CHUONG 1 - KIEMTOAN TIEN & TĐT

HỒ CHÍ MINH Giải thích được nội dung khoản mục Tiền trên BCTC và các giao dịch liên quan đến Tiền Thảo luận, hiểu được các đặc điểm và rủi ro liên quan đến các khoản mục Tiền trên BC

Trang 1

KIỂM TOÁN TIỀN VÀ CÁC KHOẢN

TƯƠNG ĐƯƠNG TIỀN

CHƯƠNG I

KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

Giải thích được nội dung khoản mục Tiền trên BCTC và các

giao dịch liên quan đến Tiền

Thảo luận, hiểu được các đặc điểm và rủi ro liên quan đến

các khoản mục Tiền trên BCTC

Xây dựng được các mục tiêu kiểm toán cho các khoản mục

Tiền

Thảo luận, hiểu được các yêu cầu kiểm soát liên quan đến

Tiền

Phân tích, đánh giá tính hữu hiệu của các thủ tục kiểm soát

Phân tích, đánh giá các rủi ro liên quan đến khoản mục Tiền,

các giao dịch liên quan đến tiền

Đề xuất và thực hiện các thử nghiệm kiểm soát và thử

nghiệm cơ bản liên quan đến khoản mục Tiền

MỤC TIÊU CHƯƠNG I

2

 Nội dung và đặc điểm của

khoản mục tiền

 Kiểm soát nội bộ đối với tiền

 Các thủ tục kiểm toán khoản

mục tiền

KIỂM TOÁN VỐN BẰNG TIỀN

I. Nội dung và đặc điểm của khoản mục tiền

Trang 2

1 Nội dung

 Tiền được trình bày ở phần tài sản

(Phần A: Tài sản ngắn hạn, khoản I:

Tiền và tương đương tiền, mục I: Tiền).

 Tiền được trình bày trên Bảng cân đối

kế toán theo số tổng hợp và các nội

dung chi tiết được công bố trong Bảng

thuyết minh báo cáo tài chính bao gồm:

6

Tiền mặt Tiền gửi ngân hàng Tiền đang chuyển

1 Nội dung

7

Tiền mặt

• Tiền mặt là số tiền được lưu trữ tại két của

doanhnghiệp

• Baogồm tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc,

kim khí quý,đá quý

• Số liệu được trình bày trên báo cáo tài chính

của khoản mục này là số dƣ của tài khoản

Tiền mặt vào thời điểm khóa sổ sau khi đã

được đối chiếu với số thực tế và tiến hành

cácđiều chỉnh cần thiết

8

Tiền gửi ngân hàng

 Bao gồm tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý được gửi tại ngân hàng.

 Số dư của tài khoản Tiền gửi ngân hàng trình bày trên Bảng cân đối kế toán phải được đối chiếu và điều chỉnh theo sổ phụ ngân hàng vào thời điểm khóa sổ.

Trang 3

Tiền đang chuyển

Bao gồm các khoản tiền Việt Nam và

ngoại tệ mà doanh nghiệp đã nộp vào

ngân hàng, kho bạc Nhà nước,…hay

tuy đã làm thủ tục chuyển tiền từ tài

khoản Tiền gửi ngân hàng để trả cho

các đơn vị khác, thế nhưng đến ngày

khóa sổ thì doanh nghiệp vẫn chưa

nhận được giấy báo hay bảng sao kê

của ngân hàng, hoặc giấy báo của kho

bạc.

10

đối kế toán và là một khoản mục quan trọng trong Tài sản ngắn hạn

năng thanh toán của một doanh nghiệp, nênđây là khoản có thể bị cố tình làm sailệch

2 Đặc điểm

khoản mục quan trọng như thu nhập, chi

phí, côngnợ và hầu hết các tài sản khác

của doanh nghiệp

thường lớn hơn số phát sinh của nhiều tài

khoản khác, vì thế những sai phạm trong

cácnghiệp vụ liên quan đến tiền có nhiều

khả năng xảy ra và khó bị phát hiện nếu

hữu hiệu

khả năng xảy ra gian lận biển thủ thường caohơn các tài khoản khác

đánh giá là cao Vì vậy kiểm toán viên thường dành nhiều thời gian để kiểm tra tiền mặc dù khoản mục này thường chiếm một tỷ trọng không lớn trong tổng tàisản

Trang 4

3.1 Tiền mặt

-Kiểm kê: Không kiểm kê quỹ thường xuyên, không

lập biên bản kiểm kê/ hoặc không có thành phần

độc lập tham gia kiểm kê; kiểm kê mang tính hình

thức, thường xuyên có các chênh lệch kiểm kê,

chênhlệch kiểm kê không được xử lý kịp thời…

-Hạch toán khi thực tế chưa nhập xuất quỹ

- Cónghiệp vụ thu, chi tiền mặt dồn dập dập trước

và sau ngày khóasổ

-Đối với các khoản thu chi bằng ngoại tệ: Không

theo dõi nguyên tệ, sử dụng tỷ giá không đúng,

khôngđánh giá chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện đối

với số dư cuối năm

3 RỦI RO VÀ SAI SÓT THƯỜNG GẶP

14

-Phiếu thu, phiếu chi chưa lập đúng quy định (thiếu dấu, chữ ký của thủ trưởng đơn vị, kế toán trưởng, thủ quỹ,…); không có hoặc không phù hợp với chứng từ hợp

lýhợp lệ kèm theo; chưa đánh số thứ tự, phiếu viết sai không khônglưu lại đầy đủ; nội dung chi không đúng hoạt động kinh doanh

- Chi quáđịnh mức tiền mặt theo quy chế tài chính của Công tynhưng không có quyết định hoặc phê duyệt của thủ trưởng đơn vị

- Viphạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm: kế toán tiền mặt đồng thời là thủ quỹ, chứng từ kế toán xếp chung với chứng từ quỹ, sổ quỹ và sổ kế toán không tách biệt…

15

-Phiếu chi trả nợ người bán hàng mà người nhận là

cánbộ công nhân viên trong Công ty nhưng không

có phiếu thu hoặc giấy nhận tiền của người bán

hàng kèm theođể chứng minh số tiền này đã được

trả tới người bán hàng

- Có hiện tượng chi khống hoặc hạch toán thiếu

nghiệp vụ thu chi phát sinh

- Cùng một hóa đơn nhưng thanh toán hai lần,

thanh toántiền lớn hơn số ghi trên hợp đồng, hóa

đơn

-Hạch toán thu chi ngoại tệ theo các phương pháp

khôngnhất quán

-…

16

-Khôngđối chiếu thường xuyên giữa sổ kế toán và

Sổ phụ ngân hàng

- Khônglập phiếu hạch toán đối với các khoản thu, chí TGNH, khôngđính kèm các chứng từ liên quan với phiếu hạch toán

-Hạch toán không đầy đủ, không kịp thời các khoản thu, chi TGNH

- Cónhiều tài khoản tiền gửi ở nhiều ngân hàng khác nhau,nhiều tài khoản không được sử dụng nhưng không tất toán trong năm

3 RỦI RO CỦA KHOẢN MỤC TIỀN

Trang 5

-Mở nhiều tài khoản ở nhiều ngân hàng nên khó

kiểm tra, kiểm soát số dư

- Cóhiện tượng tài khoản ngân hàng bị phong tỏa

- Người kí sec không phải là những thành viên

được ủy quyền

- Phát sinh quánhiều nghiệp vụ chuyển tiền tại ngày

khóasổ để lợi dụng sự chậm trễ gửi giấy báo của

ngân hàng

3 RỦI RO CỦA KHOẢN MỤC TIỀN

18

-Chuyển tiền sai đối tượng hay người nhận không

có quanhệ kinh tế đối với đơn vị

- Không theo dõi nguyêntệ đối với các khoản tiền gửi bằng ngoại tệ

-Chưa đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối năm hoặc

ápdụng sai tỷ giá đánh giá lại

-Chưa hạch toán đầy đủ lãi tiền gửi ngân hàng hoặc hạch toán lãi tiền gửi NH không khớp với sổ phụ NH

-…

Đảm bảo các khoản tiền và tương

đương tiền là có thực; thuộc quyền sở

hữu của DN; được ghi nhận và đánh

giá đầy đủ, chính xác, đúng niên độ; và

trình bày trên BCTC phù hợp với

khuôn khổ về lập và trình bày BCTC

được áp dụng.

- Mục tiêu kiểm toán đối với các nghiệp vụ kinh tế phát

sinh liên quanđến Tiền (Hiện hữu, đầy đủ, chính xác, đúng kỳ, phân loại)

- Mục tiêu kiểm toán đối với số dư của khoản mục Tiền

(Hiện hữu, đầy đủ, quyền, đánh giá)

- Mục tiêu kiểm toán đối với việc trình bày và thuyết

minhkhoản mục Tiền

(Hiện hữu, đầy đủ, quyền, phân loại & dễ hiểu, chính xác & đánh giá)

Trang 6

Kiểm soát nội bộ đối với tiền

II.

22

KIỂM SOÁT TIỀN NHẬN VỀ VÀ XUẤT RA

THỰC HIỆN ĐỐI CHIẾU TK NGÂN HÀNG

VÀ KIỂM KÊ QUỸ

BẢO VỆ NGÂN QUỸ THIẾT LẬP NGÂN SÁCH NGÂN QUỸ

23

1 Yêu cầu của kiểm soát nội bộ

Muốn kiểm soát nội bộ hữu hiệu đối với tiền cần

phải đáp ứng những yêu cầu sau:

Kiểm soát các chu trình nghiệp vụ có ảnh

hưởng đến thu chi tiền (bán hàng, mua hàng…)

Kiểm tra độc lập: kiểm kê quỹ, đối chiếu sổ phụ

Thuđủ, chi đúng, duy trì số dư tồn quỹ hợp lý

24

2 Các nguyên tắc kiểm soát nội bộ

 Nhân viên phải có đủ khả năng và liêm chính

Áp dụng nguyên tắc phân chia trách nhiệm

Tập trung đầu mối thu

Ghi chép kịp thời và đầy đủ số thu

Nộp ngay số tiền thu được trong ngày vào quỹ hay ngân hàng

Có biện pháp khuyến khích các người nộp tiền yều cầu cung cấp biên lai hoặc phiếu thu tiền

Thực hiện tối đa những khoản chi qua ngân hàng, hạn chế chi tiền mặt

Cuối mỗi tháng thực hiện đối chiếu giữa số liệu trên sổ sách và thực tế

Trang 7

3 Kiểm soát nội bộ đối với thu tiền

a) Thu tiền trực tiếp:

-Cần tách chức năng bán hàng và thu tiền;

-Đánh số thứ tự liên tục trước trên phiếu thu

tiền, hóa đơn;

-Sử dụng máy tính tiền, giao phiếu tính tiền

cho khách hàng;

-Đối chiếu tổng tiền thu của hàng bán theo

sổ sách với tiền nhân viên nộp vào trong

ngày;

-Lập báo cáo bán hàng hàng ngày

26

3 Kiểm soát nội bộ đối với thu tiền

b) Thu nợ của khách hàng:

- Khách hàngđến nộp tiền: phiếu thu, biên lai;

-Đến công ty khách hàng thu tiền: giấy giới thiệu, đối chiếu công nợ;

cho nhân viên:lập hóa đơn – theo dõi công

nợ - đối chiếu sổ tổng hợp với chi tiết – liệt

ngân hàng– thu tiền;

4 Kiểm soát nội bộ đối với chi tiền

Một số thủ tục kiểm soát nội bộ thường

được sử dụng đối với chi quỹ như sau:

tiền mặt trong thanh toán

phêchuẩn

Xâydựng các thủ tục xét duyệt các khoản

chi

Đối chiếu hàng tháng với sổ phụ của ngân

hàng

Kiểm toán khoản mục tiền

III.

Trang 8

1 Các tài liệu đề nghị khách hàng cung cấp

1 Bảng CĐKT;

2 Bảng CĐSPS;

3 Sổ Cái tài khoản tiền (TM, TGNH, TĐC);

4 Sổ Kế toán chi tiết tài khoản tiền (tiền mặt, TGNH, tiền đang

chuyển…);

5 Sổ chữ T/tổng hợp đối ứng;

6 Sổ quỹ tiền mặt;

7 Biên bản kiểm kê quỹ tiền mặt;

8 Biên bản đối chiếu hoặc xác nhận số dƣ các TK ngân hàng;

9 Sổ phụ các TK TGNH tại thời điểm khóa sổ;

10 Chứng từ thu, chi tiền mặt, chứng từ ngân hàng (nếu cần);

11 Quy định của đơn vị về hạn mức tồn quỹ;

12 …

30

2 Nghiên cứu và đánh giá kiểm soát nội bộ

2.1 Tìm hiểu về kiểm soát nội bộ:

Đối với DN vừa và nhỏ, KTV thường soạn bảng tường thuật, còn DN lớn KTV thường sử dụng lưu đồ để mô tả cơ cấu kiểm soát nội bộ hiện hành của DN

Để thực hiện, KTV thường dựa vào việc phỏng vấn, quan sát và sử dụng bảng câu hỏi về kiểm soát nội bộ

QUY TRÌNH KIỂM TOÁN

Đánh giá sơ bộ RR kiểm soát

Thiết kế & thực hiện TNKS

Đánh giá lại rủi ro kiểm soát

Thực hiện các TN cơ bản

RRKS là tối đa Tìm hiểu hệ thống KSNB

RRKS thấp

Tiếp cận Kiểm tra

cơ bản

Tiếp

cận

Kiểm

tra

kiểm

soát

Bảng câu hỏi về kiểm soát nội bộ đối với tiền

Câu hỏi

Trả lời Ghi

chú

Có Không Yếu kém

Quan trọng Thứ yếu

1 Doanh nghiệp có phân chia trách nhiệm giữa thủ quỹ và kế toán không?

2 Các phiếu thu, chi có đánh số thứ tự liên tục trước khi sử dụng không?

3 Thủ quỹ có kiểm tra tính hợp lệ của phiếu thu, chi trước khi thu hay chi tiền hay không?

4 Thủ quỹ có đảm bảo rằng luôn ký hoặc đóng dấu xác nhận lên chứng

từ không?

Trang 9

Bảng câu hỏi về kiểm soát nội bộ đối với tiền

Câu hỏi

Trả lời Ghi

chú

Có Không Yếu kém

Quan trọng Thứ yếu

5 Cuối ngày có kiểm kê quỹ hay không?

6 Có định kỳ đối chiếu giữa nhật ký quỹ

và sổ quỹ không?

7 Định kỳ có đối chiếu giữa sổ tiền gửi

ngân hàng với sổ phụ ngân hàng

không?

8 Có các quy định về xét duyệt chi

trong doanh nghiệp không?

9 ……….

34

2.2 Đánh giá sơ bộ rủi ro kiểm soát:

Thủ tục kiểm soát hữu hiệu RRKS thấp

Giới hạn phạm vi TNCB, thực hiện TNKS

Thủ tục kiểm soát Yếu kém RRKS cao

Thực hiện thử nghiệm

cơ bản phù hợp

2.3 Thiết kế và thực hiện các thử nghiệm kiểm

soát:

a)Tổng cộng nhật ký quỹ và lần theo số tổng cộng đến

sổ cái nhằm kiểm tra về độ chính xác của các phép

tính vàchuyển sổ

Nhật ký thu

Sổ cái + Tiền mặt + Tiền gửi ngân hàng + Khoản phải thu

Nhật ký chi

Sổ cái + Tiền mặt + Tiền gửi ngân hàng + Khoản phải trả

2.3 Thiết kế và thực hiện các thử nghiệm kiểm soát:

b) So sánh chitiết danh sách nhận tiền từ sổ quỹ với nhật ký thu tiền, với các bảng kê TGNH và TK nợ phải thu => Pháthiện gian lận gối đầu (thủ thuật Lapping)

Trang 10

2.3 Thiết kế và thực hiện các thử nghiệm kiểm

soát:

c)Lập bảng liệt kê các nghiệp vụ chuyển khoản giữa

các ngân hàng trong 1 vài ngày trước và sau ngày

khóasổ => phát hiện thủ thuật Kitting

Đây là thủ thuật nhằm che dấu sự thiếu hụt ngân quỹ

bằng cách chuyển tiền giữa các ngân hàng vào những

ngàygần kết thúc niên độ Khi thực hiện thủ thuật này

người biển thủ sẽ thận trọng để đảm bảo chắc chắn

rằng ngân hàng chuyển tiền chưa kịp xóa sổ vào thời

điểm kết thúc niên độ, trong khi ngân hàng thứ 2 đã ghi

nhận Do đó số tiền này sẽ hiện diện trên cả 2 ngân

hàng

38

2.3 Thiết kế và thực hiện các thử nghiệm kiểm soát:

d)Chọn mẫu để so sánh giữa khoản chi đã ghi trong nhật ký chi tiền với TK phải trả và chứng từ có liên quan

Nhật ký chi

- Sổ cái + Tiền mặt + Tiền gửi ngân hàng + Khoản phải trả

- Đơn đặt hàng, hóa đơn, báo cáo nhận hàng

39

2.4 Đánh giá lại rủi ro kiểm soát và thiết kế lại

các thử nghiệm cơ bản: để nhận diện các điểm yếu

và điểm mạnh của hệ thống kiểm soát nội bộ, nhằm

điều chỉnh chương trình cho phù hợp

RRKS thấp

TNCB: đối chiếu với sổ phụ

ngân hàng, thư xác nhận

của khách hàng

RRKS cao

Thực hiện thử nghiệm

chi tiết các khoản mục

40

3 Thử nghiệm cơ bản

3.1 Thủ tục chung

-Kiểm tra các nguyên tắc kế toán áp dụng nhất quánvới năm trước và phù hợp với quy định của chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành

-Lập bảng số liệu tổng hợp có so sánh với số dư cuối năm trước Đối chiếu các số dư trên bảng số liệu tổng hợp với Bảng CĐPS và giấy tờ làm việc của kiểm toán năm trước (nếu có)

Trang 11

3.2 Thực hiện thủ tục phân tích

-So sánh số dư tiền và các khoản tương đương

tiền năm nay so với năm trước, giải thích những

biến động bất thường

- Phân tíchtỷ trọng số dư tiền gửi trên tổng tài sản

ngắn hạn, các tỷ suất tài chính về tiền và khả năng

thanh toán và so sánhvới số dư cuối năm trước,

giải thích những biến động bất thường

42

3.3 Thử nghiệm chi tiết:

tương đương tiền tại các quỹ và các ngân hàng tại ngày khóasổ, tiến hành đối chiếu với các số dư trên sổ

chitiết, Sổ Cái và BCTC

b)Kiểm tra số dư đầu năm: Đối chiếu số dư đầu năm của tiền mặt với biên bản kiểm kê quỹ và sổ sách của các năm trước Gửi thư xác nhận NH với cả số dư đầu năm

bạc, đá quý, nếu có) tại ngày khóa sổ và đối chiếu với

số dư của sổ quỹ và sổ chi tiết tại ngày khoá sổ, đảm bảo toàn bộ các quỹ của DN đều được kiểm kê

Trường hợp chứng kiến kiểm kê tiền mặt trước hoặc

sau ngày khóasổ, tiến hành chọn mẫu kiểm tra phiếu

thu/ chiđối với các nghiệp vụ phát sinh sau hoặc

trước thời điểm kiểm kê, thực hiện đối chiếu

xuôi/ngược đến số dư tiền thực tế trên sổ quỹ tại ngày

khóasổ bằng cách điều chỉnh các nghiệp vụ thu chi

Phát sinhtương ứng Phát hiện và tìm ra nguyên

nhân gây nên chênhlệch (nếu có)

để gửi đến ngân hàng Tổng hợp kết quả nhận được, đối chiếu với số dư trên sổ chi tiết Giải thích cáckhoản chênh lệch (nếu có)

e)Đọc lướt Sổ Cái để phát hiện những nghiệp

vụ bất thường về giá trị, về tài khoản đối ứng

hoặc về bản chất nghiệp vụ Kiểm tra đến chứng từ gốc (nếu cần)

Trang 12

g)Kiểm tra việc áp dụng tỷ giá chuyển đổi

sangđồng tiền hạch toán đối với các số dư

tiền có gốc ngoại tệ tại thời điểm khoá sổ

Kiểm tra cách tính toán và hạch toán

chênh lệch tỷ giá.

46

h)Kiểm tra các khoản thu, chi lớn hoặc bất

thường trước và sau ngày khóa sổ, xác định

xem chúng cóđược ghi nhận đúng kỳ không

j)Kiểm tra việc trình bày tiền và các khoản

tương đương tiền trên BCTC

47

3.4 Thủ tục kiểm toán khác

Thuthập các thông tin về các tài khoản tiền bị

hạn chế sử dụng hoặc dùng để đảm bảo cho các

khoản tín dụng (nếu có)

Trang 13

8/30/2016 49

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

CÂU HỎI

Câu 1: Trình bày quy tŕình cơ bản để thực hiện

kiểm toán phần hành Tiền và các khoản tương

đương tiền và cho biết những điều cần lưu ý khi

thực hiện thủ tục kiểm toán gửi thư xác nhận số dư

tiền gửi ngân hàng?

như thế nào? Ảnh hưởng của thủ thuật này là gì?

Đề xuất các thủ tục kiểm soát để ngăn chặn việc

thực hiện thủ thuật Lapping, đồng thời hãy cho biết

thử nghiệm kiểm toán nào có thể phát hiện được

thủ thuật này?

Câu 3: Chobiết thủ thuật “Kiting” là gì? Thủ thuật

nàythường xảy ra ở những đơn vị có kiểm soát nội

bộ như thế nào? Cho biết thử nghiệm kiểm toán

nào cóthể phát hiện loại gian lận này? 8/30/2016 50

CÂU HỎI

đối với những doanh nghiệp có sử dụng Séc thanh toán,kiểm toán viên thường thu thập và kiểm tra bảng Chỉnh hợp tiền gửi ngân hàng.Bạn hãy cho biết thủ tục kiểm toán trên nhằm đáp ứng cho cơ sở dẫn liệu nào của khoản mục Tiền? Giải thích vì sao?

Câu 5:Liệt kê 3 thủ tục kiểm toán có thể giúp phát hiện gian lận đối với khoản mục tiền?

BÀI TẬP

Bài 1: Dưới đây là số liệu kiểm toán viên thu thập

được vào ngày 31/12/20X5: (đơn vị tính: Đồng)

250.800.000

là 245.000.000

20.000.000

31/12/20X5 là 50.000.000

BÀI TẬP:

cái 2.200.000

nhầm vào công ty ABC (đơn vị được kiểm toán) với

số tiền là 40.000.000

đơn vị hạch toán nhầm thành 42.000.000

Yêu cầu: Hãy lập biểu chỉnh hợp Tiền gửi ngân hàng

cho công ty ABC.

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	815,12 KB