Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về đại đoàn kết dân tộc vào xây dựng khôi thống nhất trong mặt trận tổ quốc ở thị xã hồng lĩnh, tỉnh hà tĩnh hiện nay

Trước khi ra đi, Người để lại cho chúng tamột di sản văn hoá vĩ đại, một hệ thống tư tưởng có giá trị về nhiều mặt.Trong những tư tưởng đó, tư tưởng đại đoàn kết dân tộc là

VÕ HỒNG NHUNG

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀO XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN TỔ QUỐC Ở THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Đà Nẵng - Năm 2015

VÕ HỒNG NHUNG

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀO XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN TỔ QUỐC Ở THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết học

Mã số: 60.22.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Người hướng dẫn khoa học: TS NGÔ VĂN HÀ

Đà Nẵng - Năm 2015

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận văn

Võ Hồng Nhung

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Bố cục đề tài 3

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 3

CHƯƠNG 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC9 1.1 NGUỒN GỐC HÌNH THÀNH 9

1.1.1 Truyền thống yêu nước nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam 10

1.1.2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân đối với sự phát triển của lịch sử 13

1.1.3 Thực tiễn phong trào đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam và phong trào cách mạng thế giới 15

1.2 NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 19

1.2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc 20

1.2.2 Đại đoàn kết dân tộc có ý nghĩa chiến lược quyết định thành công của cách mạng 21

1.2.3 Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu và là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng 25

1.2.4 Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân 27

1.3 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN DÂN TỘC 33

liên minh công - nông - trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng 39

1.3.3 Mặt trận dân tộc thống nhất phải hoạt động trên cơ sở bảo đảm lợi ích tối cao của dân tộc, quyền lợi cơ bản của các tầng lớp nhân dân 43

1.3.4 Mặt trận dân tộc thống nhất phải hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ, đoàn kết ngày càng rộng rãi và bền vững 50

1.3.5 Mặt trận dân tộc thống nhất là khối đại đoàn kết chặt chẽ, lâu dài, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ 51

1.4 Ý NGHĨA TƯ TƯỞNG ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC CỦA HỒ CHÍ MINH 53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 56

CHƯƠNG 2 TÌNH HÌNH XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN TỔ QUỐC Ở THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY 58

2.1 MỘT SỐ NÉT VỀ THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH 58

2.1.1 Lịch sử hình thành 58

2.1.2 Điều kiện tự nhiên 60

2.1.3 Dân số và lao động 61

2.2 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN TỔ QUỐC THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY 62

2.2.1 Những thành quả đạt được trong chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Thị xã Hồng Lĩnh, Tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2009 đến nay 62

2.2.2 Tồn tại, hạn chế 79

2.3 NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 81

2.3.1 Nguyên nhân thành công 81

2.3.2 Nguyên nhân hạn chế 82

CHƯƠNG 3 XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN TỔ QUỐC THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 86

3.1 MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĐẠI ĐOÀN KẾT CỦAHỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT Ở MẶT TRẬN

TỔ QUỐC THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY 863.2 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT

TRONG MẶT TRẬN TỔ QUỐC Ở THỊ XÃ HỒNG LĨNH, TỈNH HÀ TĨNHHIỆN NAY 97

3.2.1 Phương hướng xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ViệtNam 973.2.2 Một số mục tiêu về xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc

ở Thị xã Hồng Lĩnh trong thời gian tới 100

3.2.3 Giải pháp xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ở Thị xã

Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay 102KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 116

KẾT LUẬN 118 TÀI LIỆU THAM KHẢO

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (Bản sao)

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh - nhà yêu nước, nhà cách mạng vĩ đại, danh nhânvăn hoá thế giới, người khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, người

là vị cha già kính yêu của dân tộc Trước khi ra đi, Người để lại cho chúng tamột di sản văn hoá vĩ đại, một hệ thống tư tưởng có giá trị về nhiều mặt.Trong những tư tưởng đó, tư tưởng đại đoàn kết dân tộc là một tư tưởng cơbản, nhất quán, xuyên suốt trong tư duy lý luận và hoạt động thực tiễn củaNgười, nó là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam và làmột di sản quý báu cho dân tộc Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giành độclập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh là sự kế thừa truyềnthống đoàn kết dân tộc, sự vận dụng sáng tạo tư tưởng đoàn kết của chủ nghĩaMác-Lênin vào thực tiễn Việt Nam Và cũng chính là sự thể hiện tính độc lập,tự chủ, sáng tạo của Người Thiên tài của Hồ Chí Minh là ở chổ đã khơi dậy

và phát huy đến đỉnh cao sức mạnh của cả cộng đồng xã hội – từ lực lượngchí cốt của cách mạng đến các tầng lớp trung gian, của từng con người, để tạothành tổng hợp lực, chĩa mũi nhọn đấu tranh vào các thế lực thù địch ngoan

cố, phản động nhất

Xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, tạo ra cho đất nước ta nhiều thuận lợi,song cũng đặt ra cho chúng ta không ít những khó khăn và thách thức Các thếlực thù địch vẫn đang ráo riết thực hiện âm mưu diễn biến hòa bình, gây bạoloạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài dân chủ, “nhân quyền” “dân tộc” nhằm chia

rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, phá hoại sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta.Trong bối cảnh đó, tư tưởng đại đoàn kết của người lại càng có giá trị lý luận

và thực tiễn hơn bao giờ hết

Thị xã Hồng Lĩnh - Hà Tĩnh là một mảnh đất địa linh nhân kiệt, nằmdưới chân dãy núi Hồng Lĩnh với 99 ngọn nổi tiếng, cận kề với dòng sôngLam huyền thoại Trong những năm qua Mặt trận Tổ quốc Thị xã Hồng Lĩnh

đã có nhiều nỗ lực trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân đoàn kết,thực hành tiết kiệm, làm cho kinh tế của huyện nhà không ngừng phát triển,kết cấu hạ tầng đô thị không ngừng nâng cao, văn hoá - xã hội có nhiều khởisắc, quốc phòng, an ninh được giữ vững, chính trị ổn định Song, so với yêucầu của thực tiễn đòi hỏi thì việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Mặt trậntrong tình hình mới vẫn còn những hạn chế, chưa phát huy được tối đa sứcmạnh của khối đoàn kết toàn dân Việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh vềđại đoàn kết dân tộc, từ đó vận dụng vào việc xây dựng Mặt trận Tổ quốc ởThị xã Hồng Lĩnh có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn vấn đề “Vận dụng tư tưởng

Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc vào xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ở Thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay” làm đề tài luận văn

tốt nghiệp cao học chuyên ngành triết học

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Luận văn phân tích, làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dântộc, từ đó vận dụng vào xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ởThị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay

2.2 Nhiệm vụ

- Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

- Phân tích tình hình xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ở

- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp để góp phần xây dựng khốithống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ở Thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh thời

gian tới.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

- Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong giai đoạn hiện nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc, trongđó tập trung chủ yếu vào việc xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận dântộc và vận dụng tư tưởng này vào xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổquốc ở Thị xã Hồng Lĩnh, Tỉnh Hà Tĩnh hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn chủ yếu sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật.Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể sau: quynạp và diễn dịch, phân tích và tổng hợp, logic và lịch sử…

5 Bố cục đề tài

Ngoài Phần mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văngồm có 3 chương với 9 tiết

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Chương 2 Tình hình xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc ởThị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay

Chương 3: Xây dựng khối thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc Thị xãHồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh theo tư tưởng Hồ Chí Minh

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Đại đoàn kết dân tộc là một nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ ChíMinh, được nhiều người quan tâm, nghiên cứu Chúng ta có thể kể đến một sốcông trình nghiên cứu tiêu biểu như:

“Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh” do PGS Phùng Hữu Phú chủ

biên, cùng các tác giả: GS Vũ Dương Ninh, PGS Lê Mậu Hãn, PTS PhạmXanh, Nxb Chính trị Quốc gia, 1995 Tác phẩm gồm 5 phần: phần thứ nhất:Những cơ sở và quá trình hình thành chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh,phần 2: Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh trong cách mạng giải phóngdân tộc, phần 3: Đại đoàn kết Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệchủ nghĩa xã hội, phần 4: Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh - những nộidung cơ bản, phần 5: Kế thừa, phát triển chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minhtrong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa thống nhất Cuốnsách khẳng định vấn đề đại đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh là một chiếnlược thực sự, có nội dung cụ thể, rộng lớn chứ không chỉ là vấn đề sách lược,

và Người đã vận dụng nó rất đúng đắn, hiệu quả để tổ chức cả một dân tộcchiến đấu giành độc lập tự do, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng xã hội mới

Với nội dung phong phú, công trình nghiên cứu của tập thể tác giả doPhùng Hữu Phú làm chủ biên chắc sẽ giúp bạn đọc nghiên cứu sâu sắc hơnchiến lược đại đoàn kết của Hồ Chí Minh, và từ đó nhận rõ việc Đảng ta vậndụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng chiến lược ấy vào hoàn cảnh cách mạnghiện nay

Tác phẩm “Tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân

tộc” của PGS.TS Trần Quang Nhiếp, Nxb Công an Nhân dân, 2006 Cuốn

sách gồm 3 phần: phần 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc vàtuyên truyền tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh, phần 2: Nội dung chínhcủa tư tưởng đại đoàn kết dân tộc và vấn đề đặt ra về tuyên truyền tư tưởngđại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh, phần 3: Phương hướng, biện phápnghiên cứu, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc hiệnnay Nhìn chung tác phẩm trình bày một cách có hệ thống và toàn diện tưtưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc, bên cạnh đó tác giả đưa ra nhữngphương hướng, biện pháp tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết

dân tộc hiện nay.

“Chủ tịch Hồ Chí Minh với đại đoàn kết dân tộc và mặt trận dân tộc thống nhất” của Vũ Trọng Kim, http://123.30.190.43/tiengviet/tulieuvankien/

4lanhtu/details.asp?topic=3&subtopic=91&leader_topic=&id=BT126123702

5, ngày 11/6/2012 Bài viết đã đề cập tới cống hiến lớn lao của Chủ tịch Hồ

Chí Minh và Đảng đối với dân tộc ta và các dân tộc bị áp bức trên thế giới đó

là việc đề xướng thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất Bên cạnh đó bài viết chỉ ra lợi ích tối cao của dân tộc là độc lập, thống nhất, chủ quyền quốc gia vàtoàn vẹn lãnh thổ, là "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh"

Từ đó rút ra bài học cho chúng ta là nếu biết vận dụng tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Người vào thực tiễn cách mạng Việt Nam thì việc dù khó khăn biết mấy cũng sẽ vượt qua

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc” của PGS.NGND Lê Mậu

Hãn, http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=10005

&cn_id=194924, ngày 24/05/2006 Bài viết khẳng định độc lập, tự do và tưtưởng cách mạng vĩ đại của Hồ Chí Minh là chìa khoá để mở đường hội tụ thắnglợi của chiến lược: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công,đại thành công” Và để thực hiện chiến lược đại đoàn kết dân tộc, trước hết phảicó cương lĩnh đúng đắn phù hợp với thực tiễn của đất nước qua các thời kỳ cáchmạng khác nhau Khối quần chúng đông đảo chỉ trở thành sức mạnh vô địch khiđược giác ngộ về mục tiêu chiến đấu cao cả, được tổ chức lại thành một khốivững chắc trên cơ sở của Mặt trận dân tộc thống nhất, được hình thành và pháttriển ngày càng hoàn thiện trong tiến trình cách mạng Và sau khi cách mạngthành công, nhà nước của dân, do dân tộc và vì dân tộc được thành lập, chiếnlược đại đoàn kết quốc gia dân tộc không chỉ được thực thi bằng cách tập hợp lựclượng quần chúng rộng rãi, phong phú về nội dung và hình thức tổ chức mà cònphải liên hiệp quốc dân ở trong Quốc

hội, cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan hành chính cao nhất củanước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa ViệtNam).

“Đồng chí Võ Văn Kiệt với tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh” của PGS.TS

Phạm Hồng Chương, http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/Nghiencuu

là tư tưởng đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh và đồng chí rất thành côngtrong hoạt động lý luận và thực tiễn phong phú của mình

“Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc theo tư tưởng Hồ Chí Minh” của Thượng tá Ngô Quốc Hải

và Nguyễn Bình Minh, suc-manh-dai-doan-ket-toan-dan-toc-trong-su-nghiep-xay-dung-va-bao-ve-to-quoc-the/998.html, ngày 17/02/2012 Bài viết đã khẳng định trong tư tưởngcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiếnlược, quyết định thành công của cách mạng Thấm nhuần sâu sắc tư tưởng củaNgười, trong các giai đoạn cách mạng trước đây cũng như hiện nay, Đảng taluôn coi trọng và hết sức chăm lo tăng cường đại đoàn kết dân tộc

http://tapchiqptd.vn/zh/nghien-cuu-trao-doi/phat-huy-“Giương cao ngọn cờ Đại đoàn kết Hồ Chí Minh vững bước vào thời kỳ phát triển mới” của GS.TS Phùng Hữu Phú, http://123.30.190.43/tiengviet/tulieuvankien

/4lanhtu/details.asp?topic=3&subtopic=91&leader_topic=&id=BT1261236690 ngày 11/06/2012 Bài viết của tác giả đã đề cập đến những phương pháp và nguyên tắc

mà Người đã vận dụng trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt

Nam Đó là: “Dĩ bất biến ứng vạn biến”; “Dân tộc trên hết, Tổ quốc trên hết;tất cả do con người, vì con người”; “Trong bầu trời không có gì quý bằngnhân dân”; “Quan san muôn dặm một nhà”; “Giữ gìn sự đoàn kết nhất trí củaĐảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”.

“Giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Tĩnh” của Nguyễn Thị Lam, http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/nong-nghiep-nong-thon/2015/31746/Giai-phap-doi-moi-to-chuc-va-hoat-dong-cua-Mat-tran.aspx, ngày 30/01/2015 Bài viết đã đưa ra được một số thực trạngcủa Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Tỉnh hiện nay, từ đó đã đưa ra được một số giảipháp để khắc phục những tồn tại và hạn chế

“Mặt trận Thị xã Hồng Lĩnh với việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”

của chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thị xã Hồng Lĩnh - Lê Bá Lợi, theo

http://www.mattran.org.vn/Home/TapChi/so%2071/kntt.htm, tháng 09/2009.Bài viết đã đề cập đến những thành quả của việc thực hiện quy chế dân chủ ở

cơ sở trong những năm qua Đồng thời qua 5 năm thực hiện Quy chế dân chủở cơ sở, tác giả đã rút ra một số vấn đề để thực hiện tốt Quy chế dân chủ Đólà: thứ nhất, muốn thực hiện tốt Quy chế dân chủ trước hết cần làm tốt côngtác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, nhằm nâng cao nhận thức chonhân dân Thứ hai, cần có cơ chế và cụ thể hóa hoạt động giám sát, phản biện

xã hội Thứ ba, việc chỉ đạo lấy phiếu tín nhiệm cán bộ chủ chốt Hội đồngnhân dân xã, phường bầu cần mở rộng thành phần và có văn bản chỉ đạo cụthể; càng mở rộng thành phần càng dân chủ Thứ tư: để dân chủ được pháthuy, trước hết phải nâng cao công tác quản lý điều hành của chính quyền theođúng pháp luật Thứ năm: cần bảo đảm điều kiện hoạt động cho Mặt trận

“Mặt trận Tổ quốc Thị xã Hồng Lĩnh lấy sức dân lo cho dân” của Lê Bá

Lợi, theo dan-lo-cho-dan/79995.htm, 15/04/2014 Bài viết của tác giả đã tổng kết

http://baohatinh.vn/chinh-tri/mat-tran-to-quoc-tx-hong-linh-lay-suc-những thành quả đạt được của Mặt trận Thị xã từ năm 2008 - 2013 qua cácphong trào và các cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống vănhóa ở khu dân cư”, “Ngày vì người nghèo”, “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổquốc” và phong trào “Xây dựng và chỉnh trang đô thị văn minh, hiện đại”.Đồng thời đề ra một số phương hướng trong thời gian tới.

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đây mang tính khái quát cao,nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu khai thác từng khía cạnh của vấn đề đại đoànkết dân tộc Đây là những thuận lợi để cho bản thân tôi nghiên cứu vấn đềnày Tuy nhiên, tính tới thời điểm hiện tại chưa có công trình nào đi sâu làm

rõ việc vận dụng tư tưởng này vào xây dựng Mặt trận Tổ quốc ở Thị Xã HồngLĩnh, Tỉnh Hà Tĩnh

gì nữa Trước kia các dân tộc để giành độc lập phải đoàn kết, bây giờ để giữlấy nền độc lập càng cần đoàn kết hơn nữa…” [16, tr 117].

Cũng trong ngày 3/12/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết một bức thưgửi các đại biểu về dự Đại hội các dân tộc thiểu số lần thứ nhất Trong thư,Người nhấn mạnh: “Xưa kia, nước ta còn chế độ nhà vua, thì triều đình ítchăm nom đến các dân tộc thiểu số Trong thời kỳ Pháp thuộc, thì chúng xuidân tộc này chống dân tộc kia Chúng làm cho đồng bào ta chia rẽ Chúng tìmmọi cách đè nén bóc lột các dân tộc ta Ngày nay, nhờ sự đoàn kết chặt chẽgiữa các dân tộc, nhờ sự hy sinh phấn đấu của tất cả đồng bào, mà chúng tatranh được quyền tự do độc lập, và xây nên nước Dân chủ Cộng hòa Từ đây

về sau, các dân tộc đã đoàn kết càng phải đoàn kết thêm, đã phấn đấu càngphải phấn đấu nữa, để giữ gìn quyền độc lập cho vững vàng để xây dựng mộtnước Việt Nam mới Khi khó nhọc chúng ta cùng gắng sức, lúc thái bìnhchúng ta cùng hưởng chung…" [16, tr 162]

Trên đây là một trong những minh chứng cho việc kiên trì, dày công xâydựng, vun đắp khối đại đoàn kết dân tộc của Người, trên cơ sở các dân tộcphải được bình đẳng như nhau, sống có tình, có nghĩa với nhau, thương yêu,đùm bọc nhau và phải giúp đỡ nhau như anh em một nhà Tư tưởng, quanđiểm về công tác dân tộc, chính sách dân tộc và đoàn kết dân tộc của Chủ tịchHồ Chí Minh thể hiện giá trị nhân văn cao cả, là cội nguồn sức mạnh cho mọithắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX của Đảng cộng sản ViệtNam đã khẳng định: Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàndiện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quảcủa sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện

cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp củadân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóngdân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sứcmạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc… Tư tưởng Hồ Chí Minhsoi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinhthần to lớn của Đảng và dân tộc ta

Trong những tư tưởng đó, tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc là nét nổi bậtxuyên suốt trong cuộc đời hoạt động và hệ thống tư tưởng của Người, nó đã trởthành một di sản quý báu cho dân tộc Việt Nam trong đấu tranh giành độc lậpdân tộc và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Tư tưởng này của Người được hình thànhdựa trên nhiều cơ sở về mặt lý luận và thực tiễn rất phong phú, cụ thể là:

1.1.1 Truyền thống yêu nước nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam

Đất nước ta, một dải đất hẹp nằm trọn trong vành đai nhiệt đới gió mùa,quay mặt ra biển đông, lưng tựa vào Trường Sơn hùng vĩ Do điều kiện địa lý,

tự nhiên và vị trí quan trọng của mảnh đất này, những cư dân người Việt từthuở xa xưa vừa được thừa hưởng sự ưu đãi của đất trời, vừa phải đối mặt vớinhững thử thách khắc nghiệt của thiên tai, địch họa Lịch sử dựng nước và giữnước diễn ra trên mảnh đất này là sự nối tiếp hàng ngàn năm những cuộc đấutranh không mệt mỏi chống hạn hán, bão lụt, chống chiến tranh xâm lược củacác thế lực nước ngoài Từ trong cuộc đấu tranh trường kỳ đó đã sớm nảy sinh

và định hình ý thức cộng đồng, ý thức tập thể và cao hơn là ý thức dân tộc Ýthức này ngấm vào máu thịt của con người Việt Nam và được trao truyền từthế hệ này sang thế hệ khác, để tạo thành truyền thống đoàn kết nhân ái, tinhthần cố kết cộng đồng trên nền tảng của chủ nghĩa yêu nước

Truyền thống này đã được minh chứng qua lịch sử hàng nghìn năm dựngnước và giữ nước của dân tộc Đặc biệt trong truyền thuyết “Lạc Long Quân

và Âu Cơ” sinh ra bọc trăm trứng, nở ra trăm con, đã nói lên nguồn gốc vàđặc điểm hình thành dân tộc Việt Nam Chúng ta tự hào rằng chúng ta là

“Con Rồng cháu Tiên” Truyền thống ấy đã thấm sâu vào tình cảm, tâm hồn

và tư tưởng của mỗi con người Việt Nam

Yêu nước nhân ái, đoàn kết cộng đồng với các thế hệ người Việt Nam

đã trở thành một tình cảm tự nhiên:

“Nhiễu điều phủ lấy giá gươngNgười trong một nước phải thương nhau cùng”

hay là

“Bầu ơi thương lấy bí cùngTuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”

đã trở thành triết lý nhân sinh:

“Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”

đã trở thành phép ứng xử và tư duy chính trị:

“Nhà - Làng - Nước thống nhất”

“Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”

Những điều đó đã phần nào ghi đậm dấu ấn cấu trúc xã hội truyền thống:gia đình gắn kết cộng đồng làng xã (Nhà - Làng - Nước), gắn với cộng đồng

cả nước, cho nên dân ta có câu: “Nước mất thì nhà tan”

Những giá trị nhân bản sâu sắc và quý giá đó không chỉ được phản ánhtrong kho tàng văn học dân gian mà còn được thể hiện qua tư tưởng củanhững người anh hùng giải phóng dân tộc qua các thời kỳ lịch sử như: Hai BàTrưng, Bà Triệu, Lý Nam Đế, Mai Thúc Loan, Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt,Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… Nó đã nâng lên thành phép đánhgiặc, giữ nước “tập hợp bốn phương manh lệ”, “trên dưới một lòng, cả nướcchung sức”, “tướng sĩ một lòng phụ tử”, “khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bềngốc”, “chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”,…

Truyền thống đó của dân tộc lại được tiếp nối trong tư tưởng tập hợp lựclượng toàn dân của các nhà yêu nước trong cuộc đấu tranh chống thực dânPháp xâm lược và các thế lực phong kiến tay sai vào cuối thế kỉ XIX - đầu thế

kỉ XX như: Đinh Công Tráng, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Thiện Thuật,Phan Đình Phùng, Hoàng Hóa Thám, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh,…HồChí Minh sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống đấu tranh cáchmạng Nghệ Tĩnh Qua quá trình tìm hiểu lịch sử dân tộc và quá trình hoạtđộng tìm đường cứu nước, lãnh đạo cách mạng nước nhà thì Người đã sớmtiếp thu truyền thống yêu nước - nhân nghĩa - đoàn kết quý báu đó Ngườikhẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quýbáu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy(yêu nước) lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn(đoàn kết), nó lướt qua mọi sự hiểm nguy, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũbán nước và lũ cướp nước” [18, tr.171] Rõ ràng truyền thống yêu nước -

nhân nghĩa - đoàn kết là cơ sở quan trọng hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về đại đoàn kết dân tộc

1.1.2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân đối với sự phát triển của lịch sử

Thời đại của Hồ Chí Minh sinh ra và hoạt động là thời đại cách mạng vôsản, là thời đại của chủ nghĩa cộng sản từ học thuyết đã trở thành hiện thựcsinh động Đặt trong bối cảnh đó, chủ nghĩa Mác - Lênin là học thuyết khoahọc, tiên tiến nhất thời đại, có sức hấp dẫn, chinh phục hàng triệu triệu khốióc, trái tim nhân loại Sức hấp dẫn của hoc thuyết đó chính là ở chổ các nhàsáng lập đã đặt giai cấp vô sản - giai cấp làm thuê, bị bóc lột trong xã hội tưbản - trở thành chủ thể sáng tạo của lịch sử, sáng tạo ra một thế giới mới tự

do, bình đẳng, bác ái thực sự, không có người bóc lột người Trong cuộc đấutranh lật đổ chế độ tư bản, giai cấp vô sản “chẳng mất gì hết, ngoài nhữngxiềng xích trói buộc họ Họ sẽ giành được cả thế giới” [13, tr 646] TrongTuyên ngôn của Đảng Cộng Sản Mác và Ăngghen đã đưa ra một khẩu hiệuchiến đấu vang dội: “Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại”

Chủ nghĩa Mác - Lênin khi nói tới sứ mệnh lịch sử giải phóng loài ngườicủa giai cấp vô sản đã chỉ rõ, ở trong mỗi nước, giai cấp vô sản là giai cấp cáchmạng nhất, ngoài ra còn có những tầng lớp bị giai cấp tư sản bóc lột cũng làmcách mạng như tiểu nông, tiểu tư sản thành thị Giai cấp vô sản lãnh đạo cáchmạng phải đoàn kết với những người bị áp bức, hình thành “nhân dân” trongnước Để đảm bảo thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử, giai cấp vô sản cần phảicó một bộ tham mưu ở mỗi nước và trên phạm vi thế giới để vạch đường chỉ lối.Chính C Mác và Ph Ăngghen đã sáng lập Đồng minh những người cộng sản vàsoạn thảo bản tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản nổi tiếng

Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra vai trò của quần chúng, chỉ ra vị trí củaliên minh công nông trong cách mạng xã hội chủ nghĩa và đi đến khẳng định:

cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử,

vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại, giai cấp vô sảnmuốn thực hiện vai trò lãnh đạo cách mạng thì phải tập hợp liên minh côngnông, đây là cơ sở để xây dựng lực lượng to lớn của cách mạng Khi nói về sựđoàn kết của giai cấp vô sản thì C.Mác và Ph.Ăngghen cũng đã đề cập ngaytới vấn đề tập hợp lực lượng cách mạng quốc tế Ngay ở câu mở đầu củatuyên ngôn của Đảng Cộng sản ông nói rõ: Vô sản các nước, đoàn kết lại!.Đến đầu thế kỉ XX, V.I Lênin đã phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác và

Ph Ăngghen về đoàn kết trong điều kiện lịch sử mới Lênin đưa ra khẩu hiệu

“Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” Và cũng chínhông là người đề ra các nguyên tắc xây dựng đảng của giai cấp công nhân vànhân dân lao động, trong đó có nguyên tắc về sự thống nhất, đoàn kết vềchính trị, tư tưởng và tổ chức là nhân tố bảo đảm sụ sống còn của đảng, hạtnhân của đoàn kết là đoàn kết toàn dân tộc

Vào năm 20 của thế kỉ XX, Hồ chí Minh đã đến với chủ nghĩa Mác Lênin Động lực thúc đẩy Người tin theo Lênin, tin theo Quốc tế Cộng sảntrước hết là vì đối với Người, Lênin là “hiện thân của tình anh em bốn bể”; là

-vì chủ nghĩa Mác - Lênin đã đề cập đến sự cần thiết và con đường tập hợp,đoàn kết các lực lượng cách mạng toàn thế giới, lực lượng cách mạng từngnước vào cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc Một mặt cần nhấn mạnhrằng, chính nhờ có những nguyên lý của chủ nghĩa Mác Lê nin mà Hồ ChíMinh có cơ sở khoa học để đánh giá chính xác những yếu tố tích cực vànhững hạn chế của các di sản truyền thống dân tộc, văn hóa nhân loại, của tưtưởng tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước Việt Nam tiền bối và các nhàcách mạng lơn trên thế giới, từ đó có điều kiện để xây dựng một tư tưởng đạiđoàn kết hoàn chỉnh Song, mặt khác lại phải thấy một sự thật rằng với HồChí Minh trước sau chủ nghĩa Mác - Lê nin dù vô cũng quan trọng, dù là

“kim chỉ nam”, là “cẩm nang thần kỳ” nhưng không phải là giáo điều Ngườichăm chú học tập, tiếp thu những tinh hoa của chủ nghĩa Mác xít về liên minhcông - nông, về quan hệ giữa phong trào cách mạng vô sản các nước tư bảnchủ nghĩa với phong trào giải phóng dân tộc ở thuộc địa… đồng thời trênnhiều phương diện, nhất là việc nhận thức, giải quyết mối quan hệ dân tộc -giai cấp, cách mạng thuộc địa - cách mạng chính quốc… Người có nhiều sángtạo riêng rất độc đáo, hiệu quả Và cũng do vậy, tư tưởng đại đoàn kết dân tộccủa Người bao giờ cũng mang sắc thái riêng - sắc thái Hồ Chí Minh, sắc tháiViệt Nam.

Hồ Chí Minh trên cơ sở tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin và vận dụng sángtạo vào Việt Nam Người thực hiện xây dựng khối liên minh giai cấp; thànhlập Mặt trận; đoàn kết quốc tế, coi cách mạng Việt Nam là một bộ phận củacách mạng thế giới Người thực hiện tài tình cuộc chiến tranh nhân dân đánhthực dân Pháp và đế quốc Mỹ Người kêu gọi toàn dân kháng chiến, toàn quốckháng chiến, toàn dân kiến quốc Người chủ trương không phân biệt già, trẻ,gái, trai, hễ là người Việt Nam đều đứng lên chống thực dân giành quyền độclập Với Người, đoàn kết là một chân lý rõ ràng và được mở rộng theo mộttrình tự phát triển từ con người của cộng đồng tới giai cấp và vượt ra ngoàigiai cấp; vượt qua mọi khác biệt về tôn giáo, chính kiến, xuyên suốt và baotrùm tất cả mọi mối quan hệ; lấp lánh suốt thời gian và toả sáng mọi khônggian

Tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh là chiến lược đúng đắn sâu sắccho việc tìm bạn đồng minh cho giai cấp vô sản và góp phần làm nên thắnglợi hoàn toàn cho cách mạng Việt Nam

1.1.3 Thực tiễn phong trào đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam và phong trào cách mạng thế giới

Về mặt thực tiễn, tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh được hình thànhtrên cơ sở tổng kết những kinh nghiệm và nắm bắt những đòi hỏi khách quancủa phong trào cách mạng Việt Nam, phong trào cách mạng thế giới - đặc biệt

là phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa

Hồ Chí Minh là biểu tượng của sự kết hợp hài hòa hoạt động lý luận vàhoạt động thực tiễn Đối với Người, thực tiễn bao giờ cũng là điểm xuất phát

và là nhân tố thường xuyên kiểm chứng, điều chỉnh hoạt động lý luận Cuộcđời và sự nghiệp Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng ngời về tinh thần xâmnhập, quan sát, phân tích, tổng kết thực tiễn, để từ đó suy nghĩ, xác địnhphương hướng chủ trương để đưa hoạt động thực tiễn đi đúng quỹ đạo và đạthiệu quả cao nhất Tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh chủ yếu và trước hếtxuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn cách mạng Việt Nam, Cách mạng thuộc địa.Cuối thế kỷ XIX, triều đình nhà Nguyễn đã ở vào buối xế bóng với chếđộ phong kiến mục nát, khiến đất nước rơi vào tay thực dân Pháp Thực dânPháp xâm lược đất nước ta bọn chúng dùng chính sách thâm độc chia để trị đểchia rẽ sức mạnh của dân tộc ta, nhằm khoét sâu mối hằn thù, chia rẽ lương -giáo Thế nhưng, chỉ một ngày sau khi nước nhà độc lập, trong phiên họpChính phủ đầu tiên, một trong 6 nhiệm vụ nêu ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãkhẳng định “Thực dân và phong kiến thi hành chính sách chia rẽ đồng bàoGiáo và đồng bào Lương, để dễ bề thống trị Tôi đề nghị Chính phủ ta tuyên

bố: Tín ngưỡng tự do và Lương Giáo đoàn kết” [16, tr 17] Chính tư tưởng

đại đoàn kết này của Người mà trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thựcdân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nhiều chức sắc và đông đảo tín đồ các tôngiáo đã nhiệt tình tham gia và ủng hộ cách mạng với những tên tuổi đã trởthành quen thuộc: linh mục Phạm Bá Trực, hòa thượng Thích Đôn Hậu, “vuaPhật” Lưu Công Dang, Ni trưởng Huỳnh Liên, cư sĩ Tâm Minh Lê ĐìnhThám v.v…

Qua đó chúng ta có thể thấy rằng để chống lại chính sách chia để trị củathực dân Pháp, chúng ta chỉ có thể dùng sự đồng tâm hiệp lực, đoàn kết hếtthảy người Việt Nam yêu nước không phân biệt giai cấp, tôn giáo, dân tộc…cùng nhau đứng lên đánh đuổi bọn xâm lược, giành lại độc lập cho dân tộc.Ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược nổ súng tại Đà Nẵng, phong trào chốnglại chúng dưới những hình thức khác nhau của nhân dân ta liên tiếp nổ ra Sựtiếp nối của phong trào kháng Pháp để chứng tỏ tinh thần yêu nước và sự quậtcường của cả một dân tộc không chịu khuất phục Cuốn vào dòng xoáy củaphong trào cứu nước đó không chỉ có những người cần lao bị áp bức, bóc lột

mà còn cả những vị khoa bảng nổi tiếng như các tiến sỹ: Phạm Văn Nghị,Phan Đình Phùng, Tống Duy Tân, Ngô Đức Kế, Huỳnh Thúc Kháng và tầngtầng lớp lớp những phó bảng, cử nhân, tú tài như Phan Chu Trinh, Phan BộiChâu, Lương Văn Can, Nguyễn Quyến… Trong đội ngũ những ngưởi xả thâncho độc lập dân tộc có mặt cả những ông vua yêu nước: Hàm Nghi, ThànhThái, Duy Tân; có mặt cả những địa chủ lớn: Trần Chánh Chiếu; các tín đồThiên chúa giáo: Nguyễn Trường Tộ, Mai Lão Bạng; các thổ ty vùng dân tộc

ít người: N’Trang Lơng, Đèo Cát Hãn…

Từ các phong trào Cần Vương thuộc hệ tư tưởng phong kiến cuối thế kỷXIX, qua phong trào Đông Du, Duy Tân theo xu hướng tư sản đầu thế kỷ XX,đến cuộc khởi nghĩa Yên Bái, phong trào chống thuế ở Trung Kỳ mang đậmtính chất quần chúng… Các bậc anh hùng nghĩa hiệp Việt Nam thừa lòng yêunước và lòng quả cảm, nhưng trước sau đều phải nhận lấy sự thất bại Thựctiễn hào hùng và bi thương của phong trào yêu nước chống Pháp cuối thế kỷXIX đầu thế kỷ XX đã chứng minh rằng tinh thần yêu nước chống ngoại xâmcủa nhân dân ta đời nào cũng có, rằng sức mạnh đoàn kết đánh giặc luôn tiềm

ẩn trong mỗi người Việt Nam, song bước vào thời đại mới để có thể đánh bạicác thế lực đế quốc chủ nghĩa xâm lược không chỉ dựa vào sức mạng đoàn kết

tự phát Thời đại mới, cuộc chiến đấu mới đòi hỏi phải có một sức mạnh đoànkết tự giác, có tổ chức của cả một dân tộc Bi kịch của đất nước, của dân tộc talúc này là ở chổ thiếu một giai cấp, một vĩ nhân đủ tầm, đủ sức xây dựng khốiđại đoàn kết toàn dân, chiến đấu chống kẻ thù xâm lược dưới ngọn cờ của một

tư tưởng tiên tiến Hồ Chí Minh ở thời điểm đầu thế kỷ XX chưa có đủ khảnăng để lý giải thấu đáo nguyên nhân thành bại của phong trào yêu nướcchống Pháp, song bằng sự mẫn cảm chính trị đặc biệt, Người đã cảm nhậnđược những hạn chế trong chủ trương tập hợp lực lượng, tìm chọn đồng minhcủa các nhà yêu nước tiền bối, những nhu cầu khách quan mới của lịch sử dântộc Đây chính là điểm xuất phát để Người “Muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp

và các nước khác Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồngbào ta” [32, tr.13] Bôn ba khắp năm châu, bốn biển, tắm mình trong nhữngphong trào đấu tranh yêu nước và cách mạng của các dân tộc, các nước tưbản Người rút ra những bài học kinh nghiệm đấu tranh là không thể thiếu sựđoàn kết chặt chẽ của những người cùng khổ thành khối sức mạnh vững chắc

Từ 1911 đến 1941 Hồ Chí Minh đã hầu như đi khắp hết các châu lục.Cuộc khảo nghiệm thực tiễn rộng lớn và công phu đã giúp Người nhận thứcmột sự thực: các dân tộc thuộc địa tiềm ẩn một sức mạnh vĩ đại, song cuộcđấu tranh của họ chưa đi đến thắng lợi bởi vì các dân tộc bị áp bức chưa biếttập hợp lại, chưa có sự liên kết chặt chẽ với giai cấp công nhân ở các nước tưbản, đế quốc, chưa có tổ chức và chưa biết tổ chức

Đến với Lênin, đến với cách mạng tháng Mười Nga, Hồ Chí Minh nhận ranhiều yếu tố, nhiều điều kiện mới, trong đó nếu những người Bônsêvích Ngakhông thực hiện đoàn kết thì không thể đánh thắng 14 đế quốc, không thắng nổithù trong giặc ngoài để bảo vệ nhà nước non trẻ đầu tiên vừa mới ra đời

Sau thắng lợi đó của Cách mạng tháng Mười Nga, Người đã hướng suynghĩ của mình về nước Nga có chuyện lạ đời, biến người nô lệ thành người tự

do Từ đó người tin theo Lênin và tin theo Quốc tế cộng sản

Người cũng đặc biệt chú ý đến cách mạng của hai quốc gia Ấn Độ vàTrung Quốc, phong trào cách mạng của hai nước này có thể để lại cho ViệtNam nhiều bài học bổ ích về tập hợp lực lượng Đó là đoàn kết các dân tộc,các giai cấp, các đảng phái, các tôn giáo… Nhằm thực hiện mục tiêu của từnggiai đoạn, từng thời kỳ đấu tranh yêu nước, cách mạng

Những kinh nghiệm quý báu rút ra từ thành công hay thất bại của cácphong trào dân tộc dân chủ, nhất là từ thắng lợi của cuộc cách mạng ThángMười Nga năm 1917, đó là những cơ sở thực tiễn cho việc hình thành tưtưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

1.2 NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh được thể hiện một cách

cụ thể, sinh động và có sức thuyết phục cao Xuất phát từ lợi ích của Tổ quốc,của nhân dân, Người chủ trương đoàn kết chặt chẽ, lâu dài, đoàn kết thật sựvới mọi người yêu nước, những người tán thành độc lập, tự do, thống nhất,không phân biệt tầng lớp, đảng phái, tôn giáo, dân tộc, không phân biệt trướcđây họ đã từng theo phe phái nào Trong bức thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu

số miền Nam tổ chức tại Plâycu ngày 19 - 4 - 1946, lúc mà toàn dân bước vàocuộc kháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp với muôn vàn khó khăn.Người viết: “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê,

Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam,đều là anh em ruột thịt Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, nođói giúp nhau Ngày nay nước Việt Nam là nước chung của chúng ta TrongQuốc hội có đủ đại biểu các dân tộc Chính phủ thì có Nha

Dân tộc thiểu số để săn sóc cho tất cả các đồng bào Giang sơn và Chính phủ

là giang sơn và Chính phủ chung của chúng ta Vậy nên tất cả dân tộc chúng

ta phải đoàn kết chặt chẽ để gìn giữ nước non, để ủng hộ Chính phủ ta Chúng

ta phải thương yêu nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưuhạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng ta” [16, tr 545] Chủ tịchHồ Chí Minh khẳng định: “Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoànkết của chúng ta không bao giờ giảm bớt Chúng ta quyết góp chung lựclượng lại để giữ vững quyền tự do, độc lập của chúng ta” [16, tr 545-546]

Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh là một hệ thống nhữngluận điểm, nguyên tắc, phương pháp giáo dục, tập hợp và tổ chức cách mạng

và tiến bộ, nhằm phát huy cao nhất sức mạnh dân tộc và sức mạnh của thờiđại trong sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và xã hội chủ nghĩa

Tư tưởng này gồm những nội dung lớn sau:

1.2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Đã có rất nhiều bài viết nói về đoàn kết và đại đoàn kết trong nội dung tưtưởng Hồ Chí Minh, nhưng không có bài viết nào đưa ra định nghĩa toàn diện

về đoàn kết Theo từ điển Tiếng Việt khái niệm phổ thông của đoàn kết là

“Kết thành một khối thống nhất cùng hoạt động vì một mục đích chung” vàđại đoàn kết là đoàn kết rộng rãi

Trong toàn bộ di cảo của Hồ Chí Minh được công bố trong bộ Hồ ChíMinh toàn tập, gồm 12 tập (nay là 15 tập - xuất bản năm 2011) do nhà xuấtbản Chính trị Quốc gia xuất bản lần thứ hai, năm 2000, chỉ tìm thấy một lầnduy nhất Người đưa ra định nghĩa về đại đoàn kết ở bài “Nói chuyện tại Hộinghị đại biểu mặt trận Liên - Việt toàn quốc” ngày 10/01/1955, được đăng ởbáo Nhân dân số 317, ngày 12/01/1955, Người nói: “Đại đoàn kết tức là trướchết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân ta là công nhân,nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác Đó là nền gốc của đại đoàn

kết Nó cũng như cái nền của nhà, gốc của cây Nhưng đã có nền vững, gốctốt, còn phải đoàn kết các tầng lớp nhân dân khác Bất kỳ ai mà thật thà tánthành hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ thì dù những người đó trước đâychống chúng ta, bây giờ chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ” [19, tr 438].Định nghĩa trên của Hồ Chí Minh đã nêu khá đầy đủ và toàn diện về nộidung của đại đoàn kết, Người đã xác định ví trí quan trọng của đại đoàn kếtgiống như “cái nền của nhà, cái gốc của cây”, nghĩa là đoàn kết đa số nhândân mà cụ thể là phải đoàn kết công nông và các tầng lớp nhân dân lao độngkhác Người luôn nhận thức đại đoàn kết dân tộc là nhân tố quyết định của sựthành công của cách mạng Theo Người đoàn kết là “kết thành một khối thốngnhất của số đông người có chung mục đích lí tưởng, biết đồng tâm hiệp lựctạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn đảm bảo thực hiện thành công mực đích đó.Thực chất ấy được quy định bởi bốn yếu tố cơ bản của đoàn kết là: đông,đích, kết và đồng” Từ bốn yếu tố đó sẽ tạo ra sức mạnh to lớn cả về vật chấtlẫn tinh thần, bảo đảm thành công mọi mục đích của dân tộc Với những ýnghĩa này đoàn kết là nguyên nhân quyết định thắng lợi của sự nghiệp cáchmạng Điều này đã được minh chứng trong lịch sử cách mạng của nước nhà,khi triển khai trên thực tế thì đoàn kết và chủ nghĩa yêu nước của người ViệtNam là “động lực vĩ đại và duy nhất” làm nên thành công của cuộc cách mạnggiải phóng dân tộc.

1.2.2 Đại đoàn kết dân tộc có ý nghĩa chiến lược quyết định thành công của cách mạng

Khái quát lịch sử nhân loại, C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã chỉ ra mối quan

hệ biện chứng giữa quần chúng nhân dân và vĩ nhân, lãnh tụ Sự phát triển của

xã hội cũng như các phong trào cách mạng không thể thành công nếu thiếu vaitrò của các cá nhân lãnh tụ kiệt xuất, ngược lại không thể có lịch sử nếu khôngcó sự tham gia của đông đảo quần chúng Lịch sử dựng và giữ

nước ở Việt Nam cũng khẳng định chân lý ấy Trên thực tế lịch sử dân tộc, HồChí Minh đã khái quát những tư tưởng đó thành một luận điểm: đại đoàn kếtdân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược lâu dài quyết định thành bại của cáchmạng nước ta Đây là một tư tưởng lớn xuyên suốt hệ thống tư tưởng củaNgười.

Theo Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc không xuất phát từ ý muốn chủquan của những người cách mạng, mà xuất phát từ lợi ích của quần chúngnhân dân từ đòi hỏi tất yếu của sự nghiệp cách mạng Người cho rằng cuộcđấu tranh của nhân dân ta chống lại thực dân Pháp cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ

XX đều thất bại do rất nhiều nguyên nhân Tuy nhiên có một nguyên nhân sâu

xa là nước ta không đoàn kết được thành một khối thống nhất Người cũngnhận thấy rằng, muốn đưa cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng và xây dựng

xã hội mới thì phải có lực lượng cách mạng đủ mạnh, mà muốn có lực lượng

đủ mạnh thì phải thực hiện đại đoàn kết, quy tụ mọi lực lượng cách mạngthành một khối thống nhất và vững chắc Do đó đoàn kết trở thành vấn đềchiến lược lâu dài của cách mạng, là nhân tố then chốt cho thắng lợi của cáchmạng Cần phải hiểu rằng, đoàn kết không phải là thủ đoạn chính trị nhất thời

mà đó là tư tưởng nhất quán, xuyên suốt ở mọi giai đoạn của cách mạng.Qua qua trình tìm hiểu lịch sử dân tộc cũng như thực tiễn các cuộc đấutranh cách mạng của các quốc gia trên thế giới và qua các bài báo bài viết củacác vị lãnh tụ cách mạng Hồ Chí Minh đã đưa ra kết luận: muốn được giảiphóng, các dân tộc bị áp bức và nhân dân lao động phải tự mình đấu tranhcách mạng, bằng cách mạng vô sản Người đã vận dụng quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin về cách mạng cộng sản vào thực tiễn cách mạng Việt Nam,trong đó Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề xây dựng lực lượng cách mạng

và phương pháp cách mạng

Ở mỗi giai đoạn cách mạng khác nhau, thì phải điều chỉnh chính sách vàphương pháp tập hợp lực lượng cho phù hợp, bởi có nhiều đối tượng, giai cấptầng lớp khác nhau Nhưng đại đoàn kết dân tộc luôn được Người nhận thức làvấn đề sống còn của cách mạng, Hồ Chí Minh nói: "Sử ta dạy cho ta bài học này:lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do Trái lại,lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn" [15, tr 217] Trong lờikêu gọi nhân dịp kỉ niệm Cách mạng Tháng Tám, Bác nói: Lòng yêu nước và sựđoàn kết của nhân dân là một lực lượng vô cùng to lớn, không ai thắng nổi Nhờlực lượng ấy mà tổ tiên ta đã đánh thắng quân Nguyên, quân Minh, đã giữ vữngquyền tự do, tự chủ Nhờ lực lượng ấy mà chúng ta cách mạng thành công giànhđược độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Nhờ đại đoàn kết toàn dântộc mà trong bao thế kỷ nhân dân Việt Nam đã bảo vệ được độc lập, tự do củamình Nhờ đại đoàn kết mà nhân dân Việt Nam đã đánh thắng chủ nghĩa thựcdân, làm cách mạng tháng Tám thành công và đã kháng chiến thắng lợi Nhờ đạiđoàn kết toàn dân mà nước Việt Nam chúng ta nhất định sẽ thống nhất” [21, tr.53] Chính tư tưởng đại đoàn kết của Bác Hồ đã tập hợp được tất cả mọi lựclượng của nhân dân tạo thành sức mạnh to lớn, vĩ đại của toàn dân tộc để cả dântộc ta kết thành khối thống nhất chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược và xây dựngđất nước trong hòa bình Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng tỏ: Với lòng yêunước nồng nàn qua cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm lâu dài và gian khổ,dân tộc ta đã sớm có ý thức đoàn kết vì mọi người đều mang trong mình dòngmáu Lạc Hồng và đều thấm thía “Đoàn kết thì sống chia rẽ thì chết”, đoàn kết làsức mạnh Tinh thần này được Người đề cập một cách nhất quán, xuyên suốt.Một dân tộc biết đoàn kết là một dân tộc biết phát huy nội lực, phát huy sứcmạnh của chính mình.

Thiên tài Hồ Chí Minh về đại đoàn kết trước hết là ở chỗ Người thấy rõsức mạnh to lớn và ý nghĩa quyết định của sự đoàn kết đối với thắng lợi của

cách mạng Ngay từ khi đất nước còn bị chủ nghĩa đế quốc thực dân thống trị,Người tin rằng “việc gì khó cho mấy, quyết tâm làm thì làm chắc được ítngười làm không nổi, nhiều người đồng tâm hiệp lực mà làm thì phải nổi”[15, tr 241] Đấu tranh giành độc lập dân tộc là nhiệm vụ khó khăn, nhiềugian khổ và hi sinh là một sự nghiệp to lớn, Người dạy rằng, “Dân ta xin nhớchữ đồng: Đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh” [15, tr 229].

Chính sách mặt trận của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra là đểthực hiện đoàn kết dân tộc Nhờ tư tưởng nhất quán và chính sách Mặt trậnđúng đắn, Đảng ta và chủ tich Hồ Chí Minh đã xây dựng thành công khối đạiđoàn kết dân tộc, đưa cách mạng Việt Nam giành được nhiều thắng lợi to lớn.Hồ chí Minh viết:

“Đoàn kết trong mặt trận Việt Minh, nhân dân ta đã làm Cách mạngTháng Tám thành công, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Đoàn kết trong Mặt trận Liên Việt, nhân dân ta đã kháng chiến thắng lợi,lập lại hòa bình ở Đông Dương hoàn toàn giải phóng miền Bắc

Đoàn kết trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhân dân ta giành đượcthắng lợi trong công cuộc khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và trongsự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc” [22, tr 604]

Từ thực tiễn như vậy, Hồ Chí Minh đã khái quát thành nhiều luận điểmcó tính chân lý về vai trò của khối đại đoàn kết:

Đoàn kết làm ra sức mạnh Hồ Chí Minh rất nhiều lần nhấn mạnh luậnđiểm này Người viết: “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta Đoàn kết chặt chẽ,thì chúng ta nhất định có thể khắc phục mọi khó khăn, phát triển mọi thuận lợi

và làm trọn nhiệm vụ nhân dân giao phó” [19, tr 392]; “Đoàn kết là một lựclượng vô địch của chúng ta để khắc phục khó khăn, giành lấy thắng lợi”[19,

tr 397]; “Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi” [23, tr 22]; “Đoàn kết

là sức mạnh, là then chốt của thành công” [23, tr 154]

“Bây giờ còn một điểm rất quan trọng, cũng là điểm mẹ Điểm này màthực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt: đó là đoàn kết” [20, tr 392].

Để xây dựng được khối đoàn kết thống nhất vững mạnh nhằm mang lạithắng lợi cho cách mạng thì phải thực hiện tốt phương châm của đoàn kết dântộc đó là:

“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kếtThành công, thành công, đại thành công” [22, tr 607] Đây

là một khẩu hiệu, nhưng chứa đựng phương châm thể hiện hai nội

dung: một là, đoàn kết càng chặt chẽ và rộng rãi bao nhiêu thì thành côngcàng to lớn và vững chắc bấy nhiêu; hai là, phải xây dựng một khối đoàn kếtgồm nhiều tầng lớp, mặt trận gắn chặt chẽ với nhau

1.2.3 Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu và là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng

Đoàn kết là nhân tố tạo nên sức mạnh, nhờ đoàn kết mà dân tộc ta đã đánhthắng nhiều thế lực ngoại xâm hùng mạnh như: 3 lần đánh thắng quân Nguyên,quân Minh, quân Thanh,… của phong kiến Phương Bắc; đánh thắng hai đế quốchùng mạnh Pháp và Mỹ,… gìn giữ và xây dựng đất nước Trên số đầu tiên của tờbáo “Thanh niên” ra ngày 21/06/1925 với bút danh Z.A.C, Người đã viết: “Đểdẫn dắt nhân dân làm sự nghiệp vĩ đại cần phải có một sức lãnh đạo, sức lãnhđạo đó không phải có vài người thôi, mà phát sinh ra từ sự hiệp lực của hàngngàn người, hàng vạn người Muốn cho hàng ngàn, hàng vạn người ấy đoàn kếtchặt chẽ với nhau thì họ phải cùng một ý chí, cùng một nguyện vọng thì khi ấymới có đoàn kết, bằng không thì dù có hô hào đoàn kết mấy đi nữa cũng khôngthể nào đoàn kết được Sự nghiệp cách mạng lớn lắm Những người cách mạngphải đoàn kết với nhau để thực hiện sự nghiệp đó”

Đối với Hồ Chí Minh, yêu nước phải thể hiện thành thương dân, khôngthương dân thì không thể có tinh thần yêu nước Dân ở đây là số đông,

phải làm cho số đông đó ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành,sống tự do, hạnh phúc.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, yêu nước - nhân nghĩa - đoàn kết là sứcmạnh, là mạch nguồn của mọi thắng lợi Do đó, đại đoàn kết dân tộc phảiđược xác định là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng, phải đượcquán triệt trong tất cả mọi lĩnh vực, từ đường lối, chủ trương, chính sách, tớihoạt động thực tiễn Trong Lời kết thúc buổi ra mắt của Đảng Lao động ViệtNam ngày 03/03/1951, Hồ Chí Minh đã thay mặt Đảng tuyên bố trước toànthể dân tộc: “Mục đích của Đảng Lao động Việt Nam có thể gồm trong 8 chữlà: Đoàn kết toàn dân, phụng sự Tổ quốc” [18, tr 183] Để thực hiện mục tiêunày, Người thường xuyên nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải thấm nhuần quanđiểm quần chúng, phải gần gũi quần chúng, lắng nghe quần chúng, vận động,

tổ chức và giáo dục quần chúng, coi sức mạnh của cách mạng là ở nơi quầnchúng, phải thấm nhuần lời dạy “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạnlần dân liệu cũng xong” Trong khi nói chuyện với cán bộ tuyên huấn miền

núi về cách mạng xã hội chủ nghĩa, Người chỉ rõ: “Trước cách mạng tháng

Tám và trong kháng chiến, thì nhiệm vụ tuyên huấn là làm cho các đồng bàocác dân tộc thiểu số hiểu được mấy việc: Một là, đoàn kết Hai là, cách mạnghay kháng chiến là để đòi độc lập, chỉ đơn giản thế thôi Bây giờ mục đíchcủa tuyên truyền tuyên huấn là: Một là, đoàn kết Hai là, xây dựng chủ nghĩa

xã hội Ba là, đấu tranh thống nhất nước nhà” [23, tr 130]

Đại đoàn kết dân tộc không chỉ là mục tiêu là nhiệm vụ hàng đầu củacách mạng của toàn đảng, toàn dân, đồng thời cũng là nhiệm vụ hàng đầu củamọi giai đoạn cách mạng Bởi vì, muốn hoàn thành nhiệm vụ cách mạng nếuchỉ có đường lối đúng là chưa đủ mà phải trên cơ sở của đường lối đúng thìĐảng phải cụ thể hóa thành những mục tiêu, nhiệm vụ và phương pháp cáchmạng phù hợp từng giai đoạn lịch sử để lôi kéo, tập hợp quần chúng, tạo thực

lực cho cách mạng Vì vậy, Hồ Chí Minh luôn luôn đặt vấn đề đoàn kết dântộc lên hàng đầu, coi đó là nhiệm vụ số một trong nhiệm vụ cách mạng Trongtác phẩm Di chúc, Người căn dặn: “Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quýbáu của Đảng và của nhân dân ta Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộcần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắtmình” [24, tr 510].

Người còn chỉ ra rằng, đại đoàn kết dân tộc không phải chỉ là mục tiêucủa Đảng, còn là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Bởi vì cách mạng là sựnghiệp của quần chúng, phải do quần chúng, vì quần chúng Đảng cộng sản vànhững người cách mạng có sứ mệnh thức tỉnh, tập hợp, hướng dẫn quầnchúng, tổ chức quần chúng trong khối đại đoàn kết, phải ra sức tuyên truyềngiáo dục tinh thần yêu nước và đoàn kết cộng đồng cho các tầng lớp nhân dânở mọi nơi, mọi lúc, mọi điều kiện, hoàn cảnh Nhằm tạo thành sức mạnh tổnghợp trong cuộc đấu tranh vì độc lập của dân tộc, tự do cho nhân dân và hạnhphúc cho con người

Hồ Chí Minh không những đề cập đến tinh thần đoàn kết, đại đoàn kếtcủa dân tộc, mà Người còn vạch rõ phải đoàn kết trong mọi lực lượng, mọi tổchức: đoàn kết dân tộc, đoàn kết trong nội bộ Đảng, nội bộ cán bộ nhà nước,đoàn kết quốc tế,… hình thành một hệ thống, một tổng thể sức mạnh to lớncủa cách mạng

Tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh là một bộ phận hữu cơ cấuthành đường lối chiến lược của Đảng ta trong suốt tiến trình cách mạng ViệtNam Tư tưởng ấy đã và đang phát huy tác dụng to lớn trong thời kỳ đổi mớicủa đất nước

1.2.4 Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân

Dân là một khái niệm đã có từ xa xưa Trong các di sản văn thơ của ôngcha ta gần 1000 năm trước, cũng như trong văn học dân gian ở các thời kỳ

lịch sử của dân tộc ta, và ở cả trong các sách kinh điển Nho giáo sớm đượclưu truyền ở nước ta, khái niệm “dân” đã được sử dụng khá thông dụng Tuynhiên, ở các thời điểm lịch sử khác nhau, khái niệm “dân” cũng có những nộihàm khác nhau và ở một chừng mực nào đó phản ánh mối quan hệ giữa cácgiai cấp trong xã hội “Dân” đặt trong một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, có ýnghĩa tương đồng với các khái niệm: “nhân dân”, “dân chúng”, “quần chúng”.Khái niệm “Dân” và “Nhân dân” trong tư tưởng Hồ Chí Minh có nội hàmrất rộng rãi Người dùng khái niệm này để chỉ “mọi con dân nước Việt” “mỗimột người con Rồng cháu Tiên” không phân biệt dân tộc đa số hay thiểu số, cótín ngưỡng hay không tín ngưỡng, tôn giáo, không phân biệt già - trẻ, gái - trai,giai cấp, giàu - nghèo, quý - tiện Chỉ trừ những kẻ can tâm làm tay sai cho giặc,

đi ngược lại quyền lợi của dân tộc Như vậy, dân và nhân dân trong tư tưởng HồChí Minh được hiểu với tư cách mỗi con người Việt Nam cụ thể, vừa là một tậphợp đông đảo quần chúng nhân dân, với những mối liên hệ cả quá khứ và hiệntại, họ là chủ thể của khối đại đoàn kết dân tộc và đại đoàn kết dân tộc thực chất

là đại đoàn kết toàn dân Nói đến đại đoàn kết dân tộc cũng có nghĩa phải tập hợpđược mọi người vào trong một khối thống nhất của cuộc đấu tranh chung Theo ýnghĩa đó, nội hàm khái niệm đại đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất phongphú, nó bao gồm nhiều tầng nấc, nhiều cấp độ, các quan hệ liên kết qua lại giữacác thành viên, các bộ phận, các lực lượng xã hội của dân tộc từ nhở tới lớn, từthấp đến cao, từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới Người đã nhiều lần nêu rõ

“Ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất và độc lập Tổ quốc, ta còn phải đoànkết để xây dựng nước nhà Ai có tài, có đức, có lòng phụng sự Tổ quốc và phục

vụ nhân dân thì ta đoàn kết với họ” [19, tr 438] Ta ở đây vừa là mọi người dâncủa Tổ quốc Việt Nam, vừa là Đảng, với

ý thức và tinh thần đoàn kết rộng rãi, Người đã dùng khái niệm đại đoàn kếtdân tộc để định hướng cho việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong suốt

tiến trình của cách mạng Việt Nam ở mọi giai đoạn cách mạng.

Đại đoàn kết dân tộc thực chất là thực hiện khối đại đoàn kết toàn dân, làtập hợp mọi người dân vào một mặt trận đấu tranh chung để cùng nhau chống

đế quốc thực dân, để chống áp bức, bóc lột, bất công

Khối đại đoàn kết toàn dân bao gồm nhiều tầng, nhiều nấc và nhiều quan

hệ cấp độ liên kết Vì vậy, trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết toàndân phải đứng vững trên lập trường quan điểm giai cấp công nhân, giải quyếthài hòa mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc, toàn thể và bộ phận, theonguyên tắc lợi ích của giai cấp, của từng bộ phận phải phục tùng lợi ích củadân tộc, lợi ích của toàn thể Không được bỏ sót một lực lượng nào, miễn làlực lượng đó có lòng trung thành và sẵn sàng phục vụ Tổ quốc, không là việtgian, không phản bội lại quyền lợi của dân chúng

Để thực hiện đại đoàn kết toàn dân thì phải kế thừa truyền thống yêunước - nhân nghĩa - đoàn kết của dân tộc Truyền thống đó có cội nguồn sứcmạnh vô địch để cả dân tộc chiến đấu và chiến thắng mọi thiên tai địch họa,làm cho đất nước được trường tồn, bản sắc văn hóa của dân tộc được giữvững Đồng thời phải có tấm lòng khoan dung độ lượng với con người, Ngườichỉ rõ, trong mỗi cá nhân cũng như mỗi cộng đồng đều có những ưu điểm,khuyết điểm, mặt tốt, mặt xấu… Người lấy hình tượng nắm ngón tay có ngónngắn ngón dài, nhưng cả năm ngón ấy đều thuộc về một bàn tay, để nói lêncủa sự cần thiết phải thực hiện đoàn kết rộng rãi Trong thư gửi đồng bàoNam bộ ngày 31 tháng 5 năm 1946 Bác đã nói: “Tôi khuyên đồng bào đoànkết chặt chẽ và rộng rãi Năm ngón tay có ngón vắn ngón dài Nhưng vắn dàiđều họp nhau lại nơi bàn tay Trong mấy triệu người cũng có người thế nàythế khác nhưng thế này thế khác đều là dòng dõi của tổ tiên ta Vậy nên taphải khoan hồng đại độ Ta phải nhận rằng đã là con Lạc cháu Hồng thì aicũng có ít hay nhiều lòng ái quốc Đối với những đồng bào lạc lối lầm đường,

ta phải lấy tinh thần nhân ái mà cảm hóa họ Có thế mới thành đại đoàn kết cóđại đoàn kết thì tương lai chắc chắn sẽ vẻ vang” [16, tr 574-575] Cho nên, vìlợi ích của cách mạng và dân tộc thì cần phải có lòng khoan dung độ lượng,trân trọng cái phần thiện dù nhỏ nhất ở mỗi người… Thậm chí là với nhữngngười trước đây chống ta, nhưng nay không chống nữa đã nhận ra lỗi lầm vàmuốn sữa đổi, khối đại đoàn kết dân tộc vẫn rộng mở, mà không định kiến vàkhoét sâu cách biệt để có thể tập hợp, quy tụ rộng rãi mọi lực lượng.

Cần phải lưu ý rằng, lòng khoan dung độ lượng ở Hồ Chí Minh khôngphải là một sách lược nhất thời, ở một giai đoạn chính trị nhất định mà là sựtiếp nối và phát triển truyền thống nhân ái, bao dung của cả dân tộc, từ chínhmục tiêu của cách mạng mà Người suốt đời theo đuổi Người tuyên bố: “Bất

kỳ ai mà thật thà tán thành hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ thì dùnhững người đó trước đây chống chúng ta, bây giờ chúng ta cũng thật thàđoàn kết với họ” [19, tr 438] phù hợp với truyền thống và lời dạy của cha ông

“đánh kẻ chạy đi chứ không nên đánh người chạy lại” Để thực hiện đoàn kếtthì chúng ta nên xóa bỏ hết mọi thành kiến, cần phải thật thà giúp đỡ nhaucùng tiến bộ

Một điều rất quan trọng khi chúng ta thực hành đoàn kết rộng rãi đó làcần phải có niềm tin vào nhân dân Với chủ tịch Hồ Chí Minh, yêu dân, tindân, dựa vào dân, sống và đấu tranh vì hạnh phúc của nhân dân là một nguyêntắc tối cao Nguyên tắc này vừa là sự tiếp nối truyền thống của dân tộc “nướclấy dân làm gốc”, “chở thuyền và lật thuyền cũng là dân”, “dễ vạn lần khôngdân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” đồng thời là sự quán triệt sâusắc nguyên lý mácxít “cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân”.Nguyên tắc sống còn đó được Người khái quát ngắn gọn nhưng vô cùng sâusắc: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gìmạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [18 tr 544] và “Dân chúng

đồng lòng, việc gì cũng làm được Dân chúng không ủng hộ, việc gì cũngkhông làm nên… gốc có vững cây mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhândân” [17, tr 879] Có thể nói, “mọi tư tưởng, mọi sáng tạo của Hồ Chí Minhđều xuất phát từ lòng thương yêu, kính trọng, tin tưởng ở nhân dân” [10].Theo Người, dân là chỗ dựa vững chắc của Đảng, là nguồn gốc sức mạnh vôtận và vô địch của khối đại đoàn kết, quyết định thắng lợi của cách mạng, lànền, là gốc và chủ thể của Mặt trận nhân dân Trong hai cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ cùng các thế lực thù địch suốt mấy chụcnăm trời, Đảng ta đã thực hiện cuộc chiến tranh nhân dân, dựa vào dân, pháthuy mọi nguồn sức mạnh của nhân dân về nhân lực và vật lực lẫn trí lực Kếtquả cuối cùng mà nhân dân ta đã thu được đó là Tổ quốc thống nhất, non sôngthu về một mối, độc lập dân tộc được giữ vững và quan trọng hơn hết đó làsức mạnh đại đoàn kết toàn dân được nâng lên tầm cao mới Chính vì vậy.Người luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên “Việc gì có lợi cho dân, thì phải làmcho kì được Việc gì hại cho dân, thì phải hết sức tránh” [16, tr 55].

Sỡ dĩ Người khẳng định được quan niệm đại đoàn kết dân tộc một cáchrộng rãi như vậy là vì xuất phát từ thực tiễn cách mạng của đất nước và đặcbiệt hơn là Người có lòng tin ở nhân dân, tin rằng trong mỗi người “Ai cũngcó ít nhiều tấm lòng yêu nước” tiềm ẩn bên trong Tấm lòng yêu nước ấy cókhi bị bụi bẩn che mờ, chỉ cần làm thức tỉnh lương tri con người thì lòng yêunước ấy lại bộc lộ Vì vậy, mẫu số chung để quy tụ mọi người vào khối đạiđoàn kết dân tộc chính là nền độc lập và thống nhất của Tổ quốc là cuộc sốngtự do và hạnh phúc của nhân cần phải xây dựng từ hôm nay và cho đến mãi vềsau

Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Người thể hiện ở việc chủ động mởrộng lực lượng cách mạng một cách rộng rãi, không phân biệt thành phần, giaicấp, tôn giáo Người nói: “Chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ các tầng lớp

nhân dân, động viên lực lượng của nhân dân, để phấn đấu hoàn thành sựnghiệp công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và đấu tranh thực hiệnhòa bình thống nhất nước nhà Phải đoàn kết tốt các đảng phái, các đoàn thểcác nhân sĩ trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thực hiện hợp tác lâu dài, giúp

đỡ lẫn nhau, cùng nhau tiến bộ Phải đoàn kết các dân tộc anh em, cùng nhauxây dựng Tổ quốc… Phải đoàn kết chặt chẽ giữa đồng bào lương và đồng bàocác tôn giáo cùng nhau xây dựng đời sống hòa thuận ấm no, xây dựng Tổquốc” [22, tr 605-606]

Đối với các dân tộc sinh sống trên đất nước ta, trong quá trình lãnh đạocách mạng Người đã thường xuyên nhắc nhở đồng bào phải đoàn kết chặtchẽ Người nói: đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết Đồng thời, Người cũng chỉ

rõ, bè lũ đế quốc phong kiến và bọn phản động tìm mọi thủ đoạn để chia rẽnhân dân ta, các dân tộc nước ra, nhằm phục vụ âm mưu thống trị của chúng.Trong thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Plây-cu, Người căndặn: “Đồng bào kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đănghay Ba Na và các dân tộc khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruộtthịt Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, no đói giúp nhau.Ngày nay nước Việt Nam là nước chung của chúng ta…

Chúng ta phải thương yêu nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhauđể mưu hạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng ta

Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoàn kết của chúng takhông bao giờ giảm bớt” [16, tr 545-546] Tinh thần này còn thể hiện trongnhiều bức thư, bài nói chuyện của Người với đồng bào các dân tộc

Là người Việt Nam không ai không biết hai tiếng “đồng bào” của Bác đó không gì khác ngoài sự nhắc nhở các dân tộc anh em dù miền ngược haymiền xuôi, dù người Kinh hay người Thượng đều là anh em một nhà, cùngchung một nguồn gốc, cùng là con dân của Nước Việt Nam Truyền thống ấy

-là nội lực, -là sức mạnh của dân tộc Việt Nam Trong tư tưởng của Người,cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân không thể chỉ dùng lực lượng, sức mạnhcủa giai cấp này để đánh đuổi giai cấp khác mà phải tập hợp sức mạnh của cảdân tộc, của nhiều giai cấp, giai tầng Một sự thật là, khi đất nước còn dướiách thống trị, áp bức của đế quốc, thực dân thì dẫu là tư bản, địa chủ, thợthuyền hay dân cày, đều cảm thấy cái ách nặng nề đế quốc là không thể nàosống được Vì lẽ đó, lực lượng cách mạng không thể bó hẹp trong “công -nông liên hiệp” mà là toàn thể nhân dân liên hiệp.

Hồ Chí Minh nhận thức rõ là dù giáo hay lương, đại bộ phận người ViệtNam là người lao động yêu nước Tháng 5/1948, trong lời kêu gọi đồng bàoCao Đài - Hòa Hảo, Người viết: Trừ một bọn rất ít đại diện Việt gian, đồngbào ta ai cũng có lòng yêu nước Trong Báo cáo chính trị tại Hội nghị lần thứ

3 của Ban chấp hành TW Đảng khóa II, Người khẳng định: phần lớn, đồngbào tôn giáo nhất là các tầng lớp lao động đều yêu nước kháng chiến, nhưCông giáo từ nhiều nơi như Cao Đài kháng chiến Vì vậy, là người Việt namắt hẳn ai cũng vậy, đều muốn nước nhà được độc lập, đồng bào được tự dohạnh phúc

Vì vậy, mà chúng ta phải biết đoàn kết nhau lại để tạo nên sức mạnh nềntảng của khối đại đoàn kết là liên minh công nông - nền tảng đó càng đượccủng cố vững chắc bao nhiêu thì khối đại đoàn kết dân tộc càng có thể mởrộng ra bấy nhiêu mà không thế lực nào có thể làm suy yếu nó được

1.3 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG KHỐI THỐNG NHẤT TRONG MẶT TRẬN DÂN TỘC

1.3.1 Vai trò của Mặt trận dân tộc thống nhất trong sự nghiệp cách mạng

Dân tộc ta đã phải trải qua bốn nghìn nǎm lịch sử dựng nước và giữ nước Quá trình lịch sử ấy đã hun đúc nên truyền thống yêu nước, đoàn kết,

bất khuất của dân tộc Một trong những nhân tố quyết định thắng lợi củacách mạng Việt Nam là Đảng ta đã xây dựng được khối đại đoàn kết dân tộctrên cơ sở liên minh công nông Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Sựđồng tâm của đồng bào ta đúc thành bức tường đồng xung quanh Tổ quốc.

Dù địch hung tàn, xảo quyệt đến mức nào, đụng đầu nhằm vào bức tường đó,chúng cũng phải thất bại” Song, Người còn cho rằng, đại đoàn kết dân tộckhông thể chỉ dừng lại ở tư tưởng, quan điểm, những lời kêu gọi, mà cầnphải biến thành một chiến lược cách mạng, trở thành khẩu hiệu hành độngcủa toàn Đảng, toàn dân tộc và trở thành lực lượng vật chất có tổ chức đó làmặt trận dân tộc thống nhất là một hình thức tổ chức khối đoàn kết toàn dân

Cả dân tộc chỉ trở thành lực lượng to lớn, có sức mạnh vô địch trong đấutranh bảo vệ và xây dựng Tổ quốc khi được giác ngộ về mục đích chiến đấu,được tập hợp, tổ chức lại thành một khối vững chắc và hoạt động theo đườnglối chính trị đúng đắn Nếu không được như vậy, thì dù quần chúng nhân dâncó đông tới mấy, dù có tập hợp thành hàng triệu, hàng trăm triệu con ngườithì cũng chỉ là một số đông không có sức mạnh Luận điểm này đã đượcminh chứng trong thực tiễn cách mạng của đất nước đó là, bước sang nhữngnăm đầu của thế kỉ XX mặc dù đã có rất nhiều phong trào đấu tranh của nhândân, của những sĩ phu tiến bộ và một số tri thức tư sản yêu nước nhằm giànhlại độc lập cho dân tộc, song những cố gắng của họ đều có chung kết quả đó

là thất bại Mặc dù cùng chung mục đích là giành lại độc lập cho dân tộc,nhưng với ý thức hệ tư sản cộng với không có sự đoàn kết ủng hộ rộng rãicủa quần chúng nên họ đã nhanh chóng bị thực dân Pháp đàn áp như: tổ chứcViệt Nam Quốc dân Đảng (3/1930)

Nhận thức được điều đó, ngay sau khi Đảng ra đời, ngày 18/11/1930Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã ra Chỉ thị thànhlập Hội Phản đế đồng minh hình thức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc thống