GIÁO ÁN SINH HỌC 12 BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ I.Mục tiêu bài học: -Mô tả được cấu trúc và chức năng của NST ở sinh vật nhân thực.. Kể được các dạng đột biế
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 12 BÀI 5: NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC
NHIỄM SẮC THỂ
I.Mục tiêu bài học:
-Mô tả được cấu trúc và chức năng của NST ở sinh vật nhân thực
-Trình bày được khái niệm đột biến cấu trúc NST Kể được các dạng đột biến cấu trúc và hậu quả
II.Trọng tâm: -Các dạng đột biến cấu trúc và hậu quả
-Mô tả được cấu trúc của NST ở sinh vật nhân thực, đặc biệt là cấu trúc siêu hiển vi
III Phương pháp: Quan sát tranh-Đàm thoại tái hiện, tìm tòi
IV Đồ dùng dạy học:
-Tranh phóng to các hình 5.1, 5.2 trong sgk -Tranh các dạng đột biến cấu trúc NST
V Tiến trình lên lớp
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ:
-Khái niệm ĐBG? các dạng ĐBG? Dạng ĐB trên dạng nào gây hậu quả lớn nhất giải thích?
-Nêu nguyên nhân phát sinh đột biến và cơ chế tác động của hoá chất 5BU?
3.Bài mới: ở sinh vật có nhân thực, vật chất di truyền ở cấp độ tế bào được gọi là gì?
-Giới thiệu vật chất di
truyền của virut, của sinh
vật nhân sơ
-GV cho ví dụ bộ NST:
người 2n = 46, lúa 2n = 24,
ruồi dấm 2n = 8,dương xỉ
I Hình thái và cấu trúc NST:
1.Đại cương về NST:
-Mỗi loài có bộ NST đặc trưng về số lượng, hình dạng, kích thước
Trang 2-Có nhận xét bộ NST của
loài?
-Ngoài ra còn có những đặc
trưng nào?
-Số lượng NST có phản
ánh được mức độ T\hoá
hay không?
-SV lưỡng bội bộ NST có
đđ gì?
-Cặp NST tương đồng là
gì?
-GV giải thích bộ NST đơn
bội
-Chia NST thành những
loại nào?
-Cho biết phân bào nguyên
phân gồm những kì nào?
-Nêu những biến đổi hình
thái NST qua các kì?
-Qua biến đổi hình thái vừa
trình bày NST có hình dạng
và kích thước đặc trưng
nhất vào kì nào và tại sao?
-HS quan sát hình 5.1 kết
hợp phần trình bày sgk cho
biết NST gồm những phần
nào, chức năng của những
phần đó là gì?
-GV treo hình phóng to 5.2
HS trả lời
HS trả lời
-Cặp NST tương đồng gồm 2 NST giống nhau về hình thái kích thước cũng như trình tự các gen
HS trả lời
5 k ì
HS trả lời
HS trả lời
HS quan sát, trả lời
HS quan sát, trả lời
HS trả lời
HS trả lời
-SV lưỡng bội bộ NST trong tế bào cơ thể thường tồn tại thành từng cặp tương đồng giống nhau về hình thái kích thước cũng như trình tự các gen
-NST có 2 loại: NST thường và NST giới tính
2 Cấu trúc hiển vi của NST:
-NST nhìn rõ nhất ở kì giữa của NP khi chúng đã co xoắn cực đại
-Mỗi NST điển hình đều chứa các trình tự nuclêôtit đặc biệt gọi là tâm động Tâm động là vị trí liên kết với thoi phân bào giúp NST có thể di chuyển về các cực của
tế bào trong quá trình phân bào
-Các nuclêôtit ở hai đầu cùng của NST được gọi là đầu mút và trình tự khởi đầu nhân đôi Đầu mút có tác dụng bảo vệ NST và làm cho NST không dính vào nhau Trình tự khởi đầu nhân đôi ADN là điểm mà tại đó ADN được bắt đầu nhân đôi
3 Cấu trúc siêu hiển vi của NST:
-NST được cấu tạo bởi ADN và prôtêin histôn
-Phân tử ADN khoảng 146 cặp Nu quấn quanh khối cầu chứa 8 phân tử prôtêin histôn tạo nên nuclêôxôm
-Mức xoắn 1: Chuỗi nuclêôxôm gọi là sợi
cơ bản đường kính 11nm
-Mức xoắn 2: sợi cơ bản xoắn lại
Trang 3sgk
Quan sát hình 5.2 cho biết:
-Thành phần cấu tạo nên
NST ?
-Cấu tạo của nuclêôxôm?
-Đặc điểm cấu tạo của mức
xoắn 1?
-Đặc điểm cấu tạo của mức
xoắn 2?
-Đặc điểm cấu tạo của mức
xoắn 3?
-Đặc điểm cấu tạo của
crômatit?
-Tại sao mỗi NST xoắn lại
ở nhiều cấp độ khác nhau?
-Đột biến cấu trúc NST là
gì?
-Nguyên nhân gây đột biến
gen
-Đây cũng là nguyên nhân
gây đột biến cấu trúc NST
-GV phát PHT, HS quan
sát hình ,kết hợp sgk hoàn
thành
-GV dùng bảng phụ để kết
thúc
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời
HS thảo luận
Cử đại diện trả lời
HS khác nhận xét, BS
>sợi chất NS đường kính 30nm
-Mức xoắn 3: sợi chất NS xoắn lại (siêu xoắn) đường kính 300nm
-Sợi siêu xoắn tiếp tục xoắn tạo crômatit đường kính 700nm
*Phân tử ADN=>đơn vị cơ bản nclêôxôm
=>sợi cơ bản=>sợi nhiễm sắc=> crômatit
II Đột biến cấu trúc NST:
1.Khái niệm: đột biến cấu trúc NST là
những biến đổi trong cấu trúc NST
2.Các dạng đột biến cấu trúc NST Nội dung như PHT
Nội dung bảng phụ
Trang 4g
Mất
đoạn
Đột biến mất đi
một đoạn nào đó
của NST
Làm giảm số lượng gen, làm mất cân bằng gen thường gây chết
Gây ĐB mất đoạn nhỏ để loại khỏi NST những gen không mong muốn
-Mất đoạn NST 22 gây nên một dạng ung thư máu ác tính
Lặp
đoạn
-Đột biến làm cho
một đoạn nào đó
của NST lặp lại
một hay nhiều lần
-Làm tăng số
lượng gen trên
NST
Làm mất cân bằng gen trong hệ gen gây hại cho cơ thể
-Tăng số lượng gen tăng số lượng SP
-Lặp đoạn dẫn đến lặp gen tạo điều kiện cho ĐBG tạo nên các gen mới trong
QT tiến hoá
-Ở đại mạch lặp đoạn làm tăng hoạt tính của enzim amilaza
Đảo
đoạn
-Là đột biến làm
cho một đoạn NST
nào đó đứt ra rồi
đảo ngược 180 0
và nối lại
-Thay đổi trình tự
phân bố gen trên
NST
-Có thể làm cho gen không hoạt động hoặc tăng, giảm mức độ hoạt động
-Gây hại cho TĐB làm giảm khả năng SS
-Sắp xếp lại các gen tạo nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hoá
-Ở nhiều loài muỗi quá trình đảo đoạn được lặp đi lặp lại trên NST đã góp phần tạo nên loài mới
Chuyển
đ oạn
-Là dạng đột biến
dẫn đến sự trao đổi
đoạn trong một
NST hoặc
Giữa các NST
không tương đồng
Làm giảm khả năng sinh sản của sinh vật
-Số gen trên NST này chuyển chuyển sang NST khác
Làm phong phú v
ật chất di truyền
Có vai trò trong quá trình hình thành loài mới
-Sử dụng các dòng
chuyển đoạn làm công cụ phòng trừ sâu hại bằng biện pháp DT
Trang 5làm thay đổi nhóm gen liên kết
4 Củng cố
a Trình bày cấu trúc hiển vi, siêu hiển vi của NST? Tại sao mỗi NST được xoắn lại theo nhiều cấp độ khác nhau?
b.Khái niệm đột biến NST, các dạng, hậu quả của đột biến số lượng NST?
c Tại sao phần lớn đột biến cấu trúc NST gây hại thậm chí gây chêt cho sinh vật?
5 Hướng dẫn về nhà:
Hướng dẫn soạn câu hỏi trong sgk, làm bài tập và đọc bài mới