Phân tích cung cầu của mặt hàng ôtô và chính sách thuế của chính phủ về mặt hàng đó

Phân tích cung cầu của mặt hàng ôtô và chính sách thuế của chính phủ về mặt hàng đó

• 2.1 THỰC TRẠNG HIỆN NAY CỦA MẶT HÀNG ÔTÔ

Nền kinh tế bị suy giảm, cùng với chính sách tiền tệ thắt chặt, tỷ giá và lãi suất ngân hàng quá cao, đã kéo theo sự suy giảm chung của thị trường ô tô Việt Nam Tạm vượt qua năm 2011 không như kỳ vọng với sản lượng giảm sút 1% so với cùng kỳ năm trước nhờ vào tháng cuối năm “chạy” thuế trước bạ, dự báo năm 2012 sẽ không hề dễ dàng cho các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô tại Việt Nam.

• 2.1.1 năm 2010 vượt khó

Thị trường xe ô tô trong năm 2011 chứng kiến không ít sự biến động vui buồn lẫn lộn Báo cáo của Hiệp hội các nhà sản xuất ô

tô Việt Nam (VAMA), trong năm qua có 110.938 xe ô tô của các

thành viên thuộc hiệp hội bán ra, chỉ giảm 1% so với năm 2010

Đáng chú ý nhất là sự sụt giảm mạnh của sản xuất trong bối cảnh

kinh tế khó khăn đã khiến phân khúc xe thương mại giảm tới 15%

so với cùng kỳ, với hơn 46.000 chiếc cả năm qua Cùng chung cảnh ngộ là phân khúc xe đa dụng, thể thao đa dụng với mức giảm 6%, còn gần 23.000 chiếc.

Năm 2011 thị trường chứng kiến Trường Hải bất ngờ vượt lên vị trí quánquân với 31.801 chiếc, cao hơn Toyota với 29.792 chiếc Đáng chú ý là mẫu

xe Kia Morning lên vị trí dẫn đầu trong phân khúc các dòng xe nhỏ và giữ

vị trí số 1 trong số những mẫu xe bán chạy nhất của năm tại thị trường ViệtNam Tính đến hết tháng 12/2011, THACO KIA đã phân phối ra thị trường7.095 xe Kia Morning

Thị trường bị sụt giảm ít là nhờ kết quả kinh doanh của dòng xe con (xe

du lịch) tăng cao đã kéo toàn thị trường ô tô lên gần sát với kết quả của năm

2010 Cụ thể, trong năm qua các thành viên của VAMA đã bán được 40.858 xecon, tăng đến 22,1% so với cùng kỳ năm 2010

Giải thích về sự dịch chuyển tăng đột biến của phân khúc xe du lịch cánhân này, các nhà kinh doanh ô tô cho rằng, nhu cầu thật của người dân đối với

ô tô vẫn tương đối cao, bất chấp những khó khăn của thị trường Mặt khác, giớiphân tích cũng cho rằng Thông tư 20 của Bộ Công Thương ra đời hồi đầu năm

2011 nhằm loại bỏ các nhà nhập khẩu ô tô không có giấy phép chính hãng khiếnhàng trăm cửa hàng bán ô tô phải đóng cửa gây nên hiệu ứng người tiêu dùng đổ

xô đi mua xe vì sợ giá xe sẽ tăng lên

• Ngay sau đó là quyết định nâng lệ phí trước bạ và lệ phí đăng ký biển số dành cho ô tô dưới 10 chỗ ngồi tại hai thị trường lớn nhất là

TP Hồ Chí Minh và Hà Nội có hiệu lực từ đầu năm 2012 khiến cho

số lượng xe tăng khá cao trong tháng 12/2011(10.940 xe), kéo toàn thị trường ô tô lên đáng kể.

• 2.1.2 Thách thức của năm 2012

Tuy nhiên việc tăng phí trước bạ lại là rào cản cho thị trường xe ô tôtrong năm 2012 Điều này khiến cho nhà sản xuất ô tô lo ngại thị trường sẽgiảm sút trong năm tới và họ đang cân nhắc đến kế hoạch sản xuất Giới kinhdoanh dự báo, năm 2012 thị trường ô tô sẽ giảm sản lượng Đại diện của Công

ty ô tô GM Việt Nam cho rằng, việc tăng thuế trước bạ có ảnh hưởng mạnhđối với thị trường ô tô nói chung và các nhà sản xuất ô tô nói riêng tại ViệtNam Người tiêu dùng phải trả thêm một khoản chi phí không nhỏ nữa khimua xe

Bước qua năm 2012, thị trường xe ô tô bước vào thời kỳ ảm đạm thấy

rõ Nhận thấy được điều này, các nhà sản xuất, lắp ráp và phân phối trongnước bắt đầu tung ra các chương trình khuyến mại nhằm kích cầu và hỗ trợkhách hàng

Mở hàng trong tháng 1 là Công ty VinaMazda với chương trình giảmgiá xe Mazda2 lắp ráp trong nước với mức giảm 10 triệu đồng Cụ thể, phiênbản số sàn hiện có giá 559 triệu đồng còn bản tự động có giá 588 triệu đồng

Cùng thời điểm là chương trình ưu đãi dành cho một số dòng xe Kia

do Trường Hải lắp ráp Các mẫu xe Sorento, Forte và Carens có mức giảm giá

từ 10 đến 15 triệu đồng

Một số hãng khác, tuy chưa có động thái chính thức nhưng cũng có xuhướng giảm giá hoặc sẽ đưa ra nhiều chương trình hỗ trợ, khuyến mại nhằmtăng nhiệt thị trường Dù vậy việc Bộ GTVT đề xuất ban hành chính sách hạnchế xe cá nhân bằng đề xuất thu phí lưu hành 30 đến 50 triệu đồng/xe/năm vàthu phí vào trung tâm thành phố từ 30.000 đến 50.000 đồng/xe/lượt đang làmnản lòng các nhà sản xuất.

Bên cạnh đó, những chỉ tiêu về kinh tế của năm 2012 mà Chính phủvừa đề ra và được Quốc hội thông qua với định hướng thắt chặt tín dụng đểkiềm chế lạm phát và giảm chi tiêu công, cho thấy dự báo năm 2012 sẽ là nămhết sức khó khăn vì thị trường tài chính thắt chặt khiến cho các khách hàngkinh doanh cũng như tiêu dùng ô tô khó tiếp cận hơn với vốn vay từ các ngânhàng

Phí mới chưa áp dụng Theo báo cáo của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), trong tháng 3/2012 sản lượng bán hàng của các thành viên VAMA đạt 7.525 xe, tăng 1.500 xe tương ứng 22% so với tháng 2/2012 (6.116 xe).

Tuy đã có nhiều khởi sắc hơn so với tháng trước nhưng nếu

so sánh với cùng kỳ 2011, doanh số giảm 21%, trong đó xe đa dụng,

xe con và xe thương mại giảm lần lượt là 35 %, 27%, và 17%.

Việc doanh số xe bán ra tăng hơn so với tháng trước có lẽ là

một tin mừng đối với các nhà sản xuất xe trong nước Đây cũng là

động thái tích cực nhất từ khi Bộ trưởng Giao thông Vận tải – Đinh

La Thăng khẳng định, trong năm 2012 chưa thu phí lưu hành vào nội

đô và hạn chế phương tiện cá nhân.

Bảng tổng hợp lượng xe các hãng bán được trong tháng 3/2012

Nắm bắt cơ hội đó các hãng sản xuất xe liên tục cho ra mắt các mẫu xe mới tại thị trường Việt Nam nhằm tăng sự lựa chọn cho khách hàng tạo kích thích sức mua của người tiêu dùng.

Mở đầu cho chiến dịch này là Hyundai Thành Công khi cho ra mắt mẫu xe Eon Đây là một mẫu xe nhỏ, kiệm nhiên liệu

và có giá cả phù hợp với người Việt Nam (345 triệu đồng).

Kế tiếp đó là các hãng xe góp mặt từ lâu tại thị trường Việt như Toyota với hai mẫu xe Innova và Fortuner 2012, Mitsubishi với Pajero Sport động cơ xăng

• Ra mắt xe mới là “con dao hai lưỡi”

Trải qua những tháng đầu năm đầy ảm đảm, các nhà sản xuất ô tô nội

đã dần thấy được những “tia hy vọng” qua kết quả bán xe trong tháng 3/2012đang dần tăng trưởng

Điều đó đã kích thích việc các nhà đầu tư mạnh dạn hơn trong việcphát triển sản xuất và tung ra thị trường một loạt các sản phẩm mới Tuy nhiênvới bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn và đầy biến động hiện nay cộngvới các khoản chi phí bỏ ra hàng thàng để nuôi xe có lẽ việc ra mắt xe vẫn làmột bài toán chưa có đáp án Hay nó giống như “con dao hai lưỡi” vào thờiđiểm này

Nếu thuận lợi thì việc ra mắt mẫu xe mới sẽ giúp các doanh nghiệpkéo được khách hàng tới với mình và thoát khỏi tình trạng “chợ chiều” Tuynhiên nếu không như kỳ vọng thì nó lại là “gánh nặng” cho chính doanhnghiệp

• Thị trường ôtô đóng băng: doanh nghiệp tính giảm

sản xuất

Mặc cho nhiều doanh nghiệp tung ra các chương trình hỗ trợ lệ phí trước bạ, giảm giá xe thì lượng ô tô tiêu thụ trong tháng 1/2012 vẫn giảm mạnh Sau Tết Nguyên đán các đại lý bán ôtô vắng bóng khách hàng.

Dạo qua các đại lý, salon bán ô tô tại Hà Nội những ngày sau Tết nguyên đán, chỉ thấy một không khí vắng lặng bao trùm, khách xem xe không một bóng.

Không chỉ sau Tết nguyên đán không khí vắng lặng mới bao trùm các cửa hàng ôtô mà ngay từ 1/1/2012 khi lệ phí trước bạ tại Hà Nội tăng lên 20% và phí cấp biển số xe tăng lên 20 triệu đồng thì thị trường ôtô được cho là đã bước vào giai đoạn đóng băng.

Tháng 1/2012 vừa qua là thời điểm nhiều DN ô tô như Renault, BMW, GM Việt Nam, Trường hải - Kia, Vina Mazda tung ra chương trình hỗ trợ lệ phí trước bạ cho khách mua xe từ 30-50%, giảm giá xe nhưng khi được hỏi thì câu trả lời của các

DN đều giống nhau là tiêu thụ xe giảm mạnh.

Thống kê từ một số doanh nghiệp ôtô cho thấy, GM Việt Nam cả tháng 1/2012 chỉ bán được khoảng 550 xe, trong khi tháng 12/2011 bán được 1.127xe; Ford Việt Nam tháng 1/2012 cũng chỉ bán được khoảng 500 xe, trong khi tháng 12/2011 năm được 1.100 xe Toyota Việt Nam tháng 1/2012 bán được 1.520 xe, trong khi tháng 12/2011 bán được 2.574 xe Dựa trên con số này

có thể nhận thấy các DN ôtô trong nước đã giảm từ 40% đến trên 50% doanh số.

• 2.2 CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ VỀ MẶT HÀNG ÔTÔ

Những thay đổi chính sách thuế thường xuyên và với mức độ lớn đã và sẽ làm gián đoạn đáng kể các dây chuyền sản xuất ôtô.

Sau khi lệ phí trước bạ và đăng ký biển số ôtô được điều chỉnh tăng mạnh tại Hà Nội và Tp.HCM, đã có nhiều ý kiến cho rằng, định hướng của chính sách thuế đối với mặt hàng này đã thực hiện… lệch hướng Và khi đó, những hệ quả không nhỏ đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng là khó tránh khỏi.

Ở nhóm thứ nhất, sự thay đổi hầu như chỉ diễn ra đối với thuế nhập khẩu ôtô nguyên chiếc và linh kiện, phụ tùng Trong đó, thuế suất thuế nhập khẩu đối với mặt hàng ôtô chở người dưới 10 chỗ ngồi giảm

từ 1-11% tùy loại sau 2 đợt điều chỉnh áp dụng cho năm 2010 và 2011.

Trong khi đó, tốc độ tăng mức lệ phí và số loại phí sử dụng lại rất nhanh Đáng kể nhất là quyết định tăng lệ phí trước bạ lên mức 20% tại Hà Nội và 15% tại Tp.HCM cùng lệ phí đăng ký biển số tăng gấp 10 lần tại Hà Nội từ 1/1/2012 Điểm đáng lưu ý là lệ phí trước bạ là sắc thuế tính sau tất cả các loại thuế thuộc nhóm thứ nhất nên sức tác động lớn hơn rất nhiều.

Mới đây nhất, Bộ Giao thông Vận tải đã có đề xuất áp dụng phí lưu hành phương tiện giao thông cá nhân đường bộ, trong đó mức cao nhất với ôtô có thể đến 50 triệu đồng/năm/xe.

Việc tăng mức lệ phí và số lượng các loại phí sử dụng quá nhanh trong khi các loại thuế thu vào đầu doanh nghiệp giảm chậm sẽ giúp giảm tình trạng ùn tắc giao thông tại các đô thị lớn, nhất là Hà Nội và Tp.HCM Tuy nhiên, điều này cũng sẽ khiến việc thỏa mãn nhu cầu sử dụng ôtô của người dân gặp trở ngại lớn Góc độ nào đó, điều này cũng sẽ tạo nên tâm lý thua thiệt ở người dân bởi họ phải chịu các mức phí cao trong khi hạ tầng giao thông chưa tương xứng.

• 3.1 GIẢI PHÁP CỦA NHÀ NƯỚC

Mặc dù từ đầu năm đến nay, Chính phủ đã 3 lần điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc và thậm chí giảm

cả thuế linh kiện, nhưng đúng như nhiều người nhận định, chuyện giảm giá ô tô lắp ráp trong nước vẫn chỉ là mơ ước Và rút cục chỉ có người tiêu dùng là phải gánh chịu thiệt thòi

“Không có hàng bán - lấy gì giảm giá” (!?)

Đó là câu trả lời của hầu hết các đại lý và salon của các hãng xe lắp ráp trong nước trên địa bàn TPHCM với chúng tôi khi đi khảo sát thị trường trong mấy ngày vừa qua.

Khác hẳn với các mặt hàng khác, thông thường cuối năm nhà sản xuất thường khuyến mãi để kích cầu, riêng mặt hàng ô tô lắp ráp trong nước, các nhân viên bán hàng đều trả lời: “Không có hàng để bán, lấy gì để giảm giá”.

Có hay không sự đầu cơ làm giá?

Thực tế với xe lắp ráp trong nước càng về những ngày cuối năm thì áp lực cung không đủ cầu là có thật Song theo một giám đốc doanh nghiệp kinh doanh địa ốc, muốn có xe ngay thường phải chi thêm một

số tiền cho các nhân viên bán hàng để “nhờ” sang lại của khách hàng khác Và anh đã phải chi thêm hơn 3.000 USD để mua được chiếc xe Camry 2.4G chỉ trong vòng 1 tuần.

• 3.2 GIẢI PHÁP CỦA SINH VIÊN

Với thực trạng hiện nay thì mức thu nhập của người dân Việt vẫn chưa gọi là cao để có khả năng sử dụng một chiếc xe ô tô mới và đầy đủ tiện nghi Vì thế người dân nên dùng tiền dúng cách Với những người thu nhập vừa thì có thể không đủ khả năng mua xe đời mới hay sành điệu nhưng

họ vẫn có thể mua cho mình một chiếc xe vừa với khả năng mình hoặc một chiếc xe cũ được nhập khẩu về với chất lượng tốt Nhưng so với những nước khác thì đường phố Việt Nam cũng chưa đủ tiêu chuẩn cho việc sử dụng ô tô phổ biến Nếu muốn ô tô trở nên phổ biến thì Nhà nước cần

có một chính sách thuế phù hợp về giá cả ô tô, nên tổ chức kiểm tra chất lượng ô tô gây gắt hơn vì hiện nay ô tô kém chất lượng không phải là ít Đường phố cần được tu sửa để những vấn đề về tai nạn, ngập lụt và nhất là ùn tắt giao thông không xảy ra thường xuyên như hiện nay.