Đề tài: Văn hóa kinh doanh Nhật BảnLỜI MỞ ĐẦU Văn hóa kinh doanh là một trong những yếu tố góp phần làm nên tên tuổi và sựthành công, khác biệt của các doanh nghiệp trong một quốc gia vớ
Trang 1Đề tài: Văn hóa kinh doanh Nhật Bản
LỜI MỞ ĐẦU
Văn hóa kinh doanh là một trong những yếu tố góp phần làm nên tên tuổi và sựthành công, khác biệt của các doanh nghiệp trong một quốc gia với nhau hay là đại diệncho cả một nền kinh tế của một quốc gia so với các nước khác trong khu vực và trên thếgiới Văn hóa kinh doanh và văn hóa thường nhật có sự ảnh hưởng qua lại, bổ trợ chonhau để làm nên những nét riêng của chính chủ thể kinh doanh Trong khu vực Châu Á,chúng ta luôn được nghe những điều hay về con người nơi đất nước mặt trời mọc – NhậtBản với nhiều những đức tính tốt đẹp trong văn hóa ứng xử hằng ngày và cả trong kinhdoanh Những nét văn hóa kinh doanh ấy đã tạo nên một đất nước Nhật Bản mà có thểlấy ra làm gương cho rất nhiều nước khác trong khu vực và trên thế giới Để hiểu và nắmbắt được những nét văn hóa đó là gì và tại sao nó lại làm nên sự thành công đáng kính nểcho con người và đất nước Nhật Bản như ngày hôm nay thì nhóm 06 cùng nghiên cứu đềtài: “Văn hóa kinh doanh tại đất nước Nhật Bản.”
Trang 2I Giới thiệu về Nhật Bản
1 Vị trí địa lý
Nhật Bản là một đảo quốc ở vùng Đông Á Tọa lạc trên Thái Bình Dương, nướcnày nằm bên rìa phía đông của Biển Nhật Bản, Biển Hoa Đông, Trung Quốc, bán đảoTriều Tiên và vùng Viễn Đông Nga, trải dài từ Biển Okhotsk ở phía bắc xuống Biển HoaĐông và đảo Đài Loan ở phía nam
Nhật Bản là một quần đảo núi lửa với khoảng 6.852 đảo, chủ yếu nằm trong khuvực ôn đới với bốn mùa rõ rệt, nhưng có khí hậu khác biệt dọc theo chiều dài đất nước.Bốn hòn đảo lớn nhất là Honshu, Hokkaido, Kyushu và Shikoku chiếm khoảng 97% diệntích đất liền của nước này, nhưng phần nhiều chỉ là rừng và núi với nguồn tài nguyênkhoáng sản rất hạn chế
Các đảo Nhật Bản là một phần của dải núi ngầm trải dài từ Đông Nam Á tớiAlaska Nhật Bản cí bờ biển dài 37.000 km, có đá lớn và nhiều vịnh nhỏ nhưng rất tốt vàđẹp đồi núi chiếm 73% diện tích tự nhiên cả nước, trong đó không ít núi là núi lửa, có
Trang 3một số đỉnh núi cao trên 3000 mét, hơn 532 ngọn núi cao hơn 2000 mét Ngọn núi caonhất là núi Phú Sĩ, cao 3776 mét Giữa các núi là cao nguyên và bồn địa Nhật Bản cónhiều thác nước, suối, sông và hồ Đặc biệt, ở Nhật Bản có rất nhiều suối nước nóng, lànơi hàng triệu người Nhật thường tới để nghỉ ngơi và chữa bệnh.
Vì nằm ở tiếp xúc của một số đĩa lục địa, nên Nhật Bản hay có động đất gây nhiềuthiệt hại Động đất ngoài khơi đôi khi gây ra những cơn sóng thần Vùng Hokkaido vàcác cao nguyên có khí hậu á hàn đới, các quần đảo ở phương Nam có khí hậu cận nhiệtđới, các nơi khác có khí hậu ôn đới Mùa đông, áp cao lục địa từ Siberi thổi tới khiếncho nhiệt độ không khí xuống thấp; vùng Thái Bình Dương có hiện tượng foehn- gió khô
và mạnh Mùa hè, đôi khi nhiệt độ lên đến trên 30 độ C, các khu vực đô thị có thể lên đếngần 40độ C Không khí mùa hè ở các bồn địa nóng và ẩm Vùng ven Thái Bình Dươnghàng năm chịu một số cơn bão lớn
Nhật Bản nằm ở phía Đông của châu Á, phía Tây của Thái Bình Dương, dobốn quần đảo độc lập hợp thành Bốn quần đảo đó là: quần đảo Kuril (Nhật Bản gọi
là quần đảo Chishima), quần đảo Nhật Bản, quần đảo Ryukyu, và quần đảo
Izu-Ogasawara Những quốc gia và lãnh thổ lân cận ở vùng biển Nhật Bản là Nga, Bắc TriềuTiên, Hàn Quốc; ở vùng biển Đông Hải là Trung Quốc, Đài Loan; đi xa hơn về phíaNam là Philippines và quần đảo Bắc Mariana
Vì là một đảo quốc, nên xung quanh Nhật Bản toàn là biển Nhật Bản không tiếpgiáp quốc gia hãy lãnh thổ nào trên đất liền Tuy nhiên, bán đảo Triều Tiên và bán đảo
Sakhalin (Nhật Bản gọi là Karafuto) chỉ cách các đảo chính của Nhật Bản vài chục km.
Không chỉ không nhận được ưu đãi về tài nguyên thiên nhiên, Nhật Bản còn làmột quốc gia liên tục hứng chịu ảnh hưởng của thiên tai như động đất, sóng thần, núilửa….Trong số đó, cùng đã có không ít thiên tai kinh hoàng đến thức không khác gì thảmhọa Vậy mà Nhật Bản luôn là một quốc gia đứng đầu thế giới về khoa học công nghệ,đứng thứ hai thế giới về tổng sản phẩm nội địa và là đất nước đứng thứ năm trên thế giớitrong lĩnh vực đầu tư cho quốc phòng, xếp thứ tư thế giới về xuất khẩu và đứng thứ sáuthế giới vê nhập khẩu Để đạt được những thành tựu như vậy, không sai khi nói rằng
Trang 4chính ý chí bền bỉ, kiên cường và tinh thần đoàn kết của mình, người Nhật đã khiến cảthế giới phải nghiêng mình ngưỡng mộ.
Nhật Bản có 47 tỉnh thành Căn cứ về yếu tố địa lý và lịch sử, có thể chia các tỉnh thành này thành chín vùng, bao gồm: Hokkaido, Tohoku, Kanto, Chubu, Kinki, Chugoku, Shikoku, Kyushu, và Okinawa Mỗi vùng đều có tiếng địa phương, phong tục, và văn hoátruyền thống đặc trưng khác nhau Dưới đây sẽ là 7 thành phố tuyệt đẹp của nhật với
Trang 5những đặc trưng văn hóa hấp dẫn.
Tokyo
Tokyo luôn ấn tượng bởi sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, từ những danh lam thắng cảnh được thiên nhiên ưu đãi đến những công trình kiến trúc hiện đại đều mang một nét đẹp riêng Ở trung tâm thành phố có cung điện Hoàng Gia, nơi đây từng là lâu đài Edo Xung quanh cung điện là toà nhà Quốc hội, các bộ và các khu thương mại Khoảng 30 triệu dân tương đương 1/4 dân số Nhật Bản đang sống tại vùng Tokyo
Kyoto
Đây là thành phố cổ kính đúng nghĩa, không có các tòa nhà chọc trời, những công trình hiện đại Ngược lại, cố đô còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử, văn hóa cả về vật chất và tinh thần Kyoto là hiện thân của nước Nhật cổ xưa, huyền thoại với nhịp sống chậm rãi, thanh bình Kyoto nổi tiếng với những ngôi chùa cổ kính và những ngôi vườn xinh đẹp
Đã có mười bảy chùa, đền và lâu đài tại các thành phố Kyoto, Uji và Otsu được
UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 1994
Nagoya
Nếu Kyoto là thành phố đại diện cho nền văn hóa cổ xưa của Nhật Bản, Tokyo là chốn biểu tượng cho sự xa hoa, hiện đại thì Nagoya lại là thành phố của những hoài niệm với các lâu đài Owari, một trong ba chi nhánh của dòng họ To-ku-ga-wa thời kỳ EDO; nơi đóng đại bản doanh của Toyota Nagoya thu hút khách người bởi rất nhiều danh lam thắng cảnh hấp dẫn, ấn tượng: Lâu đài Nagoya; Bảo tàng nghệ thuật Togukawa; Đền Atsuta-jingu; Bảo tàng xe hơi Toyota; Quần thể công viên Higashiyama…
Osaka
Thành phố Osaka được người dân Nhật Bản đặt cho nhiều biệt danh khác nhau: thành phố nước, nhà bếp của Nhật, cửa ngõ quốc gia, thành phố sương mù… Từ khi thành lập vào thế kỷ thứ 7, Osaka là nơi diễn ra các hoạt động thương mại với nước ngoài Vùng Osaka là khu vực lớn thứ hai của Nhật Bản sau vùng Tokyo Thành phố được biết đến với những món ăn ngon, hài kịch và là nơi đầu tiên ở Châu Á đăng cai triển lãm Quốc Tế EXPO
Sapporo
Sapporo là nơi thu hút nhiều khách du lịch đến để ngắm cảnh thiên nhiên vùng Hokkaido vào mùa hè; trượt tuyết và trượt ván vào mùa đông Sapporo được biết đến với các nơi hấp dẫn như bảo tàng bia, công viên, nhà hát, đền thờ, tháp đôi… Tất cả tạo nên một dấu
Trang 6ấn riêng cho thành phố lớn thứ 5 này.
Yokohama
Không giống như các thành phố ồn ào và nhộn nhịp khác, Yokohama mang một nét đẹp riêng Hiện lên với một vẻ hiện đại, thanh lịch và cũng không kém kiêu sa, thành phố cảng Yokohama đã mang lại cho Nhật Bản một cái gì đó mới lạ, rất đương đại nhưng cũng rất Nhật Có thể nói Yokohama chính là một điểm nhấn hiện đại cho một đất nước mang trong mình vô vàn những nét đẹp truyền thống như Nhật Bản Đầu tiên, phải kể đếnYokohama Landmark Tower Đây là tòa nhà cao nhất Nhật Bản với 295,8 m Tầng thứ
69 của tòa nhà là một đài thiên văn tên Sky Garde, từ đó ta có thể có một cái nhìn 360 độ toàn cảnh thành phố và trong những ngày đẹp trời thì có thể thấy cả núi Phú Sĩ Ngoài ra, những người yêu thích thiên nhiên hoang dã chắc hẳn sẽ ấn tượng với Vườn thú
Nogeyama
2 Các nét văn hóa đặc trưng cơ bản của Nhật Bản
Nét đặc trưng của Văn hoá Nhật Bản là sự dung hòa giữa nền văn hóa lâu đời, đậm đàbản sắc dân tộc với những thứ mới tạo nên sự nổi bật so với các nước khác
Đặc biệt, Nhật Bản là một quốc gia liên tục chịu ảnh hưởng của thiên tai với những trậnđộng đất, sóng thần kinh hoàng trong lịch sử, nhưng nước Nhật đã khiến cả thế giới phảinghiêng mình ngưỡng mộ bởi sự kiên cường, đàn kết, trật tự của mình Tất cả những điềutuyệt vời này xuất phát từ một yếu tố nội lực mạnh mẽ, đó chính là văn hoá tuyệt vời củadân tộc Nhật Bản
Được cấu thành bởi các quần đảo và nhiều đảo nhỏ ở xa khơi, chưa bao giờ bị đạo quânxâm lược nào chiếm đóng kể tử năm 1945, Nhật Bản là một dân tộc phát triển thuần nhất,với những nét văn hoá và phong tục tập quán bền vững từ ngàn đời nay Bên cạnh đó,Nhật Bản là một đất nước nghèo tài nguyên thiên nhiên (đất nông nghiệp nghèo nàn chỉchiếm 13% diện tích cả nước, còn lại là địa hình đồi núi cao hiểm trở), cộng với việc liêntục chịu ảnh hưởng của thiên tai, khiến cho người dân đất nước này phải luôn gồng mìnhvươn lên một cách mạnh mẽ, phi thường để đảm bảo cuộc sống trước những “khó khăn
Trang 7chồng chất khó khăn” này Điều đó đã tạo cho người dân Nhật Bản sự cần cù, bền bỉđáng khâm phục.
Nhắc đến dân tộc Nhật Bản, chúng ta nghĩ ngay đến những đức tính tốt đẹp sau:
Thứ nhất, đức tính ngay thẳng : Người dân Nhật Bản có thói quen quyết định công việcmột cách nhanh chóng, thẳng thắn, hợp với lẽ phải và lương tâm
Thứ hai, đức dũng cảm:Từ nhỏ người Nhật đã được rèn luyện đức tính này, luôn luôn sẵnsàng chịu đựng khó khăn, gian khổ để khôn lớn, xông pha vào cuộc đời, lúc gặp nguy nanvẫn luôn sáng suốt, bình tĩnh
Thứ ba, đức nhân từ: Người Nhật luôn luôn có tấm lòng rộng lượng, nhân ái, bao dung,
họ luôn luôn dành tình thương cho gia đình, người thân và nhân loại
Thứ tư, đức lễ phép: Người dân Nhật Bản rất coi trọng lễ nghĩa, những cử chỉ lịch sự,đứng đắn được họ đánh giá rất cao Đặc biệt, bạn rất dễ dàng bắt gặp hình ảnh 2 ngườiNhật cúi chào khi gặp nhau
Thứ năm, biết tự kiểm soát mình: Người Nhật luôn biết tự kiềm chế bản thân mình,những lúc vui mừng hay giận dỗi, họ không hề tỏ thái độ thái quá Đối với họ, kiềm chếbản thân là để làm cho xã hội vui tươi hơn, đời sống có ý vị hơn
Thứ sáu, đức tính chân thực: Người Nhật rất coi trọng sự chân thực, với họ nếu khôngchân thực thì tất cả những lễ nghĩa và sự nhân từ chỉ là giả tạo Họ coi lời nói và danh dự
có trọng lượng hơn cả giá trị của văn tự
Thứ bảy, đức tính trung thành: Người Nhật không bao giờ phản bộ chủ soái của mình, họluôn làm việc một cách trung thành Nếu như không đồng ý kiến với chủ soái, họ sẽ tìmmọi cách để chủ soái thấy được sai lầm của mình
Thứ tám, trọng danh dự: Đây cũng là một đức tính khá mạnh mẽ, sâu sắc của người Nhật.Với họ, khi bị người khác nói xấu, trước tiên họ sẽ suy nghĩ xem mình đã làm tròn bổn
Trang 8phận chưa thay vì quay lại trả thủ họ Họ luôn biết tự cảm thấy hộ thẹn khi làm điều gìtổn hại đến danh dự của mình.
Tám đức tính quý báu trên được hội tụ đầy đủ trong hình tượng người võ sĩ Nhật Bản.Nhật Bản là một dân tộc có ý thức về thế giới tinh thần, họ đã biết khéo léo khai thácnhững mặt tích cực của tôn giáo để đóng góp vào sự phát triển của xã hội Tại Nhật Bảntồn tại nhiều tôn giáo: đạo Shinto (Thần đạo), đạo Phật, đạo Thiên chúa và nhiều tôn giáokhác Thần đạo và Phật giáo là hai tôn giáo phổ biến tại Nhật Bản, ảnh hưởng nhiều đếnviệc hình thành tính cách con người nơi đây Thần đạo mài sắc ý chí và đem lại sức mạnhtinh thần, giúp con người vượt qua mọi khó khăn để vươn lên trong cuộc sống Còn Phậtgiáo giúp vào sự rèn luyện thân thể, giúp con người loại bỏ và hạn chế dục vọng, giữ gìn
sự bền bỉ, kiên trì cho những mục đích của mình
Việc coi trọng thế giới tâm linh của người Nhật không đồng nghĩa với mê tín, dị đoan,
mà ngược lại góp phần xác định sức mạnh và quyền lực của những giá trị tinh thần vàtâm linh để phục vụ cho cuộc sống
Văn hóa Nhật Bản qua hàng ngàn năm đã tạo nên những nghi lễ, những tập quán tốt đẹptrong văn hóa ứng xử, trang phục và cách ăn uống của người dân nước này
+ Văn hoá ứng xử: Người Nhật rất mến khách nhưng không quá vồ vập, tay bắt mặtmừng mà vẫn giữ đúng nghi lễ Từ người dân trong đời sống hàng ngày đến vị nguyênthủ quốc gia trong cuộc họp lớn của nhà nước vẫn cúi mình đáp lễ như phong tục tậpquán không thể khác đi của dân tộc
+ Cách ăn uống: Thưởng thức Trà đạo là một nét đẹp không thể không nhắc đến trongvăn hoá Nhật Bản, được phát triển từ khoảng cuối thế kỷ XII Họ coi ly trà đạo như một
ốc đảo trong tâm hồn, để phát hiện những giá trị tinh thần cần có của bản thân Nhắc đếntrà đạo là nhắc đến bốn chữ Hoà – Kính – Thanh – Tịch, với ýnghĩa: Hoà Bình; Kính trọng người bên trên, yêu thương bạn bè, con cháu; Thanh tịnh,
Trang 9thanh khiết; còn Tịch có nghĩa là An nhàn – đây cũng là giới hạn mỹ học cao nhất củaTrà đạo Nhật Bản.
+ Trang phục: Y phục thời trang cũng là một nét đặc trưng văn hóa của người Nhật.Trang phục truyền thông của Nhật Bản là Kimono: một chiếc áo choàng được giữ cố địnhbằng một vành khăn rộng cuốn chặt vào người cùng với một số dây đai và dây buộc, ốngtay áo dài và rộng Kimono của nữ giới thường có các hoạt tiết hoa lá và các biểu tượngthiên nhiên khác, phản ánh tình yêu đối với thiên nhiên của người Nhật Bản; thêm vào đó
là kiểu búi tóc cầu kỳ, uốn lượn tạo nên nét thẩm mỹ vô cùng đoan trang và duyên dángcủa người phụ nữ nhật Bản Còn Kimono của nam giới thì có vành khăn đơn giản và hẹphơn Ngày nay, những trang phục truyền thống này thường chỉ được dùng trong các dịp lễtết, cưới hỏi hay các buổi lễ trà đạo
Trong quá trình phát triển đất nước, văn hóa Nhật không hề bảo thủ đóng kín mà luôntiếp nhận một cách hài hoà những cái mới của nhân loại, đồng thời vẫn giữ gìn được bảnsắc dân tộc
Văn hoá Nhật Bản là sự kết hợp cân đối giữa văn hoá truyền thống và văn hoá hiện đại,văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần Có thể nói không có dân tộc nào nhạy bén với cáimới bằng người Nhật Họ không ngừng theo dõi những biến đổi của thế giới, đánh giá, cân nhắc những trào lưu đang thắng thế, những trào lưu có lợi cho sự phát triển đất nước
để nghiên cứu, học hỏi và bắt kịp trào lưu đó, không để mất thời cơ
Hiếu học là một truyền thống tốt đẹp của nhân dân Nhật Bản qua nhiều thời kỳ lịch sử.Người Nhật được đánh giá chủ yếu dựa vào học vấn chứ không phải địa vỉ gia đình, địa
vị xã hội và thu nhập Họ luôn phấn đấu học hỏi để mở mang kiến thức, hoàn thiện mìnhhơn, đóng góp cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn Chính phủ Nhật Bản luôn coi trọng việcđầu tư cho giáo dục, nhằm đào tạo lực lượng lao động có hiệu quả cao, đưa đất nước tiếntới hiện đại hóa, toàn cầu hoá, sánh vai với các cường quốc khác trên thế giới
Trang 10Người dân Nhật Bản có ý thức khá mới mẻ và đúng đắn về công bằng xã hội Họ tin rằng
họ đang sống trong một xã hội công bằng, trong đó nguồn ngốc xuất thân, tài sản thừa kếkhông quan trọng bằng sự cố gắng, nỗ lực của bản thân
Ở Nhật, việc giáo dục gia đình cũng được đặc biệt chú ý Họ luôn có ý thức xây đựng đờisống gia đình, coi đó là tổ ấm giúp quên đi những bất bình, lo toan và bực dọc với xã hội.Những người trong gia đình gắn bó với nhau về huyết thống và quan hệ tình cảm NgườiNhật cũng vận dụng quan hệ gia đình để quản lý nhân viên trong các công ty, nhà máy, xínghiệp Chính những yếu tố đó đã tạo nên tinh thần đoàn kết và nhân văn cao cả củangười dân Nhật Bản
Văn hóa Nhật Bản là một mô hình mẫu mực của sự kết hợp văn hóa truyền thống và vănhóa hiện đại Nền văn hóa đó đã tạo động lực cho sự phát triển chung của xã hội cả về vậtchất và tinh thần
II Văn hóa kinh doanh tại Nhật Bản
1 Các nét đặc trưng trong văn hóa kinh doanh của Nhật Bản
Giá trị của danh thiếp và việc trao danh thiếp
Ở Nhật, việc trao nhận danh thiếp là một thủ tục bắt buộc khi gặp gỡ và mang tínhchất quan trọng Khi chào hỏi làm quen lần đầu tiên, người Nhật luôn trao danh thiếpcho nhau, phải giữ gìn danh thiếp đó cẩn thận cho vào sổ danh thiếp, ví đựng danhthiếp, trong trường hợp đang nói chuyện thì đặt danh thiếp đó lên bàn Người Nhậtnhìn danh thiếp, nhận biết tên công ty và chức vụ của người đó Một số nguyên tắckhi trao nhận danh thiếp của người Nhật:
- Phải trao danh thiếp bằng hai tay, ngửa mặt có chữ lên
- Phải cất danh thiếp trong chỗ đựng, hộp danh thiếp
- Trao danh thiếp khi gặp lần đầu