghép giáo dục môi trường
Trang 13bên cạnh một số ít thì không có hứng thú tuy nhiên con số này không nhiều điềunày được thể hiện trong kết quả điều tra đối với học sinh 6 lớp 5 tại trường tiểuhọc Trần Quốc Toản với tổng số 182 thì có 30 em chiếm 16,5% cho rằng mìnhthích khi được học các nội dung giáo dục môi trường và số còn lại là rất thích.Điều này chứng tỏ rằng hầu hết các em đều rất hứng thú với những nội dung vềgiáo dục môi trường.
Với những kiến thức mà giáo viên trang bị các em khi học xong môn Khoahọc lớp 5 sẽ có thể hình thành cho các em những nhận thức và việc làm có lợicho môi trường Và nhiều em đã có những hành vi việc làm tích cực góp phầnbảo vệ môi trường như dọn vệ sinh trường lớp, biết khuyên bạn khi thấy bạn cóviệc làm không tốt ảnh hưởng đến môi trường Điều này được thể hiện cụ thểhơn trong kết quả điều tra Cả 6 giáo viên tức 100% đều cho rằng bện cạnh một
số ít học sinh chưa có ý thức đầy đủ thì hầu hết tất cả các em đều ý thức và cónhững việc làm tích cực
Bên cạnh những giờ học trong lớp, giáo viên còn tổ chức cho học sinh thamgia những hoạt động lao động, dọn vệ sinh lớp học, khuôn viên trường, 100%học sinh đều cho rằng mình thường xuyên có tham gia các hoạt động lao động,dọn vệ sinh trường lớp Với đặc điểm học sinh lớp 5 có phần trưởng thành hơn
về tâm sinh lí cũng như nhận thức so với học sinh các lớp dưới chính vì vậy nhàtrường cũng đã tổ chức nhiều hoạt động lao động cũng như ngoại khóa về môitrường để các em tham gia như: hoạt động khuyên góp giấy vụn, sách báo, vỏlon được nhà trường thường xuyên tổ chức Theo điều tra thì có 8,2% học sinhlớp 5 thích và 91,8% số học sinh còn lại thì rất thích tham gia các hoạt động này.Bên cạnh đó mỗi giáo viên đều tăng cường dám sát công tác lao động cũng như
ý thức giữ gìn vệ sinh trong và ngoài lớp của học sinh mình đồng thời yêu cầuhọc sinh tự dám sát lẫn nhau và báo cáo với giáo viên những trường hợp viphạm về giữ gìn vệ sinh môi trường trên cơ sở đó giáo viên kiệp thời ren đe vàchấn chỉnh
Hầu hết các giáo viên đều luôn ý thức về mỗi việc làm của mình để trởthành một tấm gương tốt cho học sinh noi theo Ngoài ra các thầy cô đều luôntìm tòi để có hiểu biết sâu sắc hơn về vấn đề môi trường để phục vụ cho quátrình giảng dạy
Trang 14Tuy nhiên bên cạnh những mặt đạt được của việc giáo dục môi trường chohọc sinh lớp 5 thông qua môn khoa học thì vẫn còn có vấn đề tồn đọng Trong
số hầu hết học sinh lớp năm đều hứng thú khi được tìm hiểu về môi trường thìvẫn có một số ít các em còn thờ ơ, không chú tâm và đôi khi còn có nhiều hành
vi ảnh hưởng đến môi trường như vứt vỏ bánh kẹo, hộp sữa trong sân trường,hộc bàn gây mất vệ sinh trường lớp Đồng thời không tích cực khi tham gia cáchoạt động lao động hay các cuộc thi tìm hiểu có liên quan đến vấn đề môitrường mặc dù ngay từ các lớp 1 đến lớp 4 các em đã được trang bị nhiều kiếnthức về vấn đề môi trường
b Nguyên nhân của những mặt làm được và chưa làm được:
Giáo dục môi trường là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong giai đoạnhiện nay Tuy nhiên quá trình ấy vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốnđặt biệt là từ công tác giảng dạy Có nhiều yếu tố ảnh hưởng có thể là kháchquan hoặc chủ quan
Một mặt là do thời gian của một tiết dạy ngắn bên cạnh những bài có nộidung giáo dục môi trường thì đối với những bài tích hợp nội dung giáo dục môitrường đôi khi không được giáo viên chú trọng hoặc do vấn đề thời gian chiphối Để có một tiết dạy môi trường sinh động, lôi cuống, thu hút được sự tậptrung chú ý của học sinh đòi hỏi phải sử dụng các phương tiện tranh ảnh đa dạnghay sử dựng máy chiếu, tivi cho học sinh quan sát những tranh ảnh có liên quanđến vấn đề ô nhiễm môi trường Tuy nhiên việc chuẩn bị như vậy cho một tiếthọc thường mất nhiều thời gian, công sức Khi đó việc sử dụng các phương tiệntrực quan sẽ tạo ra sự lo ngại cho giáo viên vừa phải đảm bảo nội dung bài dạyvừa phải đảm bảo mục tiêu giáo dục môi trường Việc bố trí thời gian không hợp
lí sẽ dẫn đến nhiều hạn chế cho tiết học, bài giảng với lí thuyết suông thiếu hìnhảnh hay phim ảnh minh họa sẽ thiếu tính thuyết phục đối với học sinh đặc biệthọc sinh nhỏ tuổi nên làm cho tiết học có nôi dung giáo dục môi trường trỏ nênnhàm chán
Do điều kiện vị trí của trường, được đặt giữa trung tâm thành phố vớikhuôn viên và quang cảnh ít cây cối, hoa lá trong khi đó để dạy môn khoa học
mà tích hợp giáo dục môi trường thì cần phải tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc
Trang 15với thực tế thiên nhiên, để các em gần gũi từ đó hình thành tình yêu thiên nhiên
và ý thức bảo vệ môi trường
Bên cạnh đa số giáo viên có ý thức và lòng nhiệt tình với công việc thì vẫncòn một số ít giáo viên chưa tích cực trong việc tìm hiểu nội dung giáo dục môitrường có thể lồng ghép trong môn Khoa học lớp 5 cũng như việc tìm hiểu mởrộng kiến thức về các vấn đề môi trường dẫn đến hiệu quả của việc tích hợp giáodục môi trường thành công
Trong khi nhiều học sinh rất hứng thú với những tiết dạy có tích hợp giáodục môi trường thì vẫn còn có các đối tượng học sinh không tập trung chú ý gâyảnh hưởng đến chất lượng tiết học Cuối cùng là kiến thức về các vấn đề môitrường học sinh thu được không cao
Một điều rất phổ biến hiện nay mà không chỉ riêng ở trường Tiểu học ĐồngPhú đó là học sinh không làm công việc trực nhật hằng ngày mà thay vào đó làcác cô chú làm nhiệm vụ quét dọn thay các em Chính điều này đã làm hạn chếmột phần ý thức bảo vệ môi trường của các em Thiết nghĩ học sinh lớp 5 là lứatuổi mà các em đã có sự trưởng thành hơn về cơ thể, về sức khỏe Vậy thì saokhông tạo điều kiện để các em được thực hiện nhiệm vụ quét dọn phòng học nơicác em được tiếp xúc hằng ngày để các em ý thức hơn Với thói quen đã cóngười làm thay, các em sẽ có thái độ ỉ lại Dù được học rất nhiều về giáo dụcmôi trường trên lớp thông qua môn Khoa học cũng như các môn học khácnhưng lại thiếu một môi trường để các em thể hiện ý thức của mình sau khi đãđược giáo dục thì hiệu quả thu được sẽ ít có cơ hội phát huy trong chính hànhđộng thực tế của các em
III Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
1 Xác định mục tiêu giáo dục môi trường trong môn Khoa học lớp 5
Cung cấp cho học sinh những hiểu biết về môi trường sống gắn với các
em, môi trường sống gắn với con người
Hình thành các khái niêm ban đầu về môi trường, môi trường tự nhiên,môi trường nhân tạo, sự ô nhiễm môi trường, bảo vệ môi trường
Biết một số tài nguyên thiên nhiên, năng lượng, quan hệ khai thác, sửdụng môi trường Biết mối quan hệ giữa các loài trên chuổi thức ăn tự nhiên