skkn thiết kế trò chơi chữ cái cho trẻ

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đềMầm non là tiền đề, là nền tảng cho việc giáo dục ở những bậc học tiếp theo. Vì vậy, không thể phủ nhận việc cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi trẻ vào học lớp 1. Công việc chuẩn bị ấy là một trong các mục tiêu, nhiệm vụ và cũng là nội dung của GDMN. Việc cho trẻ mầm non làm quen với chữ viết chính là một trong các lĩnh vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị. Tuy nhiên, hoạt động học tập nói chung mang tính bắt buộc nhưng hoạt động học tập của trẻ lại không mang tính bắt buộc. Lứa tuồi mẫu giáo là lứa tuổi kì diệu. Trẻ rất hiếu động, tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội. Khác với người lớn, trẻ em thực sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức tiền khoa học trong trường mầm non qua vui chơi theo phương châm “Chơi mà học học mà chơi”. Đây là lĩnh vực thu hút không ít sự chú ý của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước.Trên thế giới, từ nhiều thập kỉ trước, qua việc nghiên cứu về đặc điểm tâm lí của trẻ, đã xuất hiện nhiều quan điểm, học thuyết về trò chơi, cụ thể ở đây là “Học qua hoạt động vui chơi”.Trong cuốn ”Literacy development in the early years” ( tạm dịch là “Phát triển khả năng biết đọc biết viết cho trẻ trong những năm đầu” ). Black Puckeet (1984) nói rằng trẻ có thể học đọc, học viết một cách có hiệu quả qua các hoạt động mà xét đến cùng nó là hoạt động được trẻ yêu thích, đáp ứng đúng với sự phát triển độ tuổi của trẻ. Năm 1986, Holdaway trong cuốn “Language is early childhood education” (tạm dịch là Giáo dục ngôn ngữ sớm cho trẻ” ) cho rằng trẻ muốn có khả năng đọc, viết phải trải qua bốn quá trình: quan sát những hành vi biết đọc, biết viết, cộng tác với người khác, trải nghiệm thực hành thử lại những cái đã học được và cuối cùng là trình diễn. Các công trình về khả năng biết đọc, biết viết của Read (1975). Clark (1976). Calkins (1983). Smith (1983) cũng nói rõ quan điểm trên như Holdaway.Cùng với sự ra đời các học thuyết, quan điểm về việc cho trẻ làm quen với chữ viết thông qua trò chơi của các nhà Giáo dục nổi tiếng trên thế giới, một số tác giả ở Việt Nam cũng đã có nhiều bài viết quan tâm đến vấn đề cho trẻ Mẫu giáo 56 tuổi học đọc, học viết. Ta có thể lược qua một số tác giả như:Tác giả Lê Thị Ánh Tuyết với bài viết “Chuẩn bị cho trẻ Mẫu giáo 5 tuổi học chữ” trên tạp chí “Nghiên cứu Giáo dục.Cũng ở tạp chí này, tác giả Nguyễn Phương Nga cũng đưa ra vấn đề “Thực trạng chuẩn bị Tiếng Việt cho trẻ 5 tuổi dân tộc thiểu số vào học lớp 1” Năm 1999, tác giả Nguyễn Thị Phương Nga cũng nói về vấn đề “Khi nào bắt đầu cho dạy chữ cho trẻ” với tiêu đề “Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục trong trường Mầm non Chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông .Bên cạnh đó, khi nghiên cứu về đặc điểm tâm lí của trẻ mẫu giáo lớn. Tác giả Nguvễn Ánh Tuyết đặc biệt quan tâm đến bước ngoặt 6 tuổi cũng như trình độ chuẩn bị sẵn sàng về mặt tâm lí cho trẻ trước khi đến trường phổ thông.Việc cho trẻ làm quen với chữ viết đang có rất nhiều quan niệm khác nhau, dù đứng ở góc độ khách quan hay chủ quan điều mong muốn trẻ có nền tảng bước vào lớp 1. Hiện nay, việc tạo môi trường chữ viết trong lớp đã được tổ chức có hiệu quả nhưng các giờ học làm quen với chữ viết có chủ đích vẫn còn rập khuôn, các “góc chữ viết” còn mờ nhạt, thậm chí là không có “góc chữ viết” gây sự nhàm chán cho trẻ. Do đó trong nghiên cứu này, tôi muốn thiết kế một số trò chơi trẻ có thể chơi mọi lúc mọi nơi nhằm gây hứng thú, nâng cao hiệu quả của hoạt động cho trẻ 5 6 tuổi làm quen với chữ viết.

Trang 1

UBND HUYỆN TUY ĐỨC TRƯỜNG MẦM NON SƠN CA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

THIẾT KẾ MỘT SỐ TRÒ CHƠI LÀM QUEN

CHỮ CÁI CHO TRẺ 5-6 TUỔI TẠI

TRƯỜNG MẦM NON SƠN CA

Tên tác giả: Phạm Thanh Loan Chức vụ: Giáo viên

Quảng Tân, Năm học 2016 -2017

Trang 2

MỤC LỤC

1 PHẦN MỞ ĐẦU 2

1.1 Lý do chọn đề tài 2

1.2 Mục đích nghiên cứu 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Các phương pháp nghiên cứu 3

1.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: 3

1.4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

1.5 Giới hạn nghiên cứu 4

2 NỘI DUNG 4

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề 4

2.2 Thực trạng nhà trường và đề tài 6

2.3 Thiết kế một số trò chơi làm quen với chữ viết cho trẻ 5- 6 tuổi 8

2.3.1 Trò chơi: Thời tiết hôm nay: 8

2.3.2 Tô màu chữ cái 10

2.3.3 Tớ ở đây nè 11

2.3.4 Tìm nhà cho tớ nhé 12

2.3.5 Anh em nhà tớ! 13

2.3.6 Quả bóng chữ “b” 13

2.3.7 Xe lửa em đi 14

2.3.8 Làm đẹp cho mình nào! 15

2.3.9 Đô mi nô 15

2.3.10 Vẽ trên cát 16

2.3 11 Tìm từ trong gạo 17

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 18

3.1 Kết luận: 18

3.2 Kiến nghị 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

Trang 3

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Ngôn ngữ - thành tựu lớn nhất của con người - là một hệ thống tín hiệuđặc biệt Nó là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của các thành viên trong

xã hội loài người Nhờ có ngôn ngữ, con người có thể trao đổi cho nhaunhững hiểu biết truyền cho nhau những kinh nghiệm Bày tỏ với nhau nhữngnguyện vọng, ý muốn và cùng nhau thực hiện những dự định tương lai

Ngay từ những năm tháng đầu tiên của cuộc đời, ngôn ngữ phát triển rấtmạnh mẽ, tạo ra những điều kiện, cơ hội cho trẻ lĩnh hội những kinh nghiệmlịch sử - xã hội của nền văn hóa loài người Nó giúp trẻ tích lũy kiến thức,phát triển tư duy, giúp trẻ giao tiếp được với mọi người xung quanh, làphương tiện giúp trẻ điều chỉnh, lĩnh hội những giá trị đạo đức mang tínhchuẩn mực Ngày nay, trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ, chúng ta càngthấy rõ vai trò của ngôn ngữ đối với việc giáo dục - phát triển toàn diện củatrẻ

Hệ thống ngôn ngữ gồm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết Trong đó, chữviết là một trong những phát minh gây ấn tượng nhất, là thành tựu đánh dấusự phát triển của nhân loại Đó là hệ thống các ký hiệu để ghi lại ngôn ngữtheo dạng văn bản và sự miêu tả ngôn ngữ thông qua việc sử dụng các ký hiệuhay các biểu tượng Đối với lịch sử phát triển của xã hội loài người, chữ viếtcó một vai trò rất to lớn Chữ viết là phương tiện ghi lại thông tin, không cóchữ viết thì không thể có sách, các phát minh, các thành tựu của tổ tiên cũngkhông thể truyền lại Do đó, chữ viết không chỉ đơn giản tồn tại dưới hệ thốngcác kí hiệu mà nó còn thể hiện nền văn hoá, tinh hoa của một dân tộc

Vì vậy, việc hình thành và xây dựng những thói quen tốt về chữ viết chotrẻ là một trong những nội dung giáo dục quan trọng, có vai trò đặc biệt đốivới sự phát triển toàn diện của trẻ

Trẻ Mầm non bắt đầu học ngôn ngữ chủ yếu dưới hình thức nghe, hiểu,nói và làm quen chữ viết Làm quen chữ viết là một mảng nội dung quan

Trang 4

trọng nhất trong việc phát triển cho trẻ để chuẩn bị cho trẻ bước vào trườngTiểu học và là nền tảng cho việc học tập suốt đời.

Bước vào lớp Mẫu giáo lớn, trẻ bắt đầu được làm quen chữ viết Nộidung chính là giúp trẻ nhận biết 29 chữ cái và làm quen với cách ngồi, cáchcầm bút, cách để vở và các kỹ năng tô các nét chữ cơ bản, tô chữ cái theomẫu, để hình thành cho trẻ những kỹ năng ban đầu về việc học đọc, học viếtsau này của trẻ

Tuy nhiên, trẻ rất khó để học được những điều đó qua các giờ học khôkhan, rập khuôn Vậy làm thế nào để việc học của trẻ trở nên hứng thú hơn?Trẻ thích học và học được nhiều hơn? Đó chính là trò chơi - trẻ học mà chơi,chơi mà học, từ đó kích thích được niềm vui và hứng thú học tập - học chữcủa trẻ

Xuất phát từ tầm quan trọng của việc làm quen với chữ viết đối với sựhình thành nền tảng cho việc học của trẻ sau này cùng thực trạng hiện nay tạitrường mầm non trong việc cho trẻ mầu giáo làm quen với chữ viết, tôi muốnthiết kế một số trò chơi cho trẻ làm quen với chữ viết Từ những lí do trên tôi

chọn đề tài “Thiết kế một số trò chơi làm quen với chữ viết cho trẻ 5 tuổi

trên địa bàn trường mầm non Sơn Ca”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức hoạt động làm quen với chữ viếtcho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường mầm non Sơn Ca nhằm giúp trẻ có nền tảng trongviệc học và làm quen với chữ viết, từng bước chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 Trên

cơ sở đó thiết kế một số trò chơi làm quen với chữ viết cho trẻ 5-6 tuổi

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Sơn Ca, xã Quảng Tân, huyện Tuy Đức,tỉnh Đăk Nông

1.4 Các phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Tìm kiếm, đọc, phân tích, lồng hợp các tài liệu có liên quan đến đề tài:

Trang 5

1.4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

❖ Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn trẻ lớp Lá sau giờ tham gia hoạt động làm quen với chữ viết ởlớp để đánh giá thực tế khả năng đọc - viết của trẻ so với hoạt động làm quenvới chữ viết được giáo viên tổ chức cũng như sau khi tổ chức cho trẻ thựcnghiệm các trò chơi vừa thiết kế

❖ Phương pháp điều tra

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi đối với giáo viên lớp Lá nhằm khảosát nhận thức của giáo viên đối với hoạt động dạy trẻ làm quen chữ viết ởtrường Mầm non

❖ Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Nghiên cứu trò chơi đã thiết kế để dạy trẻ 5 - 6 tuồi làm quen với chữviết từ đó so sánh xem có phù hợp với khả năng đọc - viết của trẻ ở lứa tuổinày hay không

Nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của hoạt động dạy trẻ làm quen với chữviết cũng như hứng thú của trẻ đối với hoạt động này

1.5 Giới hạn nghiên cứu

Trẻ 5-6 tuổi trường Mầm non Sơn Ca xã Quảng Tân, huyện Tuy Đức,tỉnh Đăk Nông

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề

Mầm non là tiền đề, là nền tảng cho việc giáo dục ở những bậc học tiếptheo Vì vậy, không thể phủ nhận việc cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi trẻvào học lớp 1 Công việc chuẩn bị ấy là một trong các mục tiêu, nhiệm vụ vàcũng là nội dung của GDMN Việc cho trẻ mầm non làm quen với chữ viếtchính là một trong các lĩnh vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị Tuy nhiên,hoạt động học tập nói chung mang tính bắt buộc nhưng hoạt động học tập củatrẻ lại không mang tính bắt buộc Lứa tuồi mẫu giáo là lứa tuổi kì diệu Trẻ rấthiếu động, tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội

Trang 6

Khác với người lớn, trẻ em thực sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thứctiền khoa học trong trường mầm non qua vui chơi theo phương châm “Chơimà học - học mà chơi” Đây là lĩnh vực thu hút không ít sự chú ý của các nhànghiên cứu trong và ngoài nước.

Trên thế giới, từ nhiều thập kỉ trước, qua việc nghiên cứu về đặc điểmtâm lí của trẻ, đã xuất hiện nhiều quan điểm, học thuyết về trò chơi, cụ thể ởđây là “Học qua hoạt động vui chơi”

Trong cuốn ”Literacy development in the early years” ( tạm dịch là

“Phát triển khả năng biết đọc biết viết cho trẻ trong những năm đầu” ) Black

& Puckeet (1984) nói rằng trẻ có thể học đọc, học viết một cách có hiệu quảqua các hoạt động mà xét đến cùng nó là hoạt động được trẻ yêu thích, đápứng đúng với sự phát triển độ tuổi của trẻ

Năm 1986, Holdaway trong cuốn “Language is early childhood

education” (tạm dịch là "Giáo dục ngôn ngữ sớm cho trẻ” ) cho rằng trẻ

muốn có khả năng đọc, viết phải trải qua bốn quá trình: quan sát những hành

vi biết đọc, biết viết, cộng tác với người khác, trải nghiệm thực hành thử lạinhững cái đã học được và cuối cùng là trình diễn Các công trình về khả năngbiết đọc, biết viết của Read (1975) Clark (1976) Calkins (1983) Smith(1983) cũng nói rõ quan điểm trên như Holdaway

Cùng với sự ra đời các học thuyết, quan điểm về việc cho trẻ làm quenvới chữ viết thông qua trò chơi của các nhà Giáo dục nổi tiếng trên thế giới,một số tác giả ở Việt Nam cũng đã có nhiều bài viết quan tâm đến vấn đề chotrẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi học đọc, học viết Ta có thể lược qua một số tác giảnhư:

Tác giả Lê Thị Ánh Tuyết với bài viết “Chuẩn bị cho trẻ Mẫu giáo 5

tuổi học chữ” trên tạp chí “Nghiên cứu Giáo dục".

Cũng ở tạp chí này, tác giả Nguyễn Phương Nga cũng đưa ra vấn đề “Thực

trạng chuẩn bị Tiếng Việt cho trẻ 5 tuổi dân tộc thiểu số vào học lớp 1”

Trang 7

Năm 1999, tác giả Nguyễn Thị Phương Nga cũng nói về vấn đề “Khi

nào bắt đầu cho dạy chữ cho trẻ” với tiêu đề “Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục trong trường Mầm non Chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông"

Bên cạnh đó, khi nghiên cứu về đặc điểm tâm lí của trẻ mẫu giáo lớn.Tác giả Nguvễn Ánh Tuyết đặc biệt quan tâm đến bước ngoặt 6 tuổi cũng nhưtrình độ chuẩn bị sẵn sàng về mặt tâm lí cho trẻ trước khi đến trường phổthông

Việc cho trẻ làm quen với chữ viết đang có rất nhiều quan niệm khácnhau, dù đứng ở góc độ khách quan hay chủ quan điều mong muốn trẻ có nềntảng bước vào lớp 1 Hiện nay, việc tạo môi trường chữ viết trong lớp đã đượctổ chức có hiệu quả nhưng các giờ học làm quen với chữ viết có chủ đích vẫncòn rập khuôn, các “góc chữ viết” còn mờ nhạt, thậm chí là không có “gócchữ viết” gây sự nhàm chán cho trẻ Do đó trong nghiên cứu này, tôi muốnthiết kế một số trò chơi trẻ có thể chơi mọi lúc mọi nơi nhằm gây hứng thú,nâng cao hiệu quả của hoạt động cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với chữ viết

2.2 Thực trạng nhà trường và đề tài.

* Giới thiệu địa bàn nghiên cứu:

Trường mầm non Sơn Ca nằm trên địa bàn xã Quảng Tân, huyện Tuy Đứclà một xã nằm xa trung tâm huyện, có địa bàn rộng, dân cư sống chưa tập trung

Trường hiện tại gồm 6 điểm trường với 18 lớp học và cũng có nhữngkhó khăn, thuận lợi điển hình như:

- Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của ban giám hiệu, phòng giáo dục và các banngành đoàn thể trong khu vực tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tậphuấn nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn

- Được sự ủng hộ của nhân dân trong công tác chăm sóc giáo dục, kết hợpđược với phụ huynh lắp ti vi cho từng lớp và rất nhiều các hoạt động khác

- 100% giáo viên có trình độ trung cấp trở lên, ham học hỏi, tận tâm vớinghề, luôn giúp đỡ lẫn nhau tạo điều kiện cho việc học hỏi kinh nghiệm

Trang 8

* Thực trạng đề tài:

Giáo viên đều đánh giá sự quan trọng của việc tổ chức hoạt động cho trẻlàm quen với chữ viết cho trẻ lớp lá Bên cạnh đó, việc tổ chức môi trườngngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết đã và đang được tổ chức rất tốt Giáo viênluôn tạo được bầu không khí thoải mái trong lớp học, luôn khuyến khích trẻtrò chuyện với cô và bạn Cho trẻ nói lên suy nghĩ, thắc mắc của mình, chấpnhận lời nói sai, sửa chữa cho trẻ Không chỉ thế, trẻ còn được “tắm” trongmôi trường chữ viết phong phú đầy ấn phẩm, bảng biểu, tên các đồ dùng, vậtdụng, đồ chơi trong lớp học và ngay cả những vật dụng để trang trí xungquanh lớp học như chậu hoa, cây cối, Có rất nhiều lời bài hát, bài thơ, câuchuyện, câu đố, ca dao được dán lên tường cho trẻ dọc Tuy nhiên, cô lại chưathực sự vận dụng được hết môi trường này để tổ chức cho việc học chữ củatrẻ được diễn ra mọi lúc mọi nơi

Đa số trẻ khi tham gia hoạt động làm quen chữ viết ở trường đều có biểuhiện bình thường hoặc không thích thú, chỉ có một phần rất nhỏ biểu hiệnthích thú

Bảng đánh giá trẻ khi chưa áp dụng đề tài:

Lớp Rất hứng thú Bình thường Không thích thú

Trang 9

Thời tiết quanh năm

Sở dĩ có thực trạng trên không phải là do cách thức giáo viên tổ chứckhông đúng, không mới mẻ thu hút trẻ mà là do trẻ đã được phụ huynh cho đihọc đọc - viết chữ ở nhà trước, những chữ đó trẻ đã được học đọc - viếtdường như thành thạo rồi nên khi cô cho trẻ làm quen, đối với trẻ không cònmới lạ nữa nên hoạt động làm quen chữ viết không đạt hiệu quả cao

Tuy nhiên, ở hoạt động củng cố biểu tượng chữ cái bằng trò chơi, tạohình sáng tạo với chữ cái, trẻ lại hứng thú rất nhiều so với hoạt động làmquen chữ cái trước Từ đó, chúng ta cần có những biện pháp thay đổi cáchthức tổ chức hoạt động làm quen chữ viết một cách linh hoạt hơn, đối vớinhóm chữ, chữ cái mà đa số trẻ đều đã biết, việc tạo ra nhiều trò chơi cho trẻchơi với chữ sẽ giúp trẻ học được nhiều hơn, có hiệu quả hơn so với việc rậpkhuôn theo chương trình

Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã thiết kế một số trò chơi làm quen với chữ viết cho trẻ 5 – 6 tuổi thực hiện như sau.

2.3 Thiết kế một số trò chơi làm quen với chữ viết cho trẻ 5- 6 tuổi 2.3.1 Trò chơi: Thời tiết hôm nay:

❖ Mục đích:

- Trẻ học cách ghép cặp các hiện tượng thời tiết trong bộ thẻ

- Giúp trẻ phát triển vốn từ vựng

- Góp phần nâng cao kiến thức, sự am hiểu về thiên nhiên, khítượng học

❖ Chuẩn bị:

- 1 bảng về các hiện tượng thời tiết

- 1 bảng nỉ “thời tiết ngày hôm nay”

Trang 10

Thời tiết hôm nay

- Bộ thẻ các hiện tượng thời tiết

- Chữ cái trong bảng chữ cái Tiếng Việt

Trang 11

Thời tiết hôm nay

M Ư A

N Ă N G

Thời tiết quanh năm

❖ Cách chơi:

- Đặt cố định bảng về các hiện tượng thời tiết

- Đặt bảng nỉ “thời tiết ngày hôm nay” bên cạnh

- Trẻ quan sát thời tiết mỗi ngày và dùng bộ thẻ và chữ cái để thểhiện thời tiết trong ngày hôm đó

2.3.2 Tô màu chữ cái

- Trẻ nhận biết nét chữ qua tô màu

- Phát âm đúng chữ cái trong từ

- Màu sáp, mày cây

- Chữ cái gắn với biểu tượng tương ứng

❖ Cách chơi:

Trang 12

- Trẻ tô màu chữ và hình ảnh chứa chữ đó.

- Triển lãm ở góc chữ viết và đọc chữ, từ cùng với các bạn

2.3.3 Tớ ở đây nè

- Nhận biết chữ cái trong từ

- Nhận biết từ gắn liền với đối tượng

- 1 bảng nỉ, bên ngoài có bọc 1 lớp bìa kiếng hoặc nilon

- Bộ thẻ hình 5 loại trái cây

- Bộ thẻ từ 5 loại trái cây (7 - 8 thẻ, nền trắng chữ đen)

- 5 thẻ từ về năm loại trái cây nền màu tương ứng với màu trái cây

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	1,28 MB