ÔN TẬP KINH TẾ SẢN XUẤTCâu 1: Theo quan điểm của T K Mathus 1985 cho rằng: dân số lao động tăng lên và trong khi đó diện tích đất sản xuất không đổi thì năng suất lao động trên đơn vị đấ
Trang 1ÔN TẬP KINH TẾ SẢN XUẤT
Câu 1: Theo quan điểm của T K Mathus (1985) cho rằng: dân số lao động tăng
lên và trong khi đó diện tích đất sản xuất không đổi thì năng suất lao động trên đơn vị đất sản xuất sẻ bị giảm:
a) Anh chị hãy nhận xét quan điểm trên của T K Mathus trong điều kiện sản xuất hiện nay
b) Anh chị hãy phân tích các nguyên nhân dẫn đến sản lượng lúa ở ĐBSCL
có xu hướng tăng trong những năm gần đây, mặc dù diện tích canh tác bị giảm
c) Anh chị hãy viết hàm sản xuất dạng tổng quát gồm 3 nguồn lực sản xuất: vốn, lao động và đất đai
Câu 2: Anh chị hãy thể hiện các giai đoạn của hàm sản xuất bằng đồ thị và trình
bày mối quan hệ giữa AP và MP trong từng giai đoạn? Cho vd về một sản phẩm nào đó để minh họa
Câu 3: Anh chị hãy phân tích các yếu tố tác động làm htay đổi giá cả của các
nguồn lực sản xuất Trong quá trình thu thập và xử lý số liệu, anh chị có thể đưa
ra những đề xuất cụ thể gì để giúp nông dân giảm chi phí sản xuất
Câu 4: Hiện nay phần lớn các nhà sản xuất đã áp dụng khoa học học kỷ thuật
vào sản xuất;
a) Anh chị hãy nêu những lợi ích từ việc áp dụng khoa học kỷ thuật trong sản xuất
b) Tuy nhiên ở một số địa phương thì nhà sản xuất còn e ngại việc áp dụng
kỷ thuật mới Vì vậy khi bắt đầu triển khai áp dụng khoa học kỷ thuật thì chúng ta càng quan tâm đến những vấn đề gì?
Câu 5: Anh chị hãy phân tích một số rủi ro mà các nhà thường gặp phải Và có
thể đưa ra một số giải pháp gì để phòng ngừa
Câu 8: Để đo lường và đánh giá hiệu quả sản xuất chúng ta thường dùn gcác
chỉ tiêu nào? Cho vd minh họa
Trong trường hợp doanh thu biên MR lớn hơn chi phí biên MC thì cty quyết định giảm hay tăng mức sản lượng? Giải thích?
Câu 9: Trong sản xuất nông nghiệp ngày nay nông dân đã và đang từng bước áp
dụng những tiến bộ khoa học kỷ thuật vào quá trình canh tác như mô hình IPM,
sạ hàng…Anh chị hãy phân tích những lợi ích mà nông dân đạt được từ việc áp dụng chúng?
Trang 2Câu 10: Khi thực hiện khảo sát về mối quan hệ giữa một số chi phí và thu nhập
của người dân, kết quả xử lý được thể hiện như sau:
R2 = 0.743
Từ các dữ liệu sẳn có trên anh chị hãy phân tích và nhận xét chúng
Câu 11: Giả sử một cty có hàm sản xuất sau q = K0,4 L0,75
a) Để đáp ứng nhu cầu thị trường cty đưa ra mục tiêu sẻ tăng gấp đôi mức sản lượng so với hiện tại, khi đó một nhân viên cho rằng để đạt được mục tiêu trên thì công ty phải tăng gấp đôi các yếu tố đầu vào (K,L) Anh chị nhận xét đề xuất của nhân viên này là đúng hay sai? Giải thích?
b) Trong trường hợp cty vẫn giữ nguyên mức sản lượng Nhưng cty quyết định đầu tư yếu tố vốn (K) vào trong thiết bị máy móc Anh chị hãy nhận xét quyết định trên sẻ ảnh hưởng đến năng suất biên của vốn và của lao động như thế nào
c) Anh chị hãy cho biết hàm sản xuất trên có dạng gì?
Câu 12: Giả sử một cty có hàm sản xuất như sau: q = 3K + 5L
a) Để đáp ứng nhu cầu thị trường, cty đưa ra mục tiêu sẻ tăng gấp đôi mức sản lượng so với hiện tại Khi đó một nhân viên cty cho rằng để đạt được mục tiêu trên cty phải tăng gấp đôi các yếu tố đấu vào (K,L) Anh chị hãy nhận xét đề xuất này là đúng hay sai ? Giải thích
b) Trong trường hợp cty vẩn giử nguyên mức sản lượng nhưng cty quyết định tăng mức đầu tư vốn (K) vào trang thiết bị máy móc Anh chị hãy nhận xét quyết định trên sẻ ảnh hưởng đến năng suất biên của vốn và lao động như thế nào ?
c) Anh chị cho biết hàm sản xuất trên có dạng gì ?
Câu 13: Hiện nay một số địa phương, một số địa phương nông dân bước đầu áp
dụng mô hình với giá trị sản xuất 50 triệu Tuy nhiên cũng có nhiều ý kiến nhận xét khác nhau về mô hình này
a) Theo anh chị chi thực hiện mô hình sản xuất này, nhà sản xuất sẻ gặp thuận lợi và khó khăn gì ?
Trang 3b) Để đạt hiệu quả kinh tế cao và áp dụng phổ biến, anh chị có những đề xuất gì ?
Câu 14: Qua quá trình học và tiếp cận thực tế liên quan đến tình hình sản xuất
của nông dân Anh chị hãy nhận xét thực trạng chung liên quan đến các vấn đề như: vốn, kỉ thuật, nguyên vật liệu và thị trường tiêu thụ ?
Để nâng cao hiêu quả sản xuất cần có những giải pháp hiệu quả gì ?
Trả Lời
Câu 1:
Trang 4a) Theo qui luật năng suất biên giảm dần thì khi chúng ta thay đổi tăng một nguồn nhân lực đầu vào, đồng thời giử cố định các nguồn lực khác thì kết quả là năng suất biên của nguồn lực bị thay đổi sẻ giảm dần
Cần lưu ý 3 điểm khi nói về qui lực này
Rút ra từ quan sát thực nghiệm
Giả định rằng công nghệ không thay đổi
Giả định rằng có ít nhất một nguồn lực đầu vào là cố định
Nếu dựa vào qui lực này thì quan điểm của T.R.Mathus là đúng
VD: Khi chỉ có một người canh tác trên một diện tích nhất định thì người này sẻ có lợi thế tuyệt đối trong việc quyết định năng suất, tức là anh ta làm theo khả năng của mình, giả sử hái được 10 kg nấm rơm Tuy nhiên khi có thêm người thứ 2 cùng làm với anh ta thì tất nhiên sản lượng sẻ tăng lên lớn hơn 10
kg (giả sử 18 kg) Vì vậy năng suất biên trong trường hợp này là 8 kg
Nếu dựa vào điều kiện sản xuất hiện nay thì công nghệ sản xuất đã thay đổi, khoa học kỹ thuật được áp dụng nhiều trong sản xuất
VD: mô hình IPM, sạ hàng…trong sản xuất lúa được chứng minh là đem lại năng suất lao dộng cao hơn so với trồng lúa truyền thống khi mà dân số tăng
mà diện tích đất sản xuất không đổi
Nhưng ở một số vùng, nông dân áp dụng khoa học kỹ thuật không đúng cách nên không giảm được chi phí sản xuất và không làm tăng NSLĐ
Do đó quan điểm của T.R.Mathus sẻ không đúng hoàn toàn trong điều kiện sản xuất hiện nay
b) Mặc dù diện tích canh tác bị giảm nhưng sản lượng lúa ở ĐBSCLcó xu hướng tăng trong những năm gần đây là do:
- Diện tích đất trồng lúa bị giảm sẻ làm cho giá đất tăng, điều này dẫn điến giá lúa gạo cũng tăng
- Áp dụng khoa học kỹ thuật vào quá trình sản xuất đã tác động làm tăng năng suất và sản lượng lúa một cách rỏ rệt Cụ thể là trường hợp áp dụng mô hình sản xuất 3 giảm 3 tăng giúp cây lúa sinh trưởng tốt ít sâu bệnh nên năng suất cao dẫn đến sản lượng lúa tăng
- Tiến bộ khoa học kt là nguyên nhân làm cho chi phí sản suất giảm Vì khi áp dụng khoa học kt thì chi phí phân bón, thuốc trừ sâu, giống sẻ cần ít hơn so với sản xuất truyền thống VD: Ở huyện Mỹ Xuyên (Sóc Trăng) áp dụng mô hình IPM trên ruộng lúa cho thấy chi phí sản xuất giảm 22,85%
- KHKT cũng tác động làm chất lượng lúa được cải thiện nên giá thành cũng cao hơn trước, lợi nhuận thu được cũng sẻ tăng Người dân sẻ đầu tư áp dụng tiến
bộ KHKT vào sản xuất nhiều hơn từ đó sản lượng đạt nhiều hơn
Trang 5- Chính sách miễn giảm thuế đất sản xuất nông nghiệp của nhà nước, vì vậy thu nhập giữ lại của người dân tăng lên Họ sẻ đầu tư nhiều hơn nên sản lượng lúa
có xu hướng tăng
c) Hàm sản xuất: y = f (K,L,Kd)
Trong đó: y mức sản lượng
K Nguồn nhân lực đầu vào vốn
L lao động
Kd đất đai
Câu 2: Thông thường hàm sản xuất có thể chia ra làm 3 giai đoạn tương ứng với các nhập lượng khác nhau và được thể hiện thông qua các tham số như năng suất biên MP, năng suất trung bình AP
Đồ thị:
Mối quan hệ giữa AP và MP trong từng giai đoạn
* Giai đoạn 1: MP > AP > 0 Nghĩa là mỗi nguồn lực đầu vào tăng thêm thì sẻ tạo ra mức sản lượng cao hơn mức sản lượng trung bình
Trang 6* Giai đoạn 2: AP > MP > 0 Năng suất biên vẫn là số dương nhưng mức sản lượng khi tăng thêm một nguồn lực đầu vào thì sẻ thấp hơn mức sản lượng trung bình
* Giai đoạn 3: MP < 0 Năng suất biên sẻ giảm và có thể âm, cho nên thu nhập theo qui mô của hàm sẻ giảm dần
VD: Trong quá trình nuôi Artemia tính từ ngày thả trứng đến ngày thứ 18 thì người nuôi có thể vớt trứng, nhưng lượng vớt trong những ngày đầu tương đối ít Tuy nhiên đến ngày thứ 25 trở đi thì lượng trứng vớt được mỗi ngày sẻ tăng lên (đạt năng suất cao nhất) Trong giai đoạn này chỉ diễn ra trong khoản thời gian ngắn và 1-2 tháng cuối vụ thì sản lượng trứng sẻ bị giảm xuống đến khi kết thúc vụ nuôi (trung bình 1 vụ nuôi khoảng 6-7 tháng)
Câu 3:
Các yếu tố tác động làm thay đổi giá cả của các nguồn lực sản xuất:
Giá của nguyên vật liệu và lao động tăng lên do cầu lớn hơn cung làm cho các nguồn lực nay khan hiếm VD như thức ăn cho gia súc ở VN hiện nay đang thiếu nghiêm trọng vì nguyên liệu chế biến phần lớn phải nhập nên giá cao hơn
tư 15- 20% so với giá khu vực
Cạnh tranh giữa các hoạt động cũng làm thay đổi giá cả chẳng hạn cào hến 3-4 tiếng được 50.000 đồng trong khi gặt lúa cả ngày chỉ được 40.000 đồng Lúc đó mọi người chuyển sang cào hến làm cho giá cả giảm xuống, hoạt động gặt lúa thiếu lao động thì giá cả sẻ tăng
Ảnh hưởng của giá cả trên thế giới, VD: giá dầu thế giới tăng 50$/thùng làm cho giá dầu các nước đều tăng thêm và dầu là nguồn lực sản xuất quan trọng
vì vậy làm thay đổi giá cả của các nguồn lực sản xuất khác
* Trong quá trình thu nhập và sử lý số liệu thì những đề xuất để nông dân giảm bớt chi phí là:
- Áp dụng khkt vào quá trình sản xuất để làm giảm chi phí sản xuất (chi phí phân bón , thuốc trừ sâu…)
- Chọn các yếu tố đầu vào thấp bằng cách thay thế nguyên vật liệu
- Mối quan hệ giữa nhà sản xuất và nhà cung cấp, nhà sản xuất dự báo được khả năng cung ứng của nhà cung cấp
Câu 4:
a) Những lợi ích của việc áp dụng khkt trong sản xuất :
- Số lượng, chất lượng và giá trị sản phẩm tăng thêm
- Chi phí trên một đơn vị sản phẩm giảm
- Cải thiện điều kiện lao động
- Cải tạo môi trường
Trang 7c) Khi áp dụng khkt thì chúng ta (nhà sản xuất) cần quan tâm đến:
- Tính thích nghi của khkt
- Nguồn lực đầu vào (vốn, lao động…)
- Thị trường tiêu thụ
- Hiệu quả kinh tế
Câu 5:
* Phân tích một số rủi ro mà các nhà sản xuất thường gặp phải:
- Thiên tai, dịch bệnh tác động đến năng suất cũng như chất lượng sản phẩm, hàng hóa được sản xuất ra Tác động này khó có thể dự đoán trước trong quá trình sản xuất: lũ lụt, bệnh đạo ôn lúa…
- Yếu tố thị trường: là sự biến động về giá cả bất lợi đối với nhà sản xuất Nhà sản xuất nào có nhiều thông tin hơn thì quá trình ra quyết định sẽ khả thi hơn và đạt hiệu quả cao hơn người khác và ngược lại
- Các nông hộ sản xuất nông nghiệp ở nước ta tiếp cận thông tin thị trường còn hạn chế Do đó họ gặp khó khăn trong quá trình mua các yếu tố đầu vào và tiêu thụ sản phẩm Bởi vì kết quả của sản xuất luôn đi sau yếu tố thị trường, thường thấy là nông hộ sản xuất theo phong trào, vài năm đầu giá cao do đó nhiều nhiều người tham gia vào phong trào sản xuất và đến khi thu hạch thì giá thị trường giảm xuống bởi lượng cung lớn hơn lượng cầu
- Các yếu tố xã hội: rủi ro này liên quan đến sự khác biệt về quyền sở hữu các nguồn lực Sản xuất trong nền kinh tế, cụ thể là sự phụ thuộc về nguồn lực của một số nhà sản xuất đối với những người khác trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh Điều này xãy ra trong trường hợp thuê mướn đất đa, vai vốn…
và ảnh hưởng đến hoạt động nhà sản xuất trong dài hạn
- Chính sách của nhà nước: nhà sản xuất phải đối mặt với rủi ro do những chính sách mới ban hành của nhà nước.Nhìn chung về mặt nguyên lý thì những chính sách mới ban hành sẻ đem lại lợi ích lâu dài hơn cho nhà sản xuất nhằm đạt đến mục tiêu phát triển nào đó của nhà nước, nhưng trong ngắn hạn thì những chính sách này làm cho hoạt động của nhà sản xuất bị ảnh hưởng và cần có nguồn lực
để thay đổi theo chính sách VD: chính sách di dời các công ty, nhà máy sản xuất gây ô nhiễm ra vùng ngoại ô của thành phố Trong tương lai thì môi trường ngoại ô sẻ trong sạch hơn, nhưng trong hiện tại thì những việc thực hiện chính sách này đối với các công tygặp khó khăn như vốn và đất đai…
- Yếu tố môi trường: phần lớn các nhà sản xuất với qui mô nhỏ, phân tán và riêng lẻ, do đó việc bảo vệ yếu tố môi trường là rất khó vì nhà sản xuất chỉ quan tâm đến lợi ích kinh tế trước mắt Cụ thể, trường hợp nuôi thuỷ sản: hiện nay việc nuôi trồng thuỷ sản chủ yếu dựa vào khk, sử dụng thuốc hóa học Điều này
Trang 8sẻ làm cho đất đai và nguồn nước bị ô nhiễm cho nên trong dài hạn thì năng suất
sẻ giảm xuống và dịch bệnh sẻ thường xuyên xãy ra
* Các giải pháp để phòng trừ:
- Đối với thiên tai, dịch bệnh trong quá trình sản xuất trong nhiều năm thì: các nhà sản xuất có thể đúc kết được kinh nghiệm về các thiên tai rủi ro có thể xãy
ra trong năm vì thế họ có thể bố trí các chu kỳ sản xuất khác nhau nhằm tránh thiệt hại nặng do thiên tai xãy ra VD: để tránh lủ lụt thì nông dân có thể chọn các giống cây trồng ngắn ngày hoặc canh tác và thu hoạch trước mùa lũ Bên cạnh việc bố trí mùa vụ sx thì khkt cũng góp phần quan trọng rất lớn trong việc phòng chống các rủi ro thiên tai, dịch bệnh như lai tạo các loại giống kháng sâu bệnh, thời gian sinh trưởng ngắn
- Về yếu tố thị trường: các nhà sx cần trang bị đầy đủ thông tin, tiếp cận thị trường, mở rộng qui mô sx nông hộ, phát triển nhiều mô hình sx kết hợp trang trại, htx; lập một dây chuyền sx từ nông dân đến đến cơ sở sx kinh doanh thống nhất, hiệu quả các cơ sở sx nên chủ động hơn trong việc tìm kiếm nhiều hơn nguồn nguyên liệu đầu vào cũng như nhiều khác hàng đầu ra cho sản phẩm
- Về các chính sách của nhà nước, các nhà sx nên theo dỏi các chính sách của địa phương mình cũng như các chính sách của địa phương lân cận để kịp thời thay đổi cho phù hợp
- Về môi trường: để hạn chế ô nhiễm môi trường và nssx không bị giảm đi thì bên cạnh việc áp dụng tiến bộ khkt thì các cơ sở sx sử dụng các hình thức sản xuất kết hợp luôn xen canh VD nuôi tôm kết hợp với trồng lúa hay nuôi tôm vài năm sau đó sau đó chuyển sang trồng lúa
Câu 8:
Để đo lường và đánh giá hiệu quả sx, người ta thường dùng các chỉ tiêu: hiệu quả kt, hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân phối
- Hiệu quả kt: khi sự thay đổi làm tăng giá trị thị sự thay đổi đó có hiệu quả và ngược lai thì không có hiệu quả
VD: Cty sử dụng các nguồn lực vốn, lao động, máy móc, nguyên liệu…đối với 3 hoạt động tương ứng sau: hoạt động A tạo ra sản phẩm với giá trị là 25$ Hoạt động B tạo ra sản phẩm với giá trị 22$.Hoạt động C tương ứng với giá trị là 20$ Như vậy các nguồn lực trên nên được sử dụng trong hoạt động A bởi vì chúng mang lại giá trị cao nhất, mang lại hiệu quả kt
- Hiệu quả kỹ thuật: chỉ sự kết hợp tối ưu các nguồn lực đầu vào để tạo ra mức sản lượng nhất định
VD: Nông hộ sản xuất lua1co1 áp dụng mô hình IPM, sạ hàng thì chi phí sx giảm 22,85% và thu nhập ròng tăng 33%, đạt hiệu quả kỹ thuật cao hơn so với
hộ không áp dụng mô hình
Trang 9- Hiệu quả phân phối: thể hiện mối quan hệ giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, nghĩa là nhà sản xuất phải cung cấp những sản phẩm và dịch vụ mà người tiêu dùng cần thiết
VD: Trên thị trường người tiêu dùng cần 27 sp dầu gội Nhà sx sẻ đạt hiệu quả phân phối khi chi phí của nguồn lực dùng sx bằng với cái mà người tiêu dùng sẳn sàng trả, không sx nhiều và ít hơn 27 sp
* Trường hợp doanh thu biên MR lớn hơn chi phí biên MC thì Cty quyết định tăng mức sản lượng Bởi vì doanh thu của một đơn vị sp được sx thêm lớn hơn khoản chi phí cần thiết cho sản phẩm đó, do đó Cty tăng qui mô sản xuất làm mức sản lượng tăng và chi phí biên tăng đến khi băng doanh thu biên thì Cty đạt lợi nhuận tối đa
Câu 9:
* Những lợi ích mà người nông dân đạt được từ việc áp dụng khkt vào quá trình canh tác:
- Áp dụng khkt như mô hình IPM, sạ hàng… vào sx nn ít bị sâu bệnh, sinh trưởng tốt nên năng suất tăng và chất lượng sản xuất cũng tăng, vì vậy giá trị sản phẩm mang lại cho người nông dân cũng tăng thêm Mặt khác cũng tạo ra những
sp mang tính cạnh tranh cao so với sp của nhà sản xuất khác trong nền kt thị trường hiện nay
- Chi phí trên một đơn vị sp giảm, vì khi áp dụng khkt giảm chi phí giống, phân bón, thuốc trừ sâu… so với sản xuất không áp dụng khkt
- Giúp cải thiện điều kiện lao động khkt áp dụng vào canh tác, người dân làm việc ít bị ảnh hưởng của thuốc hóa học, năng suất lao động tăng
- Khi áp dụng các mô hình thì nó được tính toán trước thời gian, liều lượng thuốc trừ sâu, phân bón, giống… nên môi trường không bị ô nhiễm do thừa thuốc, phân bón Điều này đã cải tạo môi trường
* Để nông dân nắm bắt và áp dụng được kỹ thuật mới cần có những điều kiện và biện pháp cụ thể sau:
Điều kiện:
+ Khkt phải được chuyển giao cho các đối tượng theo các ngành nghề thích hợp + Nguồn lực đầu vào (vốn, lao động, đất đai…) phải tính toán đầy đủ
+ Thị trường tiêu thụ
+ Hiệu quả kt khi áp dụng khkt, tăng thu nhập, giảm nghèo đói
Biện pháp:
+ Thực hiện các mô hình trình diễn có áp dụng khkt với sự tham gia của cán bộ khkt và nông dân
Trang 10+ Tổ chức chuyến khuyến nông xuống các xã, mở các lớp tập huấn kỹ thuật cho nông dân, cán bộ nông nghiệp
+ Kết hợp chặt chẻ giữa nông dân với nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, quản lý
Câu 10:
R2 = 0.743, kết quả cho thấy có 74,3% thông tin của 3 biến (chi phí ăn uống, chi phí điện nước, chi phí giải trí)
Kiểm định hệ số 1: chi phí ăn uống (x1)
H0: 1 = 0 : chi phí ăn uống không ảnh hưởng đến tn của người dân
H1: 1 0 :chi phí ăn uống ảnh hưởng đến tn của người dân
t = 0.085 Sig = 0.041
Với = -5% thì chi phí ăn không ảnh hưởng đến thu nhập
Kiểm định hệ số 2: chi phí giải trí (x2)
H0: 2 = 0 chi phí giải trí không ảnh hưởng đến thu nhập của người dân
H1: 2 0 chi phí giải trí ảnh hưởng đến thu nhập của người dân
t = -1,346 Sig = 0,082
với = 5% thì chi phí gt không ảnh hưởng đến tn
Kiểm định hệ số 3: Chi phí điện nước (x3)
H0: 3 = 0 chi phí điện nước không ảnh hưởng đến tn
H1: 3 0 chi phí điện nước có ảnh hưởng đến tn
t = 0,891 Sig = 0,129
Với = 5% thì chi phí điện nước ảnh hưởng đến tn
Phương trình hồi qui:
Y = a + b1x1 + b2x2 + b3x3
= 9,005 – 3,649 x cpau – 10.196 x cpgt + 6,179 x cpđn
a = 9,005: ngoài 3 nhân tố trên thì các nhân tố khác đã không đưa vào pt,
nó ảnh hưởng một mức là 9,005
b1 = -3,649: khi chi phí tăng 1 thì thu nhập của người dân giảm 3,649 với các yếu tố khác không đổi
b2 = -10,196: khi chi phí gt tăng 1 thì thu nhập của người dân giảm 10,196 với các yếu tố khác không đổi
b3 = 6,179: khi chi phí điện nước tăng 1 thì thu nhập của người dân tăng 6,179 với các yếu tố khác không đổi
Câu 11:
a) Đề xuất của nhân viên này sai vì: