SỬ DỤNG ÂM NHẠC TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4

Vấn đề đặt ra và đáng để suy ngẫm là làm thế nào để giúp học sinh thay đổi thái độ và quan điểm khi học Địa lý. Để làm được điều đó, khi giảng dạy giáo viên cần biến mỗi bài học thành niềm đam mê, thành mong muốn, thành nhu cầu học tập của học sinh, không nên quá đặt nặng về kiến thức, mà phải chú trọng khơi dậy sự hứng thú, niềm say mê, tò mò, sáng tạo của học sinh.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG NAM

KHOA TIỂU HỌC – MẦM NON

- -TRẦN THỊ TƯỜNG VY

SỬ DỤNG ÂM NHẠC TRONG DẠY HỌC

PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Quảng Nam, tháng 04 năm 2018

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, tôi đã nhận được rất nhiều sựquan tâm, giúp đỡ, học hỏi được nhiều kinh nghiệm từ các thầy cô giáo ở trườngĐại học cũng như tại trường Tiểu học

Lời đầu tiên, bằng sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏlòng biết ơn đến cô giáo, Thạc sĩ Lê Thị Bình, giảng viên khoa Tiểu học – Mầmnon Nhờ sự giúp đỡ tận tình, những lời góp ý đầy chân thành, động viên, nhắcnhở của cô trong suốt quá trình thực hiện khóa luận là động lực rất lớn để tôi cóthể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này theo đúng thời gian quy định

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Tiểu học –Mầm non trường Đại học Quảng Nam đã giảng dạy tôi trong suốt thời gian họctập ở trường, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi học tập, nghiên cứu và hoànthành bài khóa luận tốt nghiệp

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn trường Tiểu học Trần Quốc Toản,thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam và các thầy cô giáo khối lớp 3, 4, 5 cùngcác học sinh thân yêu của khối lớp 4 Đặc biệt là các cô Trần Lê Thu Thủy,Huỳnh Thị Ái Trinh và thầy Nguyễn Đức Nhân đã tận tình giúp đỡ tôi trong quátrình khảo sát, điều tra sư phạm và thu thập những số liệu cần thiết để hoàn thànhbài khóa luận này

Mặc dù đã cố gắng và nỗ lực hết sức mình nhưng với khả năng có hạn củabản thân, tôi chắc rằng đề tài của mình vẫn còn nhiều thiếu sót cần được bổ sung vàchỉnh sửa Tôi kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của thầy cô giáo cũng như ýkiến đóng góp của các bạn quan tâm để khóa luận ngày càng hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tam Kỳ, tháng 4 năm 2018

Sinh viên thực hiện

Trần Thị Tường Vy

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của bản thân dưới sựhướng dẫn, chỉ dạy tận tình của cô giáo - thạc sĩ Lê Thị Bình Kết quả được trìnhbày trong khóa luận là trung thực và chưa từng được công bố Nếu có kế thừa kếtquả nghiên cứu của người khác thì được trích dẫn rõ ràng Có gì sai sót, tôi xinchịu hoàn toàn trách nhiệm.

Quảng Nam, ngày 14 tháng 5 năm 2018

Tác giả khóa luận

Trần Thị Tường Vy

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 4

7 Đóng góp của đề tài 5

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5

9 Cấu trúc tổng quan của đề tài 6

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 7

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG ÂM NHẠC TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4 7

1.1 Cơ sở lý luận 7

1.1.1 Một số lý luận về âm nhạc 7

1.1.2 Vai trò của Âm nhạc 13

1.1.3 Đặc điểm về tâm lý của học sinh giai đoạn lớp 4 – 5 14

1.2 Cơ sở thực tiễn 17

1.2.1 Mục tiêu và nội dung dạy học phân môn Địa lý lớp 4 17

1.2.2 Thực trạng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 4 18

Tiểu kết chương 1 32

CHƯƠNG 2 SỬ DỤNG ÂM NHẠC TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4 34

2.1 Cơ sở đề xuất cho việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 .34

2.1.1 Một số căn cứ đề xuất cho việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 34

2.1.2 Các nguyên tắc đề xuất cho việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 35

2.2 Sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 36

2.2.1 Khai thác các bài hát sử dụng trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 36

2.2.2 Sử dụng Âm nhạc trong các hoạt động dạy học của phân môn Địa lí lớp 4 47

2.2.3 Khai thác các nội dung bài học có thể sử dụng Âm nhạc 56

Tiểu kết chương 2 59

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 60

3.1 Mô tả thực nghiệm sư phạm 60

3.2 Tổ chức thực nghiệm sư phạm 61

3.3 Kết quả thực nghiệm 68

3.4 Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực nghiệm 72

Tiểu kết chương 3 73

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 74

1 Kết luận 74

2 Kiến nghị 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

DANH MỤC CÁC BẢNG ST

1 Bảng 1.1 Đánh giá của giáo viên về tầm quan trọng của việc

dạy học phân môn Địa lý cho học sinh lớp 4

21

2 Bảng 1.2 Nhìn nhận, đánh giá của giáo viên về sự hứng thú,

yêu thích của học sinh khi học phân môn Địa lý 22

3 Bảng 1.3 Thuận lợi của giáo viên trong dạy học phân môn

4 Bảng 1.4 Khó khăn của giáo viên trong dạy học phân môn

Địa lý

23

5 Bảng 1.5 Mức độ quan tâm của giáo viên đến cách tiếp cận,

hướng đi mới cho việc dạy học phân môn Điạ lý 23

6 Bảng 1.6 Yếu tố quan trọng cần có để học sinh có thể học và

hiểu tốt kiến thức về Địa lý

24

7 Bảng 1.7 Thầy (cô) đã từng sử dụng Âm nhạc trong dạy học

8 Bảng 1.8 Hoạt động dạy học thầy (cô) sử dụng Âm nhạc

9 Bảng 1.9 Tác dụng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học

phân môn Địa lý lớp 4

13 Bảng 1.13 Mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý của học

14 Bảng 1.14 Mức độ giáo viên sử dụng Âm nhạc trong dạy học 29

15 Bảng 1.15 Tác dụng của việc giáo viên sử dụng Âm nhạc trong

dạy học

29

16 Bảng 1.16 Mức độ mong muốn được thầy (cô) sử dụng Âm

17 Bảng 1.17 Mức độ mong muốn tìm hiểu các kiến thức Địa lý

19 Bảng 3.1 Mức độ hứng thú, thích thú của học sinh khi giáo

viên vào bài học

69

20 Bảng 3.2 Mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý sau bài học 70

22 Bảng 3.4 Số lượng học sinh đạt và chưa đạt sau khi làm bài tập 71

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ST

1 Biểu đồ 1.1 Thầy (cô) đã từng sử dụng Âm nhạc trong dạy

2 Biểu đồ 1.2 Hoạt động dạy học thầy (cô) sử dụng Âm nhạc

trong dạy học phân môn Địa lý

25

3 Biểu đồ 1.3 Tác dụng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy

4 Biểu đồ 1.4 Mức độ hứng thú của học sinh khi học phân môn

Địa lý

27

5 Biểu đồ 1.5 Mức độ nhận thức của học sinh khi học các kiến

6 Biểu đồ 1.6 Mức độ mong muốn được thầy (cô) sử dụng Âm

7 Biểu đồ 1.7 Mức độ mong muốn tìm hiểu các kiến thức Địa

lý thông qua Âm nhạc

31

8 Biểu đồ 3.1 Mức độ hứng thú, thích thú của học sinh khi giáo

9 Biểu đồ 3.2 Mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý sau bài

học

70

11 Biểu đồ 3.4 Số lượng học sinh đạt và chưa đạt sau khi làm

bài tập

72

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự phát triển của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa xã hội đã tạo thànhdòng chảy trong công cuộc đổi mới đất nước trên toàn thế giới Do vậy, nền giáodục phổ thông phải đào tạo những con người phát triển toàn diện, phục vụ cho sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong Nghị quyết số 88/2014/QH 13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổimới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, phần nội dung đổi mới đã

nhấn mạnh: “Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng: phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy dạy học” Hay Luật Giáo dục đã chỉ rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.

Môn Địa lý ở trường phổ thông nói chung, lớp 4 nói riêng có vai trò quantrọng trong việc giúp học sinh biết được vị trí địa lý của nước ta cũng như cácnước trong khu vực, biết được bản sắc văn hóa, đặc trưng riêng của từng vùng…

Đó sẽ là những viên gạch đầu tiên giúp cho việc học tập, nghiên cứu và địnhhướng của các em sau này Quan trọng hơn là hình thành cho các em lòng yêunước, yêu quê hương, thấy được vai trò, trách nhiệm của mỗi người đối với quêhương Nhưng thực tế việc học Địa lý hiện nay, đa phần các em xem môn Địa lý

là môn phụ, không thích học, nhàm chán, khô khan… Do vậy, vấn đề đặt ra vàđáng để suy ngẫm là làm thế nào để giúp học sinh thay đổi thái độ và quan điểmkhi học Địa lý Để làm được điều đó, khi giảng dạy giáo viên cần biến mỗi bàihọc thành niềm đam mê, thành mong muốn, thành nhu cầu học tập của học sinh.Hay nói cách khác, dạy học phân môn Địa lý không nên quá đặt nặng về kiếnthức, mà phải chú trọng khơi dậy sự hứng thú, niềm say mê, tò mò, sáng tạo củahọc sinh

Một trong những con đường gần nhất để đến với sự hứng thú, khơi dậy đam

mê là thông qua Âm nhạc Bởi Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại, khôngcần phiên dịch, không cần hoa mỹ vẫn có thể phát triển Và Âm nhạc mang trongmình hơi thở của cuộc sống, chứa đựng trong nó cả cái hồn, nét đẹp của conngười, quê hương, đất nước Âm nhạc còn giúp con người kích thích trí thôngminh, sự hứng thú, hưng phấn trong công việc

Từ những phân tích trên, với mong muốn mang lại sự yêu thích, giúp học sinhhiểu được giá trị môn Địa lý thông qua ngôn ngữ âm nhạc, chúng tôi đã lựa chọn

nghiên cứu đề tài: “Sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4”

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và biện pháp của việc sử dụng Âm nhạctrong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 Qua đó nhằm tạo hứng thú, nâng cao hiệuquả dạy học phân môn Địa lý lớp 4 Giúp học sinh hiểu được giá trị môn Địa lýthông qua ngôn ngữ Âm nhạc

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp sử dụng âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 4

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học phân môn Địa lý lớp 4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng Âm nhạc trongdạy học Địa lý lớp 4

- Nghiên cứu thực trạng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân mônĐịa lý lớp 4

- Đề xuất một số biện pháp sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa

lý lớp 4

- Tiến hành thực nghiệm sự phạm về sử dụng Âm nhạc trong dạy học phânmôn Địa lý lớp 4

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

5.1.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết

Thu thập, đọc, nghiên cứu, xử lý các sách báo, tạp chí, bài nghiên cứu,mạng internet, các tài liệu có liên quan đến nội dụng của đề tài Từ đó, chọn lọccác tư liệu phù hợp với nội dụng , mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, sau

đó tiến hành phân tích, tổng hợp, đánh giá, áp dụng tư liệu vào nội dung của đềtài

5.1.2 Phương pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết

Sắp xếp các tài liệu khoa học thành một hệ thống logic chặt chẽ theo từngmặt, từng đơn vị kiến thức, từ đó làm cơ sở hệ thống hóa lý luận cho đề tài

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

5.2.1 Phương pháp quan sát

Quan sát, dự giờ các tiết dạy để tìm hiểu quy trình, cách dạy, phương phápcủa giáo viên và hoạt động học tập của học sinh

5.2.2 Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia

Tham khảo, tiếp thu các ý kiến, đóng góp của thầy cô giáo khoa Tiểu học Mầm non, cùng các thầy cô ở trường được thực tập để định hướng, thực hiệnđúng quá trình nghiên cứu, góp phần hoàn thiện đề tài

-5.2.3 Phương pháp điều tra

Sử dụng phiếu điều tra để nắm được thực trạng việc sử dụng Âm nhạc trongdạy học Địa lý lớp 4 trong phần điều tra và thực nghiệm

5.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Thực tế kết quả thực nghiệm là cơ sở để kiểm chứng tính khả thi của đề tài.Chúng tôi tiến hành dạy ở các lớp, trên cơ sở đó rút ra được ưu điểm và khuyếtđiểm để rút kinh nghiệm và bổ xung

5.3 Phương pháp thống kê toán học

Phương pháp này dùng để phân tích và xử lý các kết quả thu được qua điềutra và khảo sát bằng công thức toán học như trung bình cộng, tìm tỉ lệ phần trăm

Từ đó rút ra những con số cụ thể về vấn đề sử dụng Âm nhạc trong dạy học Địa

lý lớp 4 để tăng mức độ tin cậy cho đề tài

6 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Phân môn Địa lý ở Tiểu học nói chung, lớp 4 nói riêng đã, đang được cácthầy cô giáo và các cấp quan tâm Đã có nhiều nghiên cứu tìm hiểu về dạy họcphân môn Địa lý ở trường Tiểu học, cụ thể như sau:

- Nghiên cứu của Lê Thị Huyền về “Phương pháp dạy học phân môn Địa lý lớp 4”, Sáng kiến kinh nghiệm, Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ, Buôn Đôn,

năm 2011: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về một số phương phápgiảng dạy môn Lịch sử và Địa lý nói chung, phân môn Địa lý lớp 4 nói riêng Từ

đó đưa ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học Địa lý bằng cáchthay đổi phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh phát huy tính tích cực, tựgiác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện khả năng và thói quen tự học, tinh thần hợptác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Nghiên cứu của Nguyễn Thị Vân về “Sử dụng thiết bị dạy học Địa lý ở Tiểu học theo hướng dạy học tích cực”, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học sư

phạm Hà Nội, năm 2014: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn việc sửdụng thiết bị dạy học Địa lý ở Tiểu học theo hướng dạy học tích cực Từ đónghiên cứu đưa ra cách thức và quy trình sử dụng một số thiết bị dạy học Địa lý

ở Tiểu học theo hướng dạy học tích cực Đề xuất phương hướng xây dựng cácthiết bị dạy học Địa lý ở Tiểu học

- Nghiên cứu của Đặng Thị Nguyệt về “Quy trình hình thành biểu tượng Địa lý cho học sinh Tiểu học”, Luận văn thạc sỹ, Đại học Vinh, Nghệ An, năm

2014: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quy trình hình thành biểutượng Địa lý cho học sinh Tiểu học Từ đó đề xuất và thử nghiệm quy trình hìnhthành biểu tượng Địa lý cho học sinh Tiểu học, nhằm nâng cao hiệu quả dạy họcmôn Địa lý ở Tiểu học

- Nghiên cứu của Tống Thị Hằng về “Hướng dẫn học sinh lớp 4 sử dụng bản đồ Việt Nam trong tiết học Địa lý”, Sáng kiến kinh nghiệm, Trường Tiểu học

Lam Sơn, Bỉm Sơn, năm 2011: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng của

việc dạy học môn Địa lý nói chung, sử dụng bản đồ nói riêng Từ đó đưa ra cácbiện pháp hướng dẫn học sinh lớp 4 sử dụng bản đồ Việt Nam trong tiết dạy họcĐịa lý.

- Nghiên cứu của Trần Thị Thúy Nga về “Phát huy tính tích cực của học sinh khi dạy môn Địa lý lớp 5”, Sáng kiến kinh nghiệm, Trường Tiểu học Trưng

Vương, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2014: Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận vàthực trạng của việc phát huy tính tích cực của học sinh lớp 5 khi học môn Địa lý

Từ đó đưa ra các biện pháp và thiết kế giáo án cụ thể nhằm phát huy tính tích cựccủa học sinh khi dạy môn Địa lý lớp 5

Như vậy, qua tìm hiểu lịch sử nghiên cứu của đề tài, chúng tôi thấy phânmôn Địa lý ở trường Tiểu học nói chung, lớp 4 nói riêng được khá nhiều ngườiquan tâm Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu về sử dụng Âm nhạc trong dạy họcphân môn Địa lý lớp 4 Bởi vậy, chúng tôi muốn thực hiện đề tài này để giúp họcsinh học tốt phân môn Địa lý lớp 4 và bước đầu tìm hiểu, giới thiệu các bài hát cóthể áp dụng để dạy học phân môn Địa lý lớp 4

7 Đóng góp của đề tài

-Về lý luận: Góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về việc sử dụng

Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Tìm hiểu những vấn đề lý luận của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy họcphân môn Địa lý lớp 4

Thực tiễn sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 ở trườngTiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.

9 Cấu trúc tổng quan của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục thì khóa luận gồm

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG

ÂM NHẠC TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỊA LÝ LỚP 4.

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số lý luận về âm nhạc

1.1.1.1 Khái niệm âm nhạc

Theo Từ điển Bách khoa toàn thư: “Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh để diễn đạt Các yếu tố chính của nó là cao độ (điều chỉnh giai điệu), nhịp điệu (và các khái niệm liên quan của nó: tempo, tốc độ), âm điệu, và những phẩm chất âm thanh của âm sắc và kết cấu bản nhạc”

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thanh Hà, tác giả cuốn “ Khoa học Âm nhạc”: Âm nhạc là môn nghệ thuật chứa đựng tình cảm, âm nhạc có hòa hợp với con người hay không là do khả năng và thói quen cảm thụ âm nhạc của mỗi người, do chủ quan từng người suy xét

Theo Nguyễn Văn Huân, tác giả cuốn “Âm nhạc Việt Nam những điều cần

biết”: Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật đặc biệt, xuất hiện rất sớm trên thế giới, sử dụng âm thanh làm phương tiện để biểu đạt tâm lý, tình cảm của con người cũng như hoàn cảnh xã hội

1.1.1.2 Các thể loại âm nhạc trên thế giới

Âm nhạc thế giới đa dạng với nhiều thể loại, được phân theo những tiêu chíkhác nhau Những tiêu chí được đưa vào để phân loại các thể loại nhạc là: chứcnăng, đối tượng, xuất xứ, phân bố địa lý, lịch sử, những đặc trưng về kĩ thuật,nhạc cụ và sản xuất, và sự pha trộn giữa những thể loại khác nhau Trong bàinghiên cứu của mình, do phạm vi của đề tài, chúng tôi đã chọn những tiêu chí về:xuất xứ, những đặc trưng về kĩ thuật để làm cơ sở cho sự phân loại Bao gồm cácthể loại:

+ Âm nhạc cổ điển

Là dòng nhạc được sản xuất, bắt nguồn từ truyền thống tế lễ của phươngTây Đặc điểm nổi bật nhất của Âm nhạc cổ điển là tác phẩm được ghi lại bằng kíhiệu âm nhạc Việc thể hiện các bài hát âm nhạc cổ điển đòi hỏi người thực hiện

phải có một trình độ nhất định, sự hiểu biết thấu đấu các nguyên tắc âm, hòamình vào tác phẩm, gửi gắm tâm tư, ý nguyện của mình trong các giai điệu.[5;102,104]

+ Âm nhạc truyền thống (nhạc dân gian, dân ca)

Âm nhạc dân gian bao gồm nhạc dân gian truyền thống và nhạc dân gianđương đại:

- Nhạc dân gian truyền thống là âm nhạc truyền miệng, mà người sáng tác

là vô danh hoặc được biểu diễn theo phong tục trong một thời gian dài [5;105]

- Nhạc dân gian đương đại là những tác phẩm sử dụng chất liệu dân gian,làn điệu dân ca, hoặc âm hưởng dân gian, trong quá trình sáng tác, nhạc sĩ lồngvào đó những tiết tấu và nhịp điệu hiện đại, đương thời [5;105]

+ Âm nhạc đại chúng

Nhạc đại chúng hay nhạc phổ thông là bất kì loại nhạc nào có sức hút rộngkhắp và được phân phối đến lượng lớn khán giả thông qua ngành công nghiệpgiải trí [5;367]

Được chia làm các nhóm chính:

- Nhạc Pop: là loại nhạc có giai điệu đơn giản dễ nghe, cùng với một sốđoạn trong bài hát được lặp đi lặp lại Ca từ trong nhạc Pop thường nói tới tìnhyêu, xúc cảm và sự nhảy múa [2;374]

- Nhạc Country: loại nhạc này thường có giai điệu trầm buồn Nội dung cácbài hát thường nói về những triết lý nhỏ trong cuộc sống, sự cô đơn hay niềm tintrong cuộc sống, nói về cuộc đời của những người lao động và các mối quan hệtrong gia đình [2;371]

- Nhạc Jazz: là sự kết hợp giữa nhạc tế thần và bài ca lao động của những

nô lệ trên ruộng đồng Giai điệu và chất nhạc của Jazz mang phong cách sầu bi,thê thảm Nội dung là cả một câu chuyện về những phong tục, di sản và cả triếthọc [2;369]

- Nhạc Rock: là nhạc có tiết tấu mạnh và nhanh, thường sử dụng các loạinhạc cụ điện tử Rock chú ý tới hiệu ứng âm thanh của các nhạc cụ hơn là giọnghát [2;376]

- Nhạc Blues: nhạc Blues khá buồn, vì thế nên có tên Blues (buồn), thường

được biểu diễn bằng kèn, giai điệu réo rắt Blues có thể rất buồn, hạnh phúc,

chậm, nhanh, không lời, ca khúc…và thậm chí là bất cứ nét nhạc nào do các nghệ

sỹ viết ra [2;380]

- Nhạc Rap: là loại nhạc nói hoặc đọc thanh, được đệm bằng những nhịpmạnh, dồn dập Rap vì thế chú ý đến nhịp hơn giai điệu, biểu hiện cho sức mạnh

dữ dội, cuồng nhiệt và tạo cảm giác giận dữ, bạo lực [2;384]

- Nhạc Opera: là loại nhạc thể hiện cảm xúc của nhân vật, được bày tỏ quanhững tổ hợp giai điệu trầm bổng Opera là một loại hình nghệ thuật biểu diễn,cũng là một dạng của kịch mà những hành động diễn xuất của nhân vật hầu hếtđược truyền đạt toàn bộ qua âm nhạc và giọng hát [2;63]

1.1.1.3 Âm nhạc Việt Nam

Âm nhạc Việt Nam là 1 phần của lịch sử và văn hóa Việt Nam Âm nhạcViệt Nam phản ánh đúng những nét đặc trưng của con người, văn hóa, phongtục, địa lý, của đất nước Việt Nam, trải dài qua suốt chiều dài lịch sử của dântộc Âm nhạc Việt Nam rất phong phú và đa dạng Do các yếu tố về lịch sử, sựgiao thoa nên nền âm nhạc Việt Nam mang cả yếu tố bản địa và chịu ảnh hưởngcủa nền âm nhạc thế giới

Âm nhạc, với đặc điểm có trước sự xuất hiện của chữ viết, từ lâu luôn làphương tiện để người dân thể hiện mọi cảm xúc của mình về thế giới xungquanh, dù là tình yêu đôi lứa, lòng căm thù hay sự buồn giận, chán nản Âm nhạc

ở Việt Nam còn sớm thể hiện những tư tưởng tôn giáo, đời sống tâm linh vàphong tục tập quán của dân tộc Vì vậy, Âm nhạc Việt Nam được chia thành banhóm chính:

+ Âm nhạc cổ điển Việt Nam

Nhạc cổ điển Việt Nam chủ yếu thể loại nhạc giao hưởng Nhạc giao hưởng( Symphony) được ghép từ hai chữ Hi Lạp syn và phone, được dùng để chỉ sựhòa hợp giữa các âm thanh phát ra đồng thời, âm điệu thiên về trầm ấm, sau đóđược dùng để chỉ các bản nhạc có nhiều bè Âm nhạc cổ điển Việt Nam vẫnkhông ngừng phát triển và hội nhập với thế giới [8;374]

+ Âm nhạc dân gian Việt Nam

Trải qua những triều đại phong kiến, nền âm nhạc Việt Nam có được nhữngnét phát triển rõ rệt và đặc trưng Tới thời kỳ đô hộ của phương Bắc, của các nềnvăn hóa ngoại lai khác như Ấn Độ, Chăm Pa, âm nhạc Việt Nam sớm có đượcnhững ảnh hưởng và quan điểm mới, dung hòa hoàn hảo những yếu tố ảnh hưởng

từ nước ngoài với những nét nổi bật vốn có của âm nhạc truyền thống, từ đó tạonên những loại hình âm nhạc cổ truyền của từng vùng miền như hát xẩm, hátchèo, ca trù, hò, cải lương, đờn ca tài tử, nhã nhạc cung đình Huế, quan họ, chầuvăn Tuy nhiên, chỉ có một vài thể loại âm nhạc dân gian phù hợp để sử dụngtrong dạy học Địa lý lớp 4, cụ thể có:

- Xẩm là một loại hình dân ca của khu vực miền Bắc Việt Nam, phổ biến ởđồng bằng và trung du Bắc Bộ Hát xẩm vốn là loại ca nhạc truyền đời của nhữngngười mù lòa, nghèo đói ở Việt Nam Xẩm đa số được biểu diễn ở chợ, đườngphố, nơi đông người qua lại, rất ít được biểu diễn ở những sân khấu lớn nên ítngười biết đến loại nhạc truyền thống này Lời ca hết sức mộc mạc chân thành,song nó cũng chứa đựng những nội dung tư tưởng sâu sắc Những ca từ của xẩmhàm chứa những triết lý, những lời răn dạy đạo lý ở đời Lời ca trong hát xẩmkhông chỉ phong phú về thể loại như ca dao, tục ngữ, thơ của các tác giả nổitiếng , mà còn rất đa dạng về mặt nội dung Các bài xẩm thu thập được hầu hết

là những sáng tác truyền miệng, không ai nhớ tên tác giả [11;108]

- Dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh là một loại hình nghệ thuật trình diễn dân cachiếm vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân 2 tỉnh Nghệ

An và Hà Tĩnh thuộc miền Trung Việt Nam Loại hình nghệ thuật này phổ biếntrong đời sống của các cộng đồng xứ Nghệ, được hát trong hầu hết mọi hoạtđộng đời thường, từ ru con, dệt vải, trồng lúa Lời ca của dân ca ví giặm ca ngợinhững giá trị sâu sắc và truyền thống như sự tôn trọng với các bậc cha mẹ, lòngchung thủy, tận tụy vì người khác cũng như ngợi ca đức tính thật thà và cách cư

xử tử tế giữa con người với con người [5;114]

+ Âm nhạc đại chúng Việt Nam

Âm nhạc phương Tây xuất hiện ở Việt Nam vào thế kỷ 18, nhưng đến giaiđoạn Pháp thuộc cuối thế kỷ 19 mới đặc biệt góp phần giúp âm nhạc Việt Namđược tiếp xúc với những phong cách và văn hóa của phương Tây, đồng thời tiếptục phát triển với những nét đặc trưng riêng Nền âm nhạc đại chúng của ViệtNam từ đó phát triển với nhiều thể loại khác nhau: nhạc bolero, nhạc vàng, nhạc

đỏ, nhạc tiền chiến, nhạc trẻ… Trong số đó, chỉ một vài loại nhạc: bolero, nhạcvàng có thể sử dụng để dạy học Địa lý lớp 4

Bolero: là một loại nhạc du nhập vào Việt Nam từ năm 1950, là một điệunhạc của Mỹ La Tinh sử dụng trong nghệ thuật và nhạc đại chúng Bolero mangđậm chất dân ca, giai điệu đều đều, chậm, lời ca vần và dễ thuộc, chủ đề đơngiản, ít có hình tượng mang tính triết lý Thể điệu chính của bolero là nhạccountry, jazz, bues Bolero của Việt Nam khác Bolero của Tây Ban Nha hayNam Mỹ, Bolero của Việt Nam rất chậm, Nam Mỹ và Tây Ban Nha lẹ hơn.[8;277]

Nhạc vàng: là tên gọi dòng tân nhạc Việt Nam, ra đời trong thập niên 1960,trong thời tiền chiến, với lời ca trữ tình, bình dân, được viết theo điệu trầm buồnđều của bolero, và slow rock Tuy nhiên trong nhân dân, thì cụm từ nhạc vànghay chỉ các bài nhạc bolero, chứ không dùng cho nhạc tiền chiến [8;286]

Như vậy, dựa vào các thể loại Âm nhạc Việt Nam cho thấy được nền Âmnhạc Việt Nam chịu ảnh hưởng không nhỏ từ nền Âm nhạc thế giới Tuy nhiên,

Âm nhạc Việt Nam đã có sự cải tiến, tiếp thu chọn lọc những tinh hoa của thếgiới để xây dựng, phát triển một nền Âm nhạc Việt Nam độc đáo, đa dạng vàđậm đà bản sắc vùng miền, dân tộc

1.1.1.4 Sử dụng âm nhạc trong dạy học Địa lý

Âm nhạc là những sáng tác có giai điệu, hình ảnh, kết cấu ngắn gọn, dễ nhớphản ánh những nhận thức, tâm tư, tình cảm của con người trong cuộc sống,trong đó có những hiện tượng liên quan đến địa lý Sử dụng Âm nhạc vào dạyhọc Địa lý là một cách để tạo hứng thú cho học sinh, minh họa cho bài học, gầngũi với thực tiễn và phù hợp với tâm lý của học sinh Âm nhạc phản ánh cuộc

sống tự nhiên, hoạt động sản xuất, tình yêu quê hương đất nước Âm nhạc mangtính nghệ thuật, giải trí sẽ giúp học sinh thoải mái, nhẹ nhàng, dễ nhớ, nhớ lâukiến thức hơn Ngoài ra còn gián tiếp giúp các em hiểu, cảm nhận được cuộcsống qua ngôn từ, giúp cho các em phát triển năng khiếu văn học ngay từ nhỏ.

Cụ thể:

- Để hướng đến một bài học hay hơn, sinh động, sôi nổi, ấn tượng với họcsinh, giáo viên có thể sử dụng bài hát: “Gửi nắng cho em”, sáng tác Phạm Tuyên

để dạy về sự phân hóa khí hậu theo chiều Bắc – Nam (quy luật địa đới)

“Anh ở trong này chưa thấy mùa đông Nắng vẫn đỏ, mận, hồng, đào cuối

vụ trời Sài Gòn xanh cao như quyến rũ Thật diệu kỳ là mùa đông phương nam Muốn gửi ra em một chút nắng vàng, thương cái rét của thợ cày, thợ cấy Nên cứ muốn chia nắng ra ngoài ấy.”

“Gửi nắng cho em” đã khéo léo nói lên sự phân hóa khí hậu theo chiều Bắc– Nam ở nước ta Vào mùa đông, miền Bắc nước ta (từ đèo Hải Vân) trở ra, cómùa đông lạnh Càng đi vào Nam thì nhiệt độ càng tăng Thậm chí từ đèo CùMóng trở vào khu vực miền Nam, không có mùa đông lạnh Nguyên nhân chính

do nước ta trải dài trên nhiều vĩ độ, miền Nam gần xích đạo hơn nên thời gianchiếu sáng lớn hơn nên khí hậu trong Nam luôn ấm, nóng hơn Và do ở miền Bắcthường có những đợt không khí lạnh tràn về, còn miền Nam thì không

Tương tự như vậy, bài hát “Sợi nhớ sợi thương”, sáng tác Phan Huỳnh Điểunói về khí hậu phân hóa theo chiều đông, tây của dãy Trường Sơn (qui luật phiđịa đới) Cùng một dãy núi nhưng khí hậu ở Trường Sơn Đông khác với TrườngSơn Tây là “bên nắng đốt, bên mưa quay” Nguyên nhân hiện tượng này là doGió Tây Nam ở phía Lào hoạt động, di chuyển qua Việt Nam nên được gọi là gióLào (gió phơn Tây Nam), thường xuất hiện vào tháng 4 và tháng 5 Khi bị núiTrường Sơn chắn thì gió phải vượt lên cao, khiến hơi nước ngưng tụ, làm khí hậu

ẩm, mát, mưa nhiều bên sườn đón gió là khu vực Trường Sơn Tây, (Lào,Campuchia) Khi vượt qua Trường Sơn, gió sẽ thành một luồng khí khô, đi từtrên cao xuống, quá trình đó làm tăng nhiệt độ khiến cho sườn khuất gió làTrường Sơn Đông (Việt Nam) dẫn đến khí hậu khô và nóng

“Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây

Bên nắng đốt, bên mưa quay”

Hoặc bài hát “Vườn cây nhà bé”, sáng tác Thanh Bình.

“Trong vườn nhà bé thật nhiều cây xanh Này na, này mít tỏa hương thơm lành Cây dừa xõa tóc soi bóng bờ ao Đàn con trên cao nô đùa vui vẻ Ơ kìa cây khế hoa tím rụng đầy…Này cam này quít tỏa hương thơm lành Đây là cây gấc quả chín đỏ tươi”.

Ẩn sau lớp ca từ vui nhộn, bài hát đã cho thấy khí hậu nhiệt đới thuận lợicho việc trồng những loại cây nhiệt đới: na, mít, dừa, khế, gấc… Ngoài ra còncho thấy hoạt động sản xuất của nước ta rất đa dạng, có thể luân canh nhiều loạicây

Còn với bài hát “Hành khúc người đi tìm lửa”, lời Đinh La Thăng, nhạcHoàng Long Giáo viên có thể dùng làm dữ liệu khi dạy về khoáng sản của ViệtNam Giúp học sinh thấy được dầu khí là tài nguyên quan trọng của nước ta, quátrình khai thác rất gian khổ, và dầu khí đã góp phần phát triển đất nước ViệtNam

“Cùng nhau chung sức vì đất nước mạnh giàu Thắp lên ngọn lửa từ những giàn khoan…Khởi nguồn tài nguyên từ trong lòng đất Vì nền công nghiệp vì đất nước ngày mai….Có những người con ra đi tìm lửa Vợt gian lao đội nắng mưa Một lòng son sắc vì đất nước đẹp tươi”

1.1.2 Vai trò của Âm nhạc

Âm nhạc là tài sản tinh thần vô hình không thể thiếu của con người Âmnhạc có vai trò rất quan trọng trong đời sống của con người, đặc biệt là giáo dục

Âm nhạc tác động đến giáo dục trẻ ở nhiều khía cạnh Cụ thể:

- Âm nhạc góp phần phát triển năng lực thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thểchất cho trẻ, từ đó tạo cơ sở ban đầu để hình thành nhân cách con người Giaiđiệu trầm bổng, sự phong phú của âm hình tiết tấu, sự đa dạng của các thể loại

âm nhạc đưa trẻ em vào thế giới của cái đẹp một cách hấp dẫn và lý thú [2;24]

- Âm nhạc tạo ra những cảm xúc, khơi gợi ở trẻ tất cả những cái tốt đẹp,hưng phấn và có sức thuyết phục mạnh mẽ [2;24]

- Các nghiên cứu khoa học cho hay, âm nhạc có tác dụng giúp trẻ thôngminh hơn Đây là kết luận rút ra từ cuộc nghiên cứu do Bộ Giáo dục nước Mỹthực hiện trong 10 năm, với khoảng 25000 trẻ Kết quả nghiên cứu cho thấy cácmôn nghệ thuật, nhất là âm nhạc đã giúp trẻ em có những tiến bộ rõ rệt trongmôn Toán, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ,… Những đứa trẻ có kỹ năng âm nhạc tốt

sẽ xuất sắc hơn trong việc giải quyết vấn đề, đánh giá và phân tích Những bảngiao hưởng ngắn mang âm hưởng nhẹ nhàng, thuần túy có thể làm phát triển trínão trẻ [2;15]

- Nhạc viết về quê hương, đất nước mang tính giáo dục trẻ biết yêu quý quêhương, biết giữ gìn tổ quốc [2;20]

- Âm nhạc tạo cơ hội cho những trẻ rụt rè, nhút nhát được tỏa sáng, thể hiệnmình với niềm đam mê âm nhạc Ngoài ra, một đứa trẻ dành hết thời gian củamình ngoài giờ học với âm nhạc sẽ tránh được những thói hư, tật xấu [2;20]

- Âm nhạc tăng sự hiểu biết của trẻ về văn hóa, đặc trưng các vùng miền,hiện tượng địa lý, hoạt động sản xuất của người dân

Tất cả những minh chứng trên nhằm khẳng định vai trò quan trọng khôngthể thiếu của Âm nhạc trong đời sống, đặc biệt là với việc giáo dục trẻ và dạy họcphân môn Địa lý Và còn có vô số chức năng khác ngoài giáo dục trẻ nữa, nhưngvới phạm vi của đề tài, chúng tôi chưa có dịp để đề cập đến Cho nên, có thểkhẳng định rằng, với trẻ, giáo dục bằng con đường Âm nhạc là con đường dễchịu, dễ tiếp cận, gần gũi và khoa học

1.1.3 Đặc điểm về tâm lý của học sinh giai đoạn lớp 4 – 5

1.1.3.1 Đặc điểm nhận thức của học sinh giai đoạn lớp 4 - 5

- Tri giác

Tri giác của học sinh Tiểu học mang tính đại thể, ít đi sâu vào chi tiết vànặng về tính không chủ định, do đó mà các em phân biệt các đối tượng còn chưachính xác, dễ mắc sai lầm và có khi còn lẫn lộn Khi học sinh tri giác thì cảm xúccủa các em thể hiện rất rõ Điều mà học sinh tiểu học tri giác đầu tiên từ sự vật lànhững dấu hiệu, những đặc điểm nào trực tiếp gây cho các em xúc cảm Vì thế, giáo

viên nên lồng âm nhạc vào để tạo xúc cảm, hứng thú cho các em Bởi hứng thú thúcđẩy tích cực học sinh tham gia các hoạt động học tập và đạt được hiệu quả cao.

-Chú ý

Học sinh lứa tuổi lớp 4 -5 đã có thể duy trì chú ý có chủ định ngay cả khi cóđộng cơ xa Chú ý có chủ định phát triển cùng với sự phát triển động cơ học tập,hứng thú, sự trưởng thành về ý thức và trách nhiệm đối với việc học Chú ýkhông chủ định của học sinh tiểu học phát triển nhờ những thứ mang tính mới

mẻ, bất ngờ, rực rỡ, khác thường, dễ lôi cuốn sự chú ý của các em Nhu cầu,hứng thú có thể kích thích và duy trì chú ý không chủ định Điều này tạo cơ hộicho giáo viên nếu biết cách lồng âm nhạc cho phù hợp với nội dung và mức độ,

sẽ tăng được sự chú ý của các em Bởi ít thầy cô vận dụng âm nhạc vào dạy họcphân môn Địa lý, nếu giáo viên biết kết hợp âm nhạc vào sẽ tạo sự mới mẻ chobài học Thông qua mỗi bài hát, mỗi thể loại giáo viên vận dụng âm nhạc vào bàidạy, sẽ gây sự bất ngờ, tò mò và học sinh rất muốn nghe, bên cạnh đó kích thíchhứng thú học tập sẽ giúp các em chú ý hơn

- Trí nhớ

Học sinh tiểu học có trí nhớ trực quan hình tượng chiếm ưu thế hơn trí nhớ

từ ngữ logic, vì ở lứa tuổi này hoạt động của hệ thống tín hiệu thứ nhất ở các emtương đối chiếm ưu thế Các em chưa biết tổ chức ghi nhớ có ý nghĩa, chưa biết

sử dụng sơ đồ logic và dựa vào các điểm tựa để ghi nhớ Hiệu quả của việc ghinhớ chủ định do tính tích cực học tập của học sinh quy định Vì vậy, trong quátrình dạy, giáo viên nên thông qua các bài hát, nghe và tìm hiểu các điểm cần lưu

ý để vận dụng vào bài học Bên cạnh đó, nên cho học sinh về tự tìm hiểu, nghenhạc nhiều hơn về các địa danh, hiện tượng mà các em đã học Mỗi ngày một ít,qua mỗi lần nghe và lặp lại một cách dễ dàng, nhẹ nhàng, kích thích các em nhớbài tốt hơn

- Tưởng tượng

Tưởng tượng là một trong những quá trình nhận thức quan trọng của họcsinh tiểu học Nếu tưởng tượng của học sinh phát triển yếu, không đầy đủ sẽ gặpkhó khăn trong hoạt động, trong học tập Nó được hình thành và phát triển trong

quá trình học tập của các em Càng gần cuối bậc tiểu học (lớp 4, 5), tưởng tượngcủa học sinh càng gần hiện thực hơn Trí tưởng tượng của các em trong giai đoạnnày bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự việc,hiện tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các em Giáo viên cầncăn cứ vào đặc điểm này mà trong quá trình dạy học, giáo viên phải sử dụngnhiều hình thức khác nhau để khơi gợi hứng thú tham gia cho học sinh bằng cáchbiến các kiến thức khô khan thành những hình ảnh có cảm xúc, nhạc điệu, đặt racho các em những câu hỏi mang tính gợi mở, thu hút các em vào các hoạt độngnhóm, hoạt động tập thể

- Tư duy

Quá trình học tập theo phương pháp nhà trường tạo cho học sinh tiểu học có

sự phát triển về tư duy, từng bước chuyển từ cấp độ nhận thức các sự vật và hiệntượng chỉ vẻ bề ngoài, các biểu tượng dễ nhận biết bằng cảm tính đến nhận thứcđược dấu hiệu bản chất của chúng Giai đoạn cuối bậc tiểu học (lớp 4,5) các em

có thể phân tích đối tượng mà không cần tới những hành động trực tiếp đối vớiđối tượng, các em có khả năng phân biệt những dấu hiệu, những khía cạnh khácnhau của đối tượng dưới dạng ngôn ngữ Do đó để các em học tập tốt hơn thìphải tìm ra những phương pháp, hướng tiếp cận mới phù hợp với đặc điểm nhậnthức của học sinh Tạo cơ hội để phát triển quá trình nhận thức, tư duy cho họcsinh, giúp phát huy hết khả năng của các em

1.1.3.2 Đặc điểm tâm lý của học sinh giai đoạn lớp 4 -5

- Tình cảm

Đối với học sinh tiểu học, tình cảm có vị trí đặc biệt quan trọng gắn vớinhận thức, hoạt động học Tình cảm tích cực sẽ kích thích các em nhận thức vàthúc đẩy hoạt động Xúc cảm, tình cảm của học sinh tiểu học thường nảy sinh từcác tác động của những người xung quanh, từ các sự vật, hiện tượng cụ thể, sinhđộng Học sinh tiểu học rất dễ xúc cảm, xúc động và khó kìm hãm cảm xúc củamình Tính dễ xúc cảm được thể hiện trước hết qua quá trình nhận thức, tri giác,tưởng tượng, tư duy Các quá trình nhận thức, hoạt động của học sinh tiểu họcđều chịu chi phối mạnh mẽ của cảm xúc và đượm màu sắc cảm xúc Ở học sinh

tiểu học, nếu xúc cảm về một sự vật, hiện tượng được củng cố thường xuyêntrong cuộc sống thông qua các môn học, hoạt động thì sẽ hình thành được tìnhcảm sâu đậm, bền vững Với việc vận dụng Âm nhạc trong dạy học Địa lý, giúpcác em thêm yêu quê hương đất nước, yêu môn học vì nó cảm giác nhẹ nhàng,gần gũi Từ đó, tạo động lực để các em hứng thú, yêu thích học môn này

- Nhu cầu nhận thức

Học sinh lớp 4,5 có nhu cầu trả lời được các câu hỏi thuộc loại tại sao, nhưthế nào, nhu cầu tham quan, tìm hiểu, đọc sách cũng tăng lên với sự phát triểncủa kỹ năng Lúc đầu là nhu cầu có tính chất chung, sau đó là nhu cầu có tínhchọn lọc theo nhu cầu, sở thích của các em Ở trẻ đã xuất hiện những nhu cầumới liên quan đến cuộc sống và học tập: nhu cầu thực hiện chính xác những yêucầu của giáo viên, nhu cầu chiếm lĩnh những điều mới mẻ, nhu cầu đến trườngvới sự hoàn thành bài tập được giao… Điểu này hướng đến cho giáo viên nêngợi ý, tạo hứng thú để các em có nhu cầu tìm hiểu các bài hát liên quan đến kiếnthức địa lý, nhu cầu nghe nhạc để học tập Qua mỗi lần học, sẽ tạo sự hưng phấn,gần gũi mà học sinh muốn tìm hiểu

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Mục tiêu và nội dung dạy học phân môn Địa lý lớp 4

1.2.1.1 Mục tiêu dạy học phân môn Địa lý lớp 4

- Kiến thức: Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản, thiết thực về:các sự vật, hiện tượng và các mối quan hệ địa lí đơn giản ở các vùng chính trênđất nước ta

- Kĩ năng: Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng: + Quan sát sự vật, hiện tượng; thu thập, tìm kiếm tư liệu địa lý từ các nguồnkhác nhau

+ Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin đểgiải đáp

+ Nhận biết đúng các sự vật, hiện tượng, sự kiện địa lý

+ Trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói, bài viết, hình vẽ, sơ đồ,….+ Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống

- Thái độ: Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ vàthói quen:

+ Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về môi trường xung quanh các em

+ Yêu thiên nhiên, con người, quê hương, đất nước

+ Tôn trọng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và văn hóa gần gũi với học sinh [4;3]

1.2.1.2 Nội dung dạy học phân môn Địa lý lớp 4

Nội dung phần Địa lý trình bày các đặc điểm tiêu biểu về thiên nhiên, conngười của các vùng chính trên đất nước Việt Nam Bao gồm 3 vùng chính, vớicác nội dung liên quan như sau:

+ Nói về thiên nhiên và hoạt động sản xuất của con người ở miền núi vàtrung du, gồm có các nội dung chính về một số vùng đặc trưng như: Dãy núiHoàng Liên Sơn, một số dân tộc và hoạt động sản xuất của người dân ở HoàngLiên Sơn Trung du Bắc Bộ Tây Nguyên, một số dân tộc ở Tây Nguyên, hoạtđộng sản xuất của người dân ở Tây Nguyên Cuối cùng là thành phố Đà Lạt+ Với nội dung thiên nhiên và hoạt động sản xuất của con người ở miềnđồng bằng, bao gồm các vấn đề chính sau: Đồng bằng Bắc Bộ, người dân, hoạtđộng sản xuất của con người ở đồng bằng Bắc Bộ Thủ đô Hà Nội, thành phố HảiPhòng Đồng bằng Nam Bộ, người dân ở đồng bằng Nam Bộ, hoạt động sản xuấtcủa người dân ở đồng bằng Nam Bộ Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố CầnThơ Dải đồng bằng duyên hải miền Trung, người dân ở đồng bằng duyên hảimiền Trung Thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng

+Với nội dung về vùng biển Việt Nam, chương trình Địa lý chỉ yêu cầu tìm

hiểu sơ lược về hai nội dung, đó là: Biển, đảo và quần đảo Và khai thác khoángsản, hải sản ở vùng biển Việt Nam

Ngoài ra, trong quá trình giảng dạy, giáo viên và cán bộ chỉ đạo tùy theođiều kiện của nhà trường, địa phương, có thể linh động cho các em tìm hiểu địaphương nơi mình đang sinh sống

1.2.2 Thực trạng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 4

1.2.2.1 Mục đích điều tra

Điều tra nhằm tìm hiểu thực trạng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy họcphân môn Địa lý lớp 4 Hiện nay, các thầy (cô) giáo đã quan tâm, chú ý đến việc

sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý chưa? Các bài hát được giáoviên lồng ghép, sử dụng trong nội dung và hình thức như thế nào? Giáo viên gặpkhó khăn gì trong dạy học cũng như việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân mônĐịa lý? Học sinh có hứng thú như thế nào trong việc tích hợp và không tích hợp sửdụng Âm nhạc trong phân môn Địa lý lớp 4? Để tìm hiểu thực trạng này, chúng tôi

đã tiến hành điều tra một số lớp của khối 4 trường Tiểu học Trần Quốc Toản, tạithành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam Từ đó xác định căn cứ thực tiễn cho việc đềxuất các giải pháp sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4

1.2.2.2 Đối tượng và địa bàn điều tra

Trong phạm vi của đề tài, đối tượng của chúng tôi tiến hành điều tra là giáoviên và học sinh lớp 4 tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản Tất cả giáo viên màchúng tôi điều tra đều đạt chuẩn, đều tốt nghiệp Đại học Sư phạm, chỉ 1 giáo viêntốt nghiệp Trung học Sư phạm Hầu hết giáo viên có điều kiện để tìm hiểu về xuhướng đổi mới trong dạy học nói chung, đổi mới phương pháp, hướng đi, sự tiếpcận nói riêng Thâm niên giảng dạy ít nhất của các giáo viên là 16 năm, nhiều nhất

là 34 năm Như vậy, thành phần giáo viên tham gia khảo sát đảm bảo yêu cầu

1.2.2.3 Nội dung điều tra

Tìm hiểu mức độ hiểu biết, tầm quan trọng của dạy học phân môn Địa lýnói chung, sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 nói riêng.Thực trạng, vị trí của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học Địa lý lớp 4

* Về phía giáo viên

Để tham khảo ý kiến của giáo viên, chúng tôi tiến hành điều tra với 9 câuhỏi, nội dung như sau:

+ Mẫu phiếu điều tra (phụ lục)

- Câu 1, 2: Tìm hiểu sự đánh giá của giáo viên về việc dạy học phân mônĐịa lý cho học sinh lớp 4

- Câu 3: Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn trong dạy học phân môn Địa lý

- Câu 4, 5: Tìm hiểu mức độ quan tâm của giáo viên về cách tiếp cận dạy họcgiúp học sinh có thể học và hiểu tốt kiến thức phân môn Địa lý ở trường Tiểu học

- Câu 6, 7: Tìm hiểu mức độ sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa

lý lớp 4 Và nếu có thì thầy (cô) sẽ sử dụng trong hoạt động nào

- Câu 8: Tìm hiểu các ý kiến của thầy cô về việc nếu sử dụng Âm nhạctrong dạy học phân môn Địa lý thì sẽ có tác dụng như thế nào

- Câu 9: Thăm dò ý kiến về các bài hát có thể vận dụng vào mảng kiến thức nào

* Về phía học sinh

Chúng tôi tiến hành điều tra bằng cách thu phiếu (phụ lục), với 9 câu hỏinhư sau:

- Câu 1: Tìm hiểu sự hứng thú học Địa lý của học sinh

- Câu 2: Tìm hiểu nhận thức của học sinh khi học các kiến thức Địa lý

- Câu 3: Tìm hiểu những khó khăn gặp phải khi học các kiến thức Địa lý

- Câu 4: Tìm hiểu mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý của học sinh

- Câu 5, 6: Mức độ sử dụng Âm nhạc mà học sinh nhận thấy thầy (cô) giáomình đã từng hay chưa từng sử dụng Nếu có thì học sinh cho biết các thầy (cô)giáo đã sử dụng trong môn nào

- Câu 7: Tìm hiểu sự đánh giá của học sinh về hiệu quả khi giáo viên sửdụng Âm nhạc trong dạy học

- Câu 8: Tìm hiểu sự mong muốn của học sinh khi được thầy (cô) sử dụng

Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý

- Câu 9: Tìm hiểu sự mong muốn tìm hiểu các kiến thức về Địa lý thôngqua các bài hát liên quan

1.2.2.4 Phương pháp điều tra

Nhằm đạt được mục đích điều tra đã đề ra, chúng tôi kết hợp sử dụng cácphương pháp sau:

- Phương pháp anket (phiếu điều tra): Qua điều tra bằng phiếu đối với giáoviên trực tiếp giảng dạy lớp 4 Ngoài ra còn có giáo viên đã từng giảng dạy lớp 4

và hiện nay đang giảng dạy tại lớp 3, lớp 5 Nhằm mục đích nắm rõ số liệu vàdựa vào số liệu để nêu lên thực trạng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy họcphân môn Địa lý lớp 4 tại trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Tam kỳ,tỉnh Quảng Nam, chúng tôi tiến hành điều tra nội dung soạn thảo trong phiếuđiều tra

+ Về phía giáo viên, tổng số phiếu phát ra là 7 phiếu, số phiếu thu vào là 5phiếu.

+ Về phía học sinh, tổng số phiếu phát ra là 98 phiếu, đối tượng là học sinhlớp 4, trường Tiểu học Trần Quốc Toản Số phiếu thu vào là 94 phiếu

- Phương pháp đàm thoại: Để bổ sung số liệu về thực trạng sử dụng Âmnhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 Chúng tôi tiến hành gặp gỡ, tròchuyện, trao đổi trực tiếp với giáo viên, học sinh khối lớp 4 trong những giờ giảilao để hỏi, thu thập ý kiến và nắm được thông tin về những thuận lợi, khó khăntrong việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4

- Thống kê toán học: Phân tích số liệu, tổng hợp thu được từ phiếu điều tra.Những số liệu thu được trong phiếu điều tra được chúng tôi xử lí thống kê bằngphương pháp toán học, trên cơ sở đó khái quát thực trạng

1.2.2.5 Kết quả điều tra

*Về phía giáo viên

- Đánh giá của giáo viên về tầm quan trọng của việc dạy học phân môn Địa lý cho học sinh lớp 4.

Bảng 1.1 Đánh giá của giáo viên về tầm quan trọng của việc dạy học phân

môn Địa lý cho học sinh lớp 4.

Tổng số GV

Các chỉ tiêu đánh giá Rất quan

trọng Quan trọng

Bình thường

Không cần thiết

Hầu hết giáo viên được điều tra đều cho rằng dạy học phân môn Địa lý chohọc sinh lớp 4 là quan trọng Qua số liệu cho thấy hầu hết giáo viên đều nhậnthức và đánh giá cao về dạy học phân môn Địa lý cho học sinh lớp 4 Nhưng họchỉ mới dừng lại ở mức độ quan trọng, chưa phải là rất quan trọng vì cho rằngđây là một môn phụ, nên không cần đặt nặng vấn đề cho việc học môn này, họdành thời gian đầu tư cho môn Toán và Tiếng Việt

- Nhìn nhận, đánh giá của giáo viên trong quá trình dạy học về sự hứng thú, yêu thích của học sinh khi học phân môn Địa lý.

Bảng 1.2 : Nhìn nhận, đánh giá của giáo viên về sự hứng thú, yêu thích của

học sinh khi học phân môn Địa lý.

Tổng số GV

Các chỉ tiêu đánh giá Rất hứng thú Hứng thú Bình thường Không hứng thú

Qua bảng số liệu thấy được rằng trong quá trình dạy học, đã có sự hứng thú,yêu thích của học sinh dành cho giáo viên khi dạy học phân môn Địa lý, tuynhiên vẫn có mức độ bình thường Điều này do phân môn Địa lý là môn phụ,giáo viên chưa thật sự quan tâm đúng mức tới việc dạy học phân môn Địa lý.Nên trong quá trình dạy còn khô khan, chưa khơi dậy được sự tích cực, hứng thú,

tò mò của học sinh

- Những thuận lợi, khó khăn của giáo viên trong dạy học phân môn Địa lý.

Bảng 1.3 Thuận lợi của giáo viên trong dạy học phân môn Địa lý.

Thuận lợi của GV Số lượng Tỉ lệ %

Sách giáo khoa và tài liệu tham khảo tương đối đầy

Bảng 1.4 Khó khăn của giáo viên trong dạy học phân môn Địa lý.

Khó khăn của GV Số lượng Tỉ lệ %

Cơ sở vật chất trang thiết bị của nhà trường còn hạn

Số lượng lớn học sinh và phụ huynh coi Địa lý là

Qua bảng số liệu, cho thấy tất cả các giáo viên đều gặp những khó khăntrong quá trình dạy học phân môn Địa lý lớp 4, cụ thể như sau :

- Cơ sở vật chất trang thiết bị của nhà trường còn hạn hẹp (80%) Nên giờhọc thiếu tranh ảnh, tư liệu, phương tiện ứng dụng công nghệ thông tin tại lớpcòn hạn chế Dẫn đến học sinh thiếu kĩ năng Địa lý như : đọc bản đồ, sử dụng các

số liệu

- Số lượng lớn học sinh và phụ huynh coi Địa lý là môn học phụ nên đầu tưcho môn học còn hạn chế (40%)

- Học sinh còn thụ động trong giờ học (20%)

Đây sẽ là những trở ngại rất lớn làm giảm hiệu quả của việc dạy học trênlớp cũng như quá trình chúng tôi áp dụng, thực nghiệm sư phạm tại trường

- Mức độ quan tâm của giáo viên đến cách tiếp cận, hướng đi mới cho việc dạy học phân môn Điạ lý ở trường Tiểu học.

Ở vấn đề này, hầu hết các giáo viên được khảo sát, hỏi ý kiến đều cho rằngrất quan tâm (tỉ lệ 100%) đến vấn đề này Nhưng mâu thuẫn là giáo viên chưathực sự áp dụng tích cực vào dạy học Vì nếu nghiên cứu tìm cách tiếp cận,hướng đi mới sẽ mất nhiều thời gian, mà đây lại là môn học phụ, bản thân họcsinh và phụ huynh, nhà trường chưa có sự quan tâm với môn học

Bảng 1.5 Mức độ quan tâm của giáo viên đến cách tiếp cận, hướng đi mới

cho việc dạy học phân môn Điạ lý.

Tổng số GV

Các chỉ tiêu đánh giá Rất quan

tâm

Tương đối quan tâm Ít quan tâm

Không quan tâm

- Yếu tố quan trọng cần có để học sinh có thể học và hiểu tốt kiến thức về Địa lý.

Bảng 1.6 Yếu tố quan trọng cần có để học sinh có thể học và hiểu tốt

kiến thức về Địa lý.

Yếu tố Lựa chọn Tỉ lệ

Sự hứng thú và niềm đam mê của

học sinh

Từ bảng số liệu trên, có thể thấy được, 2 yếu tố chính mà giáo viên quantâm cho 1 tiết dạy để học sinh có thể hiểu tốt kiến thức là phương pháp của giáoviên phù hợp và sự hứng thú, niềm đam mê của học sinh Điều này cho thấychúng tôi đã đi đúng hướng, và đây sẽ là động lực để chúng tôi tiến hành nghiêncứu, thực nghiệm bài nghiên cứu hoàn thiện nhất có thể

- Thực trạng việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4.

Bảng 1.7 Thầy (cô) đã từng sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa

chúng tôi được thuận lợi hơn, vì các thầy cô từng sử dụng Âm nhạc trong dạyhọc Nên sẽ thông cảm được những khó khăn, tạo điều kiện cho việc thực hiện đềtài của chúng trôi chảy, thuận lợi hơn.

Bảng 1.8 Hoạt động dạy học thầy (cô) sử dụng Âm nhạc trong dạy học

phân môn Địa lý

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Giới thiệu bàiCủng cố bài họcNội dung chính

Biểu đồ 1.2 Hoạt động dạy học thầy (cô) sử dụng Âm nhạc trong dạy học

phân môn Địa lý.

Qua bảng số liệu và biểu đồ, chúng tôi nhận thấy giáo viên chỉ sử dụng vàophần củng cố bài học (60%) và giới thiệu bài (40%), còn hoạt động hình thànhkiến thức mới là chưa từng sử dụng qua Điều đó cho ta thấy được rằng, các thầy

cô đã từng nghĩ đến hướng đi, cách tiếp cận mới này, nhưng quá trình áp dụngchưa thực sự hiệu quả, chưa dùng âm nhạc để đi vào trọng tâm của bài học vàchưa khai thác được hết tác dụng của âm nhạc (bài hát) được vận dụng

- Tác dụng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý.

Bảng 1.9 Tác dụng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn

Địa lý lớp 4.

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Giờ học sinh động, học sinh chủ

Nâng cao hứng thú và cảm giác

thoải mái cho học sinh

Học sinh học sâu, nắm kỹ, nhớ bài

Giáo dục lòng yêu nước, hướng học

sinh tìm hiểu, yêu thích âm nhạc dân

tộc của Việt Nam

Nâng cao sự tương tác giữa giáo

viên và học sinh trong quá trình dạy

Học sinh học sâu, nắm kỹ, nhớ bài lâu hơn

Học sinh liên hệ được thực tiễn

Biểu đồ 1.3 Tác dụng của việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn

Địa lý lớp 4.

Như vậy, có thể thấy được thầy (cô) đã ý thức được những hiệu quả, lợi íchkhi sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý, đó là nâng cao hiệu quảbài dạy, nâng cao hứng thú và cảm giác thoải mái cho học sinh, học sinh học sâu,nắm kỹ, nhớ bài lâu hơn, học sinh liên hệ được thực tiễn Mặc dù, giáo viên đềunhận thức được tầm quan trọng, hiệu quả của việc sử dụng Âm nhạc trong dạyhọc phân môn Địa lý nhưng trên thực tế thì giáo viên ít lồng ghép vào trong hoạtđộng dạy học Điều thắc mắc ở đây là tại sao giáo viên nhận thức được tầm quantrọng mà không vận dụng tích cực?

*Về phía học sinh

Nhận thức đúng về tâm lý, mức độ hứng thú, khó khăn của học sinh gặpphải là cơ sở để đưa ra những giải pháp, tìm hướng đi mới giúp đỡ các em học tốt

hơn, hiểu bài hơn Qua quá trình điều tra, phân loại, tổng kết, chúng tôi rút rađược kết quả như sau :

- Mức độ hứng thú của học sinh khi học phân môn Địa lý.

Bảng 1.10 Mức độ hứng thú của học sinh khi học phân môn Địa lý.

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Biểu đồ 1.4 Mức độ hứng thú của học sinh khi học phân môn Địa lý

Như vậy, theo kết quả khảo sát cho thấy, học sinh tương đối hứng thú vớiphân môn Địa lý Cụ thể là rất hứng thú : 34%, hứng thú : 34%, bình thường :30,9%, không hứng thú : 1,1% Điều này có phần may mắn cho chúng tôi vì họcsinh đã có sự yêu thích, hứng thú thì sẽ dễ dàng để sử dụng Âm nhạc trong dạyhọc phân môn Địa lý và sẽ đạt được kết quả tốt hơn

- Đánh giá của học sinh về các tiết dạy học phân môn Địa lý

Bảng 1.11 Đánh giá của học sinh về các tiết dạy học phân môn Địa lý

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Áp lực nặng nề; 1.00%

Thoải mái, vui vẻ; 60.00%

Bình thường; 39.00%

Biểu đồ 1.5 Đánh giá của học sinh về các tiết dạy học phân môn Địa lý

Qua điều tra, chúng tôi thấy số lượng và mức độ học sinh cảm thấy thoảimái, vui vẻ rất cao (59,5%) Như vậy, một lần nữa cho ta thấy được các em có sựyêu thích, hứng thú tương đối cao với phân môn Địa lý Đây sẽ là một bước đệmgiúp cho sự áp dụng Âm nhạc vào dạy, hướng đi của đề tài được dễ dàng thựchiện, thành công hơn

- Những khó khăn của học sinh khi học các kiến thức Địa lý

Bảng 1.12 Những khó khăn của học sinh khi học phân môn Địa lý.

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

b Nhiều địa danh, hiện tượng, số

liệu khó nhớ

c Phương pháp dạy học của giáo

d Đây là một môn học phụ, không

Từ bảng 1.11, chúng tôi nhận thấy được những khó khăn mà học sinh gặpphải khi học các kiến thức Địa lý Những khó khăn mà các em thường gặp nhấtlà: thời gian để học (24,5%), nhiều địa danh, hiện tượng khó nhớ (59,6%),phương pháp dạy học của giáo viên đơn điệu, nhàm chán, khô khan Như vậy,thấy được những khó khăn của các em, chúng tôi càng thấy đề tài của mình cókhả năng thành công cao hơn Bởi vì, nếu hướng dẫn các em biết cách tự học, tựlắng nghe những bản nhạc liên quan đến Địa lý, các em sẽ không cảm thấy nhàmchán, đơn điệu, mất nhiều thời gian để học Và những ca từ trong bài hát được

tinh gọn, xúc tích, nên những gì các em cần nhớ, nổi trội mới được thể hiện qua

ca từ, giúp các em tránh được việc phải gồng mình nhớ từng chi tiết

- Mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý của học sinh sau bài học

Bảng 1.13: Mức độ hiểu và ghi nhớ kiến thức Địa lý của học sinh sau bài học.

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

có hiểu nhưng ít Nguyên nhân của thực trạng trên là do các em xem phân mônĐịa lý là môn phụ, chưa thực sự chú trọng đến việc học tập, đầu tư cho phân mônnày Dẫn đến việc còn nhiều em chưa thực sự hứng thú, thích học, và học vớitinh thần đối phó, sơ sài Do vậy, vấn đề đặt ra ở đây, là làm thế nào để tăng mức

độ rất hiểu bài của học sinh, làm cho các em yêu thích môn học này hơn

- Việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học của giáo viên trong giảng dạy

Bảng 1.14 Việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học của giáo viên.

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Qua bảng số liệu điều tra được và quá trình tiếp xúc, phỏng vấn, tìm hiểu,chúng tôi nhận thấy rằng có khá nhiều giáo viên đang dạy tại trường Tiểu học đãtừng lồng ghép sử dụng Âm nhạc trong quá trình dạy học

- Tác dụng của việc giáo viên sử dụng Âm nhạc trong dạy học.

Bảng 1.15 Tác dụng của việc giáo viên sử dụng Âm nhạc trong dạy học.

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Từ bảng số liệu trên, chúng ta thấy được ý kiến, suy nghĩ của học sinh khinếu được các giáo viên của mình sử dụng Âm nhạc trong giờ học sẽ mang lạinhững hiệu quả rất tích cực : thu hút sự chú ý của học sinh, không khí lớp học sôinổi, học sinh hiểu và nhớ kiến thức hơn.

- Mong muốn của học sinh đối với việc thầy (cô) sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý

Để tìm hiểu về vấn đề này, chúng tôi sử dụng hai câu hỏi, với kết quả nhưsau:

+ Em có mong muốn được thầy (cô) sử dụng Âm nhạc trong dạy học phânmôn Địa lý không

Bảng 1.16 Mức độ mong muốn được thầy (cô) sử dụng Âm nhạc trong dạy

học phân môn Địa lý

Nội dung Lựa chọn Tỉ lệ

Biểu đồ 1.6 Mức độ mong muốn được thầy (cô) sử dụng Âm nhạc trong

dạy học phân môn Địa lý.

Nhận thấy được những tác dụng tích cực của Âm nhạc khi giáo viên sửdụng vào dạy học: thu hút được sự chú ý của các em, không khí lớp học sôi nổi,giúp học sinh hiểu và nhớ kiến thức hơn Cho nên học sinh mong muốn đượcthầy (cô) của mình sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý Đấy sẽ làđiều kiện thuận lợi cho chúng tôi thực nghiệm đề tài, bởi vì đã có được sự ủng

hộ, mong muốn từ học sinh

+ Em có muốn tìm hiểu các kiến thức về Địa lí của bài học thông qua các bài hát liên quan tới Địa lý không?

Bảng 1.17 Mức độ mong muốn tìm hiểu các kiến thức Địa lý thông qua

Ít mong muốnKhông mong muốn

Biểu đồ 1.7: Mức độ mong muốn tìm hiểu các kiến thức Địa lý thông qua

Âm nhạc.

Qua bảng số liệu, chúng tôi rất mừng vì biết rất nhiều học sinh rất mongmuốn được giáo viên sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý cũng nhưtìm hiểu các kiến thức Địa lý thông qua Âm nhạc Từ đó, chúng tôi thấy được đềtài của mình bước đầu được các em học sinh khá thích thú, mong muốn được họcnhững tiết có lồng ghép Âm nhạc

* Kết luận chung

- Đối với giáo viên: Từ những kết quả xử lý số liệu trên cho thấy hầu hết

giáo viên đều cho rằng việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp

4 là quan trọng và rất quan trọng đối với học sinh Tuy ý thức được những lợiích, hiệu quả của việc sử dụng Âm nhạc nhưng việc vận dụng vào dạy học Địa lývẫn chưa được giáo viên sử dụng, khai thác triệt để Một số giáo viên còn gặpkhó khăn trong việc lồng ghép sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lývới nhiều lí do như thiếu thời gian chuẩn bị hay khó chọn bài hát để lồng ghép,khó khăn trong thiết kế các hoạt động Bên cạnh đó, giáo viên còn chưa tạođược sự hứng thú một cách tích cực trong quá trình dạy học cho học sinh

- Đối với học sinh: Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn khi học các kiến thức

Địa lý Nhưng các em đã có hứng thú yêu thích với phân môn Địa lý lớp 4, và rấtmong muốn được học những tiết lồng ghép Âm nhạc vào dạy học Các em cũng

đã ý thức được tác dụng của giáo viên khi sử dụng Âm nhạc trong dạy học phânmôn Địa lý Và qua bước đầu khảo sát, chúng tôi thấy được mức độ hiểu và ghinhớ kiến thức Địa lý của học sinh sau bài học chưa thực sự đạt hiệu quả so vớiyêu cầu của môn học đề ra Nếu như có thể áp dụng được đề tài nghiên cứu nàyvào dạy học, chúng tôi tin rằng sẽ cải thiện được mức độ hiểu bài của học sinh.Bởi vì các em đã có được sự hứng thú và rất mong muốn học những tiết lồngghép Âm nhạc

Tiểu kết chương 1

Qua nghiên cứu, tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài, chúng tôithấy được việc sử dụng Âm nhạc vào dạy học phân môn Địa lý rất cần thiết,không những giúp các em hứng thú khi tiếp nhận kiến thức, mà còn giúp các em

có thể cảm nhận được cái hay của ngôn ngữ, yếu tố địa lý qua những bài hát Và

để có được sự thành công trong quá trình dạy học, giáo viên phải nắm bắt đượcđặc điểm tâm sinh lý của học sinh cũng như nắm vững kiến thức để truyền thụcho các em

Từ việc khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến của giáo viên cùng học sinh tạitrường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam cho thấy:

- Trong dạy học ở Tiểu học, việc sử dụng Âm nhạc vào dạy học nói chung,môn Địa lý lớp 4 nới riêng là phù hợp với đặc điểm tâm lí, nội dung chương trìnhdạy học Dạy học theo hướng rèn luyện tư duy để suy nghĩ, lắng nghe để hiểuđược vấn đề, tạo được sự hứng thú, yêu thích trong học tập là một hình thức dạyhọc mang đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực - phát huy cao độ tính tíchcực tự lập và sáng tạo của học sinh, phù hợp với xu hướng, mục tiêu giáo dụctrong thời kì đổi mới

- Giáo viên đã hiểu vai trò và tầm quan trọng của việc sử dụng Âm nhạctrong dạy học phân môn Địa lý lớp 4 Nhưng hầu hết giáo viên lại ngại nghiêncứu về một vấn đề, hướng đi mới Thực tiễn việc sử dụng Âm nhạc trong dạy học

phân môn Địa lý lớp 4 trong dạy học đã được nhà trường và giáo viên tiểu học có

sử dụng nhưng rất ít, chỉ khi có tiết dự giờ, thao giảng mới áp dụng và còn gặpnhiều khó khăn trong quá trình thực hiện Do vậy cần những nghiên cứu và thửnghiệm nhằm đưa ra những biện pháp đem lại một kết quả giáo dục về sử dụng

Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý Dựa trên việc tìm hiểu về cơ sở lí luận

và thực tiễn giúp cho chúng tôi có những căn cứ phù hợp để đưa ra các biện pháp

sử dụng Âm nhạc trong dạy học phân môn Địa lý lớp 4