Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng có sự hiểu biết và nhạy cảm về môi trường cùng các vấn đề của nó, những khái niệm cơ bản về môi trường và bảo vệ môi trư
Trang 1LỜI CẢM ƠN
Thực tế luôn cho thấy, sự thành công nào cũng đều gắn liền với những sự
hỗ trợ, giúp đỡ của những người xung quanh dù cho sự giúp đỡ đó là ít hay nhiều, trực tiếp hay gián Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu làm tiểu luận đến nay, em đã nhận được sự quan tâm, chỉ bảo, giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn
bè xung quanh Với tấm lòng biết ơn vô cùng sâu sắc, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất từ đáy long đến quý Thầy Cô của trường đã cùng dùng những tri thức và tâm huyết của mình để có thể truyền đạt cho chúng em trong vốn kiến thức quý báu suốt thời gian học tập tại trường Đặc biệt, em xin chân thành cảm
ơn cô giáo Trương Thị Tư đã tận tâm chỉ bảo hướng dẫn em qua từng buổi học, từng buổi nói chuyện, thảo luận về đề tài nghiên cứu Nhờ có những lời hướng dẫn, dạy bảo đó, bài luận văn này của em đã hoàn thành một cách suất sắc nhất Một lần nữa, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến cô Ban đầu em còn bỡ ngỡ vì vốn kiến thức của em còn hạn Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót,
em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý Thầy Cô và các bạn học cùng lớp bài luận được hoàn thành
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 2MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 1
A ĐẶT VẤN ĐỀ 3
1 Lý do chọn đề tài 3
B NỘI DUNG 5
I MỤC TIÊU, HÌNH THỨC VÀ PP DH TÍCH HỢP GD BVMT 5
1 Giáo dục môi trường trong trường Tiểu học 5
1.1 Khái niệm giáo dục môi trường 5
1.2 Vị trí, vai trò của GDMT đối với học sinh tiểu học 5
1.3 Các nguyên tắc GDMT ở trường tiểu học 6
1.4 Mục tiêu GDMT ở trường tiểu học 7
1.5 Nhiệm vụ GDMT ở trường tiểu học 8
2 Mục tiêu GD BVMT thông qua môn đạo đức lớp 3 8
3 Phương pháp và các hình thức GDMT qua môn đạo đức 9
4 Mức độ tích hợp, lồng ghép GD BVMT vào các môn cấp Tiểu học: 9
II NỘI DUNG TÍCH HỢP GD BVMT TRONG NHÓM ĐẠO ĐỨC LỚP 3 GỒM: 9
1 Chương trình môn đạo đức lớp 3 9
2 Các bài học có nội dung thích hợp giáo dục bảo vệ môi trường 10
3 Để học sinh thực hiện tốt thì giáo viên phải luôn là tấm gương sáng cho học sinh 11
C.KẾT LUẬN 13
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 14
Trang 3A.ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Môi trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống của chúng ta Giáo dục môi trường là một quá trình thông qua các hoạt động giáo dục hình thành và phát triển ở học sinh sự hiểu biết và quan tâm tới những vấn đề về môi trường, tạo điều kiện cho các em tham gia vào sự phát triển một xã hội bền vững
về sinh thái Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng có sự hiểu biết và nhạy cảm về môi trường cùng các vấn đề của nó, những khái niệm cơ bản về môi trường và bảo vệ môi trường, những tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và bảo vệ môi trường, những kĩ năng giải quyết cũng như cách thuyết phục các thành viên khác cùng tham gia Đó cũng chính là hình thành và phát triển ở các em thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và thân thiện với môi trường, bồi dưỡng cho các em tình yêu thiên nhiên, những xúc cảm và kĩ năng sống bảo vệ môi trường không chỉ ở trường mà là mọi lúc, mọi nơi
Sự thiếu hiểu biết về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm và suy thoái môi trường Do
đó giáo dục bảo vệ môi trường là một nội dung giáo dục quan trọng nhằm đào tạo con người có kiến thức, có đạo đức về môi trường, có năng lực phát hiện và
xử lí các vấn đề về môi trường trong thực tiễn Nhưng thực tế hiện nay, môi trường Việt Nam và trên thế giới đang bị ô nhiễm và bị suy thoái nghiêm trọng
đã gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của một bộ phận lớn dân cư trên trái đất Bảo vệ môi trường đang là vấn đề cấp bách, nóng bỏng không chỉ ở Việt Nam mà cả trên toàn thế giới
Vì thế, Giáo dục bảo vệ môi trường là việc làm cần thiết không thể thiếu trong sự nghiệp giáo dục hiện nay Nhưng đối với Tiểu học, là cấp học nền tảng,
là cơ sở ban đầu rất quan trọng trong việc đào tạo các em trở thành các công dân tốt cho đất nước, “cái gì không làm được ở cấp Tiểu học thì khó làm được ở các cấp học sau” Do đó, việc giáo dục bảo vệ môi trường cho các em là rất khó vì nhận thức của học sinh tiểu học về môi trường và bảo vệ môi trường còn nhiều
Trang 4sai lệch và phiến diện Nguyên nhân chủ yếu là do việc giáo dục môi trường vẫn chưa thực sự được chú trọng, việc lồng ghép giảng dạy giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường tiểu học chưa tốt Học sinh tiểu học mới chỉ nhận biết về môi trường và bảo vệ nó thông qua các vấn đề như rác thải, phải vứt rác đúng nơi qui định, phải vệ sinh trường lớp, Còn rất nhiều nội dung cơ bản về môi trường, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng của nó đến đời sống, bảo vệ môi trường chưa được truyền đạt một cách đầy đủ nhưng chưa cao Hơn nữa, ở lứa tuổi này, những hành vi của các em thường phụ thuộc ở người lớn, đặc biệt là các em thường bắt chước việc làm của thầy cô giáo Nếu thầy cô có những hành
vi đúng đắn thì học sinh cũng thực hiện hành vi đúng và ngược lại
Vì thế, ở mọi lúc, mọi nơi giáo viên luôn chấp hành tốt việc bảo vệ môi trường Luôn ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ, nhắc nhở học sinh dọn vệ sinh trường lớp đồng thời thường xuyên chăm sóc bồn hoa cây cảnh ở trường, từ những hành động nhỏ như: khi uống nước, chỉ rót vừa đủ nước uống để tiết kiệm nước,
ra khỏi phòng phải tắt điện, tắt quạt để tiết kiệm điện Những việc làm tuy nhỏ bé nhưng điều đó đã tác động tích cực đến các em trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường Vì vậy hôm nay tôi chọn đề tài Giáo dục môi trường trong môn đạo đức nhằm giúp cho học sinh nhận biết được vai trò của môi trường đối với đời sống con người Giúp các em có hành vi đúng đắn trong việc bảo vệ môi trường ,ý thức được những việc cần làm để bảo vệ môi trường và bồi dưỡng cho học sinh
có phẩm chất tốt đẹp trong cuộc sống
Trang 5B.NỘI DUNG
I MỤC TIÊU, HÌNH THỨC VÀ PP DH TÍCH HỢP GD BVMT
1.Giáo dục môi trường trong trường Tiểu học
1.1 Khái niệm giáo dục môi trường
Giáo dục môi trường là một quá trình thông qua các hoạt động giáo dục chính quy và không chính quy nhằm giúp con người có được sự hiểu biết, kỹ năng và giá trị tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một xã hội bền vững
về sinh thái"
Mục đích của Giáo dục môi trường nhằm vận dụng những kiến thức và kỹ năng vào gìn giữ, bảo tồn, sử dụng môi trường theo cách thức bền vững cho cả thế hệ hiện tại và tương lai Nó cũng bao hàm cả việc học tập cách sử dụng những công nghệ mới nhằm tăng sản lượng và tránh những thảm hoạ môi trường, xoá nghèo đói, tận dụng các cơ hội và đưa ra những quyết định khôn khéo trong sử dụng tài nguyên Hơn nữa, nó bao hàm cả việc đạt được những kỹ năng, có những động lực và cam kết hành động, dù với tư cách cá nhân hay tập thể, để giải quyết những vấn đề môi trường hiện tại và phòng ngừa những vấn đề mới nảy sinh
1.2 Vị trí, vai trò của GDMT đối với học sinh tiểu học
Từ hàng chục năm nay, chúng ta đã bằng cách này hay cách khác, bằng con đường này hay con đường khác, bằng phương tiện này hay phương tiện khác, đã cố gắng bảo vệ môi trường, song kết quả còn nhiều hạn chế Có lẽ, chính thực trạng môi trường hiện nay buộc chúng ta phải có nhiều cách làm mới, nghĩa là chúng ta không thể chỉ dừng lại ở mức độ bảo vệ môi trường về mặt kĩ thuật mà phải đặt ra vấn đề ý thức trách nhiệm và tình cảm vì môi trường, bởi ý thức và tình cảm vì môi trường sẽ giúp con người tự giác, tích cực bảo vệ môi trường bằng mọi cách Để đạt được điều này, chúng ta phải thực hiện hàng loạt các biện pháp, trong đó GDMT được coi là một trong các biện pháp có hiệu quả nhất GDMT cần thiết cho mọi thành phần trong xã hội và là cơ sở cho mọi hoạt động bảo vệ môi trường Thông qua GDMT để cung cấp cho mỗi cá nhân một năng lực biết suy xét và xử lí thông tin dựa trên khía cạnh sinh thái, thẩm
Trang 6mĩ và đạo đức Điều quan trọng hơn, GDMT thúc đẩy mạnh mẽ sự thay đổi hành vi, giúp chúng ta biết quyết định và biết tham gia bảo vệ môi trường một cách tự giác và tích cực
Học sinh tiểu học, lứa tuổi dễ tiếp thu những định hướng giá trị mới, giàu cảm xúc, đó là một thuận lợi cơ bản để xây dựng ở các em tình yêu thiên nhiên, trân trọng và tha thiết bảo vệ môi trường Đồng thời trẻ ở lứa tuổi này có tính tích cực cao, dễ hưng phấn, hiếu động, nghịch ngợm, nếu không được giáo dục về môi trường một cách nghiêm túc và đầy đủ thì có thể chính các em sẽ trở thành những kẻ phá hoại môi trường một cách vô ý thức hoặc có ý thức Thực tế đã cho thấy GDMT cho thế hệ trẻ một cách có hiệu quả nhất là thông qua hệ thống trường học, vì trường học có khả năng thực hiện chương trình học tập theo khuôn khổ chính quy, có cấu trúc và được hỗ trợ chính thức
1.3 Các nguyên tắc GDMT ở trường tiểu học
Việc đưa GDMT vào các môn văn hoá ở trường học cần tuân thủ những nguyên tắc nhất định sau:
- GDMT được lồng ghép vào tất cả các môn học nhưng không làm thay đổi chương trình và quỹ thời gian của môn học, nhằm trang bị cho học sinh một
hệ thống kiến thức tương đối đầy đủ về môi trường cũng như các phương pháp bảo vệ môi trường (dựa vào đặc thù của từng môn học mà đưa nội dung GDMT vào ở các mức độ phù hợp)
- Nội dung GDMT phải được đưa vào chương trình dạy học của toàn bộ
hệ thống giáo dục chính quy và không chính quy
- Nội dung GDMT phải ưu tiên khai thác tình hình môi trường địa phương
và của đất nước cùng với những biện pháp ngăn ngừa những tác động xấu tới môi trường đó
- Nội dung và phương pháp GDMT phải phù hợp với mục tiêu dạy học của trường tiểu học và đặc điểm của học sinh theo các lứa tuổi khác nhau
- Ở bậc tiểu học: nội dung GDMT có thể được đề cập thông qua các chủ
đề như: khí hậu, nước, không khí, thực vật, tăng trưởng dân số, con người và động vật…
Trang 71.4 Mục tiêu GDMT ở trường tiểu học
Dựa trên đặc điểm lứa tuổi, trình độ nhận thức và khả năng hành động của từng cấp học theo tiêu chuẩn quan trọng là “hành động tích cực của cá nhân và tập thể trong việc cải thiện chất lượng môi trường”, các nhà nghiên cứu về giáo dục môi trường đã đưa ra những mục tiêu cụ thể trong GDMT mà học sinh tiểu học cần đạt được như sau:
- Trang bị hệ thống những kiến thức cơ bản ban đầu về môi trường phù hợp với độ tuổi và tâm sinh lý cho học sinh Cụ thể:
+ Có những hiểu biết cơ bản ban đầu về tự nhiên, về môi trường
+ Nhận thức được mối quan hệ khăng khít, tác động lẫn nhau giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh
- Trang bị cho học sinh những kĩ năng và hành vi tích cực đối với môi trường
+ Kĩ năng đánh giá những tác động của con người tới tự nhiên, dự đoán được những hậu quả của những tác động đó
+ Kĩ năng đề ra cách giải quyết đúng, những biện pháp nhằm bảo vệ và cải thiện môi trường
+ Kĩ năng phổ biến những tư tưởng và thái độ quan tâm tới môi trường
- Hình thành ý thức, thái độ quan tâm, có trách nhiệm đối với môi trường Cụ thể:
+ Từng bước bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu quý thiên nhiên, tình cảm trân trọng tự nhiên, tha thiết muốn bảo vệ môi trường
+ Có ý thức về tầm quan trọng của môi trường trong sạch đối với sức khoẻ con người, phát triển thái độ tích cực đối với môi trường, không khoan nhượng với thái độ và việc làm gây ảnh hưởng tới môi trường
+ Có ý thức tuyên truyền, vận động mọi người cùng tham gia bảo vệ môi trường sống
+ Tham gia tích cực và có hiệu quả vào các hoạt động giữ gìn vệ sinh, bảo đảm sự trong sạch của môi trường sống, bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên Như vậy, “Giáo dục môi trường trong nhà trường phổ thông nhằm đạt đến mục
Trang 8đích cuối cùng là: mỗi trẻ được trang bị một ý thức trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững của trái đất, một khả năng đánh giá vẻ đẹp của thiên nhiên và một giá trị nhân cách được khắc sâu bởi một nền tảng đạo lí về môi trường” (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dự án Quốc gia VIE/95/014 Các hướng dẫn chung về giáo dục môi trường dành cho người đào tạo giáo viên trường Tiểu học, tr.24)
1.5 Nhiệm vụ GDMT ở trường tiểu học
Giáo dục môi trường là một quá trình nâng cao nhận thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ và hành vi đúng đắn cho học sinh đối với môi trường,
do đó nó có nhiệm vụ:
- Làm cho học sinh hiểu biết về môi trường nói chung và môi trường Việt Nam nói riêng, nhận thức rõ mối quan hệ khăng khít với sự tác động tương hỗ giữa con người với các yếu tố của môi trường và tầm quan trọng của môi trường đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người
- Trang bị cho học sinh một số biện pháp và kĩ năng bảo vệ môi trường để
họ có thể thực hành các nhiệm vụ bảo vệ môi trường ở địa phương
- Trên có sở những hiểu biết, giáo dục cho học sinh ý thức quan tâm thường xuyên đến môi trường, dần dần hình thành lòng yêu thiên nhiên, muốn được bảo vệ môi trường sống, các phong cảnh đẹp và cuối cùng là làm cho việc bảo vệ môi trường trở thành phong cách, nếp sống của học sinh
2.Mục tiêu GD BVMT thông qua môn đạo đức lớp 3
* Giáo dục BVMT qua môn Đạo Đức cấp Tiểu học nhằm làm cho học sinh: -Bước đầu nhân thức vai trò của môi trường đối với cuộc sống con người
và mối quan hệ giứ con người và môi trường, sự cần thiết phải bảo vệ môi trường
-Góp phần hình thành và phá triển hành vi, thái độ ứng xử đúng đắn, thân thiện với môi trường
-Bước đầu có thói quen gọn gàng ngăn nắp, sạch sẽ và tiết kiệm trong sinh hoạt hằng ngày
-Biết quan tâm tới môi trường xung quanh,sống hòa hợp, gần gũi với thiên nhiên
Trang 9-Tích tham gia các hoạt động chăm sóc,giáo dục môi trường phù hợp với lứa tuổi
3.Phương pháp và các hình thức GDMT qua môn đạo đức.
-Trong dạy tích hợp giáo dục BVMT qua môn đạo đức cần theo hướng giáo dục quyền trẻ e và tiếp cận kỹ năng sống
-Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh qua các phương các pháp dạy học phù hợp như trò chơi, thảo luận nhóm Dự án đóng vai động não… -Chú trọng tổ chức dạy học trong môi trường tự nhiên và gắn với thực tiễn cuộc sống
4 Mức độ tích hợp, lồng ghép GD BVMT vào các môn cấp Tiểu học:
+ Mức độ toàn phần:Khi bài đạo đức có mục tiêu, nội dung hoàn toàn về giáo dục bảo vên môi trường thì những bài đó được coi có khả năng tích hợp ở mức độ toàn phần
+ Mức độ bộ phận: Khi chỉ có một bộ phận bài học có mục tiêu, nội dung phù hợp với giáo dục bảo vệ môi trường
+ Mức độ liên hệ: Đối với bài đạo đức không trực tiếp nói về giáo dục bảo
vệ môi trường nhưng có yếu tố gần gũi có thể liên hệ việc bảo vệ môi trường, nhằm nâng cao ý thức cho học sinh, giáo viên cần có ý thức tích hợp, lồng ghép bằng cách gợi mở vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường nhằm giáo dục học sinh theo định hướng về giáo dục bảo vệ môi trường
II NỘI DUNG TÍCH HỢP GD BVMT TRONG NHÓM ĐẠO ĐỨC LỚP 3 GỒM:
* Giáo dục học sinh có ý thức và tích cực tham gia vào các hoạt động bảo
vệ môi trường do nhà trường, lớp hoặc địa phương tổ chức
* Giáo dục học sinh biết tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước là góp phần bảo
vệ môi trường
* Giáo dục học sinh biết, hiểu và tham gia bảo vệ, chăm sóc cây trồng,vật nuôi là góp phần giữ gìn, bảo vệ sự cân bằng sinh thái
1 Chương trình môn đạo đức lớp 3
Bài 1: Kính yêu Bác Hồ
Trang 10Bài 2: Giữ lời hứa
Bài 3: Tự làm lấy việc của mình
Bài 4: Quan tâm,chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em
Bài 5: Chia sẽ vui buồn cùng bạn
Bài 6: Tích cực tham gia việc nước việc trường
Bài 7: Quan tâm, giúp đỡ hang xóm láng giềng
Bài 8: Biết ơn thương binh, liệt sỹ
Bài 9: Đoàn kết với thiếu nhi quốc tế
Bài 10: Tôn trọng khách nước ngoài
Bài 11: Tôn trọng đám tang
Bài 12: Tôn trọng thư từ, tài sản của người khác
Bài 13: Tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước
Bài 14: Chăm sóc cây trồng, vật nuôi
2 Các bài học có nội dung thích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
BÀI NỘI DUNG TÍCH HỢP / LỒNG
GHÉP
MỨC ĐỘ TÍCH HỢP
PHƯƠNG PHÁP
Bài 6: Tích
cực tham gia
việc lớp,
trường
Tích tham gia và nhắc nhở các bạn tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường do nhà trường tổ chức
Liên hệ -Phương pháp
điều tra giải quyết vấn đề : giáo viên gợi mở vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường nhằm giáo dục học sinh theo định hướng về bảo vệ môi trường
- Phương pháp động não
Bài 9: Đoàn Đoàn kết với thiếu nhi Quốc tế -Liên hệ -Phương pháp