Sau khi học xong chủ đề , yêu cầu HS cần: Nắm được một cách có hệ thống những nét chính về tình hình nước Nga lần thế kỉ XX, hiểu được vì sao nước Nga năm 1917 lại có hai cuộc cách mạng: Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười. Nắm được những nét chính về diễn biến của cuộc Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười 1917. Hiểu được ý nghĩa lịch sử và ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Nắm được nét chính về nguyên nhân, nội dung, ý nghĩa của chính sách kinh tế mới Thành tựu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (19211941)
Trang 1SỞ GD ĐT VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT LÊ XOAY
CÁCH MẠNG THÁNG 10 NGA NĂM 1917 VÀ CÔNG CUỘC XÂY DỰNG
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ (1921 - 1941)
Tác giả chủ đề: Đặng Thị Thu Hường
Tổ: Ngoại Ngữ - Sử - Địa
Chương trình: Lịch sử lớp 11
Đối tượng học sinh: lớp 11
Số tiết theo phân phối chương trình: 02
Số tiết dạy trong chủ đề: 02
Vĩnh Tường, tháng 11 năm 2018
Trang 2CÁCH MẠNG THÁNG 10 NGA NĂM 1917 VÀ CÔNG CUỘC XÂY DỰNG
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ (1921 - 1941)
I Mục tiêu chủ đề:
1 Kiến thức:
Sau khi học xong chủ đề , yêu cầu HS cần:
- Nắm được một cách có hệ thống những nét chính về tình hình nước Nga lầnthế kỉ XX, hiểu được vì sao nước Nga năm 1917 lại có hai cuộc cách mạng: Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười
- Nắm được những nét chính về diễn biến của cuộc Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười 1917
- Hiểu được ý nghĩa lịch sử và ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
- Nắm được nét chính về nguyên nhân, nội dung, ý nghĩa của chính sách kinh
Trang 3- Rèn kỹ năng tổng hợp và hệ thống hóa các sự kiện lịch sử.
- Rèn luyện kĩ năng tập hợp, phân tích so sánh …
- Rèn kĩ năng sử dụng đồ dùng trực quan
4 Năng lực cần hình thành cho học sinh
Qua bài học cần hình thành cho học sinh một số năng lực
- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực chuyên môn:
+ Tìm hiểu xã hội, ngôn ngữ, sử dụng công nghệ thông tin khai thác tư liệu
+ Năng lực khai thác kênh hình có liên quan đến nội dung bài học, năng lực hợp tác, tổng hợp, liên hệ, sâu chuỗi các sự kiện lịch sử, phân tích, đánh giá
+ Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài học
+ Năng lực giải quyết vấn đề thông qua các tình huống, các câu hỏi đặt ra trong bàihọc
II Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
1917 đến 1941 Tường thuật lạiquá trình diễn
ra hai cuộc cách mạng ở Nga
Hiểu Hiểu được thái
độ của nhân dân Nga với Nga hoàng, mục tiêu của cách mạng Nga năm 1917
Trang 4
Nhận Nhận biết được
cuộc Cách mạng tháng Mười ở Nga:
hoàn cảnh lịch
sự, quá trình vàkết quả, tính chất Qúa trình Liên Xô xây dựng chủ nghĩa
xã hội
Lí gi Hiểu được tinh
thần tự cường và
sự sáng tạo của nhân dân xô viếttrong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội
Khái Khái quát ý
nghĩa, tính chất của hai cuộc cách mạng, so sánh hai cuộccách mạng ở Nga năm 1917
Trình
truyệHiểu sâu sắc về
cách mạng ở Nga năm 1917, chính sách kinh
tế mới và các kế hoạch dài hạn ở Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa
xã hội
Liệt Liệt kê được
những chi tiết quan trọng liênquan đến lịch
sử Nga và Liên
Xô ( từ 1917 - 1941)
Hiểu Hiểu được ước
mơ, khát vọng của nhân dân Nga trong cách mạng và trong công cuộc xây dựng đất nước
- Giúp các emnhận thức đượcsức mạnh, tính
ưu việt và nhữngthành tựu vĩ đạicủa công cuộcxây dựng chủnghĩa xã hội ởLiên Xô
Thấy Thấy được
mối quan hệ hoàn cảnh lịch sử và mục tiêu của các cuộc cách mạng ở Nga
Liên hệ về tầmảnh hưởng vaitrò của cáchmạng Nga vàcông cuộc xâydựng chủ nghĩa
xã hội ở Liên
Xô đối với thếgiới và ViệtNam
- Liên hệ
về sự phát triểncủa con đườngXHCN trên thếgiới sau đó.Tránh tư tưởngphủ định lịch
sử, phủ nhậnnhững đóng
Trang 5góp to lớn củachủ nghĩa xãhội với tiếntrình phát triểncủa lịch sửnhân loại.
III Bảng mô tả câu hỏi và bài tập minh họa.
người dân Nga
cuối XIX như thế
+Vì sao năm 1917
ở nước Nga diễn rahai cuộc cách mạng?
+Tại sao cách mạng xã hội chủ nghĩa lại diễn ra vàthành công ở nước Nga ?
+ Ý nghĩa Công
cuộc xây dựng chủnghĩa xã hội ởLiên Xô (1925 -1941)?
+ Lập bảng sosánh tính chấtcủa hai cuộccách mạng ở
+Vai trò của Lê Nin đối với cách mạng tháng Mười Nga
+ Em học hỏi được
gì từ lãnh tụ Lê nin?+ Lấy dẫn chứng vềảnh hưởng của cáchmạng tháng Mườiđối với Vệt Nam+Tác động của cách mạng tháng Mười Nga với phong trào cách mạng thế giới
+ Việt Nam đã họcđược gì từ việc thựchiện chính sáchKinh tế mới củaLiên Xô trong quátrình xây dựngCNXH?
+ Lấy dẫn chứng về
sự giúp đỡ của Liên
Xô đối với VệtNam?
+ Theo em khi học xong chuyên đề này
Trang 6+Trong chính sáchKinh tế mới theo
em nội dung nàoquan trọngnhất ? Vì sao?
+ Ý nghĩa, vai tròcủa chính sáchKinh tế mới?
em rút ra được bài học gì cho bản thân?
IV Kế hoạch thực hiện chủ đề:
1 Nội dung: Cách mạng tháng 10 Nga năm 1917 và công cuộc xây dựng chủ
nghĩa xã hội ở Liên Xô (1921 - 1941)
2 Hình thức tổ chức dạy học: Tại lớp.
3 Thời lượng: 2 tiết.
4 Thiết bị dạy học và học liệu
* Đối với giáo viên:
- Sách giáo khoa
- Sách giáo viên
- Sách bài tập
- Giáo án, sách chuẩn kiến thức kĩ năng
- Các tư liệu tham khảo có liên quan
- Máy chiếu, giáo án, bảng phụ
* Đối với học sinh:
- Sách giáo khoa
Trang 7- Kỹ thuật khăn trải bàn
- Học sinh làm việc độc lập kết hợp với thảo luận nhóm
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:
- Nắm được một cách có hệ thống những nét chính về tình hình nước Nga đầu thế kỉ XX, hiểu được vì sao nước Nga năm 1917 lại có hai cuộc cách mạng: Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười
- Nắm được những nét chính về diễn biến của cuộc Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười 1917
- Thấy được nội dung cuộc đấu tranh chống thù trong giặc ngoài
- Hiểu được ý nghĩa lịch sử và ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
Trang 8- Hiểu rõ mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với Cách mạng tháng Mười.
Qua bài học cần hình thành cho học sinh một số năng lực:
- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực chuyên môn: tìm hiểu xã hội, ngôn ngữ, sử dụng công nghệ thông tin khai thác tư liệu
+ Năng lực khai thác kênh hình có liên quan đến nội dung bài học, năng lực hợp tác, tổng hợp, liên hệ, sâu chuỗi các sự kiện lịch sử, phân tích, đánh giá
+ Năng lực liên hệ vấn đề lịch sử đang học với thực tiễn lịch sử dân tộc để rút ra
– Các tư liệu tham khảo có liên quan tới bài học
+ Bản đồ nước Nga đầu thế kỉ XX (hoặc bản đồ châu Âu)
+Tranh ảnh về Cách mạng tháng Mười Nga
+ Tư liệu lịch sử về Cách mạng tháng Mười Nga và Lê-nin
* Học sinh:
Trang 9- Sách giáo khoa, sách bài tập, vở ghi, vở bài soạn, bút, bút dạ, giấy A0…
2.Phương pháp thực hiện
- Giáo viên phối hợp linh hoạt các phương pháp: Nêu vấn đề, đàm thoại, gợi
mở, làm việc nhóm, so sánh…
3 Kỹ thuật dạy học:
- Công não, thông tin - phản hồi
- Đặt câu hỏi, chia nhóm, viết tích cực
- Kỹ thuật mảnh ghép
- Học sinh làm việc độc lập kết hợp với thảo luận nhóm
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Ôn định tổ chức:
- Lớp dạy:
- Sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ:
Trong cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất( 1914 - 1918) sự kiện nào diễn ra nằm ngoài ý muốn chủ quan của các nước đế quốc?
Gợi ý trả lời: Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga và sự ra đời của nước Nga xô viết…
3 Bài mới
HOẠT ĐỘNG 1: TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP( KHỞI ĐỘNG)
1.Mục tiêu:
HS nắm được :đầu thế kỉ XX có một sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại có
tác động và ảnh hưởng rất lớn Sự kiện này đã mở đầu và mở đường cho sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới, cuộc đấu tranh giải phóng người lao động
và các dân tộc bị áp bức, mở ra kỷ nguyên mới cho lịch sử loài người, đó là Cách mạng tháng Mười Nga
Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học
2 Phương thức: GV cho HS xem ảnh LêNin với Cách mạng tháng Mười,
Trang 10- GV giao nhiệm vụ cho từng cá nhân HS trình bày:
+Hãy cho biết những hiểu biết của mình về LêNin và cuộc Cách mạng tháng Mười?
+Cách mạng tháng Mười là một sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại có tác đông và ảnh hưởng như thế nào cho sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới?
-Tùy theo tình hình của lớp học, GV có thể tổ chức hoạt động cho HS hoạt động cá nhân hoặc cặp đôi
3 Gợi ý sản phẩm:
Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn
01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI:
I Cách mạng tháng Mười Nga 1917
a) Tình hình nước Nga trước cách mạng
1 Mục tiêu:
Trình bày được tình hình kinh tế - xã hội nước Nga trước cách mạng
từ đó thấy nước Nga trở thành nơi tập trung các mâu thuẫn gay gắt của thời đại Phong trào phản đối chiến tranh, đòi lật đổ chế Nga Hoàng diễn ra sôi nổi Nước Nga đã tiến sát tới một cuộc cách mạng
Trang 11+Cuộc sống của người dân Nga cuối XIX như thế nào?
+Em có suy nghĩ gì về hình ảnh những người lính Nga ngoài mặt trận (01-1917)?-HS trình bày những nét cơ bản về tình hình nước Nga trước cách mạng để thấy được:
+ Sự suy sụp về kinh tế
+Sự lạc hậu, bảo thủ về chính trị
+Những mâu thuẫn xã hội ở Nga trước cách mạng
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổiđàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn
Trang 12=>Như vậy, năm 1917 nước Nga đã tiến sát tới một cuộc cách mạng nhằm lật đổ chế độ Nga hoàng.
b, Từ Cách mạng tháng Hai đến Cách mạng tháng Mười
1.Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về diễn biến cuộc cách mạng, nguyên
nhân bùng nổ, hình thức, lực lượng tham gia và kết quả cách mạng , biết được vì sao năm 1917 ở nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng
2 Phương thức:
- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS sử dụng kĩ thuật nhómchuyên gia GV cho HS làm việc sau đó trao đổi để tìm hiểu:
+Nhóm 1: Những nét chính về diễn biến cuộc cách mạng
+ Nhóm 2: Hình thức, lực lượng tham gia và kết quả cách mạng
+Nhóm 3: Vì sao năm 1917 ở nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng?
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các HS để có thể gợi ý học trợ giúp
HS khi các em gặp khó khăn
3 Gợi ý sản phẩm
*Cách mạng dân chủ tư sản tháng 2/1917:
-Ngày23/2/1917 cách mạng bùng nổ bằng cuộc biểu tình của 9 vạn nữ công nhân Pê-tơ-rô-gơ-rát
-Phong trào nhanh chóng chuyển từ tổng bãi công chính trị sang khởi nghĩa vũ trang
-Lực lượng tham gia là đông đảo công nhân, binh lính, nông dân…
- Kết quả:
+ Chế độ quân chủ chuyên chế Nga hoàng bị lật đổ nước Nga
+ Sau CMT2/1917 xuất hiện cục diện hai chính quyền song song tồn tại:
Trang 13Một là Xô viết đại biểu công nhân và binh lính được thành lập (tháng 3/1917 toàn nước Nga có 555 Xô viết)
Hai là Chính phủ lâm thời tư sản do giai cấp tư sản thành lập
=>Tính chất: Cách mạng tháng 2/1917 ở Nga là cuộc cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới
* Cách mạng tháng Mười Nga 1917
Sau Cách mạng tháng Hai, Nga tồn tại 2 chính quyền song song:
+ Chính phủ lâm thời (tư sản)
+ Xô viết đại biểu (vô sản)
Cục diện không thể kéo dài
- Trước tình hình đó Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích đã xác định đường lối tiếp theo của cách mạng Nga là chuyển từ cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xãhội chủ nghĩa (lật đổ chính quyền tư sản lâm thời)
- Diễn biến khởi nghĩa:
+ Đêm 24/10/1917 bắt đầu khởi nghĩa
+ Đêm 25/10 tấn công cung điện Mùa Đông, bắt giữ các bộ trưởng của Chính phủ tưsản
Khởi nghĩa Pêtơrôgrát giành thắng lợi
+ Năm 1918 chính quyền Xô viết giành thắng lợi trên khắp nước Nga rộng lớn
- Tính chất: Cách mạng tháng Mười mang tính chất của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa
c Ýnghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Mười Nga :
1 Mục tiêu: HS biết rút ra một số ý nghĩa quan trọng của Cách mạng tháng
Mười Đây là một sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại có tác động và ảnh
Trang 14hưởng sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới nói chung và ViệtNam nói riêng.
2 Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS:
Từ nội dung kiến thức đã học, HS thảo luận theo từng nhóm tìm hiểu những câu hỏi sau :
+Trình bày kết quả của Cách mạng tháng Mười Nga Kết quả đó có ý nghĩa gì với nước Nga và với thế giới
+ Cách mạng tháng Mười đã có ảnh hưởng như thế nào đối với cách mạng Việt Nam?
- Trong hoạt động này GV tổ chức hoạt động học tập ở cá nhân sau đó trao đổi cặpđôi hoặc nhóm và báo cáo kết quả làm việc trước lớp
- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các HS và cặp đôi hoặc nhóm để có thể gợi ý học trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn
3 Gợi ý sản phẩm:
Với các câu hỏi trên, gợi ý sản phẩm là:
*Với nước Nga
- Cách mạng tháng Mười đã làm thay đổi hoàn toàn tình hình đất nước và số phận của hàng triệu nhân dân lao động Nga
+ Đập tan ách áp bức, bóc lột của phong kiến, tư sản, giải phóng công nhân và nhân dân lao động
+Đưa công nhân và nông dân lên nắm chính quyền, xây dựng chủ nghĩa xã hội *Với thế giới:
+ Làm thay đổi cục diện thế giới
+ Cổ vũ và để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho cách mạng thế giới
Trang 15*Với Việt Nam :Cách mạng Việt Nam được định hướng theo con đường
cách mạng giải phóng dân tộc gắn liền với CNXH
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
1 Mục tiêu: nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS
đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về:khái niệm cách mạng dân
chủ tư sản kiểu mới và cách mạng xã hội chủ nghĩa Cách mạng tháng Mười Nga là
một sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại có tác đông và ảnh hưởng rất lớn, mở đầu
và mở đường cho sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới, cuộc đấu tranh
giải phóng người lao động và các dân tộc bị áp bức, mở ra kỷ nguyên mới cho lịch
sử loài người
2 Phương thức:
- GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm
việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo:
*HS lập bảng so sánh cách mạng tháng Hai 1917 và cách mạng tháng Mười Nga
Nội dung Cách mạng dân chủ tư sản
kiểu cũ
Cách mạng tháng Hai 1917
Nhiệm vụ
Trang 16b Giáo viên đưa ra một số câu hỏi trắc nghiệm nhằm giúp hs luyện tập:
Câu 1: Trước cuộc cách mạng năm 1917, thể chế chính trị ở Nga là
A xã hội chủ nghĩa B quân chủ lập hiến.
C quân chủ chuyên chế D dân chủ tư sản.
Câu 2: Hình thức đấu tranh trong cuộc Cách mạng tháng Hai năm 1917 ở Nga là
A vũ trang tự vệ.
B chuyển từ tổng bãi công chính trị sang khởi nghĩa vũ trang
C khởi nghĩa từng phần.
D biểu tình thị uy.
Câu 3: Sau Cách mạng tháng Hai, ở Nga đã xuất hiện cục diện hai chính quyền
song song tồn tại, đó là
A chính phủ lâm thời tư sản và chính quyền chuyên chế của Nga hoàng.
B chính phủ cộng hoà tư sản và Chính phủ lâm thời của giai cấp vô sản.
C chính quyền chuyên chế Nga hoàng và chính quyền vô sản.
D chính phủ lâm thời tư sản và các xô viết đại biểu của công nhân, nông dân và
binh lính
Trang 17Câu 4: Mục tiêu và đường lối cách mạng do Lê-nin đề ra trong Luận cương tháng
tư năm 1917 là
A đấu tranh không khoan nhượng với kẻ thù.
B nêu cao khẩu hiệu chống chiến tranh đế quốc.
C thực hiện chủ trương ủng hộ chính phủ lâm thời.
D chuyển từ cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa
Câu 5: Sự kiện quan trọng diễn ra ngày 25 – 10 – 1917 ở nước Nga là
A Lê-nin quyết định khởi nghĩa vũ trang.
B chiến hạm Rạng Đông nổ súng báo hiệu cuộc tấn công Cung điện Mùa Đông.
C Chính phủ tư sản lâm thời bị bắt.
D cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thắng lợi.
Câu 6: Sự kiện nào đánh dấu chủ nghĩa tư bản không còn là một hệ thống duy nhất
trên thế giới?
A Cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi (1917).
B Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc (1918).
C Liên Xô hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1933 - 1937).
D Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết ra đời (1922).
Câu 7: Ý nghĩa quốc tế của cuộc cách mạng tháng Mười Nga là
A đập tan ách thống trị của giai cấp phong kiến, tư sản Nga, thiết lập nhà nước
xã hội chủ nghĩa
B mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử nước Nga.
C đưa giai cấp công nhân, nhân dân lao động lên làm chủ đất nước, làm chủ vận
mệnh của mình
D làm thay đổi cục diện thế giới, cổ vũ và để lại nhiều bài học cho phong trào
cách mạng thế giới
Câu 8: Ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga đối với cách mạng Việt Nam là
A để lại bài học kinh nghiệm về phương pháp đấu tranh.
B giúp Việt Nam có thêm đồng minh.