Vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của thủ tướng chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế (nghiên cứu giai đoạn 2015 2016)

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận văn nghiên cứu, đánh giá thực trạng về thực hiện vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chín

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

(NGHIÊN CỨU GIAI ĐOẠN 2015 - 2016)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Hà Nội, 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG

thạc sĩ khoa học

Hà Nội, 2018

đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin tri ân PGS.TS Đinh Văn Hường Thầy đã định hướng và tận tâm hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Đặng Thị Thu Hương, Trưởng Khoa Báo chí và Truyền thông đã giúp đỡ tôi về mặt tư liệu, đóng góp ý kiến để tôi có thể hoàn thành luận văn

Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn tới các lãnh đạo các báo: Điện tử Chính phủ; Báo Công an Nhân dân; Báo Tuổi trẻ online đã tạo điều kiện và cung cấp tư liệu cần thiết trong thời gian nghiên cứu và thực địa Qua đây, tôi bày tỏ lòng biết

ơn chân thành tới các đồng chí trưởng phòng, ban của ba báo điện tử cùng các phóng viên đã cung cấp cho tôi những thông tin quý báu liên quan đến đối tượng khảo sát

Cuối cùng, tôi cảm ơn gia đình đã đồng hành, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ trong suốt thời gian qua

Tác giả

Phạm Quỳnh Hoa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Đóng góp mới của luận văn 9

7 Kết cấu của luận văn 9

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VÀ HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ 10

1.1 Báo điện tử 10

1.1.1 Sự ra đời của Báo điện tử 10

1.1.2 Khái niệm báo điện tử 11

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của báo điện tử 12

1.1.4 Tầm quan trọng của báo điện tử đối với hoạt động của Thủ tướng

Chính phủ 14

1.2 Vai trò của báo điện tử 16

1.2.1 Khái niệm của vai trò 16

1.2.2 Vai trò của báo điện tử 16

1.3 Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ

về phòng chống tội phạm kinh tế 17

1.3.1 Vai trò truyền đạt thông tin 18

1.3.2 Định hướng dư luận xã hội 19

1.3.3 Phản biện xã hội 21

1.3.4 Nâng cao tri thức về chính sách pháp luật 23

1.4 Giới thiệu các báo điện tử là đối tượng khảo sát 23

1.4.1 Báo điện tử Chính phủ 23

1.4.2 Báo điện tử Công an nhân dân 24

1.4.3 Báo điện tử Tuổi trẻ online 25

1.5 Hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống

tội phạm kinh tế 26

1.5.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ 26

1.5.2 Phòng và chống tội phạm kinh tế 27

1.5.3 Hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng về phòng chống tội phạm

kinh tế 28

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VỚI

HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ

VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ 31

2.1 Nội dung liên quan trên các Báo điện tử khảo sát 31

2.1.1 Những nội dung chính 31

2.1.2 Tần suất các báo điện tử khảo sát 36

2.2 Vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng

Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế hiện nay 37

2.2.1 Mẫu khảo sát 37

2.2.2 Đánh giá việc thực hiện vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo,

điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế 39

2.3 Đánh giá chung 69

2.3.1 Thuận lợi 69

2.3.2 Khó khăn 76

Tiểu kết chương 2 81

Chương 3 VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ

CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VỚI HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH

CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM

KINH TẾ 82

3.1 Vấn đề đặt ra hiện nay 82

3.1.1 Hoàn thiện chính sách pháp luật 82

3.1.2 Báo điện tử chịu sự cạnh tranh với các loại hình mạng xã hội về việc

truyền đạt thông tin về tội phạm kinh tế 85

3.1.3 Báo điện tử chịu sự chi phối về mặt công nghệ so với các loại hình

báo chí khác trong việc đưa tin về phòng chống tội phạm kinh tế 86

3.2 Một số giải pháp chung 87

3.2.1 Nâng cao nhận thức về vai trò của báo điện tử trong đời sống xã hội 87

3.2.2 Thay đổi cách quản lý báo điện tử 88

3.2.3 Tăng cường khai thác các thông tin về các vụ án kinh tế và cảnh báo

những kẽ hở của chính sách pháp luật 90

3.2.4 Nâng cao trách nhiệm và đạo đức của nhà báo trong phản ánh thông tin

về phòng chống tội phạm kinh tế 90

3.2.5 Tăng cường chức năng ứng dụng truyền thông đa phương tiện tạo sức

hấp dẫn của báo điện tử 92

3.2.6 Hoàn thiện chính sách liên quan đến sự phát triển của báo điện tử 92

3.3 Một số kiến nghị cụ thể 93

3.3.1 Xây dựng cơ chế chính sách cụ thể theo tinh thần Luật Báo chí sửa đổi,

bổ sung năm 2016 về Đề án Quy hoạch và quản lý báo chí toàn quốc đến 2025

về báo điện tử 93

3.3.2 Xây dựng cơ sở vật chất và đội ngũ phóng viên của báo điện tử đáp ứng

nhu cầu tác nghiệp trong môi trường xã hội hiện đại 94

3.3.3 Xử lý kịp thời các sai phạm của các báo điện tử 94

Tiểu kết chương 3 95

KẾT LUẬN 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 104

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Cơ cấu mẫu khảo sát 38

Bảng 2.2: Đánh giá về mức độ thực hiện vai trò truyền đạt thông tin 39

Bảng 2.3: Danh mục các Công văn về việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo chống buôn lậu và gian lận thương mại trong năm 2015 và năm 2016 41

Bảng 2.4: Vai trò định hướng dư luận xã hội 49

Bảng 2.5: Vai trò của báo điện tử trong việc thể hiện tiếp nhận và xử lý

thông tin 58

Bảng 2.6: Vai trò nâng cao nhận thức về pháp luật 66

Bảng 2.7: Bạn đọc tham gia bình luận, trao đổi về phòng chống tội phạm

kinh tế 71

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Số lượt truy cập vào các báo điện tử khảo sát trong ngày 17/9/2016 sau khi đăng tin Bộ Công an thông báo truy nã bị can Trịnh Xuân Thanh 54

Biểu đồ 2.2: Tỷ lệ các báo được những người khảo sát thường đọc 69

Biểu đồ 2.3: Đối tượng chia sẻ thông tin về phòng chống tội phạm kinh tế 72

Biểu đồ 2.4: Hình thức trao đổi thông tin về phòng chống tội phạm kinh tế 73

Biểu đồ 2.5: Thuận lợi về phát huy ưu điểm của báo điện tử 75

Biểu đồ 2.6: Những khó khăn của báo điện tử 79

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong 20 năm trở lại đây, báo điện tử trở thành loại hình báo chí mới với sự kết hợp các ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông Báo điện tử có thế mạnh riêng mà các loại hình báo chí khác không có được Đó là hấp dẫn đông đảo bạn đọc bởi sự tác động vào nhiều giác quan giúp chúng ta vừa đọc, vừa nghe, vừa xem các clip kèm theo các bài báo, đồng thời cập nhật thông tin một cách nhanh chóng Đây là điều không thể phủ nhận, nhất là càng ngày các ứng dụng công nghệ thông tin càng được cải tiến theo chiều hướng tạo tiện ích tối đa cho người sử dụng

Giai đoạn 2015 - 2016, nỗ lực của Đảng, Nhà nước, Chính phủ trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế diễn ra mạnh mẽ Báo điện tử đã góp phần không nhỏ trong việc định hướng dư luận và phản ánh các vấn đề trên

Bên cạnh việc quan tâm đến các vấn đề về chính trị, văn hoá, xu hướng của đông đảo bạn đọc cũng quan tâm nhiều đến kết quả của công tác phòng chống tham nhũng đang được Bộ Chính trị phát động Đặc biệt là việc xử lý các vụ án kinh tế nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng được cập nhật đăng tải hết sức nóng hổi trên các báo điện tử

Với lợi thế cập nhật thông tin liên tục, nhiều tờ báo điện tử cập nhật tin tức từng phút, từng giờ mọi mặt của cuộc sống Công ty nghiên cứu thị trường CIMIGO

đã công bố báo cáo liên quan đến “Xu hướng thị trường người tiêu dùng tại Việt Nam năm 2016”, trong đó nhấn mạnh: “Tính đến tháng 10 năm 2015, số lượng smartphone bán ra trong năm này lên đến 25 triệu chiếc Và theo cuộc khảo sát của Cục Thương mại năm 2015 thì 87% người được hỏi đồng tình với nhận định “Đa số người dùng smartphone để đọc báo” Như thế có nghĩa là con số người truy cập các trang báo điện tử để tìm kiếm thông tin thời sự không nhỏ

Thực tế giai đoạn 2015 - 2016, các vi phạm kinh tế của các tổ chức kinh tế

có vốn đầu tư nhà nước ở Việt Nam là vấn đề nổi cộm, làm nóng dư luận trong nước với những vụ án lớn Nhiều vụ án kinh tế lớn đã được đưa ra xét xử theo đúng trình tự của pháp luật và tạo nên hiệu ứng tốt trong công tác phòng chống tội phạm kinh tế Báo điện tử là một trong những loại hình báo chí đã tham gia tích cực vào hoạt động trên Trong giai đoạn này, có thể thống kê các bài báo trên báo điện tử để nhận thấy sự điều hành, chỉ đạo liên tục của người đứng đầu Chính phủ đã tác động đến dư luận, tạo được sự đồng thuận trong nhân dân về công tác phòng chống tội phạm kinh tế, nhất là tội phạm tham nhũng và lạm dụng chức vụ, quyền hạn

Trong khi đó, thông tin báo chí về các hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủtướng Chính phủ đến với người dân là rất quan trọng Việc quyết

tâm xây dựng một Chính phủ liêm chính, kiến tạo, hành động phục vụ người dân và

doanh nghiệp không thể không kể đến vai trò truyền thông của báo điện tử Nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả là những thế mạnh của báo điện tử mà các loại hình báo chí khác chưa có được Tận dụng thế mạnh của báo điện tử cũng là một cách để tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phổ biến những chỉ đạo của người đứng đầu Chính phủ đối với công tác phòng và chống tội phạm kinh tế trong giai đoạn đất nước ngày càng hội nhập sâu, rộng như hiện nay

Nhận thấy báo điện tử trong thời gian qua đã có những hoạt động tuyên truyền, phát hiện hết sức kịp thời, tích cực và hiệu quả các vấn đề liên quan đến công tác phòng, chống tội phạm kinh tế của Chính phủ Vì vậy tác giả chọn đề tài nghiên cứu vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm kinh tế Từ đó đề ra giải pháp tăng cường vai trò của báo điện tử đối với công tác chỉ đạo, điều hành phòng chống tội phạm kinh

tế của Chính phủ trong tình hình mới, đồng thời khẳng định vị trí quan trọng của báo điện tử trong xã hội hiện đại

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Các giáo trình, chuyên luận

Sách “Báo chí và dư luận xã hội” do Nguyễn Văn Dững chủ biên [7] đã đề

cập đến tính chất tương tác, đa phương tiện của báo điện tử, loại hình báo chí gắn với nhóm bạn đọc - trẻ và giới trí thức - cũng như những người có trình độ văn hóa cao, nhóm cư dân mạng Đặc điểm của báo điện tử là đã và đang đặt ra cho nhà báo nhiều yêu cầu không chỉ về nhận thức, quan điểm và thái độ hành nghề, mà còn về phong cách sống, phong cách tác nghiệp và tích hợp đa kỹ năng cũng như tính trung thực, trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp Mặt khác, sách nêu vai trò của báo chí trong việc nâng cao năng lực và hiệu quả tác động tới bạn đọc Cuốn sách cũng nêu các đặc điểm nhận diện báo chí hiện đại; vấn đề bạn đọc - nhóm đối tượng của báo chí và cuối cùng là cơ chế tác động của báo chí

Sách “Báo mạng điện tử: những vấn đề cơ bản” của PGS.TS Nguyễn Thị

Trường Giang [9] đề cập và làm rõ lịch sử ra đời, khái niệm báo điện tử, sự khác nhau giữa báo điện tử với trang thông tin điện tử; vai trò của báo điện tử trong đời sống xã hội Báo điện tử là kết quả của sự tích hợp giữa công nghệ và truyền thông, dựa trên nền của internet và sự tích hợp ưu thế của các loại hình báo chí truyền thống,

đã đem lại những giá trị rất lớn cho xã hội, người dân Báo điện tử đã tạo ra bước ngoặt, làm thay đổi cách truyền tin và tiếp nhận thông tin Sách nêu bật đặc điểm của báo điện tử, trong đó đề cập đến tính đa phương tiện của báo điện tử hiện nay - ưu điểm vượt trội của báo điện tử so với các loại hình báo chí khác Những thông tin bằng văn bản, hình ảnh, âm thanh cùng xuất hiện trên trang chủ của báo điện tử luôn tạo ra sự hấp dẫn, sống động đặc biệt đối với bạn đọc Bên cạnh đó, cuốn sách cũng

đề cập về mô hình tòa soạn và quy trình sản xuất thông tin của báo điện tử, những phẩm chất của nhà báo điện tử; nêu cách viết, trình bày nội dung báo điện tử, đề xuất cách thiết kế, trình bày nội dung và cách viết cho báo điện tử

Sách “Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 22-CT/TW của Bộ Chính trị khóa VIII về

đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản” do Ban Tư

tưởng Văn hóa Trung ương, Bộ Văn hóa - Thông tin, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp phát hành [1] khẳng định, báo chí là một bộ phận cấu thành quan trọng trong toàn bộ công tác tư tưởng - văn hóa của Đảng; là một trong những công cụ sắc bén, hiệu quả để xây dựng, bồi đắp nền tảng tư tưởng chính trị của Đảng; tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cổ vũ, động viên, tổ chức nhân dân thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời là chiếc cầu hữu nghị để Việt Nam mở rộng giao lưu, hội nhập với thế giới

Cuốn sách cũng nêu rõ để nâng cao hiệu quả lãnh đạo đối với báo chí, Đảng phải không ngừng đổi mới tư duy, phong cách, phương thức lãnh đạo đối với công tác báo chí Đảng lãnh đạo báo chí bằng việc đề ra nghị quyết, chỉ thị, định hướng quy hoạch, kế hoạch phát triển hệ thống báo chí và định hướng nội dung thông tin, tuyên truyền của báo chí; lãnh đạo công tác tổ chức, cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đối với tổ chức đảng và đảng viên trong cơ quan báo chí; lãnh đạo các đoàn thể chính trị - xã hội trong cơ quan báo chí Nhà nước có trách nhiệm thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng về báo chí bằng chính sách, pháp luật trong quản lý hoạt động báo chí Trong quá trình lãnh đạo nhân dân ta tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, Đảng ta đã có bước chuyển quan trọng trong việc đổi mới tư duy, phong cách và phương thức lãnh đạo đối với công tác báo chí

Sách “Cơ sở lý luận báo chí” Tạ Ngọc Tấn và Đinh Thế Huynh đồng chủ

biên [16] đề cập các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

về báo chí; những quy định, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước

về công tác báo chí Cuốn sách đề cập báo chí là sản phẩm thuộc kiến trúc thượng

tầng, ra đời và phát triển do nhu cầu thông tin của xã hội Một mặt, báo chí được sử dụng như một phương tiện tuyên truyền, giáo dục, cổ động nhân dân; mặt khác, nó trở thành diễn đàn của mọi người về các lĩnh vực của đời sống Không có một đảng phái, tổ chức kinh tế, xã hội nào không sử dụng báo chí như một phương tiện thông tin để phục vụ các mục tiêu của mình

Các tác giả chỉ ra phương pháp nghiên cứu lý luận báo chí, đặc biệt là phương pháp luận khoa học, sáng tạo dựa trên phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác - Lênin để tìm hiểu các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về vấn

đề báo chí Ngoài ra, các tác giả cũng sơ bộ xem xét hệ thống tư liệu mang tính pháp lý của Việt Nam về báo chí

Có thể nói, hầu hết các sách giáo trình, sách tham khảo về nghề báo đều trực tiếp hoặc gián tiếp đề cập đến mối liên hệ mật thiết giữa báo điện tử với các hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ mà đứng đầu là Thủ tướng

2.2 Các luận án, luận văn, bài báo khoa học

Luận văn “Vai trò của báo chí trong việc nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều

hành của Chính phủ trong thời kỳ đổi mới” [17] của Nguyễn Sỹ Hùng bảo vệ tại

trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2000 đã đề cập trực tiếp đến vai trò của báo chí đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và vấn đề này ít nhiều liên quan đến vấn đề mà chúng tôi đang quan tâm Luận văn này đã làm sáng

tỏ vai trò của báo chí (báo viết) trong việc nâng cao hiệu quả chỉ đạo điều hành của Chính phủ về sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước Những đóng góp của luận

án trên phương diện lý luận về mối quan hệ giữa báo chí với sự chỉ đạo điều hành của Chính phủ trong giai đoạn này là không thể phủ nhận Tuy vậy, công tác điều hành chỉ đạo phòng chống tội phạm hình sự, bao gồm tội phạm về ma tuý và tội phạm về trật tự xã hội chưa phải là sự quan tâm của luận văn này

Trong luận văn “Nâng cao chất lượng thông tin trên báo điện tử”[15], tác

giả Phạm Thị Hằng đã nêu rõ vai trò, vị trí, tầm quan trọng của báo điện tử trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Phần lý luận, tác giả làm sáng tỏ khái niệm về báo điện tử, chất lượng thông tin, làm sáng tỏ về thông tin báo chí nói chung và báo điện

tử nói riêng Phần thực tiễn, tác giả đã phân tích, đánh giá thực trạng của việc thông tin trên báo điện tử hiện nay, nêu lên những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế cần khắc phục, tìm ra các nguyên nhân của các hạn chế, rút kinh nghiệm của báo điện tử trong thời đại thông tin toàn cầu Tác giả nêu ra phương hướng và những giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng thông tin trên báo điện tử Việc đào

tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng cán bộ, phóng viên ở các toà soạn báo điện tử

có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thông tin

Cũng nghiên cứu vai trò của báo điện tử với công tác tuyên truyền hoạt động

của Chính phủ, luận văn Chương trình Việt Nam online với công tác thông tin tuyên

truyền về hoạt động của Chính phủ của Nguyễn Hồng Sơn bảo vệ tại Trường Đại

học Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2010 đã đóng góp thêm việc nghiên cứu vai trò của báo điện tử đối với việc định hướng dư luận xã hội khi đưa ra những thông tin nhanh nhạy, kịp thời, những thông tin liên quan đến việc chỉ đạo điều hành của Chính phủ về phát triển kinh tế đất nước Cũng như luận văn của Nguyễn Sỹ Hùng

mà chúng tôi đã nhắc đến ở trên, luận văn của Nguyễn Hồng Sơn không đề cập đến

sự điều hành, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế và tham nhũng

Trong khi đó, luận văn“Tính chủ động, kịp thời trong công tác chỉ đạo, định

hướng nội dung thông tin báo chí” của Nguyễn Thị Mỹ Linh [27], ở phần lý luận

của luận văn, tác giả đã làm sáng tỏ các khái niệm lãnh đạo, báo chí, Đảng lãnh đạo báo chí, quản lý, nhà nước quản lý báo chí Ngoài ra, tác giả đề cập đến việc Đảng chỉ đạo, định hướng nội dung thông tin báo chí trên các lĩnh vực của đất nước, Nhà nước quản lý hoạt động báo chí Luận văn nêu và phân tích, đánh giá tình trạng công tác lãnh đạo, quản lý thông tin báo chí; những vấn đề đặt ra cho báo chí nước

ta hiện nay trong việc nâng cao chất lượng nội dung, hình thức, tăng cường tính chủ động, kịp thời trong chỉ đạo, định hướng thông tin báo chí Luận văn nêu một số giải pháp chủ yếu: nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác chỉ đạo, định hướng nội dung thông tin báo chí; tăng cường các nguồn lực, phương tiện phục vụ công tác chỉ đạo; định hướng thông tin báo chí

Liên quan đến vấn đề mà tác giả đang nghiên cứu, tác giả Nguyễn Văn

Thắng trong luận văn “Tác động của thông tin báo chí đối với hoạt động điều hành

của Chính phủ (Khảo sát trên báo điện tử Chính phủ và báo điện tử Vietnamnet)

của Nguyễn Văn Thắng năm 2015 đã chỉ ra tác động của báo điện tử với sự điều hành của Chính phủ và chỉ ra một số điểm yếu trong hoạt động báo chí hiện nay Như vậy, tác giả của luận văn này đã đề cập đến vấn đề gần với vấn đề nghiên cứu của tôi trong luận văn này Tuy nhiên, tác giả đã không phân tích cụ thể vấn đề chỉ đạo, điều hành về phòng chống tội phạm kinh tế và tham nhũng từ người đứng đầu

Chính phủ tức vấn đề chúng tôi quan tâm Trong luận án Hiệu quả tuyên truyền

pháp luật cho cán bộ đảng viên trên báo điện tử ở Việt Nam hiện nay bảo vệ ở Học

viện Báo chí và Tuyên truyền năm 2018, tác giả Nguyễn Văn Thắng cũng đề cập

đến vai trò của báo điện tử đối với việc tuyên truyền pháp luật cho cán bộ đảng viên Nói cách khác, tuyên truyền pháp luật thực tế cũng là một cách để báo điện tử phát huy vai trò của mình trong công cuộc truyền tải thông tin về pháp luật với các đối tượng khác, nhất là trong công cuộc phòng chống tội phạm kinh tế hiện nay Tất nhiên, do đối tượng nghiên cứu của luận án, tác giả không nghiên cứu về vấn đề vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế như chúng tôi đang bàn

Luận văn“Thông tin các vụ án kinh tế trên báo mạng điện tử tại Việt Nam (dựa trên 5 vụ án tiêu biểu tại Việt Nam năm 2013 - 2014) của Phạm Quốc Dũng

bảo vệ tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền năm 2015 tiếp tục khẳng định thế mạnh của báo điện tử trong việc đăng tải thông tin về các vụ án kinh tế tới bạn đọc, những ưu điểm, nhược điểm của việc thông tin hiện nay Do giới hạn của đề tài nên luận văn không đề cập đến vai trò của báo điện tử với sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ với việc phòng và chống tội phạm kinh tế

Tóm lại, một số luận văn của các tác giả nêu trên có đề cập đến hoặc vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ đối với các hoạt động của Chính phủ nói chung, trong đó có công tác tuyên truyền pháp luật, chính sách Tuy nhiên, chưa có đề tài nghiên cứu nào tập trung nghiên cứu vai trò Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế hiện nay

Từ lý do trên, tôi chọn đề tài: Vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo,

điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế (nghiên cứu giai đoạn 2015 - 2016)

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu, đánh giá thực trạng về thực hiện vai trò của báo điện

tử đối với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ trong phòng chống tội phạm kinh tế; phân tích những lợi thế và khó khăn, các thành công và hạn chế; đưa ra đề xuất về các giải pháp để nâng cao vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện các mục đích trên, tác giả luận văn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

Thứ nhất, nghiên cứu, tham khảo các tài liệu có liên quan để xác định các

tiêu chí đánh giá thực hiện vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế;

Thứ hai, xây dựng công cụ nghiên cứu để thu thập dữ liệu phục vụ cho việc

phân tích và đánh giá thực trạng thực hiện vai trò; những thành công và hạn chế của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế;

Thứ ba, trên cơ sở số liệu thu thập được, tổng hợp và phân tích và đánh giá

thực trạng thực hiện vai trò; những thành công và hạn chế của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm kinh tế;

Thứ tư, từ kết quả phân tích, tác giả đề ra một số giải pháp để nâng cao chất

lượng của báo điện tử đặc biệt là nâng cao khả năng thực hiện tốt các vai trò về các hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm kinh tế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là: Vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng, chống tội phạm kinh tế

Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu các tin bài về các hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế ở 3 báo điện tử: báo điện tử Chính phủ (www.baochinhphu.vn), báo điện tử Công an nhân dân (www.cand.com.vn ), báo Tuổi trẻ online (www.tuoitre.vn )

- Phạm vi thời gian: các tin bài được tác giả nghiên cứu, thu thập trong khoảng thời gian từ 01/01/2015 đến 31/12/2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của báo chí, đồng thời, sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:

- Nghiên cứu tài liệu: được sử dụng để thu thập các thông tin từ các nguồn

tài liệu có sẵn: hệ thống các văn bản chính sách, pháp luật của Nhà nước, các tài liệu nghiên cứu có liên quan đến vai trò của báo điện tử… nhằm hệ thống hóa một

số vấn đề về cơ sở lý luận và thực tiễn của báo điện tử qua đó xác định các tiêu chí

để đánh giá vai trò của báo điện tử về hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trong phòng chống tội phạm kinh tế;

- Phân tích tác phẩm: để đánh giá vai trò của báo điện tử về hoạt động chỉ

đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trong phòng chống tội phạm kinh tế;

- Điều tra thống kê: để tiến hành thu thập các thông tin phản ánh thực trạng

thực hiện vai trò của báo điện tử về hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trong phòng chống tội phạm kinh tế Phương pháp này, căn cứ vào dữ liệu, tác giả tiến hành thu thập dữ liệu như sau:

Nguồn dữ liệu thứ cấp: tác giả luận văn tiến hành thu thập thông tin từ các tin bài của những báo điện tử thuộc diện khảo sát đã đăng;

Nguồn dữ liệu sơ cấp: tác giả luận văn tiến hành thu thập thông tin bằng phương pháp phỏng vấn những độc giả, những người tham gia biên tập các tin bài của các báo điện tử (bao gồm: phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, tổng biên tập, phó tổng biên tập…) Để thu thập thông tin, tác giả cũng sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng Cụ thể:

+ Phương pháp định tính: tác giả luận văn tiến hành phỏng vấn sâu lãnh đạo

các báo để đánh giá vai trò của báo điện tử trong hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trong phòng chống tội phạm kinh tế ở cả ba báo điện tử là Điện tử Chính phủ, Điện tử Công an Nhân dân và Tuổi trẻ online Đối tượng tham gia phỏng vấn sâu là các phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn và các cán bộ quản lý của các báo điện tử

+ Phương pháp định lượng:tác giả luận văn tiến hành thu thập thông tin của

200 cá nhân Trong đó, 50 người là các phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, các cán bộ quản lý của báo điện tử; 150 người còn lại là những độc giả hiện đang đọc các báo điện tử thuộc diện khảo sát

Để lựa chọn các đối tượng nhằm thu tập thông tin, luận văn tiến hành phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên nhưng có căn cứ vào một số các đặc điểm của những đối tượng khảo sát về giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn… nhằm đảm bảo số liệu được thu thập có tính đại diện cao nhất

Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, tác giả sử dụng một số phương pháp phân tích thống kê như: phân tổ thống kê, số tương đối, số tuyệt đối, số bình quân… để đánh giá thực trạng thực hiện vai trò của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hình của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

6 Đóng góp mới của luận văn

6.1 Về mặt lý luận: Luận văn nghiên cứu và rút ra một số thuật ngữ về lý

thuyết truyền thông, mô hình tác nghiệp của báo điện tử; nghiên cứu tính đặc thù về thông tin liên quan đến hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trên báo điện tử; một số vai trò cơ bản của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng nói chung và với vấn đề chỉ đạo điều hành của Thủ tướng về phòng chống tội phạm nói chung và phòng chống tội phạm kinh tế nói riêng

6.2 Về mặt thực tiễn: là một tập hợp nội dung nghiên cứu có giá trị tham

khảo cho quá trình tác nghiệp trong thực tiễn của đơn vị báo chí, biên tập viên, phóng viên báo điện tử

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, tài liệu tham khảo luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Một số vấn đề lý luận về vai trò của báo điện tử và hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

Chương 2: Thực trạng vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

Chương 3: Vấn đề đặt ra và giải pháp phát huy vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VÀ HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ

Chicago Tribune ra đời vào tháng 5-1992 có máy chủ đặt tại nhà cung cấp dịch vụ

American online (cũng có tài liệu cho rằng tờ báo mạng điện tử đầu tiên ra đời tháng 10 - 1993 tại khoa Báo chí thuộc Đại học Florida)” [10; 14]

“Theo thống kê của Newslink, năm 1996 trên thế giới có 1.355 tờ báo mạng điện tử, dến tháng 9/1998 là 4.925 tờ, đầu năm 2000 là 8.474 tờ” [10; 15] Con số này chứng tỏ báo điển tử ngay sau khi ra đời đã có tốc độ phát triển như vũ bão Sự phổ biến của báo điện tử bắt nguồn từ chính nhu cầu thông tin của xã hội hiện đại

“Cơn sốt vàng” của thời thông tin trực tuyến thực sự bắt đầu” [10; 16]

Có thể nói: “Với sự phát triển nhanh chóng của internet và những ưu điểm vượt trội của mình, báo mạng điện tử đã trở thành một tiện ích quan trọng và là một

bộ phận không thể tách rời của internet và xã hội hiện đại Hiện nay, hầu hết các tờ báo in, đài phát thanh, truyền hình lớn đã có mặt trên internet” [10; 16]

1.1.1.2 Ở Việt Nam

Ở nước ta, internet chính thức được sử dụng từ năm 1997 “Chỉ mấy tháng

sau khi Việt Nam nối mạng internet, ngày 31/12/1997, tạp chí Quê hương (Tạp chí

của Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại gia Việt Nam) có địa chỉ htpp://quehuongonline.vn đã trở thành tờ báo mạng điện tử đầu tiên ở nước ta” [10; 16] Theo đánh giá của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến năm 2010,

“cả nước có 46 báo mạng điện tử, 287 trang tin của cơ quan báo chí và gần 200 trang thông tin điện tử tổng hợp” [10; 18] Theo thống kê của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin của Bộ Thông tin và Truyền thông thì tính đến tháng 3/2013, cả nước có 75 báo và tạp chí điện tử Tính đến tháng 5/2014, con số này tăng lên 94 và đến 2016 là 96 [4]

1.1.2 Khái niệm báo điện tử

Trên thế giới và ở Việt Nam, thuật ngữ báo điện tử vẫn đang tồn tại với nhiều cách gọi khác như: báo mạng, báo mạng điện tử, báo internet, báo trực tuyến Trong các bản pháp quy của Nhà nước cũng sử dụng thuật ngữ “báo điện tử” Trong Nghị định số 55/2001/NĐ-CP ngày 23 tháng 8 năm 2001 của Chính phủ

về quản lý và cung cấp dịch vụ internet, Điều 12 ghi:

“Dịch vụ thông tin trên internet là một loại hình dịch vụ ứng dụng internet, bao gồm dịch vụ phát hành báo chí (báo in, báo hình, báo điện tử), phát hành xuất bản phẩm trên internet và dịch vụ cung cấp các loại hình điện tử khác trên Internet” [2; 2]

Thuật ngữ “báo điện tử” được sử dụng trong Điều 3 Luật Báo chí sửa đổi

năm 2016: “Báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh,

được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử.” [46;

2] Thuật ngữ báo điện tử đang được sử dụng được dịch từ các thuật ngữ “Online newspaper” (báo trực tuyến), “Internet Newspaper” (báo internet) hoặc “Electronic Newspaper” (báo điện tử) Phổ biến nhất hiện nay là tên gọi “báo điện tử”, “trang thông tin điện tử”, “báo mạng điện tử”, “báo mạng” (trong tương quan với cách gọi báo in, báo nói, báo hình…); ít phổ biến hơn là cách gọi “báo internet”, “báo

online” hay “báo trực tuyến” Cách gọi Báo điện tử đã được sử dụng trong nhiều

văn bản pháp quy của Nhà nước và đã gần như được thừa nhận trong thực tế

Trong luận văn này, tác giả sử dụng thuật ngữ theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí năm 2016 do Quốc hội ban hành trong đó Điều 3, Chương I của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí quy định: “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo bạn đọc thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử” Điều 4 về Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân” [46; 16]

Nghị định số 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí cũng đã nêu rất rõ tại

“Điều 1 Giải thích từ ngữ: “Mục 1 Báo chí là tên gọi chung đối với các loại hình báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử”; “Mục 5 Báo điện tử là tên gọi loại hình báo chí thực hiện trên mạng thông tin máy tính (Internet, Intranet)” [1; 2]

Như vậy, Báo điện tử là một loại hình báo chí đa phương tiện Loại hình báo chí này sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, đồ hoạ được truyền dẫn qua hệ thống mạng internet để thực hiện chức năng báo chí Báo điện tử được xuất bản bởi toà soạn báo điện tử và bạn đọc của báo điện tử sử dụng báo điện tử thông qua sự hỗ trợ của máy tính để bàn, máy tính xách tay, máy tính bảng, điện thoại thông minh

có kết nối mạng internet

1.1.3 Đặc trưng cơ bản của báo điện tử

1.1.3.1 Khả năng đa phương tiện

Đa phương tiện là thuật ngữ xuất phát từ cụm từ “multimedia” trong tiếng

Anh Sau này, với sự ra đời của internet và đặc biệt là sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ như hiện nay đã giúp cho việc tích hợp các phương tiện trên một trang web ngày càng trở nên phong phú và đa dạng Hiện nay, tùy theo từng lĩnh vực, ngành nghề mà khái niệm đa phương tiện được hiểu khác nhau “Trong

cuốn sách Multimedia (Đa phương tiện), tác giả Tony Feldman nhắc lại định nghĩa

của Patrick Gabbins: “Truyền thông đa phương tiện là sự tích hợp liền của dữ liệu văn bản chữ, các loại hình ảnh và âm thanh trong một môi trường thông tin số hóa riêng lẻ” [10; 50] “Đa phương tiện trên báo mạng điện tử là sự kết hợp nhiều loại phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự để thực hiện và tạo nên một sản phẩm báo chí Một sản phẩm báo chí được coi là sản phẩm đa phương tiện khi nó tích hợp

nhiều trong số các phương tiện truyền tải thông tin sau: văn bản (text), hình ảnh

tĩnh (still image), hình ảnh động (animation), đồ họa (graphic), âm thanh (audio), video và các chương trình tương tác (interactive programs) [10; 52]

1.1.3.2 Tính tức thời và phi định kỳ

Có thể nói, đối với người làm báo điện tử thì “áp lực về thời gian mạng” và nhu cầu tin tức của “cư dân mạng” trên khắp thế giới thực sự là một thách thức lớn Bởi người đọc lúc nào cũng có mặt trên internet, nơi này là đêm, nơi khác lại là ngày Hơn nữa, bạn đọc luôn đòi hỏi thông tin phải nhanh, mới và nóng bỏng” [10; 72] Khác hoàn toàn với việc chờ đợi tin tức ở báo tin, đối với báo điện tử, bạn đọc gần như không phải chờ đợi bởi tin tức luôn được cập nhật thường xuyên: “Bất kể thông tin diễn ra ở đâu, thời gian nào, đêm cũng như ngày, chỉ cần một máy tính xách tay hoặc điện thoại di động nối mạng, các phần mềm phụ trợ (như phần mềm tải âm thanh, hình ảnh…) thì khi sự kiện xảy ra phóng viên có thể cập nhật tin bài ngay tức khắc Khi vừa đăng bài xong, có thông tin mới lại có thể cập nhật thông tin

mà không gặp phải bất kỳ khó khăn gì” [10; 73] Mối liên hệ về thời gian trên báo

điện tử dường như đã được rút ngắn lại đến mức: “Phóng viên tham dự và có thể phát sự kiện ngay lập tức như người ta vẫn làm trong truyền hình, phát thanh trực tiếp Cũng chỉ bằng một cái nháy chuột, bạn đọc ở đâu đó trên khắp hành tinh đã đón nhận được thông tin và tham gia vào sự kiện” [10; 73]

Báo điện tử thực tế đã phá vỡ mọi rào cản mà các loại hình báo chí thông thường vấp phải, bởi “nội dung thông tin không bị giới hạn vào khuôn khổ của trang báo, thời lượng phát sóng hay thời gian tuyến tính, quy trình sản xuất thông tin lại đơn giản, dễ dàng nên có thể cập nhật, bổ sung bất kỳ lúc nào với số lượng là bao nhiêu Thông tin trên báo điện tử sống động, nóng hổi đến từng giờ, từng phút, thậm chí là từng giây” [10; 74]

1.1.3.3 Tính tương tác

Tương tác được hiểu là “sự tác động qua lại, có ảnh hưởng lẫn nhau giữa các

đối tượng người và sự vật” [10; 80] Tương tác có vai trò rất quan trọng trong hoạt động báo chí - truyền thông bởi “Tương tác là đặc điểm chính của công nghệ mới, đòi hỏi mô hình đa chiều trong truyền thông Người đọc có thể chủ động tìm kiếm

và lựa chọn thông tin chứ không đơn thuần nhận thông tin từ tờ báo Ngoài ra, họ còn tham gia vào quá trình cung cấp thông tin, vì thế khoảng cách giữa nhà báo, tờ báo và bạn đọc được rút ngắn Suy cho cùng, sự tham gia của bạn đọc chính là động lực thúc đẩy phát triển và phát triển và góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động truyền thông” [10; 81] Khắc phục hầu hết những khó khăn của báo chí truyền thống ở khâu tiếp nhận và truyền tải ý kiến phản hồi của bạn đọc bởi sự hạn chế của khuôn khổ, số trang, thời lượng của chương trình, thời gian tuyến tính”, báo điện tử

“nhờ sự hỗ trợ của công nghệ cao, bạn đọc có thể gửi thư điện tử (e-mail) phải hồi ngay tới từng bài báo, từng tác giả và tòa soạn bằng những thao tác hết sức đơn giản, thuận tiện Tòa soạn hầu như nhận được tức thời những ý kiến phản hồi và quá trình xử lý, sàng lọc, lưu trữ, đăng tải phản hồi cũng nhanh hơn nhờ có sự hỗ trợ của máy tính và internet

Theo Nguyễn Thị Thoa trong Đề cương chi tiết học phần Nhập môn báo

mạng điện tử (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), “báo điện tử thể hiện tính

tương tác thông qua tương tác có định hướng: định vị trên văn bản bằng các nút

“xem tiếp”, “trở về đầu trang” giúp bạn đọc chủ động và dễ dàng di chuyển trong

một trang báo hay giữa nhiều trang báo với nhau; qua tương tác chức năng: là sự

linh hoạt của các đường dẫn cho phép người đọc khả năng tham chiếu tới các nội

dung khác; qua tương tác tùy biến: là tính thông minh của các công cụ cá nhân

(hộp thư điện tử) cho phép báo mạng điện tử tự thích ứng để tiếp đón bạn đọc, nhận sự phản hồi về tin bài, về tác giả bài báo, về hình thức tờ báo và nhanh chóng trả lời họ” [10; 82]

Một trong những ưu điểm của tính tương tác trên báo điện tử chính là “nhận

sự phản hồi rất nhanh qua hệ thống thư điện tử” [10; 84] Bên cạnh đó, “Cùng với

sự phát triển của công nghệ đa phương tiện, tương tác trên báo điện tử không chỉ dừng lại ở những dòng văn bản (text) đơn thuần, mà còn có cả hình ảnh, âm thanh… đã tạo cho hình thức tương tác này có tính hấp dẫn cao” [10; 85]

1.1.3.4 Khả năng lưu trữ và tìm kiếm thông tin

Với lợi thế không giới hạn về số trang, khuôn khổ hay thời lượng chương trình như các loại hình báo chí khác, báo điện tử có khả năng lưu trữ thông tin rất lớn “Về mặt lý thuyết, toàn bộ thông tin của báo mạng điện tử được lưu trên sever, người đọc có thể tải về bất cứ lúc nào” [10; 89] Báo điện tử là một kho thông tin khổng lồ mà người đọc có thể truy cập bất kỳ lúc nào Kho thông tin này được đảm bảo bởi một số yếu tố như: “Thông tin phong phú, đa dạng cả về số lượng và nội dung”, “Thông tin chính xác, khách quan và được kiểm chứng”, “thông tin được lưu trữ lâu dài và có hệ thống” [10; 89] Bạn đọc có thể tìm kiếm thông tin trên báo điện

tử theo một số cách như: tìm kiếm theo chủ đề, chuyên mục; tìm kiếm theo ngày, tháng; tìm kiếm theo từ khoá Đây là thế mạnh mà những loại hình báo chí khác không có được

Với tất cả thế mạnh như đã nêu, báo điện tử trở thành loại hình báo chí vô cùng quan trọng và không thể thiếu trong đời sống văn hoá xã hội hiện đại Tầm quan trọng của báo điện tử trong đời sống văn hoá xã hội hiện nay sẽ đưa báo điện

tử lên một vị thế có ảnh hưởng nhiều với số đông bạn đọc thuộc mọi tầng lớp và như vậy trong công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng dưới sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, báo điện tử có vai trò quan trọng

1.1.4 Tầm quan trọng của báo điện tử đối với hoạt động của Thủ tướng Chính phủ

Thứ nhất, báo điện tử cung cấp các thông tin về văn bản pháp luật, Nghị

định, Quyết định liên quan đến quản lý Nhà nước về kinh tế và phòng chống tội phạm kinh tế mang tính cập nhật, thời sự Việc đưa các thông tin kịp thời, mang tính thời sự chính là yếu tố quan trọng giúp báo điện tử thu hút sự chú ý bạn đọc Đây chính là cơ sở để hình thành dư luận xã hội Việc báo điện tử truyền tải thông tin một cách công khai, chính thống đồng thời đưa ra các bình luận của các chuyên

gia trong lĩnh vực phòng chống tội phạm kinh tế thúc đẩy sự thu hút, sự quan tâm của xã hội Từ đó hướng bạn đọc báo điện tử tới việc thực hiện các hoạt động kinh doanh, các giao dịch trong lĩnh vực kinh tế bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật

Thứ hai, báo điện tử ngoài việc truyền đạt thông tin, còn phản ánh dư luận xã

hội đối với từng vụ việc cụ thể có dấu hiệu vi phạm pháp luật và nhất là những vụ việc chưa được các cơ quan chức năng thực thi pháp luật nhanh chóng vào cuộc nhằm phát hiện, xử lý theo quy định của pháp luật Báo điện tử lúc này sẽ là cơ quan công bố phát hiện của mình về các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, dẫn dắt dư luận lên tiếng, yêu cầu các cơ quan thực thi pháp luật phải nhanh chóng vào cuộc điều tra, xử lý Và như vậy, những vụ việc gây bức xúc trong dư luận đều được Thủ tướng Chính phủ trực tiếp chỉ đạo điều tra, xử lý Trong trường hợp này, báo điện tử đóng vai trò như là cơ quan giám sát và quản lý xã hội Những hoạt động liên quan đến phòng chống tội phạm kinh tế của báo điện tử có tác động nhất định tới các cơ quan chức năng thi hành đúng pháp luật

Thứ ba, báo điện tử thể hiện rõ sự phản biện thông tin đối với hoạt động chỉ

đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế Thông qua các thông tin liên quan đến sự chỉ đạo, điều hành công tác đấu tranh phòng chống tội phạm về kinh tế, báo điện tử thực hiện quá trình thông tin hai chiều, thông tin từ Chính phủ tới người dân, tới doanh nghiệp và theo chiều ngược lại, thông tin từ người dân, doanh nghiệp tới các cơ quan tham mưu của Chính phủ nhằm điều chỉnh hoạt động, chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ đạt hiệu quả Có thể nói, phản biện xã hội thể hiện ở việc báo điện tử góp phần đưa ra những góc nhìn đa chiều để hướng đến sự đồng thuận của xã hội Phản biện xã hội góp phần đắc lực định hướng dư luận xã hội, dẫn dắt bạn đọc báo điện tử hướng tới sự tôn trọng luật pháp Ở chiều ngược lại, chính những đóng góp ý kiến của bạn đọc báo điện tử đối với các văn bản quy phạm pháp luật mà Chính phủ hành cũng như những chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh

tế sẽ góp phần giúp Chính phủ điều chỉnh chính sách pháp luật phù hợp với thực tiễn công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế đang diễn ra

Thứ tư, đưa tin về những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh

vực kinh tế đồng thời đưa ra những quan điểm, những bình luận về các vụ việc gây bức xúc dư luận có tác động nhất định tới hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế, báo điện tử đã góp phần

xây dựng thương hiệu của một cơ quan báo chí Số lượt truy cập, số lượng người thường xuyên theo dõi những hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ trên một tờ báo điện tử sẽ chứng minh cho thương hiệu của một tờ báo, đồng thời chính thương hiệu của một tờ báo có tác dụng tập hợp dư luận quần chúng

và có tác động tới việc tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ trong việc đề ra các chính sách, các hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế

1.2 Vai trò của báo điện tử

1.2.1 Khái niệm của vai trò

Khái niệm vai trò được bàn luận nhiều trong lĩnh vực nghiên cứu xã hội học

Từ điển xã hội học quan niệm về Vai trò như sau:

“Thuật ngữ “vai trò” (xã hội) từ nhiều năm nay thuộc vào danh mục đương nhiên của xã hội học Chỉ có ít khái niệm xã hội học được chấp nhận rộng rãi như khái niệm vai trò Với vai trò người tìm cách mô tả, giải thích và dự báo sự chung

chuyển của cá thể và xã hội cũng như của cá nhân và hệ thống một cách thấu đáo và

phù hợp xây dựng lý luận” và như vậy, vai trò được giới nghiên cứu xã hội học hiểu là: “Về cơ bản người ta có thể chia ra ba phương diện khái niệm của vai trò: vai trò

như là phương diện động lực của vị thế/địa vị (gắn với địa vị như là mẫu hành vi

(gắn với hành vi) và như là tổ hợp kỳ vọng hướng vào chủ nhân của địa vị (gắn với

cá nhân) Khái niệm vai trò được sử dụng để mô tả (hành vi và các mối quan hệ của

xã hội công nghiệp) cũng như để phản ánh và phê phán đặc điểm cưỡng ép của xã hội [11; 540]

1.2.2 Vai trò của báo điện tử

Báo chí nói chung có nhiều chức năng: chức năng thông tin, chức năng văn hoá - giáo dục - giải trí, chức năng tư tưởng, chức năng kinh doanh - dịch vụ và chức năng quản lý, giám sát xã hội “Chức năng (function) là tổng hợp của vai trò

và tác dụng Có thể coi chức năng là những nhiệm vụ trọng tâm nhất, cơ bản nhất

mà một sự vật, hiện tượng có nhiệm vụ để nó là chính nó chứ không phải là một thực thể nào khác Báo chí là một hiện tượng xã hội đặc biệt, một loại hình truyền thông đa chức năng” [50; 1-5] Vai trò của báo điện tử nằm trong các chức năng chính của báo chí

Báo điện tử cũng như báo chí nói chung có vị trí và vai trò quan trọng trong xã hội: “Trong tiến trình phát triển lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí là một hiện tượng

xã hội Báo chí ra đời do nhu cầu thông tin - giao tiếp, giải trí và nhận thức xã hội khác nhau” [50; 41] Có thể thấy rằng: “Trong đời sống chính trị - xã hội, báo chí giữ

vai trò hết sức quan trọng”, “Ở Việt Nam, báo chí là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức, đoàn thể xã hội, là diễn đàn của nhân dân”, bời vì: “Báo chí đã trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng - văn hóa Báo chí cũng tạo ra những điều kiện cần thiết để cho mọi người dân có thể tham gia vào đời sống chính trị của đất nước Vì vậy, ý nghĩa thông tin có tính định hướng đúng đắn, chân thật, có sức thuyết phục, báo chí có khả năng hình thành dư luận xã hội, dẫn đến hành động xã hội, phù hợp với sự vận động của hiện thực theo chiều hướng có chủ định” [50; 45]

Nói đến vai trò của báo điện tử không thể không nhắc đến vị thế, địa vị của

báo điện tử trong mối quan hệ với các hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế.Vị thế, địa vị của báo điện tử trong mối quan hệ với các hoạt động của Chính phủ như trên còn đặt trong việc thực hiện chức năng của báo chí so với các loại hình báo chí truyền thông khác

Vai trò của báo điện tử trong trường hợp này được hiểu là tập hợp các hoạt động cần thiết của báo điện tử phải thực hiện khi truyền đạt thông tin về các hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ Báo điện tử phải thực hiện một tập hợp các hoạt động cần thiết để trở thành cầu nối giữa Chính phủ (cơ quan quản

lý vận hành nền kinh tế) với doanh nghiệp, với người lao động nói riêng và với bạn đọc của bảo điện tử nói chung Một hệ thống các hoạt động cụ thể của báo điện tử

sẽ tạo nên một vai trò nhất định Vai trò và chuỗi các hoạt động cụ thể mang tính hệ thống của báo điện tử có mối quan hệ vô cùng chặt chẽ, không thể tách rời, thiếu cái này thì sẽ không có cái kia Nếu như các chuỗi hoạt động mang tính hệ thống của báo điện tử có tác động đến nhau thì cũng như vậy các vai trò của báo điện tử cũng

có sự tác động qua lại, bổ sung cho nhau Vì thế, vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ bao gồm: (1) Truyền tải thông tin, (2) Định hướng dư luận xã hội, (3) Phản biện xã hội, (4) Nâng cao tri thức về pháp luật

1.3 Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

Ngoài những vai trò như trên, báo điện tử thể hiện rõ tầm quan trọng của mình trong quá trình vận hành nền kinh tế của Chính phủ Với những đặc trưng cơ bản của mình, báo điện tử luôn thể hiện rõ tầm quan trọng trong hoạt động chỉ đạo, điều hành phòng chống tội phạm kinh tế của Thủ tướng Chính phủ

Vai trò của báo điện tử quan trọng ở chỗ, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vai trò của báo chí: “Báo chí không chỉ là vũ khí tư tưởng sắc bén lợi hại mà

báo chí còn là người tuyên truyền tập thể, cổ động tập thể, tổ chức tập thể; điều này rất phù hợp với thời đại bùng nổ thông tin hiện nay Báo chí đóng vai trò quan trọng trong xã hội bởi:

Là kênh tạo lập, định hướng và hướng dẫn dư luận

Là kênh chủ yếu cung cấp kiến thức, thông tin về tình hình thời sự trong nước và quốc tế cho nhân dân

Là một công cụ hữu hiệu để quản lý, điều hành và cải cách xã hội

Là một định chế với những quy tắc và chuẩn mực riêng của mình và có những quan hệ mật thiết với các định chế khác trong xã hội

Trở thành một bộ phận hữu cơ không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của mọi cá nhân, là phương tiện cung cấp thông tin, kiến thức và giải trí cho người dân” [50; 46]

Vì thế, báo điện tử cũng có những vai trò quan trọng trong xã hội như báo chí nói chung Ngoài ra, áo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phònbg chống tội phạm kinh tế thể hiện ở một số vai trò sau:

1.3.1 Vai trò truyền đạt thông tin

Báo điện tử còn truyền đạt các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, chính sách, pháp luật và công tác triển khai các nhiệm vụ của Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trong đó có thông tin về các chính sách pháp luật, các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến vấn đề phòng chống tội phạm kinh tế

Trong các vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ thì vai trò truyền đạt thông tin là vai trò quan trọng hàng đầu Bởi

vì “Một khi thông tin được lựa chọn một cách có ý thức và có mục đích rõ ràng thì

sẽ có sức thuyết phục, có thể làm thay đổi ý nghĩ, ý kiến của từng người và do đó làm thay đổi cả dư luận xã hội, hình thành với những quan điểm và hành động của con người phù hợp với nhu cầu xã hội” [50; 52] Mặt khác, sự xuất hiện của báo chí cũng chính là để đáp ứng nhu cầu của con người về mặt thông tin, nhất là nhu cầu trao đổi thông tin về kinh tế trong thời đại bùng nổ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay

Các báo điện tử do các cơ quan chủ quản là cơ quan trực thuộc chính phủ như Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an lại càng trở thành những đơn vị báo chí quan trọng, có vị thế cao so với các đơn vị báo điện tử khác trong việc công bố những thông tin mang tính chính thống, chính xác, kịp thời về chỉ đạo, điều hành

của Thủ tướng liên quan đến phòng chống tội phạm kinh tế Đưa thông tin kịp thời, chính xác về những văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước về lĩnh vực kinh tế, những nghị định, quyết định của Chính phủ về quản lý nhà nước về kinh tế, những chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về điều tra, xử lý những sai phạm trong lĩnh vực kinh tế đã thể hiện rõ vai trò truyền đạt thông tin của báo điện tử trong thời gian qua “Thông qua các sản phẩm báo chí để truyền đạt, hướng dẫn quần chúng trong nước và quốc tế nhận thực đầy đủ, đúng đắn và thực hiện nghiêm chỉnh mọi chủ trương, chính sách, đường lối của Đảng và Nhà nước ban hành” và muốn thực hiện tốt vai trò đó, người làm báo của báo điện tử phải: “nắm vững nghệ thuật hoạt động chính trị - xã hội, coi trọng nâng cao “tính chân thật, tính giáo dục và tính chiến đấu của thông tin” cũng như các phương pháp, nguyên tắc, chức năng của báo chí để hoạt động có hiệu quả” [50; 48]

1.3.2 Định hướng dư luận xã hội

Một trong những vai trò quan trọng cơ bản, hàng đầu của báo điện tử là định hướng dư luận xã hội Tất nhiên, vai trò này cần đặt trong tổng thể các vai trò thông tin - phản ánh, điều hòa dư luận xã hội

Báo chí có vai trò hết sức to lớn đối với nội dung và tính chất của dư luận xã hội Nói cách khác, báo chí là phương tiện để tạo dư luận xã hội và định hướng dư luận xã hội” [50; 78] Báo điện tử với thế mạnh ở khả năng thông tin nhanh chóng, kịp thời, sinh động, phong phú các sự kiện, hiện tượng đến bạn đọc sẽ là loại hình báo chí có tác động trước hết tới sự hình thành và định hướng xã hội một cách nhanh chóng và hiệu quả Đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành về phòng chống tội phạm kinh tế của Chính phủ, báo điện tử bao giờ cũng phát huy vai trò định hướng

dư luận xã hội

Báo chí điện tử thể hiện vai trò định hướng dư luận xã hội thông qua việc tuyên truyền, cổ động và tổ chức thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, tuân thủ pháp luật trong các hoạt động liên quan đến lĩnh vực kinh tế, nhất là “Trong thế giới thông tin của internet, đôi khi bạn đọc bị lạc lối, sai đường Vì vậy, sự định hướng và tính chính xác của thông tin sẽ là những yếu tố níu giữ bạn đọc Với lợi thế có một đội ngũ phóng viên, biên tập viên chuyên nghiệp, được tích luỹ vốn sống

và kinh nghiệm làm báo lâu năm, vững vàng về chính trị, linh hoạt trong xử lý các tình huống nhạy cảm, cộng thêm thương hiệu và uy tín lâu năm trong lòng độc giả, những tờ báo mạng điện tử thuộc cơ quan báo in, đài phát thanh truyền hình lớn đang dần khẳng định vị thế của mình, có triển vọng trở thành những tờ báo mạng

điện tử hàng đầu ở Việt Nam” [10; 47] Uy tín này sẽ giúp báo điện tử nâng cao vai trò định hướng dư luận xã hội Báo điện tử định hướng dư luận xã hội thông qua công tác tuyên truyền, cổ động chính sách pháp luật của Nhà nước, Nghị định, quyết định của Chính phủ

Tuyên truyền là “hoạt động nhằm truyền bá những tư tưởng, qua điểm cơ bản của hệ tư tưởng chính thống của chế độ xã hội tới quần chúng để hnình thành bức tranh về thế giới và lịch sử vận động xã hội Ở nghĩa rộng, tuyên truyền là toàn

bộ hình thức hoạt động của công tác tư tưởng, vận động quần chúng Ở nghĩa hẹp hơn, tuyên truyền là tất cả các hoạt động nhằm truyền bá một tri thức, một ý niệm

cụ thể nào đó cho quần chúng” [50; 80] Đối với hoạt động chỉ đạo điều hành của Thủ tướng Chính phủ, báo điện tử có vai trò định hướng dư luận bằng cách tuyên truyền, giải thích cho bạn đọc về đường lối, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng chống tội phạm kinh tế Một trong những hoạt động tuyên truyền này là báo điện tử tham gia phân tích, đấu tranh với các luận điểm si trái để bảo vệ đường lối, chính sách, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực kinh tế

Cổ động là “hoạt động của báo chí nhằm đưa đến cho quần chúng những thông tin có khả năng tác động tích cực vào lập trường và thái độ của họ” [50; 81].Hoạt động tuyên truyền và cổ động của báo điện tử sẽ hình thành nhận thức và

tự nhận thức của bạn đọc về chính sách pháp luật và hoạt động phòng chống tội phạm kinh tế của Chính phủ: “Báo điện tử có tác dụng và tiện ích khác hẳn các loại hình báo chí truyền thống, dung lượng thông tin rất lớn, tương tác thông tin nhanh, phát hành không bị trở ngại về không gian, thời gian, biên giới quốc gia Từ khi ra đời, báo điện tử nước ta đã góp phần quan trọng vào việc phổ biến, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; mở rộng hiệu quả thông tin đối ngoại; nâng cao dân trí và thoả mãn nhu cầu thông tin” [10; 24] Từ

đó, báo điện tử sẽ thực hiện vai trò tổ chức và tập hợp quần chúng trong phong trào bảo vệ an ninh tổ quốc nói chung và phòng chống tội phạm kinh tế nói riêng “Báo chí không chỉ dừng lại trong việc cung cấp thông tin thuần tuý mà còn có thể hướng dẫn thị trường, hướng dẫn việc áp dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, giới thiệu những mô hình, điển hình trong sản xuất, kinh doanh Với việc phổ biến các kinh nghiệm thành công hay thất bại trong quản lý, kinh doanh và áp dụng công nghệ mới, tiết kiệm chi phí trong sản xuất, báo chí tạo nên hiệu quả kinh tế lớn trong xã hội” [10; 49] Việc báo điện tử đưa những thông tin trên một cách kịp thời, chính xác còn góp phần phòng và chống tội phạm kinh tế một cách hữu hiệu

Như vậy, báo điện tử có những thế mạnh nhất định trong việc định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận của bạn đọc báo điện tử đối với các chỉ thị, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế Vai trò định hướng xã hội của báo điện tử thể hiện qua các hoạt động, tuyên truyền, cổ động, từ đó góp phần tổ chức quần chúng đấu tranh phòng chống loại tội phạm này

1.3.3 Phản biện xã hội

Một trong những vai trò quan trọng của báo điện tử tác động đến ý thức của quần chúng trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế chính là việc báo điện tử thể hiện rõ vai trò phản biện xã hội Trong đó, nói đến vai trò phản biện xã hội của báo điện tử không thể không nhắc đến một số chức năng của báo điện tử thể hiện vai trò này như giám sát, quan lý và phản biện xã hội.Với vai trò là trung gian, là cầu nối giữa Thủ tướng Chính phủ với doanh nghiệp và với người dân, báo điện tử đã thực hiện đầy đủ “chức năng giám sát, quản lý và phản biện xã hội” [50; 109]

“Báo chí thực hiện chức năng giám sát, quản lý và phản biện xã hội bằng các nội dụng chủ yếu sau đây:

Đăng tải, phổ biến, giải thích đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành cho các tổ chức và các thành viên xã hội hiểu và hành động trong thực tiễn

Báo chí tham gia tích cực vào việc xây dựng và hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành trong xã hội Phản ánh, phân tích kịp thời tình hình thực tế, hiện trạng công việc của các địa phương, cơ sở sản xuất hoặc một vấn đề nào đó trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước

Báo chí cùng với nhân dân đề xuất sáng kiến, đưa ra kiến nghị, giải pháp cho các hoạt động quản lý hiệu quả hơn trên cơ sở phân tích sâu sắc, toàn diện và khoa hoc các số liệu, dữ liệu cần thiết

Báo chí có khả năng to lớn trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, biểu dương những điển hình tiên tiến, phanh phui những mặt trái của đời sông xã hội đồng thời đề ra giải pháp tháo gỡ, khắc phục” [50; 109]

Để đảm bảo hoạt động quản lý xã hội giữa chủ thể quản lý, ở đây là Chính phủ và khách thể quản lý, ở đây là các đơn vị kinh tế, báo điện tử giữ vai trò là kênh thông tin hai chiều giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý Trong đó, “chiều thông tin thuận từ chủ thể đến khách thể quản lý để truyền đi những văn bản, chỉ thị, hướng dẫn biện pháp và điều kiện để khách thể thực hiện” [50; 84] Trong khi

đó, “thông tin ngược chiều là thông tin từ khách thể lên chủ thể quản lý Trong quá trình thực hiện chủ trương, chinh sách của cấp trên vào đời sống thực tế, các tổ chức, cá nhân và đơn vị kinh tế có thể gặp nhiều thuận lợi, thực hiện có hiệu quả, cũng có thể có nhiều khó khăn, ách tắc cản trở công việc, thậm chí có đường lối, chủ trương của cấp trên không hợp lòng dân, hiệu quả, hiệu lực kém Tất cả thực trạng này cần phải được thông báo, phản ánh và đề xuất nhanh chóng, đầy đủ, khách quan lên chủ thể quản lý để kịp thời điều chỉnh, bổ sung hoặc huỷ bỏ văn bản, chỉ thị đó” [50; 84] Có thể nói, “thông tin hai chiều một cách nhanh chóng, đầy đủ và khách quan có ý nghĩa quan trọng và cần thiết để thực hiện quá trình quản

lý và điều hành có hiệu quả”

Việc cung cấp thông tin hai chiều giữa Thủ tướng Chính phủ với các đơn vị kinh tế và người dân được thực hiện bằng nhiều cách, trong đó, báo điện tử giữ vai trò chủ lực trong hoạt động này Báo điện tử là loại hình báo chí nhanh nhạy, kịp thời trong việc cung cấp thông tin hai chiều nhờ ưu thế vượt trội về mặt công nghệ của mình Báo điện tử giữ vai trò trung gian, môi giới và là cầu nối giữa Thủ tướng Chính phủ (chủ thể quản lý) với các đơn vị kinh tế và người dân trong công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế

Từ đó, báo điện tử trở thành kênh thông tin quan trọng giúp Thủ tướng Chính phủ tổ chức quản lý và điều hành công tác phòng chống tội phạm kinh tế đạt hiệu quả Đây cũng chính là việc báo điện tử thực hiện chức năng quản lý xã hội của mình bằng việc “cung cấp thông tin cho xã hội, hình thành và định hướng dư luận xã hội” theo sự chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ Từ việc đảm bảo thông tin hai chiều giữa Thủ tướng Chính phủ với các đơn vị kinh tế và người dân như đã nói ở trên, báo điện tử đã đóng vai trò quan trọng phản biện xã hội ở những hoạt động như:

Báo điện tử đăng tải, phổ biến chính sách pháp luật và các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ cùng với việc phân tích, giải thích các văn bản pháp luật, các sự kiện mới, đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực trong lĩnh vực kinh tế Báo điện tử tham gia vào việc xây dựng và hoàn thiện các chủ trương, chính sách của Nhà nước

về phòng chống tội phạm kinh tế Báo điện tử phản ánh, phân tích kịp thời một sự kiện, một vấn đề tiêu cực nảy sinh trong lĩnh vực kinh tế Các số liệu trung thực được phản ánh nhanh chóng trên báo điện tử được coi là những thông tin khách quan, cụ thể, kịp thời để Chính phủ nắm bắt nhanh, bám sát thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế và kịp điều chỉnh, bổ sung chính sách cho phù hợp

1.3.4 Nâng cao tri thức về chính sách pháp luật

Ngoài những vai trò trên, báo điện tử còn giữ vai trò góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế, bởi “Bạn đọc báo mạng điện tử không chỉ là đối tượng tiếp nhận, mà còn là đối tượng tác động, chịu ảnh hưởng tác động của thông tin báo mạng điện tử Bởi vì trách nhiệm xã hội cao cả của nhà báo nói chung, người làm báo mạng điện

tử nói riêng là cung cấp sự thật, cung cấp thông tin, thông qua đó, họ muốn tác động đến đời sống, thúc đẩy xã hội phát triển” [40; 136]

Báo chí điện tử là phương tiện quan trọng trong việc hình thành ý thức lịch

sử - văn hoá của xã hội Với khả năng cập nhật thông tin nhanh chóng, phong phú, với tác động trên diện rộng của mình, báo điện tử góp phần truyền bá tri thức về chính sách, pháp luật, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế đồng thời thúc đẩy bạn đọc tự nâng cao ý thức về phòng chống tội phạm kinh tế Báo điện tử không trang bị cho bạn đọc đầy đủ các chính sách pháp luật nhưng nó có vai trò thẩm định các văn bản chính sách, pháp luật đồng thời cổ vũ cho những hoạt động trong lĩnh vực kinh tế phù hợp với pháp luật, đúng với tinh thần chỉ đạo, điều hành của Chính phủ Từ đó, báo điện tử sẽ tạo nên môi trường thuận lợi cho sự hình thành ý thức đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế của mỗi công dân và lan toả ý thức này ra các thành viên trong xã hội

Việc nhận thức sâu sắc về các chính sách pháp luật và các quy định của nhà nước về quản lý kinh tế sẽ giúp cho xã hội ổn định, việc vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế được giảm thiểu Bộ luật hình sự khi ban hành ngoài ý nghĩa như một công cụ quản lý trật tự xã hội của nhà nước còn có ý nghĩa răn đe, giảm các nguy cơ phạm tội trong lĩnh vực kinh tế Từ việc có hiểu biết rõ ràng về pháp luật,

sẽ ngăn ngừa tình trạng phạm tội trong lĩnh vực kinh tế

1.4 Giới thiệu các báo điện tử là đối tƣợng khảo sát

1.4.1 Báo điện tử Chính phủ

Báo điện tử Chính phủ là cơ quan ngôn luận của Chính phủ trên môi trường mạng internet, Văn phòng Chính phủ là cơ quan tham mưu, tổng hợp đầu mối phát ra các thông tin chỉ đạo điều hành của Chính phủ Chính vì thế, Báo điện tử Chính phủ

là nơi sẽ phát thông tin nguồn về chỉ đạo điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Nói cách khác đây là cơ quan thông tin, truyền thông đa phương tiện, tiếng nói của Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, diễn đàn của các cơ quan hành chính nhà nước và nhân dân trên internet, do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ

tổ chức quản lý và vận hành Báo có địa chỉ truy cập http://baochinhphu.vn

Thực hiện chức năng về báo chí, thông tin, truyền thông của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ được quy định tại Quyết định số 06/2013/QĐ-TTg ngày 24 tháng

01 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

và cơ cấu tổ chức của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ Báo điện tử Chính phủ có nhiệm vụ cung cấp thông tin chính thống về chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; tổ chức thông tin, tuyên tuyền và thực hiện công khai, minh bạch các chủ trương, chính sách, giải pháp trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và cơ quan hành chính nhà nước các cấp

Báo điện tử Chính phủ luôn thực hiện hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của cơ quan thông tin, truyền thông đa phương tiện của Chính phủ trên Internet Theo đó,

đã tăng cường chủ động cung cấp kịp thời đến các tầng lớp nhân dân, doanh nghiệp

và cộng đồng thông tin chính thống trên các phiên bản tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Trung Quốc về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Nhiều chuyên đề thông tin chất lượng, mang tính thời sự được đăng tải kịp thời, làm nổi bật sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các vấn

đề nóng được dư luận quan tâm

Hiện nay, Báo điện tử Chính phủ tiếp tục có nhiều đổi mới trong cách truyền tải thông tin, như tường thuật trực tiếp, truyền hình trực tuyến các sự kiện quan trọng, đi kèm với các video clip; tăng cường các bài viết theo nhiều thể loại; thực hiện tin Infographics; tiếp tục đẩy mạnh việc phát triển ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ truyền thông, cập nhật kịp thời thông tin lên các trang mạng xã hội như Facebook, Youtube Ngoài ra, thực hiện một số giải pháp về mặt kỹ thuật như cấu trúc lại, bổ sung một số chuyên mục của Báo điện tử Chính phủ

Về chỉ đạo của Thủ tướng trong công tác phòng chống tội phạm kinh tế nói riêng, Báo điện tử Chính phủ luôn là cơ quan báo chí đi đầu trong việc đưa thông tin và theo dõi sát các thông tin liên quan

1.4.2 Báo điện tử Công an nhân dân

Trang tin điện tử tổng hợp của Báo Công an nhân dân chính thức hòa mạng trên xa lộ internet ngày 23 tháng 11 năm 2004 Đến ngày 23 tháng 02 năm 2016, Bộ Thông tin - Truyền thông cấp Giấy phép số 91/GP-BTTTT đồng ý cho trang điện tử tổng hợp của Báo Công an nhân dân thành Báo Công an nhân dân điện tử Báo có địa chỉ truy cập làm http://www.cand.com.vn Báo có 06 chuyên trang: Công an nhân dân online, An ninh thế giới, Cảnh sát toàn cầu, An ninh thế giới giữa tháng -

Cuối tháng, ăn nghệ Công an và Công an nhân dân điện tử tiếng Anh Báo là cơ quan ngôn luận của Bộ Công an

Báo điện tử Công an Nhân dân cũng có những thế mạnh riêng khi là cơ quan của Bộ Công an, đăng tải nhiều tin/ bài liên quan đến việc phòng chống tội phạm về kinh tế, thường xuyên thu hút được số lượng lớn độc giả theo dõi phương hướng điều tra, xử lý các vụ án kinh tế lớn trong những năm vừa qua

Với ưu thế là một đơn vị báo chí của cơ quan bảo vệ pháp luật, báo Công an nhân dân nói chung Báo điện tử Công an nhân dân nói riêng có điều kiện đi sâu tìm hiểu vụ việc, qua đó có những bài viết cắt nghĩa được đầy đủ bước đường dẫn tới tội lỗi của các đối tượng, cùng với đó đưa ra những bài học cảnh báo về phương thức thủ đoạn của đối tượng, giúp người dân, cơ quan quản lý nhà nước nâng cao ý thức phòng tránh Báo không chỉ là cầu nối giữa công an với nhân dân, góp phần làm nổi bật hình ảnh đẹp đẽ của công an trong lòng nhân dân, mà còn là tờ báo chính trị - xã hội hàng đầu, phản ánh một cách nhanh nhạy, chính xác, sâu sắc các mặt của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội

1.4.3 Báo điện tử Tuổi trẻ online

Báo Tuổi trẻ là cơ quan ngôn luận của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, đã phát triển thành một tổ hợp truyền thông đa phương tiện, gồm các ấn bản: Nhật báo Tuổi trẻ, Tuần báo Tuổi trẻ cuối tuần, Bán nguyệt san Tuổi trẻ Cười, báo Tuổi trẻ online và báo điện tử tiếng Anh Tuổi trẻ News Báo Tuổi trẻ online ra mắt chính thức ngày 01 tháng 12 năm 2003 Chưa đầy hai năm sau, Tuổi trẻ online đã vươn lên vị trí thứ ba về số lượt truy cập trong bảng xếp hạng tất cả các website tiếng Việt trên thế giới Báo có địa chỉ truy cập là https://tuoitre.vn

Đặc thù của Báo điện tử Tuổi trẻ online, một cơ quan báo chí có khả năng phản ánh rộng rãi các vấn đề xã hội, có khả năng tập hợp các ý kiến bàn luận một cách rộng rãi và nhất là phong cách riêng trong đăng tải những bài bình luận các vấn đề xã hội Chính điều này đã thu hút được lượng lớn độc giả theo dõi báo này

Ưu điểm của Tuổi trẻ online có sự mở rộng không bị giới hạn các chủ đề phản ánh

so với hai báo điện tử trên nên đã có những thế mạnh nhất định trong việc đăng tải các bình luận, phản hồi về các chính sách pháp luật, các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế Đây chính là một trong lý do quan trọng để tác giả chọn làm đối tượng nghiên cứu, khảo sát

1.5 Hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế

1.5.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ

Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu Chính phủ, chịu trách nhiệm trước Quốc hội về hoạt động của Chính phủ và những nhiệm vụ được giao; báo cáo công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước Căn cứ Điều 28 Luật Tổ chức Chính phủ 2015 về nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng chính phủ như sau:

- Lãnh đạo công tác của Chính phủ; lãnh đạo việc xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật; phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí;

- Lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội;

- Lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng các văn bản pháp luật và các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách và các dự án khác thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ;

- Chỉ đạo, điều hòa, phối hợp hoạt động giữa các thành viên Chính phủ; quyết định các vấn đề khi còn có ý kiến khác nhau giữa các Bộ trưởng, Thủ trưởng

cơ quan ngang bộ;

- Lãnh đạo việc thực hiện công tác phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong hoạt động của bộ máy nhà nước và các hoạt động kinh tế - xã hội;

- Lãnh đạo, chỉ đạo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các quy định của pháp luật và các chương trình, kế hoạch, chiến lược của Chính phủ trên các lĩnh vực quản lý kinh tế, văn hóa, xã hội và quốc phòng, an ninh;

- Lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và xử lý các vi phạm trong quá trình triển khai thực hiện Hiến pháp và pháp luật trong phạm vi toàn quốc

Trong thời gian 2015 - 2016, Chính phủ đã ban hành Nghị định Quy chế làm việc của Chính phủ do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký ngày 1/10/2016, trong đó tại Điều 4 chỉ rõ những vấn đề Chính phủ thảo luận và quyết nghị có vấn đề: “Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn và hằng năm; quyết toán ngân sách nhà nước” và “Tình hình kinh tế - xã hội hằng tháng, 06 tháng, cả năm và những nhiệm vụ, giải pháp chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội” [2]

Như vậy, với tư cách là người đứng đầu Chính phủ, Thủ tướng có quyền triệu tập và chủ trì các phiên họp của Chính phủ; chủ trì chuẩn bị các quyết định của

Chính phủ Đó là sự ra đời các nghị định, nghị quyết của Chính phủ chứa đựng các quyết định về chính sách, trong đó có chính sách phòng chống tội phạm về kinh tế

Thủ tướng đứng đầu Chính phủ còn với tư cách là người đứng đầu hệ thống

cơ quan hành pháp và hành chính nhà nước, có vai trò lãnh đạo, điều hành hoạt động của toàn bộ hoạt động của bộ máy hành chính từ Trung ương đến cơ sở để thực hiện các quyết định của Quốc hội và của Tập thể Chính phủ Công việc chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ tập trung vào hai việc:

Thứ nhất là triệu tập và chủ trì các phiên họp của Chính phủ

Thứ hai là chỉ đạo, điều hành các hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước theo thẩm quyền độc lập được Hiến pháp và Luật Tổ chức Chính phủ trao cho

cá nhân Thủ tướng với tư cách là người đứng đầu

1.5.2 Phòng và chống tội phạm kinh tế

1.5.2.1 Tội phạm kinh tế

Theo Bộ luật Hình sự năm 1999, tội phạm kinh tế là tội phạm xâm hại sự ổn định và phát triển nền kinh tế quốc dân, gây thiệt hại cho nhà nước, tổ chức hoặc công dân qua hành vi vi phạm quy định của pháp luật trong quản lý kinh tế Khái niệm về tội phạm kinh tế luôn có sự thay đổi về phạm vi cũng như những nội dung

cụ thể cùng với sự thay đổi và phát triển của nền kinh tế quốc dân

Chương XVI của Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định về các tội xâm phạm quản lý trật tự kinh tế là cơ sở để chúng tôi thực hiện đề tài này [42]

1.5.2.2 Hành vi phạm tội trong lĩnh vực kinh tế

Theo giáo trình Tội phạm học thì các tội phạm về kinh tế được xếp vào một

nhóm tội phạm [43] Hành vi phạm tội trong lĩnh vực kinh tế trong mỗi giai đoạn lịch sử sẽ phụ thuộc vào các chính sách kinh tế, công cụ quản lý kinh tế, cơ chế vận hành nền kinh tế của quốc gia trong giai đoạn lịch sử đó Chỉ cần một chính sách kinh tế mới ra đời, đời sống kinh tế - xã hội xuất hiện một quy định mới, sẽ nảy sinh những hành vi phạm tội kinh tế mới tương ứng và sau đó sẽ xuất hiện những chính sách, pháp luật tương ứng để kiềm chế và loại trừ những hành vi phạm tội nêu trên

Tội phạm kinh tế, do đó được hiểu là “Các tội phạm kinh tế gây ra hoặc đe doạ gây ra thiệt hại cho nền kinh tế nói chung cũng như cho từng lĩnh vực, từng ngành kinh tế nói riêng, làm rối loạn trật tự quản lý kinh tế, ảnh hưởng xấu về chính trị, văn hoá, xã hội” [31; 60] Hiện nay, Nhà nước đã đưa ra nhiều chính sách mở nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển Nhiều cá nhân, tổ chức đã lợi dụng chính sách này của Nhà nước để phạm tội: “Trong bối cảnh đó, nhiều tội phạm mới nảy sinh, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế chuyên ngành” [31; 64]

1.5.2.3 Phòng chống tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Có thể nói, “Phòng ngừa được coi là biện pháp đấu tranh phòng chống tội phạm hiệu quả nhất ở các phương diện chính trị, kinh tế và xã hội” [43; 208] Trong

đó, “Truy cứu trách nhiệm hình sự là hình thức phòng ngừa tội phạm chủ động và hiệu quả [43; 208]

Phòng tội phạm trong lĩnh vực kinh tế là quá trình phòng ngừa không để xảy

ra tình trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế Việc phòng ngừa này được thực hiện bằng các biện pháp ngăn chặn không để cho hành vi phạm tội xảy ra Việc phòng ngừa tội phạm trong lĩnh vực kinh tế là hoạt động diễn ra thường xuyên của Chính phủ bởi Chính phủ là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong lãnh đạo và vận hành nền kinh tế

Chống tội phạm trong lĩnh vực kinh tế là quá trình đấu tranh chống lại hành

vi phạm tội trong lĩnh vực kinh tế khi hành vi này đã xảy ra Căn cứ trên các quy định của pháp luật, cơ quan điều tra và các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế các cấp dưới sự chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sẽ tiến hành quá trình điều tra, khảm phá, phát hiện tội phạm và đưa ra truy tố nếu đủ bằng chứng đối tượng phạm tội trong lĩnh vực kinh tế

Có thể nói phòng và chống tội phạm kinh tế là hai hoạt động diễn ra đồng thời, thường xuyên dưới sự chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ và chính quyền các cấp, cơ quan chủ công trong phòng ngừa và trấn áp tội phạm kinh tế là cơ quan công an Báo điện tử với các chức năng và nhiệm vụ cơ bản của mình như đã trình bày, tham gia vào quá trình này với tư cách là cầu nối giữa Thủ tướng Chính phủ và người dân Đưa thông tin về chính sách pháp luật và cảnh báo các cơ quan tổ chức ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ phạm tội trong lĩnh vực kinh tế đồng thời báo điện tử tham gia giám sát, phản biện xã hội nhằm đấu tranh xử lý loại tội phạm này

1.5.3 Hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng về phòng chống tội phạm kinh tế

Hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế bao gồm hai nhóm việc:

Thứ nhất là việc triệu tập và chủ trì các phiên họp của Chính phủ để bàn về việc tổng kết các hoạt động của Chính phủ, xây dựng các nghị định, nghị quyết của Chính phủ trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về kinh tế Sản phẩm chủ yếu là chính sách về quản lý Nhà nước về kinh tế nhằm phòng chống tội phạm kinh tế

Thứ hai là việc triệu tập và chủ trì các cuộc họp của Chính phủ với các bộ ngành liên quan đến quản lý Nhà nước về kinh tế nhằm xử lý một vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế, gây bức xúc trong dư luận Sản phẩm chủ yếu là Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc xử lý vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế

Ngoài ra, căn cứ chỉ ra vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều

hành của Thủ tướng Chính phủ còn căn cứ vào Nghị định sửa đổi, bổ sung một số

điều của Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 17/7/2013 của Chính phủ về quản lý, cấp phép, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng do Thủ tướng ký

1/3/2018 Những văn bản pháp luật này là căn cứ để nghiên cứu vai trò của báo điện

tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề phòng và chống tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Tiểu kết chương 1

Trong Chương 1, tác giả luận văn trình bày những nội dung cơ bản về cơ sở

lý luận về vai trò của báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế Tác giả cũng làm rõ lý do vì sao trong luận văn chọn 03 báo online làm đối tượng nghiên cứu Luận văn đã hệ thống hoá các khái niệm liên quan đến đề tài như: báo điện tử, chức năng ứng dụng cơ bản và đặc điểm cơ bản của báo điện tử, vai trò của báo điện tử, hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ, tội phạm kinh tế, phòng và chống tội phạm kinh tế Bên cạnh đó, luận văn đã thao tác hoá vai trò của báo điện

tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ qua một số tiêu chí cơ bản: (1) Vai trò truyền đạt thông tin; (2) Vai trò định hướng dư luận xã hội; (3) Vai trò giám sát và quản lý xã hội; (4) Vai trò nâng nâng cao tri thức về chính sách pháp luật

Ngoài ra, luận văn đã phân tích và chỉ ra hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ về phòng chống tội phạm kinh tế tập trung ở ba nhiệm vụ thường xuyên:Ban hành và phổ biến các chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật liên qua đến công tác phòng chống tội phạm kinh tế; Điều hành hoạt động của các cơ qua chức năng thực hiện nhiệm vụ phòng chống tội phạm kinh tế; Chỉ đạo điều tra, xử lý những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế ở các địa phương gây bức xúc dư luận

Bên cạnh đó, luận văn đã làm rõ căn cứ pháp luật về hoạt động của Chính phủ, về hoạt động của báo điện tử và làm rõ các khái niệm về phòng chống tội phạm và tội phạm kinh tế theocác văn bản pháp luật đã được ban hành

Trên đây là những cơ sở lý luận làm tiền đề để tác giả luận văn tiến hành khảo sát, phân tích, chỉ ra nguyên nhân thành công và hạn chế trong việc thực hiện vai trò của Báo điện tử với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ

về phòng chống tội phạm kinh tế Từ đó, đề ra một số giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao vai trò của báo điện tử trong lĩnh vực này

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ VỚI HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ VỀ PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM KINH TẾ

2.1 Nội dung liên quan trên các Báo điện tử khảo sát

2.1.1 Những nội dung chính

2.1.1.1 Nghị định, nghị quyết của Chính phủ

Trước hết là những tin, bài về chính sách pháp luật liên quan đến vấn đề phòng chống tội phạm về kinh tế xuất hiện nhiều trên cả ba báo điện tử mà tác giả tiến hành khảo sát Trong giai đoạn 2015 - 2016, tình hình diễn biến tội phạm trong lĩnh vực kinh tế có chiều hướng gia tăng và diễn ra nhiều vụ việc phức tạp Nhiều vụ

án vi phạm pháp luật rất nghiêm trọng đã được đưa ra xét xử Nhiều bộ luật như Luật Hình sự, Luật Phòng chống tham nhũng được Quốc hội đưa ra bàn thảo, sửa đổi với nhiều điều luật được bổ sung phù hợp với tình hình mới Khi có những chủ trương, đường lối, chính sách mới của Đảng, Nhà nước, Chính phủ sẽ ban hành những Thông

tư hướng dẫn việc thực hiện luật Những tin, bài về vấn đề này ngay lập tức sẽ được đăng tải trên các báo điện tử Địa chỉ đầu tiên có thể truy cập để có được thông tin chính xác về vấn đề này là Báo điện tử Chính phủ Trên trang web của Báo điện tử Chính phủ [73], bạn đọc báo điện tử có thể truy cập vào đường link [htpp://www.baochinhphu.vn] để xem toàn văn các công văn do Chính phủ ban hành

Những văn bản này sau khi được ban hành đã được Báo điện tử Chính phủ đăng tải toàn văn, đối với hai báo điện tử còn lại dừng ở việc đăng tải thông tin liên

quan Có thể kể tên như: Quyết định số 18/2016/QĐ-Ttg ngày 6/5/2016 của Thủ

tướng Chính phủ về việc Quy định các trường hợp cho phép nhập khẩu hàng hoá thuộc Danh mục sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng cấm nhập khẩu và Quyết định số 49/2016/QĐ-Ttg ngày 1/11/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc Quyết định ban hành Quy chế quản lý rừng sản xuất được ban hành và ngay trong

ngày, toàn văn của Quyết định này đã được đăng tải trên Báo điện tử Chính phủ

Cũng như vậy Quyết định 31/2017/QĐ-Ttg của Thủ tướng Chính phủ về việc Quyết

định về Tiêu chí danh mục ngành, lĩnh vực thực hiện chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần ngay sau khi ban hành đã được đăng tải trên Báo điện tử

Chính phủ Những văn bản thuộc loại này được lưu trên Báo điện tử và bạn đọc báo điện tử có thể truy cập, tải về và nghiên cứu bất cứ khi nào có nhu cầu Đối với những

Quyết định của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến các quy định quản lý Nhà nước

về kinh tế luôn được Báo điện tử Chính phủ với chức năng, nhiệm vụ đặc thù của mình đã đăng tải toàn văn các Quyết định trên Việc đăng toàn văn các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định việc quản lý Nhà nước về lĩnh vực kinh tế trên trang thông tin mang tính chính thống đã thể hiện rõ vai trò của báo điện tử trong việc tuyên truyền rộng rãi hoạt động chỉ đạo, điều hành nền kinh tế đất nước của Chính phủ đồng thời tạo cho bạn đọc báo điện tử mở rộng hiểu biết về pháp luật để vừa thực hiện đúng những quy định của luật pháp trong quá trình thực hiện công việc kinh doanh vừa góp phần ngăn ngừa hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế Trong khi đó, hai báo điện tử còn lại, với chức năng và nhiệm vụ riêng chỉ tập trung đưa tin về kết luận các cuộc họp, trả lời chất vấn của Thủ tướng và đặc biệt là thông tin về các Chỉ thị của Thủ tướng nhằm xử lý những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật gây bức xúc trong dư luận xã hội

Nhiều buổi gặp mặt, tiếp xúc với các bộ, ban, ngành, đoàn thể, nhất là việc phổ biến các bộ luật có liên quan đến công tác phòng chống tội phạm kinh tế, Thủ tướng Chính phủ đều có những phát biểu đề cao vấn đề tuyên truyền pháp luật đến với quần chúng nhân dân Ngày 17/12/2015, Văn phòng Chính phủ và Bộ Tư pháp

tổ chức gặp mặt thân mật để ghi nhận những đóng góp của Ban soạn thảo, Tổ biên tập, các cơ quan, tổ chức, chuyên gia, nhà khoa học trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Bộ luật Dân sự (sửa đổi) và Bộ luật Hình sự (sửa đổi) mới được Quốc hội XIII thông qua tại kỳ họp thứ 10, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có bài phát biểu

Báo điện tử Chính phủ đăng bài Tuyên truyền đưa bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự

vào cuộc sống trong đó nhấn mạnh: “hai bộ luật được thông qua nhưng đưa luật đi

vào cuộc sống là rất quan trọng Vì vậy, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp khẩn trương trình chính phủ kế hoạch triển khai hai bộ luật, trong đó nêu rõ nhiệm vụ cho từng bộ, ngành, địa phương thực hiện, có lộ trình cụ thể” [73] Những tin/bài như thế này sẽ là minh chứng cho vai trò quan trọng của báo điện tử đối với hoạt động chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ Tuyên truyền pháp luật là một phương cách để đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế

2.1.1.2 Văn bản chỉ đạo, điều hành của Thủ tướng Chính phủ

Trong hai năm 2015 - 2016, nhiều vụ án kinh tế mang tính chất nghiêm trọng đã được cơ quan chức năng điều tra, khám phá và đề nghị truy tố trước pháp luật Nhiều sai phạm trong vấn đề sản xuất kinh doanh, đấu thầu, đầu tư dự án của các tổ chức kinh tế được phanh phui Nhiều sai phạm của một số cơ quan quản lý