ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh tâm thần liên quan đến một loạt các điều kiện sức khỏe tâm thần, rối loạn có ảnh hưởng đến suy nghĩ, tâm trạng và hành vi. Ví dụ về các bệnh tâm thần bao gồm trầm cảm, rối loạn lo âu, tâm thần phân liệt, rối loạn ăn uống và hành vi gây nghiện [1]. Nhiều người có mối quan tâm sức khỏe tâm thần. Nhưng một mối quan tâm sức khỏe tâm thần trở thành một căn bệnh tâm thần khi các dấu hiệu và triệu chứng thường xuyên gây ra căng thẳng và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động. Bệnh tâm thần có thể làm cho đau khổ và có thể gây ra vấn đề trong cuộc sống hàng ngày, chẳng hạn như tại nơi làm việc hoặc trong mối quan hệ. Trong hầu hết trường hợp, triệu chứng bệnh tâm thần có thể được quản lý với sự kết hợp của thuốc và tư vấn tâm lý [7]. Các rối loạn tâm thần (RLTT) rất thường gặp trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu. Phát hiện kịp thời, can thiệp sớm, điều trị ngoại trú hiệu quả không chỉ giúp ngăn chặn sự phát triển bệnh trên bệnh nhân mà còn ảnh hưởng tốt đến sự phát triển của cộng đồng. Tổ chức y tế thế giới cũng chỉ rõ nhiều bệnh tâm thần phổ biến có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm, điều trị đúng cách và việc phát hiện, điều trị có thể làm tốt ở tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu. Trong nhiều năm qua. Năm 2011, dự án “Sức khỏe tâm thần cộng đồng” thuộc Dự án 2 của chương trình Mục tiêu Quốc gia về Y tế “Phòng chống bệnh không lây nhiễm” thuộc chương trình “Bảo vệ sức khỏe tâm thần cộng đồng” đã được đã được thực hiện bởi bệnh viện Tâm thần Huế, do cơ quan chỉ đạo là Bộ Y tế và Bệnh Viện tâm thần trung ương I với mục tiêu: Đẩy mạnh việc phòng chống và cải thiện sức khỏe tâm thần cộng đồng, góp phần nâng cao sức khỏe cho nhân dân và an sinh xã hội. Bệnh tâm thần thường không gây chết đột ngột nhưng làm giảm sút khả năng lao động, học tập, làm đảo lộn sinh hoạt, gây căng thẳng cho các thành viên trong gia đình và tổn hại cả về kinh tế [3]. Quá trình đô thị hóa Thủy Phương (trước đây là một xã vùng ven của TP Huế) diễn ra một cách mạnh mẽ, tác động đến môi trường cũng như sức khỏe của nhân dân. Với nền công nghiệp càng phát triển, sự tập trung dân cư vào các thị trấn, phường càng đông, môi trường càng ô nhiễm, tiếng ồn càng nhiều, cuộc sống càng căng thẳng thì bệnh tâm thần có xu hướng càng tăng. Do vậy, để tìm hiểu kiến thức, thái độ về bệnh tâm thần chúng em nghiên cứu đề tài: “Tìm hiểu kiến thức về bệnh tâm thần của người dân tại phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế” với mục tiêu: - Tìm hiểu kiến thức về bệnh tâm thần của người dân phường Thủy Phương
Trang 1Y DƯỢC HUẾ KHOA ĐIỀU DƯỠNG
-
-BÁO CÁO
TÌM HIỂU KIẾN THỨC VỀ BỆNH TÂM THẦN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI PHƯỜNG THỦY PHƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG THỦY, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Huế, 10- 2016
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh tâm thần liên quan đến một loạt các điều kiện sức khỏe tâm thần, rốiloạn có ảnh hưởng đến suy nghĩ, tâm trạng và hành vi Ví dụ về các bệnh tâmthần bao gồm trầm cảm, rối loạn lo âu, tâm thần phân liệt, rối loạn ăn uống vàhành vi gây nghiện [1]
Nhiều người có mối quan tâm sức khỏe tâm thần Nhưng một mối quantâm sức khỏe tâm thần trở thành một căn bệnh tâm thần khi các dấu hiệu và triệuchứng thường xuyên gây ra căng thẳng và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động.Bệnh tâm thần có thể làm cho đau khổ và có thể gây ra vấn đề trong cuộc sốnghàng ngày, chẳng hạn như tại nơi làm việc hoặc trong mối quan hệ Trong hầuhết trường hợp, triệu chứng bệnh tâm thần có thể được quản lý với sự kết hợpcủa thuốc và tư vấn tâm lý [7]
Các rối loạn tâm thần (RLTT) rất thường gặp trong mạng lưới chăm sócsức khỏe ban đầu Phát hiện kịp thời, can thiệp sớm, điều trị ngoại trú hiệu quảkhông chỉ giúp ngăn chặn sự phát triển bệnh trên bệnh nhân mà còn ảnh hưởngtốt đến sự phát triển của cộng đồng Tổ chức y tế thế giới cũng chỉ rõ nhiều bệnhtâm thần phổ biến có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm, điều trị đúng cách vàviệc phát hiện, điều trị có thể làm tốt ở tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu Trongnhiều năm qua
Năm 2011, dự án “Sức khỏe tâm thần cộng đồng” thuộc Dự án 2 của chương trình Mục tiêu Quốc gia về Y tế “Phòng chống bệnh không lây nhiễm”
thuộc chương trình “Bảo vệ sức khỏe tâm thần cộng đồng” đã được đã đượcthực hiện bởi bệnh viện Tâm thần Huế, do cơ quan chỉ đạo là Bộ Y tế và BệnhViện tâm thần trung ương I với mục tiêu: Đẩy mạnh việc phòng chống và cảithiện sức khỏe tâm thần cộng đồng, góp phần nâng cao sức khỏe cho nhân dân
và an sinh xã hội
Trang 3Bệnh tâm thần thường không gây chết đột ngột nhưng làm giảm sút khảnăng lao động, học tập, làm đảo lộn sinh hoạt, gây căng thẳng cho các thànhviên trong gia đình và tổn hại cả về kinh tế [3].
Quá trình đô thị hóa Thủy Phương (trước đây là một xã vùng ven của TPHuế) diễn ra một cách mạnh mẽ, tác động đến môi trường cũng như sức khỏecủa nhân dân Với nền công nghiệp càng phát triển, sự tập trung dân cư vào cácthị trấn, phường càng đông, môi trường càng ô nhiễm, tiếng ồn càng nhiều, cuộcsống càng căng thẳng thì bệnh tâm thần có xu hướng càng tăng Do vậy, để tìm
hiểu kiến thức, thái độ về bệnh tâm thần chúng em nghiên cứu đề tài: “Tìm hiểu kiến thức về bệnh tâm thần của người dân tại phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế” với mục tiêu:
- Tìm hiểu kiến thức về bệnh tâm thần của người dân phường Thủy Phương
Trang 4Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
Cuối thế kỷ 20 các nhà tâm thần học thế giới đã tập trung nghiên cứu vềbệnh tâm thần Trung bình cứ khoảng 10 năm lại có bảng phân loại bệnh tâmthần mới trên cơ sở bảng phân loại cũ có sửa chữa và bổ sung Trên cơ sở đó,đến nay người ta thống nhất khái niệm chung về bệnh tâm thần và nguyên nhânsinh bệnh
1.1 KHÁI NIỆM BỆNH TÂM THẦN
Bệnh tâm thần là những bệnh do hoạt động não bộ bị rối loạn gây nênnhững biến đổi bất thường về lời nói, ý tưởng, hành vi, tác phong, tìnhcảm Bệnh tâm thần liên quan đến một loạt các điều kiện sức khỏe tâm thần, rốiloạn có ảnh hưởng đến suy nghĩ, tâm trạng và hành vi Ví dụ về các bệnh tâmthần bao gồm trầm cảm, rối loạn lo âu, tâm thần phân liệt, rối loạn ăn uống vàhành vi gây nghiện
Bệnh tâm thần nếu không được chữa trị kịp thời có thể dẫn đến trạng tháitâm thần sa sút, người bệnh trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội Vì vậy,việc phát hiện sớm và chữa bệnh kịp thời sẽ ngăn chặn được sự tiến triển xấucủa bệnh [1],[3],[7]
1.2 NHỮNG NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH TÂM THẦN
Nguyên nhân các bệnh tâm thần là một vấn đề phức tạp Hiện nay, cónhững bệnh tâm thần nguyên nhân đã rõ ràng, nhưng vẫn còn nguyên nhân một
số bệnh tâm thần chưa xác định được Xung quanh vấn đề bệnh nguyên và bệnhsinh, các bệnh tâm thần còn tồn tại nhiều quan điểm và giả thuyết khác nhau
- Bệnh tâm thần phát sinh do các nguyên nhân thực thể Là những bệnh
mà nguyên nhân do tổn thương trực tiếp tại tổ chức não hay ngoài não gây trởngại hoạt động của não:
+ Do tổn thương trực tiếp đến tổ chức não: Chấn thương sọ não, nhiễmtrùng thần kinh (viêm não, giang mai thần kinh ), nhiễm độc thần kinh (nghiện
Trang 5rượu, ma tuý, nhiễm độc thực phẩm, nhiễm độc hóa chất công nghiệp, nôngnghiệp ), các bệnh mạch máu não, các tổn thương não khác (u não, teo não, xơrải rác, tai biến mạch máu não ).
+ Do các bệnh cơ thể ảnh hưởng đến hoạt động não: các bệnh nội khoa,nội tiết, các bệnh về chuyển hóa và thiếu vitamin
- Bệnh tâm thần phát sinh do các nguyên nhân tâm lý:
+ Bệnh loạn thần phản ứng bao gồm: loạn thần phản ứng cấp, rối loạnsang chấn sau stress (PTSD), rối loạn thích ứng
+ Căng thẳng tâm lý dẫn đến bệnh tâm căn, rối loạn dạng cơ thể, rối loạnphân ly
+ Rối loạn hành vi ở thanh, thiếu niên do giáo dục không đúng, môitrường xã hội không thuận lợi
+ Rối loạn ám ảnh, lo âu
- Bệnh tâm thần phát sinh do cấu tạo thể chất bất thường và phát triển tâmthần bệnh lý: Các dị tật bẩm sinh, thiếu sót về hình thành nhân cách
- Các nguyên nhân chưa rõ ràng (nội sinh): Do có sự kết hợp phức tạp củanhiều nguyên nhân khác nhau (di truyền, chuyển hóa, miễn dịch, cấu tạo thểchất ) nên khó xác định nguyên nhân chủ yếu Các rối loạn tâm thần nội sinhthường gặp là: Bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc nguyên phát, độngkinh nguyên phát [1],[7]
1.3 CÁC DẤU HIỆU CỦA BỆNH TÂM THẦN
Các dấu hiệu chính của bệnh tâm thần là:
+ Tâm trạng rối loạn Chúng bao gồm các rối loạn có ảnh hưởng đến
cách cảm nhận được tình cảm Ví dụ như trầm cảm và rối loạn lưỡng cực
+ Rối loạn lo âu Lo âu là một cảm xúc đặc trưng bởi các dự đoán của các
mối nguy hiểm trong tương lai hoặc bất hạnh, đi kèm với cảm giác khó chịu Ví
dụ như chứng rối loạn hoảng loạn, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, ám ảnh và rốiloạn stress sau chấn thương
Trang 6+ Các rối loạn tâm thần Những rối loạn này gây ra từ thực tế (ảo
tưởng) Ví dụ đáng chú ý nhất của điều này là tâm thần phân liệt, mặc dù các rốiloạn khác của chứng rối loạn có thể được kết hợp từ thực tế
+ Các rối loạn về tư duy (nhận thức rối loạn) Những rối loạn này ảnh
hưởng đến khả năng suy nghĩ Chúng bao gồm mê sảng, mất trí nhớ và các vấn
đề bộ nhớ Alzheimer là một ví dụ của một rối loạn nhận thức
+ Rối loạn phát triển Thể loại này bao gồm một loạt các vấn đề thường
bắt đầu ở trẻ em, trẻ sơ sinh hoặc tuổi niên thiếu Chúng bao gồm bệnh tự kỷ, rốiloạn attention-deficit/hyperactivity (ADHD) và khuyết tật học tập Nhưng chỉ vì
họ đang ở các nhóm trong thể loại này không có nghĩa là họ chia sẻ một nguyênnhân thông thường hay đòi hỏi phải điều trị như nhau
+ Rối loạn nhân cách Rối loạn nhân cách là một đặc trưng của một mô
hình lâu dài của sự bất ổn về cảm xúc và hành vi không lành mạnh gây ra cácvấn đề trong cuộc sống và các mối quan hệ Ví dụ như rối loạn nhân cách và rốiloạn nhân cách chống đối xã hội
+ Các rối loạn khác: Chúng bao gồm các rối loạn kiểm soát xung động,
giấc ngủ, chức năng tình dục và ăn uống Cũng bao gồm các rối loạn sự chia ra,trong đó cảm giác tự bị phá vỡ, và các rối loạn somatoform, trong đó có nhữngtriệu chứng thể chất mà không có nguyên nhân rõ ràng.[1], [3]
1.4 CÁC NHÂN TỐ THUẬN LỢI CHO BỆNH TÂM THẦN
+ Yếu tố di truyền: Vấn đề di truyền tất nhiên có ảnh hưởng xấu đến một
số bệnh tâm thần nhưng không phải là tuyệt đối Có khi bệnh tâm thần phát sinhtrong một thành viên của gia đình mà không thấy trong những thành viên khác,
có trường hợp cha mẹ đều có bệnh mà con cháu đều khỏe mạnh bình thường.Cũng có trường hợp nhân tố di truyền không tác động vào thế hệ tiếp theo màvào thế hệ sau nữa [3], [7]
+ Yếu tố nhân cách bao gồm: Thích thú, khuynh hướng, năng lực, tínhcách, khí chất Nhân cách mạnh, bền vững là một nhân tố chống lại sự phátsinh các bệnh tâm thần, nhất là các bệnh do căn nguyên tâm lý Khi bị bệnh tâm
Trang 7thần, người có nhân cách vững bị nhẹ hơn và hồi phục nhanh hơn Nhân cáchyếu, không bền vững là một yếu tố thuận lợi cho bệnh tâm thần phát sinh, khimắc bệnh tâm thần thì sẽ hồi phục khó khăn và chậm.
+ Tuổi tác: Mỗi lứa tuổi có những đặc điểm tâm lý riêng, vì thế có nhữngloại bệnh tâm thần thường hay xảy ra ở lứa tuổi này mà ít xảy ra ở lứa tuổi khác
+ Giới tính: Nam giới thường mắc bệnh tâm thần nhiều hơn nữ giới Cácbệnh tâm thần do chấn thương sọ não, nghiện rượu, bệnh động kinh thườnggặp ở nam giới Các bệnh rối loạn phân ly (hysteria), rối loạn cảm xúc lưỡngcực, trầm cảm, lo âu hay gặp ở nữ giới Đặc biệt phụ nữ còn có những rối loạntâm thần do những biến động của nội tiết vào các thời kỳ: dậy thì, kỳ kinhnguyệt, sinh nở, tiền mãn kinh và mãn kinh
+ Tình trạng sức khỏe toàn thân: Trên thực tế lâm sàng thường gặp nhữngbệnh nhân tâm thần phát sinh khi sức khỏe bị giảm sút, mất ngủ kéo dài, thiếu dinh dưỡng lâu ngày, làm việc quá sức Khi người bệnh tâm thần quá suy kiệt thì chú ý nâng cao thể trạng để giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục
1.5 BIẾN CHỨNG CỦA BỆNH TÂM THẦN
Bệnh tâm thần là một nguyên nhân hàng đầu của người khuyết tật Bêncạnh việc giảm chất lượng tổng thể của cuộc sống, không được chữa trị bệnhtâm thần có thể gây ra vấn đề sức khỏe nghiêm trọng tình cảm, hành vi và thểchất Bệnh tâm thần cũng có thể gây ra vấn đề pháp lý và tài chính Các biếnchứng liên quan đến bệnh tâm thần bao gồm:[3], [7]
- Không hạnh phúc và hưởng thụ cuộc sống giảm
Trang 8+ Khám nghiệm lâm sàng
Điều này thường liên quan đến việc kiểm tra dấu hiệu quan trọng, nhưnhịp tim, huyết áp và nhiệt độ, nghe tim và phổi, và kiểm tra bụng
+ Kiểm tra tâm lý
Bác sĩ hoặc nhà cung cấp sức khỏe tâm thần sẽ nói chuyện về suy nghĩ,cảm xúc và các mẫu hành vi Sẽ hỏi về triệu chứng, kể cả khi nó bắt đầu, mức
độ nghiêm trọng đang có, chúng ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày thế nào vàviệc đã có tương tự trong quá khứ Cũng sẽ thảo luận về bất kỳ suy nghĩ có thể
đã tự tử, tự làm hại hoặc làm hại người khác Có thể được yêu cầu điền vào mộtbảng câu hỏi để giúp xác định những gì đang xảy ra
+ Kiểm tra xét nghiệm
Đây có thể bao gồm kiểm tra chức năng tuyến giáp hoặc kiểm tra rượu vàthuốc, ví dụ Thường xét nghiệm không cần thiết để chẩn đoán bệnh tâm thần
+ Định vị bệnh tâm thần
Nó có thể khó để xác định cụ thể bệnh tâm thần hoặc các bệnh tâm thần
có thể gây ra các triệu chứng Đối với một điều, nhiều căn bệnh tâm thần chia sẻcác triệu chứng tương tự Ngoài ra, chẩn đoán thường dựa phần lớn vào cách mô
tả các triệu chứng, cùng với bác sĩ giải thích các triệu chứng thế nào Bởi vì điềunày, nó có thể mất một thời gian và công sức để có được chẩn đoán chính xác.Gắn bó với nó, tuy nhiên, để có thể có được điều trị thích hợp cho bệnh tìnhhình cụ thể [1],[3],[7]
Trang 9Các đội tham gia điều trị có thể bao gồm:
Gia đình hoặc bác sĩ chăm sóc ban đầu
Bác sĩ tâm thần, bác sĩ chẩn đoán và điều trị bệnh tâm thần
Trị liệu tâm lý, chẳng hạn như một nhà tâm lý hoặc nhân viên tư vấn cấpphép
+ Thuốc men
Mặc dù thuốc tâm thần không chữa khỏi bệnh tâm thần, thường có thể cảithiện triệu chứng đáng kể, cho dù có trầm cảm, tâm thần phân liệt, rối loạn lo âuhay một điều kiện khác Thuốc tâm thần cũng có thể giúp làm cho phương phápđiều trị khác, chẳng hạn như tâm lý, hiệu quả hơn
Trang 10+ Thuốc chống trầm cảm
Thuốc chống trầm cảm được sử dụng để điều trị các loại bệnh trầm cảm
và đôi khi các điều kiện khác Thuốc chống trầm cảm có thể giúp cải thiện cáctriệu chứng như buồn bã, tuyệt vọng, thiếu năng lượng, khó tập trung và thiếuquan tâm trong hoạt động Thuốc chống trầm cảm được nhóm lại theo cách nóảnh hưởng đến hóa học não bộ, và một số loại khác nhau có sẵn Các thuốcchống trầm cảm phổ biến nhất theo quy định là chất ức chế tái hấp thu serotonin
có chọn lọc (SSRIs) như fluoxetine (Prozac) và citalopram (Celexa) Hiện cũng
có nhiều loại khác của thuốc chống trầm cảm, tốt nhất phụ thuộc vào tình hình
cụ thể và làm thế nào cơ thể phản ứng với thuốc
+ Thuốc ổn định tâm trạng Thuốc ổn định tâm trạng thường được sử
dụng để điều trị rối loạn lưỡng cực, được đặc trưng bởi xen kẽ các giai đoạn
hưng cảm và trầm cảm Thuốc ổn định tâm trạng bao gồm lithium (Lithobid),
divalproex (Depakote), lamotrigine (Lamictal) và những loại khác Đôi khi,
thuốc ổn định tâm trạng được thêm vào thuốc chống trầm cảm để điều trị trầm
cảm
+ Thuốc chống lo âu Thuốc chống lo âu, như tên gọi của nó cho thấy,
được sử dụng để điều trị rối loạn lo âu, như rối loạn lo âu tổng quát và rối loạnhoảng sợ Cũng có thể hữu ích trong việc giúp làm giảm kích động và mất ngủ.Những thuốc này thường nhanh chóng hành động, giúp giảm các triệu chứngtrong ít nhất là 30 phút Một nhược điểm lớn, tuy nhiên, là nó có khả năng gây
ra phụ thuộc Thuốc chống lo âu bao gồm alprazolam (Xanax), lorazepam(ATIVAN) và nhiều loại khác
+ Thuốc chống loạn thần Thuốc chống loạn thần, còn gọi là thuốc an
thần kinh, thường được sử dụng để điều trị các rối loạn tâm thần như tâm thầnphân liệt Thuốc chống loạn thần cũng có thể được dùng để điều trị rối loạnlưỡng cực hoặc thêm vào thuốc chống trầm cảm để điều trị trầm cảm Thuốcchống loạn thần bao gồm clozapine (Clozaril), olanzapine (Zyprexa) và nhữngloại khác [1], [3], [7]
Trang 11+ Tâm lý trị liệu
Tâm lý trị liệu là một thuật ngữ chung cho quá trình điều trị bệnh tâm thầnbằng cách nói về tình trạng và các vấn đề liên quan với một nhà cung cấp sứckhỏe tâm thần Trong tâm lý trị liệu, tìm hiểu về tình trạng và tâm trạng, cảmxúc, suy nghĩ và hành vi Sử dụng những hiểu biết và kiến thức có được trongtâm lý trị liệu, có thể tìm hiểu đối phó và kỹ năng quản lý stress Tâm lý trị liệuthường có thể thành công hoàn thành trong một vài tháng, nhưng trong một sốtrường hợp, điều trị lâu dài có thể hữu ích Tâm lý trị liệu có thể diễn ra mộtngày một, trong một nhóm hay cùng với các thành viên trong gia đình
+ Phương pháp điều trị kích thích não
Kích thích não đôi khi được sử dụng phương pháp điều trị trầm cảm vàmột số rối loạn sức khỏe tâm thần khác Thường là dành cho các tình huốngtrong đó thuốc và tâm lý đã không làm việc Chúng bao gồm:
+ Trị liệu Electroconvulsive (ECT) Electroconvulsive trị liệu (ECT) là
một thủ tục trong đó dòng điện được chuyển qua bộ não, cố tình gây ra sự cogiật ngắn Điều này dường như làm thay đổi hóa học não có thể nhanh chónglàm giảm triệu chứng của một số bệnh tâm thần, chẳng hạn như trầm cảm Bởi
vì nó có thể cung cấp những cải tiến đáng kể trong các triệu chứng nhanh hơn sovới tâm lý hay thuốc men, ECT có thể là lựa chọn điều trị tốt nhất trong các tìnhhuống nhất định
+ Kích thích Transcranial Phương pháp này sử dụng nam châm mạnh
để kích thích các tế bào ở các bộ phận của bộ não liên quan đến cảm xúc Điềunày xuất hiện để làm giảm các triệu chứng trầm cảm ở một số người
Kích thích dây thần kinh phế vị Quy trình này sử dụng một thiết bị nhỏ
chạy pin (xung điện) cấy vào ngực trên Nó kết nối với một sợi dây thần kinh ở
cổ dẫn đến não (các dây thần kinh phế vị) Các máy phát xung điện định kỳ kíchthích các dây thần kinh phế vị Các tín hiệu điện sau đó đi lên các dây thần kinhphế vị đến não Điều này được cho là giúp giảm trầm cảm bằng cách kích thíchcác tế bào não
Trang 12Kích thích não bộ sâu Với thủ thuật này, một máy phát xung nằm ở
ngực trên gửi kích thích điện qua dây dẫn đến các khu vực sâu trong não Điềunày được cho là ảnh hưởng đến các bộ phận của não liên quan đến tâm trạng,giảm nhẹ triệu chứng trầm cảm Nó cũng có thể hữu ích cho chứng rối loạn ámảnh cưỡng chế Bởi vì nó liên quan đến việc phẫu thuật não và phẫu thuật ngực,điều này được xem là một điều trị cuối
1.8 PHÒNG CHỐNG
Không có cách nào chắc chắn để ngăn ngừa bệnh tâm thần Tuy nhiên,nếu không có bệnh tâm thần, tiến hành các bước để kiểm soát stress, để tăng khảnăng đàn hồi và để tăng cường lòng tự trọng thấp có thể giúp giữ cho các triệuchứng dưới sự kiểm soát Thực hiện theo các bước sau [1], [3], [7]
+ Chú ý đến dấu hiệu cảnh báo
Làm việc với bác sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa để tìm hiểu những gì có thểgây ra các triệu chứng Thực hiện một kế hoạch để biết phải làm gì nếu triệuchứng trở lại Liên hệ với bác sĩ hoặc chuyên gia trị liệu nếu nhận thấy bất kỳthay đổi trong các triệu chứng hoặc cảm thấy thế nào Hãy xem xét liên quanđến thành viên gia đình hoặc bạn bè cho dấu hiệu cảnh báo
+ Hãy thường xuyên chăm sóc y tế
Đừng bỏ qua hoặc bỏ qua kiểm tra gặp bác sĩ gia đình, đặc biệt là nếukhông cảm thấy tốt Có thể có một vấn đề sức khỏe mới cần phải được điều trị,hoặc có thể gặp tác dụng phụ của thuốc
+ Được giúp đỡ khi cần
Điều kiện sức khỏe tâm thần có thể rất khó điều trị nếu chờ cho đến khicác triệu chứng trở nên tồi tệ Duy trì điều trị dài hạn cũng có thể giúp ngănngừa tái phát các triệu chứng
+ Lành mạnh
Ngủ đủ, ăn thường xuyên, ăn uống lành mạnh và tập thể dục thườngxuyên đều có thể giúp đỡ bệnh tâm thần
Trang 13Chương 2
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
Phường Thủy Phương là 1 trong 4 phường thuộc thị xã Hương Thủy – ThừaThiên Huế
Chọn chủ đích Phường Thủy Phường và toàn bộ các hộ gia đình có thànhviên trong độ tuổi 18 – 60 tuổi
2.2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
2.2.1 Đối tượng nghiên cứu
Chọn 55 người dân về tìm hiểu kiến thức, thái độ về bệnh tâm thần củangười dân phường Thủy Phương, TX Hương Thủy, Thành Phố Huế
+ Tiêu chuẩn chọn đối tượng
- Mỗi hộ chọn 1 người 18 – 60 tuổi
- Đồng ý tham gia
- Người tham gia phỏng vấn phải cư trú tại địa phương ≥ 1 năm.+ Tiêu chuẩn loại trừ
Đối tượng được phỏng vấn
- Đang cư trú < 1 năm
- Không có khả năng giao tiếp
- Bệnh tâm thần
- Không đồng ý tham gia
2.2.2 Phương tiện và vật liệu NC:
- Bộ câu hỏi KAP
- Danh sách người dân trong độ tuổi 18 – 60.
2.2.3 Thời gian nghiên cứu
Tiến hành nghiên cứu từ ngày 28 - 3 - 2016 đến 8 - 4 - 2016
Trang 142.2.4 Nội dung nghiên cứu:
- Tìm hiểu kiến thức về bệnh tâm thần của người dân phường ThủyPhương
- Tìm hiểu thái độ về bệnh tâm thần của người dân phường Thủy Phương
2.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu: Phương pháp điều tra mô tả, cắt ngang
2.3.2 Phương pháp chọn mẫu:
- Chọn mẫu theo phương pháp ngẩu nhiên đơn
- Lập danh sách tất cả hộ gia đình có các thành viên trong độ tuổi từ 18 –
60 đang sinh sống tại phương Thủy phương, TX Hương Thủy, Thành Phố Huế
2.3.3 Kỹ thuật thu thập số liệu
Dùng bộ câu hỏi (phiếu điều tra) đã thiết kế trước để thu thập các thôngtin:
- Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
+ 18 tuổi; 30- 45 tuổi; 46- 60 tuổi
+ Nghề nghiệp: Nông, CBCNV, công nhân, buôn bán
+ Trình độ văn hóa: Tiểu học, THCS, THPT và CĐ - ĐH
- Tìm hiểu kiến thức, thái độ về bệnh tâm thần
+ Theo 15 nội dung của phiếu điều tra
2.3.4 Các bước nghiên cứu:
- Bước 1: Làm việc với chính quyền địa phương và lập danh sách các hộ
gia đình có thành viên trong độ tuổi 18 - 60
- Bước 2: Chọn mẫu ngẫu nhiên
- Bước 3: Phỏng vấn theo nội dung điều tra
2.4 XỬ LÝ SỐ LIỆU:
Xử lý số liệu bằng phương pháp y học thông thường
Trang 15Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Qua tìm hiểu điều tra, phỏng vấn kiến thức, thái độ về bệnh tâm thần của
55 người dân phường Thủy Phương, TX Hương Thủy, Thành Phố Huế chúng tôi
có kết quả như sau:
3.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA MẪU NGHIÊN CỨU
3.1.1 Phân bố theo tuổi
Tuổi TB là 42,84 ± 12,26 tuổi, tuổi lớn nhất 60 và thấp nhất 18 tuổi
3.1.2 Phân bố theo giới tính
Bảng 3.1 Tỷ lệ đối tượng nghiên cứu theo giới
Trang 163.1.4 Phân bố theo nghề nghiệp
Bảng 3.2 Tỷ lệ người dân theo nghề nghiệp