Kiến thức: - Chỉ ra được phương pháp nghiên cứu độc đáo của Menđen - Giải thích được một số khái niệm cơ bản làm cơ sở nghiên cứu các quy luật di truyền - Giải thích được khái niệm la
Trang 1BÀI 8: QUY LUẬT MENĐEN: QUY LUẬT PHÂN LI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Sau khi học xong bài này, học sinh phải:
1 Kiến thức:
- Chỉ ra được phương pháp nghiên cứu độc đáo của Menđen
- Giải thích được một số khái niệm cơ bản làm cơ sở nghiên cứu các quy luật di truyền
- Giải thích được khái niệm lai một cặp tính trạng, tính trạng trội, tính trạng lặn, trội không hoàn toàn
- Giải thích kết quả thí nghiệm của Međen bằng thuyết NST
2 Kĩ năng: Rèn luyện kỹ năng suy luận lôgic và khả năng vận dung kiến thức toán
học trong việc giải quyết các vấn đề của sinh học
3 Thái độ: Giáo dục quan điểm khoa học, giải thích được một số hiện tượng diễn
ra trong tự nhiên
II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Giáo viên
- Giáo án, SGK và các tài liệu tham khảo
- Phiếu học tập số 1 và số 2 cùng đáp án: Phiếu học tập số 1
Quy trình
thí nghiệm
Tạo ra các dòng thuần có các kiểu hình tương phản (hoa đỏ- hoa trắng)
Lai các dòng thuần với nhau để tạo ra đời con F1
Cho các cây lai F1 tự thụ phấn với nhau để toạ ra đời con F2
Cho từng cây F2 tự thụ phấn để tạo ra đời con F3
Kết quả thí
nghiệm
F1: 100% Cây hoa đỏ
F2: ¾ số cây hoa đỏ: ¼ cây hoa trắng (3 trội : 1 lặn )
F3 : ¼ cây hoa đỏ F2 cho F3 gồm toàn cây hoa đỏ 2/3 cây hoa đỏ F2 cho F3 tỉ lệ 3 đỏ : 1 trắng tất cả các cây hoa trắng ở F2 cho F3 gồm toàn cây hoa trắng Phiếu học tập số 2
Giải thích kết quả
(Hình thành giả
thuyết)
- Mỗi tính trạng do 1 cặp nhân tố di truyền quy định ( cặp alen): 1 có nguồn gốc từ bố, 1 có nguồn gốc từ mẹ
- Các nhân tố di truyền của bố và mẹ tồn tại ở cơ thể con một cách riêng rẽ, không hoà trộn vào nhau, khi giảm phân chúng phân li đồng đều về các giao tử
Kiểm định giả
thuyết
- Nếu giả thuyết nêu trên là đúng thì cây dị hợp tử Aa khi giảm phân sẽ cho 2 loại giao tử với tỉ lệ ngang nhau
- Có thể kiểm tra điều này bằng phép lai phân tích
2 Học sinh: Đọc bài mới trước khi tới lớp.
III TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Ổn định, kiểm tra sĩ số:
Trang 22 Kiểm tra bài cũ:
Bài tập: Một phân tử ADN có 650000 nuclêôtit loại X, số nuclêôtit loại T bằng 2
lần số nuclêôtit loại X
a Tính chiều dài của phân tử ADN đó?
b Khi phân tử ADN này nhân đôi một lần, thì nó cần bao nhiêu nuclêôtit tự
do trong môi trường nội bào?
c Tính số a.a trong phân tử prôtêin do gen điều khiển tổng hợp?
3 Nội dung bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
* GV yêu cầu học sinh đọc mục I sgk và
thảo luận nhóm tìm hiểu pp ng/cứu đẫn đến
thành công của Menđen thông qua việc
phân tích thí nghiệm của ông
* Yêu cầu hs hoàn thành phiếu học tập
Quy trình thí nghiệm
Kết quả thí nghiệm
?Nét độc đáo trong thí nghiệm của
Menđen?
HS:- Menđen đã biết cách tạo ra các dòng
thuần chủng khác nhau dùng như những
dòng đối chứng
- Biết phân tích kết quả của mỗi cây lai về
từng tính trạng riêng biệt qua nhiều thế hệ
- Lặp lại thí nghiệm nhiều lần để tăng độ
chính xác
- Tiến hành lai thuận nghịch để tìm hiểu vai
trò của bố mẹ trong sự di truyền tính trạng
- Lựa chọn đối tượng ng/cứu thích hợp
* GV yêu cấu hs đọc nội dung mục II sgk
thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu học
tập số 2:
Giải thích kết quả
Kiểm định giả thuyết
Kết hợp quan sát bảng 8
? Tỉ lệ phân li KG ở F 2 ( 1:2:1 ) được giải
thích dựa trên cơ sở nào?
? Hãy đề xuất cách tính xác suất của mỗi
loại hợp tử được hình thành ở thế hệ F 2 ?
I Phương pháp nghiên cứu di truyền học của Menđen
1 Tạo các dòng thuần chủng có các kiểu hình tương phản bằng cách cho
tự thụ qua nhiều thế hệ
2 Lai các dòng thuần chủng khác biệt về 1 hoặc nhiều tính trạng rồi phân tích kết quả lai ở F1, F2, F3.
3 Sử dụng toán xác suất để phân tích kết quả lai sau đó đưa ra giả thuyết để giải thích kết quả
4 Tiến hành thí nghiệm chứng minh cho giả thuyết
II Hình thành giả thuyết
1 Nội dung giả thuyết:
- Mỗi tính trạng đều do một cặp nhân
tố di truyền quy định Trong tế bào nhân tố di truyền không hoà trộn vào nhau
Trang 3* GV: Theo em Menđen đó thực hiện phộp
lai như thế nào để kiểm nghiệm lại giả
thuyết của mỡnh?
HS: lai cõy dị hợp với cõy đồng hợp tử aa
? Hóy phỏt biểu nội dung quy luật phõn li
theo thuật ngữ của DT học hiện đại?
HS trả lời
* GV cho hs quan sỏt hỡnh 8.2 trong SGK
phúng to
? Hỡnh vẽ thể hiện điều gỡ?
? Vị trớ của alen A so với alen a trờn NST?
? Sự phõn li của NST và phõn li của cỏc
gen trờn đú như thế nào?
? Tỉ lệ giao tử chứa alen A và tỉ lệ giao tử
cứa alen a như thế nào (ngang nhau) điều
gỡ quyết định tỉ lệ đú?
Hs trả lời
- Bố (mẹ) chỉ truyền cho con (qua giao tử) 1 trong 2 thành viờn của cặp nhõn tố di truyền
- Khi thụ tinh cỏc giao tử kết hợp với nhau một cỏch ngẫu nhiờn tạo nờn cỏc hợp tử
2 Kiểm tra giả thuyết:
Bằng phộp lai phõn tớch (lai kiểm nghiệm) đều cho tỉ lệ kiểu hỡnh xấp
xỉ 1: 1 như dự đoỏn của Menđen
3 Nội dung của quy luật:
Mỗi tính trạng do 1 cặp gen quy định, 1 có nguồn gốc từ
bố, 1 có nguồn gốc từ mẹ Các alen của bố và mẹ tồn tại trong tế bào của cơ thể con
1 cách riêng rẽ, không hoà trộn vào nhau Khi hình thành giao tử, các thành viên của 1 cặp alen phân li đồng
đều về các giao tử, nên 50%
số giao tử chứa alen này còn 50% giao tử chứa alen kia
III Cs tế bào học của quy luật phõn li
- Trong tế bào sinh dưỡng, cỏc gen và cỏc NST luụn tồn tại thành từng cặp, cỏc gen nằm trờn cỏc NST
- Khi giảm phõn tạo giao tử, cỏc NST tương đồng phõn li đồng đều về giao
tử, kộo theo sự phõn li đồng đều của cỏc alen trờn nú
4 CỦNG CỐ BÀI HỌC
1 Nếu bố mẹ đem lai khụng thuần chủng, cỏc alen của một gen khụng cú quan
hệ trội lặn hoàn toàn (đồng trội ) thỡ quy luật phõn li của Menden con đỳng nữa hay khụng?
Trang 42 Cần làm gì để biết chính xác KG của một cá thể có kiểu hình trội?
5 BÀI TẬP VỀ NHÀ
- Bằng cách nào để xác định được phương thức di truyền của một tính trạng?
- Nêu vai trò của phương pháp phân tích giống lai của Menđen?
- Trả lời các câu hỏi trong SGK
- Đọc bài mới trước khi tới lớp
Nhận xét sau giờ dạy
………
………
………
………
………
………
………
………
……… ………./.